ถ้าพูดถึง ‘ยาดม’ ภาพจำของหลายคนคงหนีไม่พ้นขวดพลาสติกธรรมดาๆ
แต่จะเกิดอะไรขึ้น… ถ้าเราบอกว่ามรดกภูมิปัญญานี้กำลังถูกปัดฝุ่น ปรุงแต่งกลิ่นใหม่ และเล่าเรื่องเสียใหม่ โดยฝีมือของเด็กนักเรียนชั้นประถม-มัธยมปลายจากสองโรงเรียนที่มีบริบทต่างกัน ระหว่างโรงเรียนบ้านสันป่าสัก อำเภอหางดง จังหวัดเชียงใหม่ กับ XCL American School of Bangkok ในกรุงเทพมหานคร
นี่คือจุดเริ่มต้นของ THAMTHAI (ธามไทยย์) แบรนด์ยาดมสมุนไพรแบบแห้งที่พาเด็ก ๆ ก้าวออกจากกรอบห้องเรียน ไปจับตาดูลู่ทางธุรกิจ ตั้งแต่ต้นน้ำยันปลายน้ำ และที่สำคัญเรื่องนี้กำลังบอกเราว่า… “การเรียนรู้ที่ดีที่สุดมักเกิดขึ้นในวันที่เราได้ลงมือจริง”
1 เราจะทำอะไรที่สามารถสร้างรายได้ระหว่างเรียน และเป็นทักษะที่ติดตัวไปได้ในอนาคต?
จุดเริ่มต้นของยาดมสมุนไพรจากโรงเรียนบ้านป่าสัก จังหวัดเชียงใหม่ ไม่ได้เกิดขึ้นจากการตั้งใจจะสร้างผลิตภัณฑ์ที่ต้องยิ่งใหญ่ หากเริ่มจากโจทย์ง่าย ๆ ของชุมนุมนักธุรกิจน้อย ที่ชวนให้นักเรียนคิดว่า “เราจะทำอะไรที่สามารถสร้างรายได้ระหว่างเรียน และเป็นทักษะที่ติดตัวไปได้ในอนาคต”
จากสิ่งรอบตัวในโรงเรียน เด็ก ๆ ค้นพบว่าโรงเรียนตั้งอยู่ใกล้สวนพฤกษศาสตร์และมีพื้นที่แปลงเกษตร จึงเริ่มสำรวจสมุนไพรและภูมิปัญญาที่อยู่ใกล้ตัว ขณะเดียวกันก็ต้องคิดถึงโจทย์ทางธุรกิจไปพร้อมกันว่า เราจะทำผลิตภัณฑ์อะไรดีที่ต้นทุนไม่สูง และเก็บรักษาได้นาน
“ยาดมสมุนไพร” จึงกลายเป็นคำตอบที่เด็ก ๆ เลือกด้วยตัวเอง
ในช่วงแรก เด็ก ๆ ก็ยังไม่แน่ใจว่ายาดมที่ทำขึ้นจะขายได้หรือไม่ จึงทดลองนำไปขายภายในโรงเรียน ผลตอบรับกลับเกินความคาดหมาย เมื่อเพื่อน ๆและผู้ปกครองเข้ามาถามว่ายังผลิตต่อไหม ความสนใจเล็ก ๆ ในโรงเรียนจึงกลายเป็นแรงผลักให้เด็ก ๆ อยากพัฒนาผลิตภัณฑ์ต่อไป
เมื่อโอกาสจาก “โครงการนวัตกรรมเครือข่ายสถานศึกษาเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา” (Equity Partnership’ s School Network Season 7) มาถึง เด็ก ๆ จึงไม่ได้หยุดอยู่ที่การทำ “ยาดมสมุนไพร” แบบที่คุ้นเคย พวกเขาต้องการต่อยอดผลิตภัณฑ์
2. เราจะทำอย่างไรให้การเรียนรู้นี้กลายเป็นโลกของการปฏิบัติจริง?
