Banner
วิสาหกิจชุมชนแม่บ้านเกษตรกรบ้านราบอ
ปัตตานี

ดึงเอกลักษณ์ความอร่อยของเครื่องแกงจากชุมชนนีปิสกูเละ มาจัดทำโครงการผลิตเครื่องแกงใต้สร้างรายได้ให้กับชุมชน

ไม่ว่าอาหารภาคไหน ส่วนประกอบสำคัญที่ทำให้อาหารอร่อยคือ เครื่องแกง ยิ่งเฉพาะเครื่องแกงใต้ที่ขึ้นชื่อว่ามีรสชาติเผ็ดจัดจ้าน เข้มข้นถึงเครื่องถึงใจด้วยสมุนไพรหลากหลายชนิด โดยเฉพาะเครื่องแกงจาก ชุมชนนีปิสกูเละ ที่ได้รับการยกย่องว่าทำอาหารอร่อยโดดเด่นแห่งหนึ่งของจังหวัดปัตตานี โดยมีสูตรเด็ดเคล็บลับอยู่ที่เครื่องแกงซึ่งได้รับถ่ายทอดมาจากต้นตระกูลและเชื้อสายชาววังเมืองปัตตานี ทว่านับวันผู้เชี่ยวชาญในการทำเครื่องแกงเริ่มเหลือน้อยลงไปตามกาลเวลา จนเป็นที่หวั่นใจว่ามรดกภูมิปัญญาจะเลือนหาย

ด้วยเหตุนี้ กลุ่มวิสาหกิจชุมชนแม่บ้านเกษตรกรบ้านราบอ ตำบลปิตุมุดี อำเภอยะรัง จังหวัดปัตตานี จึงจัดทำ “โครงการสืบสานการทำเครื่องแกงพื้นบ้านสู่รายได้ชุมชน” เพื่อรวบรวมองค์ความรู้การทำเครื่องแกงพื้นบ้านซึ่งเป็นมรดกตกทอดจากบรรพบุรุษไม่ให้สูญหาย และนำมาใช้ประโยชน์ต่อยอดสร้างอาชีพ สร้างรายได้ให้แก่ประชากรวัยแรงงานที่ด้อยโอกาสและขาดแคลนทุนทรัพย์ในพื้นที่ 

เบื้องต้นโครงการสืบสานทำเครื่องแกงพื้นบ้านสู่รายได้ชุมชน ตั้งเป้าดำเนินงานกับกลุ่มเป้าหมายจำนวน 150 คน ซึ่งเป็นกลุ่มแรงงานนอกระบบ ผู้ถือบัตรสวัสดิการแห่งรัฐ ผู้ว่างงาน ผู้สูงอายุ ผู้พิการและเครือข่ายวิสาหกิจชุมชนใกล้เคียง จาก 4 หมู่บ้าน ประกอบด้วยชุมชนดาโตะและกาแระ ชุมชนนีปิสกูเละ ชุมชนกาแระ และชุมชนบ้านราบอ

ขั้นตอนแรกทางโครงการฯ เน้นเรื่องของการศึกษาความต้องการของตลาดเครื่องแกง เพื่อให้เห็นภาพของรูปแบบผลิตภัณฑ์ที่ชัดเจนยิ่งขึ้น จากนั้นในขั้นตอนต่อไปคือ การถอดสูตรลับความอร่อยเครื่องแกง เพื่อให้ได้เครื่องแกงสูตรอร่อย ผู้เข้าร่วมโครงการฯ ต้องฝึกฝนลองผิดลองถูก ปรับสูตรอยู่หลายครั้ง รวมทั้งยังมีการทดสอบ เปรียบเทียบรสชาติกับสูตรเครื่องแกงยี่ห้ออื่น ๆ อีกทั้งยังแจกจ่ายให้คนทั่วไปได้ลองชิม เพื่อนำข้อเสนอแนะมาปรับปรุงให้ได้เครื่องแกงที่รสชาติถูกใจผู้บริโภคมากที่สุด 

