เมื่อวันที่ 3–4 และ 11 พฤศจิกายน 2569 กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) ร่วมกับหน่วยงานต้นสังกัดสถานศึกษา 6 สังกัด ได้แก่ สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน (สพฐ.) องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (อปท.) สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการศึกษาเอกชน (สช.) สำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ (พศ.) กองบัญชาการตำรวจตระเวนชายแดน (บช.ตชด.) และกรุงเทพมหานคร (กทม.) จัดประชุมชี้แจงปฏิทินและแนวทางดำเนินงานโครงการจัดสรรเงินอุดหนุนนักเรียนยากจนพิเศษแบบมีเงื่อนไข (ทุนเสมอภาค) ภาคเรียนที่ 2 ปีการศึกษา 2569 ผ่านระบบออนไลน์ Zoom Meeting เพื่อเตรียมความพร้อมให้ครู บุคลากรทางการศึกษา และผู้ปฏิบัติงานจากทุกสังกัด สามารถดำเนินงานช่วยเหลือนักเรียนยากจนพิเศษได้อย่างต่อเนื่องและมีประสิทธิภาพ
ความร่วมมือของทั้ง 6 สังกัดกับ กสศ. สะท้อนถึงความสำคัญของการสร้างหลักประกันโอกาสทางการศึกษาให้นักเรียนยากจนพิเศษ โดยไม่ปล่อยให้ข้อจำกัดทางเศรษฐกิจเป็นอุปสรรคต่อการเรียนรู้ ตั้งแต่การค้นหาและคัดกรองนักเรียนที่ขาดแคลนทุนทรัพย์ การจัดสรรเงินอุดหนุนเพื่อแบ่งเบาภาระค่าใช้จ่ายของครอบครัว ไปจนถึงการติดตามดูแลให้นักเรียนสามารถมาเรียนและศึกษาต่อได้อย่างต่อเนื่อง โดยมีครูและบุคลากรทางการศึกษาเป็นกำลังสำคัญในการเชื่อมความช่วยเหลือให้เข้าถึงเด็กที่ต้องการโอกาสมากที่สุด
การประชุมครั้งนี้ได้รับเกียรติจาก ผศ.ดร.ปารีณา ศรีวนิชย์ ที่ปรึกษาด้านวิจัยและพัฒนาวิชาการพระพุทธศาสนา พล.ต.ต.กัญชล อินทราราม รองผู้บัญชาการตำรวจตระเวนชายแดน และนางพิศมัย เรืองศิลป์ รองปลัดกรุงเทพมหานคร ร่วมกล่าวเปิดการประชุม โดยเน้นย้ำความสำคัญของทุนเสมอภาคในฐานะกลไกช่วยเหลือนักเรียนที่ขาดแคลนทุนทรัพย์ ตลอดจนความร่วมมือระหว่างหน่วยงานต้นสังกัด ครู และบุคลากรทางการศึกษา เพื่อขับเคลื่อนการลดความเหลื่อมล้ำทางการศึกษาให้เกิดผลอย่างต่อเนื่อง

ดร.ไกรยส ภัทราวาท ผู้จัดการ กสศ. กล่าวถึงสถานการณ์ความเหลื่อมล้ำทางการศึกษาว่า ข้อมูล ณ วันที่ 1 ตุลาคม 2569 ประเทศไทยมีนักเรียนยากจนพิเศษจำนวน 1,381,894 คน โดยมีรายได้เฉลี่ยครัวเรือนเพียง 1,150 บาทต่อคนต่อเดือน ต่ำกว่าเส้นความยากจนของสำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ซึ่งอยู่ที่ 3,078 บาทต่อคนต่อเดือน
นอกจากนี้ นักเรียนยากจนพิเศษร้อยละ 41.73 ไม่ได้อาศัยอยู่กับพ่อแม่ ขณะที่ครัวเรือนของนักเรียนร้อยละ 50.12 มีสมาชิกเป็นผู้สูงอายุอายุมากกว่า 60 ปี และร้อยละ 29.53 มีสมาชิกที่ว่างงาน สะท้อนให้เห็นว่าความยากจนทางการศึกษาไม่ได้มีเพียงข้อจำกัดด้านรายได้ แต่ยังเชื่อมโยงกับภาระและความเปราะบางของครอบครัว ซึ่งอาจส่งผลต่อโอกาสในการเรียนรู้และการศึกษาต่อของเด็ก
ดร.ไกรยส กล่าวถึงผลสำเร็จของการดำเนินงานทุนเสมอภาคว่า ไม่ได้หยุดอยู่เพียงการช่วยเหลือค่าใช้จ่ายระหว่างเรียน แต่ยังเป็นจุดเริ่มต้นของการส่งต่อโอกาสทางการศึกษา โดยมีตัวอย่างนักเรียนที่เคยได้รับทุนเสมอภาคและก้าวไปสู่การรับทุนการศึกษาเพื่อขยายโอกาสและพัฒนาประเทศ (ODOS) จนมีโอกาสศึกษาต่อในระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย และระดับอุดมศึกษา
ขณะเดียวกัน การดำเนินงานยังนำไปสู่ความก้าวหน้าในระดับนโยบาย โดยการจัดสรรเงินปัจจัยพื้นฐานนักเรียนยากจนได้ขยายครอบคลุม 4 สังกัด ได้แก่ สพฐ. อปท. กทม. และล่าสุด บช.ตชด. ช่วยขยายการเข้าถึงความช่วยเหลือของนักเรียนยากจนให้ครอบคลุมมากขึ้น
ความสำเร็จทั้งในระดับนักเรียนและระดับนโยบายสะท้อนให้เห็นว่า การสร้างโอกาสทางการศึกษาเริ่มต้นจากการค้นพบเด็กที่ต้องการความช่วยเหลือ โดยข้อมูลการคัดกรองความยากจนที่ครูและสถานศึกษาร่วมกันจัดเก็บ ไม่เพียงเป็นฐานสำคัญในการจัดสรรทุนเสมอภาค แต่ยังช่วยเชื่อมโยงความช่วยเหลือและโอกาสทางการศึกษา เพื่อให้นักเรียนได้รับการสนับสนุนอย่างต่อเนื่องและมีโอกาสก้าวไปสู่การเรียนต่อในระดับที่สูงขึ้น

