1.“ถ้าเรามีของดีอยู่แล้ว เราจะทำให้มันไปได้ไกลกว่านี้ได้ไหม”
สำหรับคนในชุมชนที่คนจำนวนไม่น้อยประกอบอาชีพขึ้นตาล น้ำตาลโตนดเป็นสิ่งที่พวกเขาเห็นมาตั้งแต่เด็ก ชาวบ้านรองน้ำตาลแล้วนำไปขาย บางส่วนถูกนำไปทำขนม หรือใช้เป็นส่วนผสมในอาหารและเครื่องดื่ม จากคำถามนั้น…น้ำตาลโตนดจึงถูกนำมาทดลองทำเป็นผลิตภัณฑ์ใหม่อย่าง “น้ำปลาหวานน้ำตาลโตนด” แต่กว่าที่มันจะกลายเป็นสินค้าที่วางขายได้ เรื่องราวไม่ได้ง่ายอย่างที่คิด
2.กว่าจะเป็นหนึ่งสูตร เด็ก ๆ ต้องเรียนรู้อะไรบ้าง?
เด็ก ๆ ทดลองสูตรจากความรู้สึก ชิมไป ปรับไป จนพบว่าบางครั้งเค็มเกินไป บางครั้งหวานเกินไป จึงต้องกลับไปหาวัตถุดิบ ทดลองใหม่ และปรับสูตรอีกครั้ง น้ำตาลโตนดจึงไม่ได้ถูกนำมาใช้เพียงเพราะเป็นวัตถุดิบที่มีอยู่ในชุมชน แต่เพราะมันมีรสชาติและกลิ่นเฉพาะตัวที่สามารถสร้างความแตกต่างให้กับผลิตภัณฑ์ได้
เมื่อเติมความเค็ม ความเผ็ด กะปิ กุ้งแห้ง และกุ้งฝอยเข้าไป ความหวานของน้ำตาลโตนดก็กลายเป็นรสชาติที่กลมกล่อมขึ้น นักเรียนคนหนึ่งบอกว่า “หนูรู้สึกว่าน้ำปลาหวานหวาน หอม กลมกล่อมจากวัตถุดิบ และความหวานมาจากธรรมชาติ”
จากหนึ่งสูตรที่ยังไม่ลงตัว เด็ก ๆ จึงได้เรียนรู้สิ่งสำคัญอย่างหนึ่งว่า ของที่เราคิดว่าดี อาจยังไม่ดีพอ จนกว่าเราจะกล้าลองและรับฟังความคิดเห็นของคนอื่น
3.ก้าวข้ามความกลัวในความแตกต่าง สู่การเข้าใจความเป็นทีม
อีกหนึ่งความท้าทายคือการทำงานร่วมกับนักเรียนจากโรงเรียนนานาชาติ Denla British School Bangkok ที่มาร่วมเป็นทีมเดียวกัน ในช่วงแรกเด็กนักเรียนโรงเรียนสงขลาวิทยาคมหลายคนรู้สึกกลัว พวกเขากังวลเรื่องภาษา กลัวว่าจะสื่อสารไม่รู้เรื่อง และกลัวว่าเพื่อนจากอีกโรงเรียนจะเก่งกว่า
แต่เมื่อได้ทำงานร่วมกันจริง ความรู้สึกนั้นค่อย ๆ เปลี่ยนไป นักเรียนทั้งสองโรงเรียนช่วยกันออกแบบโลโก้ บรรจุภัณฑ์ และคิดวิธีนำเสนอสินค้า ฝั่งหนึ่งเสนอแบบ อีกฝั่งให้ความคิดเห็นแล้วกลับมาปรับแก้ด้วยกัน
นักเรียนโรงเรียนสงขลาวิทยาคมคนหนึ่งเล่าว่า “มีปัญหาอะไรเราก็ร่วมกันคุย แสดงความคิดเห็น รับฟังสมาชิก แล้วนำมาวิเคราะห์และช่วยกันคิดในการตัดสินใจ”
สิ่งที่ได้กลับมาจึงไม่ใช่เพียงโลโก้หรือแพ็กเกจจิ้งที่สวยขึ้น แต่คือการค้นพบว่าเราไม่จำเป็นต้องเหมือนกันถึงจะทำงานร่วมกันได้
“หนูชอบทำงานกับเพื่อน ๆ ในทีมมาก เพราะบางครั้งการมีเพื่อนมาช่วยทำอะไรหลาย ๆ อย่างก็ดีมาก เช่น ช่วยทำโลโก้แบรนด์ หรือช่วยกันคิดและปรับปรุงงานให้ดีขึ้น “ตัวแทนนักเรียน Denla British School Bangkok เล่า
เมื่อนักเรียนโรงเรียนสงขลาวิทยาคมได้เห็นตัวอย่างของคนที่กล้าพูด กล้าเสนอความคิดเห็น และกล้าลองทำสิ่งใหม่ ๆ เด็กๆ บอกว่า “การเห็นเพื่อนสื่อสารภาษาอังกฤษได้ ทำให้ตัวเองอยากพัฒนาภาษาอังกฤษมากขึ้น”
4.แล้วน้ำปลาหวานหนึ่งกระปุก สอนเรื่องอาชีพได้มากแค่ไหน?