เมื่อสูตรเครื่องแกงเริ่มนิ่ง ก็ถึงเวลาออกตลาด ทางโครงการฯ ได้วางแผนทดลองขายในตลาดชุมชนก่อน ซึ่งโจทย์ใหญ่ในการขายคือ การแข่งขันด้านราคา แม้ว่าราคาเครื่องแกงที่ชุมชนผลิตขายจะมีราคาสูงกว่าเครื่องแกงทั่วไปถึงเท่าตัว แต่ด้วยคุณภาพของวัตถุดิบที่เลือกสรรมาอย่างดี ความพิถีพิถันใส่ใจในการผลิตทุกขั้นตอน รวมทั้งรสชาติที่อร่อยโดดเด่นเป็นเอกลักษณ์ ก็ทำให้เครื่องแกงติดตลาดได้ในไม่ช้า ส่งผลให้ทุกวันนี้ ผู้เข้าร่วมโครงการฯ ได้เดินหน้าผลิตเครื่องแกงพื้นบ้านทั้ง 4 สูตร ส่งไปขายในตลาดต่าง ๆ อย่างต่อเนื่อง ขณะที่บางคนก็ทดลองนำไปขายเอง ซึ่งช่วยสร้างรายได้เสริมให้แก่สมาชิกมากขึ้น 

คอดีเยาะ ยาโกะ หนึ่งในกลุ่มเป้าหมาย เล่าว่า “หลังจากที่เริ่มมีการผลิต เราก็ลองเอาเครื่องแกงไปขายที่ตลาดชุมชนดู ซึ่งก็ช่วยให้เรามีรายได้เสริมเข้ามา โดยหลังจากนี้อีกไม่นานคาดว่าน่าจะขายได้มากขึ้น เพราะจากที่เราเอาไปขาย ลูกค้ากลับมาบอกว่าอร่อยทุกคน วันแรกมีคนซื้อไป 3 คน วันที่สองเขากลับมาซื้อแล้วก็ชวนเพื่อนมาซื้อด้วย ไม่นานก็ขายหมด ล่าสุดทางกลุ่มได้มีการเอาเครื่องแกงไปขายที่ร้านค้าประมาณ 1,000 ถุงแล้ว”

บทสรุปของโครงการสืบสานการทำเครื่องแกงพื้นบ้านนี้จึงมีความน่าสนใจในแง่ของการเลือกเอาสิ่งที่ผู้คนต้องบริโภคอยู่เป็นประจำอย่างเครื่องแกงมาเป็นเครื่องมือในการสร้างรายได้ให้กับคนในชุมชน ซึ่งนับว่าไม่ใช่เรื่องง่ายที่จะสร้างจุดเด่นให้กับผลิตภัณฑ์ที่มีอยู่ทั่วไป แต่โครงการก็ทำได้สำเร็จผ่านการลงพื้นที่เพื่อถอดสูตรเครื่องแกงจากผู้รู้ในชุมชน ทำให้ได้สูตรเครื่องแกงที่อร่อยและแตกต่างจากของที่มีอยู่ในตลาด

ด้วยความโดดเด่นของเครื่องแกงที่มีรากฐานมาจากต้นทุนความรู้ในชุมชน จึงไม่น่าแปลกใจที่มันจะกลายเป็นที่ชื่นชอบของคนในพื้นที่ และสามารถสร้างรายได้ให้กับกลุ่มเป้าหมายในโครงการด้วย มากไปกว่านั้นการผลิตสูตรเครื่องแกงที่ได้มาจากคนในชุมชนเอง ยังนับว่าเป็นการสืบสานภูมิปัญญาท้องถิ่นและอนุรักษณ์ ‘รสชาติ’ อันดั้งเดิมของเครื่องแกงใต้แท้ๆ เอาไว้ให้คนรุ่นต่อไปได้ลิ้มรสด้วย

เกี่ยวกับโครงการเบื้องต้น

สืบสานการทำเครื่องแกงพื้นบ้านสู่รายได้ของชุมชน

วิสาหกิจชุมชนแม่บ้านเกษตรกรบ้านราบอ

  • โทร: 089-6546637
  • ผู้ประสานงาน: นางสาวตูแวคอลีเย๊าะ กาแบ

เป้าประสงค์

สร้างโอกาสที่เสมอภาคของแรงงานที่ขาดแคลนทุนทรัพย์และด้อยโอกาสให้ได้รับการพัฒนายกระดับฝีมือแรงงานที่มีคุณภาพโดย