สำหรับทิศทางการดำเนินงานในภาคเรียนที่ 2 ปีการศึกษา 2569 กสศ. มุ่งพัฒนาระบบจัดสรรทุนเสมอภาคผ่านพร้อมเพย์ (PromptPay) เพื่อให้เงินอุดหนุนส่งถึงนักเรียนหรือผู้ปกครองได้รวดเร็วและแม่นยำยิ่งขึ้น พร้อมลดขั้นตอนการดำเนินงานและภาระการจัดการเงินสดของครูและสถานศึกษา โดยตั้งเป้าขยายการจัดสรรทุนผ่านพร้อมเพย์ให้ครอบคลุมผู้รับทุนภายในปีการศึกษา 2572 ยกเว้นกรณีที่นักเรียนหรือผู้ปกครองมีข้อจำกัดและจำเป็นต้องรับเงินสดผ่านสถานศึกษา
“กสศ. ตั้งใจที่จะจัดสรรทุนเสมอภาคผ่านระบบพร้อมเพย์ให้ได้ 100% ในอีก 3 ปีการศึกษาข้างหน้า จึงอยากให้คุณครู นักเรียน และผู้ปกครองได้เตรียมความพร้อมร่วมกัน อย่างไรก็ตาม หากนักเรียนหรือผู้ปกครองมีเหตุผลความจำเป็นที่ต้องรับเงินสดผ่านโรงเรียน ก็ยังคงเปิดช่องทางดังกล่าวไว้เป็นทางเลือก ส่วนผู้ที่มีพร้อมเพย์อยู่แล้ว เราตั้งใจให้สามารถรับเงินทุนผ่านช่องทางนี้ได้ทั้งหมด” ดร.ไกรยส กล่าว
นอกจากนี้ กสศ. ยังเตรียมพัฒนาฟีเจอร์จับคู่นักเรียนกับทุนการศึกษาผ่านแพลตฟอร์มส่องทางทุน เพื่อเชื่อมโยงโอกาสการศึกษาต่อให้ตรงกับความต้องการของนักเรียนมากขึ้น พร้อมเตรียมจัดเวทีมอบรางวัล Equity Award 2027 เพื่อยกย่องการดำเนินงานด้านความเสมอภาคทางการศึกษาของครูและสถานศึกษา

ด้าน นายจีรศักดิ์ กาสรศิริ รักษาการรองผู้อำนวยการสำนักพัฒนาหลักประกันโอกาสทางการศึกษา กสศ. ชี้แจงแนวทางพัฒนาระบบสารสนเทศทุนเสมอภาค โดยเพิ่มทางเลือกการยืนยันตัวตนผ่านแอปพลิเคชัน ThaiD สำหรับเข้าใช้งานระบบที่เว็บไซต์ https://cct.eef.or.th เพื่อยกระดับมาตรฐานความปลอดภัยและอำนวยความสะดวกแก่ผู้ปฏิบัติงาน พร้อมปรับปรุงแบบรายงานการจัดสรรเงินอุดหนุนให้สามารถดึงรายชื่อครูและผู้อำนวยการสถานศึกษาได้โดยอัตโนมัติ ช่วยลดขั้นตอนการกรอกข้อมูลและภาระงานเอกสารของสถานศึกษา
ความร่วมมือระหว่าง กสศ. และทั้ง 6 สังกัด จึงเป็นการเชื่อมการทำงานระดับนโยบายเข้ากับการดูแลนักเรียนในสถานศึกษาทั่วประเทศ เพื่อให้ความช่วยเหลือไม่หยุดอยู่เพียงการบรรเทาความเดือดร้อนเฉพาะหน้า แต่ช่วยให้นักเรียนยากจนพิเศษสามารถเรียนรู้และศึกษาต่อได้อย่างต่อเนื่อง พร้อมมีโอกาสพัฒนาตนเองได้เต็มตามศักยภาพ