เมื่อมีออเดอร์เข้ามา เด็ก ๆ ต้องเรียนรู้ว่าการทำธุรกิจไม่ได้จบลงหลังจากขายได้ พวกเขาต้องรู้ว่าต้องเตรียมวัตถุดิบเมื่อไร ใครรับผิดชอบอะไร ต้องแพ็กสินค้าอย่างไร และต้องตรวจความเรียบร้อยก่อนส่ง
โรงเรียนเลือกผลิตตามออเดอร์ เพื่อให้สินค้าใหม่ก่อนส่งถึงลูกค้า เด็ก ๆ จึงได้เรียนรู้ทั้งการจัดการเวลา ความรับผิดชอบ ต้นทุน กำไร และการทำงานเป็นทีมไปพร้อมกัน ที่สำคัญพวกเขาเริ่มเห็นว่าทักษะเหล่านี้สามารถนำไปใช้กับงานอื่นได้ในอนาคต
ตัวแทนนักเรียนโรงเรียนสงขลาวิทยาคมสะท้อนว่า “ในอนาคตสมมติว่าหนูไม่มีงาน แต่อย่างน้อยหนูก็ต่อยอดเป็นอาชีพได้” นี่อาจเป็นคำตอบสำคัญของโครงการ เพราะเป้าหมายไม่ได้อยู่ที่การทำให้นักเรียนทุกคนกลายเป็นผู้ประกอบการในวันนี้ แต่อยู่ที่การทำให้พวกเขารู้ว่า ถ้าวันหนึ่งต้องสร้างงานให้ตัวเอง พวกเขามีทักษะที่จะเริ่มต้นได้
วันนี้…..น้ำตาลโตนดที่โรงเรียนใช้เป็นวัตถุดิบมาจากคนในชุมชน โรงเรียนรับซื้ออย่างต่อเนื่อง ขณะที่นักเรียนที่เข้ามาช่วยผลิตก็มีรายได้และสามารถนำไปเป็นทุนการศึกษา จากวัตถุดิบที่เคยถูกขายในรูปแบบเดิม จึงเกิดผลิตภัณฑ์ใหม่ เกิดการเรียนรู้ใหม่ และเกิดโอกาสใหม่ให้กับทั้งเด็กและชุมชน
Equity Partnership’s School Network Season 7
นวัตกรรมเครือข่ายสถานศึกษาเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา
Equity Lab ภายใต้สถาบันวิจัยเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) ผนึกกำลังภาคีเครือข่ายทั้งบริษัท Sea (ประเทศไทย) เครือข่ายโรงเรียนนานาชาติและเครือข่ายมหาวิทยาลัย เดินหน้าสร้างพื้นที่การเรียนรู้ที่เชื่อม “ห้องเรียน–ชุมชน–ตลาดจริง” เพื่อให้นักเรียนโรงเรียนขยายโอกาสและโรงเรียนนานาชาติได้พัฒนาทักษะอาชีพ สร้างแบรนด์ สร้างรายได้ และก้าวสู่การพึ่งพาตนเองอย่างยั่งยืน จากการดำเนินงานที่ผ่านมา โครงการนี้ไม่ได้เป็นเพียงความร่วมมือระหว่าง “โรงเรียนพี่–โรงเรียนน้อง” หากแต่เป็นการสร้าง “พื้นที่แห่งมิตรภาพที่เสมอภาค” ในโลกศตวรรษที่ 21
โหนดขลา (Node Klha) น้ำปลาหวานน้ำตาลโตนด
โรงเรียนสงขลาวิทยาคม จ.สงขลา x Denla British School Bangkok
“โหนดขลา” จากน้ำตาลโตนด วัตถุดิบคู่บ้านคู่เมืองของท้องถิ่น มาผสานกับสูตรน้ำปลาหวานแบบดั้งเดิม เกิดเป็นรสชาติหวานหอม เค็มกลมกล่อม และมีเอกลักษณ์ของถิ่นใต้
น้ำปลาหวานมี 2 สูตร คือเผ็ดน้อยและเผ็ดมาก (บรรจุขวดแก้วขนาด 200 กรัม) ได้ขยับขยายสู่ตลาดที่กว้างขึ้นอย่าง Shopee คลิก