  1. เป็นการสืบทอดภูมิปัญญาการทำอาหารของชุมชนให้อยู่คู่ชุมชนชายแดนใต้ต่อไป
  2. เป็นการสร้างโอกาสทางอาชีพให้กับกลุ่มเป้าหมายให้มีรายได้เสริมสู่ครอบครัวเพิ่มขั้น
  3. ลดรายจ่าย และเพิ่มรายได้แก่ครอบครัวเป้าหมายโดยใช้ทรัพยากรในท้องถิ่นเป็นหลัก
  4. ชุมชนเห็นคุณค่าของตนเองและการอยู่ร่วมกันในชุมชน
  5. กลุ่มเป้าหมายมีทักษะฝีมือการทำเครื่องแกง ทักษะการบริหารจัดการกลุ่ม การคิดเป็นระบบ การสื่อสาร และการทำตลาดออนไลน์
  6. กลุ่มสตรีมีรายได้เสริมและมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น
  7. พัฒนาความรู้และทักษะการทำอาหารและผลิตเครื่องแกงอาหารมลายูมุสลิมให้กับกลุ่มสตรี
  8. เกิดกลุ่มทำเครื่องแกงที่มีระบบการบริหารจัดการสอดคล้องกับวิถีชีวิต
  9. มีระบบการผลิตที่มีการควบคุมคุณภาพอาหาร (รสชาติ  สะอาด  ปลอดภัยไร้สารป่นเปื้อน
  10. กลุ่มเป้าหมายมีทัศนะคติที่ดีต่อการทำงานกลุ่มและอาชีพ
  11. มีการทำงานเชิงเครือข่ายการผลิตและการตลาด
  12. รักษาตำรับอาหารมุสลิม อัตลักษณ์ชายแดนใต้ให้อยู่คู่ชุมชนต่อไป
  13. ลดความเหลื่อมล้ำทางสังคม

เรื่องราวนี้เป็นส่วนหนึ่งของโครงการพัฒนาระบบทดลองการพัฒนาทักษะแรงงานที่ขาดแคลนทุนทรัพย์และด้อยโอกาส โดยกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา

กว่า 74 หน่วยงาน 42 จังหวัด กับ 1 เป้าหมายเพื่อสร้างชุมชนที่มีศักยภาพ ด้วยการพัฒนาทักษะอาชีพแก่แรงงานด้อยโอกาส

รายชื่อโรงเรียน พื้นที่ 3 จังหวัดชายแดนภาคใต้

จังหวัด นราธิวาส จำนวน 4 โรงเรียน

  • โรงเรียนผดุงมาตร
  • โรงเรียนสวนพระยาวิทยา
  • โรงเรียนราชพัฒนา
  • โรงเรียนนราสิกขาลัย

จังหวัดยะลา จำนวน 15 โรงเรียน

  • โรงเรียนไทยรัฐวิทยา 94 (บ้านบ่อน้ำร้อน)
  • โรงเรียนคุรุชนพัฒนา
  • โรงเรียนบ้านตาเซะ
  • โรงเรียนบ้านราโมง
  • โรงเรียนบ้านกาตอง
  • โรงเรียนบ้านหลักเขต
  • โรงเรียนพัฒนาบาลอ
  • โรงเรียนบ้านโกตาบารู
  • โรงเรียนบ้านตะโละหะลอ
  • โรงเรียนบ้านเยาะ
  • โรงเรียนบ้านโต
  • โรงเรียนบ้านลูโบ๊ะปันยัง
  • โรงเรียนบ้านคลองน้ำใส
  • โรงเรียนบ้านสะเอะ
  • โรงเรียนกาบังพิทยาคม

จังหวัดปัตตานี จำนวน 16 โรงเรียน

  • โรงเรียนวุฒิชัยวิทยา
  • โรงเรียนนิคมสร้างตนเองโคกโพธิ์ มิตรภาพที่ 148
  • โรงเรียนบ้านบางมะรวด
  • โรงเรียนบ้านท่าน้ำตะวันออก
  • โรงเรียนบ้านน้ำบ่อ
  • โรงเรียนบ้านปาลัส
  • โรงเรียนบ้านตรัง
  • โรงเรียนบ้านกระเสาะ
  • โรงเรียนบ้านบูดี
  • โรงเรียนบ้านฝาง
  • โรงเรียนบ้านตะโละไกรทอง
  • โรงเรียนบ้านน้ำดำ
  • โรงเรียนบ้านโลทู
  • โรงเรียนบ้านวังกว้าง
  • โรงเรียนสะนอพิทยาคม
  • โรงเรียนวังกะพ้อพิทยาคม

รายชื่อโรงเรียน ภาคตะวันตก

จังหวัดตาก จำนวน 1 โรงเรียน

  • โรงเรียนบ้านร่มเกล้า 2