ในวันที่ประเทศไทยกำลังเผชิญความท้าทายทางเศรษฐกิจและสังคมอย่างรอบด้าน คำถามสำคัญอาจไม่ใช่เพียงว่า “เราจะพัฒนาอย่างไรให้ทันโลก” แต่คือ “เรากำลังพัฒนาคนได้เต็มศักยภาพแล้วหรือยัง” เพราะหัวใจของการพัฒนาประเทศ ไม่ได้อยู่ที่ทรัพยากรใด แต่อยู่ที่ “ทรัพยากรมนุษย์” โดยเฉพาะเด็กและเยาวชน ที่กำลังเติบโตท่ามกลางข้อจำกัดของชีวิตและโอกาสที่ไม่เท่ากัน
ครูนิตย์นิรันดร์ พิลาไชย จากวิทยาลัยเทคนิคอำนาจเจริญ มองเห็นคำตอบที่เรียบง่ายแต่ทรงพลังว่า หัวใจของการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ อาจเริ่มต้นจากสองคำสำคัญ คือ “ทุน” และ “โอกาส”
บนเวที “สร้างโอกาสทางการศึกษา สร้างกำลังคนทักษะสูงก้าวสู่อนาคต” ช่วง Teacher Talks & Shares บอกเล่าเรื่องราวของครูทุนนวัตกรรมสายอาชีพชั้นสูง เมื่อวันที่ 3 เมษายน 2569 ณ อาคารอิมแพ็คฟอรั่ม เมืองทองธานี ครูนิตย์นิรันดร์เล่าว่า ตลอด 37 ปีในชีวิตครูอาชีวศึกษา และ 7 ปีของการทำงานกับนักศึกษาทุนนวัตกรรมสายอาชีพชั้นสูง ได้ทำให้เขาเห็นอย่างชัดเจนว่า หากระบบการศึกษาสามารถเปิดโอกาสให้เด็กทุกคนเข้าถึงได้อย่างเสมอภาค พร้อมกับการจัดการเรียนรู้ที่มุ่งยกระดับทั้งสมรรถนะ ทักษะ และประสบการณ์
การเปลี่ยนแปลงของเด็กคนหนึ่งให้เติบโตเป็นบุคลากรทรงคุณค่าของประเทศ ไม่ใช่เรื่องไกลเกินจริงอีกต่อไป
ตลอดเส้นทางการทำงาน ครูนิตย์นิรันดร์ได้เผชิญกับความเปลี่ยนแปลงของสภาพเศรษฐกิจและสังคมที่ส่งผลกระทบต่อชีวิตของเด็ก ๆ อย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ เด็กจำนวนไม่น้อยค่อย ๆ หลุดออกจากระบบการศึกษา และกลายเป็นการสูญเสีย “ทรัพยากรมนุษย์” ที่สำคัญของประเทศอย่างน่าเสียดาย
“37 ปีของชีวิตครู สิ่งที่ผมพบตลอดมาคือความเปลี่ยนแปลงของสภาพเศรษฐกิจและสังคม ทุกครั้งล้วนกระทบถึงเด็ก ๆ และคือจุดเริ่มต้นที่พาเยาวชนจำนวนมากห่างไกลออกมาจากระบบการศึกษา จนกลายเป็นความเสื่อมถอยของสังคมที่ค่อย ๆ ขยายขนาดขึ้น ซึ่งเป็นเรื่องน่าเสียดาย เพราะทรัพยากรสำคัญที่สุดของประเทศ ก็คือเด็ก ๆ เหล่านั้น ที่กำลังต่อสู้กับกำแพงซึ่งแทบไม่อาจปีนข้าม”
กระทั่งในปี 2562 การเกิดขึ้นของโครงการทุนนวัตกรรมสายอาชีพชั้นสูง ทำให้ครูนิตย์นิรันดร์ได้พบว่า “ทุน” และ “โอกาส” คือกลไกสำคัญที่ช่วยรองรับชีวิตของคนคนหนึ่งเอาไว้ให้มีพื้นที่ยืน และมีโอกาสเติบโต โอกาสที่เริ่มต้นจากนโยบาย ถูกส่งต่อผ่านสถาบันการศึกษา ผู้บริหาร และครู ก่อนจะไปถึงมือของเด็ก ๆ
“ทุนและโอกาส สองคำสำคัญที่ไปถึงมือเด็ก ๆ ทำให้เกิดความเปลี่ยนแปลง เราได้เห็นครูผู้สร้างโอกาสที่ขยับเข้ามาใกล้กับเด็ก ๆ ผู้เปี่ยมด้วยเป้าหมายชีวิต ขณะที่ช่องว่างของการสูญเสียทรัพยากรทรงคุณค่าก็ค่อย ๆ ถูกทำลายลง”
ที่สำคัญยิ่งไปกว่านั้น “ทุน” และ “โอกาส” ไม่ได้เปลี่ยนแค่ชีวิตของเด็กคนหนึ่ง แต่กำลังเปลี่ยนชีวิตของทั้งครอบครัว เพราะเมื่อเด็กคนหนึ่งได้เรียนจบ มีงานทำ เขาไม่ได้ยกระดับเพียงตัวเอง แต่กำลังพาอีกหลายชีวิตในครอบครัว ก้าวไปสู่คุณภาพชีวิตที่ดีขึ้นพร้อมกัน
จากประสบการณ์ตลอด 7 ปี ครูนิตย์นิรันดร์จึงถอดบทเรียนการพัฒนานักศึกษาทุนนวัตกรรมสายอาชีพชั้นสูงออกเป็น 3 ขั้นตอนสำคัญ ตั้งแต่การดูแลสวัสดิภาพความเป็นอยู่ของผู้เรียน การยกระดับการเรียนรู้ด้วยแนวคิดใหม่ ไปจนถึงการส่งต่อสู่การเป็นกำลังคนคุณภาพในตลาดแรงงาน
และทั้งหมดนี้คือสิ่งที่ยืนยันว่า ไม่ว่ากาลเวลาจะเปลี่ยนไปอีกนานเพียงใด “ทุน” และ “โอกาส” จะยังคงเป็น “หัวใจของการพัฒนาคน” และเป็นที่พึ่งพาสำคัญของผู้ที่ต้องการโอกาสในชีวิตเสมอไป
กสศ. ขอขอบคุณ ครูนิตย์นิรันดร์ พิลาไชย รวมถึงครูและภาคีสถานศึกษาทุกแห่ง คณาจารย์ ทีมหนุนเสริม และผู้มีส่วนร่วมทุกภาคส่วนในโครงการทุนนวัตกรรมสายอาชีพชั้นสูง ที่ร่วมกันออกไปค้นหาเด็กและเยาวชน เพื่อพาโอกาสทางการศึกษาไปถึงพวกเขา แม้ในจุดที่โอกาสอาจไม่เคยเดินทางไปถึง