กระบวนการเรียนรู้ผ่านการปฏิบัติจริงนี้ได้ขยายโลกทัศน์ของนักเรียนออกไปไกล
เด็กๆ ทั้งสองโรงเรียนต้องทำงานร่วมกันตั้งแต่ศึกษาสมุนไพร ทดลองสูตร คัดแยกและเตรียมวัตถุดิบ ออกแบบบรรจุภัณฑ์ ไปจนถึงการคำนวณต้นทุน การขายออนไลน์ และการสื่อสารกับลูกค้า ซึ่งเป็นทักษะที่สามารถนำไปต่อยอดอาชีพได้ในอนาคต ได้เรียนรู้การทำงานเป็นทีม การแบ่งหน้าที่ตามความถนัด การคำนวณต้นทุน การตลาด การสื่อสารกับลูกค้าตัวเป็น ๆ
“หนูชอบกระบวนการเรียนรู้แบบนี้ มันดีกว่าเรียนในห้องเรียนแค่ทฤษฎี เพราะเราไม่รู้หรอกว่าทำจริงจะทำได้ไหม แต่พออยู่ในกระบวนการจริง เราทำได้จริง และได้เรียนรู้จริง ๆ” ตัวแทนนักเรียนโรงเรียนบ้านสันป่าสัก กล่าว
“ก่อนหน้านี้ หนูไม่เคยทำยาดมด้วยตัวเอง และไม่ได้มีความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับวัฒนธรรมไทยมากนัก การได้มีโอกาสพบกับเพื่อนๆ ที่เชียงใหม่ ทำให้หนูไม่ได้เรียนรู้แค่วิธีการจัดหาวัตถุดิบออร์แกนิก แต่ยังได้เรียนรู้ถึงเรื่องราว มรดกทางวัฒนธรรม และความหมายที่อยู่เบื้องหลังยาดมแต่ละกลิ่นของเราด้วย” ตัวแทนนักเรียนโรงเรียน XCL American School of Bangkok กล่าว
สำหรับเด็ก ๆ แล้วการแบ่งบทบาทกันทำให้เห็นว่า การทำธุรกิจจริงไม่ได้เกิดจากคนคนเดียว แต่ต้องอาศัยความรู้และความสามารถของหลายคนมาประกอบกัน
ไม่เพียงแต่ทักษะที่เกี่ยวข้องกับการทำผลิตภัณฑ์เท่านั้น เด็กๆ ยังได้มิตรภาพดีๆ ที่ต่างเป็นแรงบันดาลใจในการฝีกฝนความสามารถใหม่ๆ เพื่อการต่อยอดการเรียนรู้ในอนาคต
“ตอนแรกตื่นเต้น ไม่แน่ใจว่าเราจะพูดได้ไหม แต่ช่วงหลัง ๆ ก็ได้ฝึกภาษาอังกฤษเพิ่มขึ้น ได้รู้จักการแปล การพูด การฟัง แล้วก็ได้รู้จักเพื่อนใหม่” ตัวแทนนักเรียนโรงเรียนบ้านสันป่าสัก กล่าว
“สำหรับหนูแล้ว หนูไม่ได้รู้สึกว่าพวกเขาเป็นพาร์ตเนอร์ทางธุรกิจเท่านั้น แต่เป็นเหมือนเพื่อนจริง ๆ ที่เราสามารถพูดคุยและเชื่อมโยงกันได้” ตัวแทนนักเรียนโรงเรียน XCL American School of Bangkok กล่าว
3. เราจะทำอย่างไรให้ยาดมเข้าถึงคนได้หลายวัย โดยเฉพาะคนรุ่นใหม่?
จากการตั้งคำถามว่าทำอย่างไรให้ยาดมเข้าถึงคนได้หลายวัย โดยเฉพาะคนรุ่นใหม่ ที่เริ่มสนใจใช้ยาดมเพื่อลดอาหารมึนหัว และเคร่งเครียดจากการเรียนมากขึ้น
ภาพจำของยาดมในสายตาของเด็ก ๆ คือผลิตภัณฑ์ที่มักถูกมองว่าเหมาะกับผู้สูงอายุ มีกลิ่นสมุนไพรค่อนข้างแรง และรูปแบบยังไม่ดึงดูดวัยรุ่น พวกเขาจึงเริ่มสำรวจความชอบของคนรอบตัว ทดลองกลิ่นใหม่ ๆ และพัฒนาบรรจุภัณฑ์ให้ร่วมสมัยมากขึ้น
“สวนพฤกษศาสตร์กับกลิ่นที่เข้าใจวัยรุ่น” คือคำตอบ
จากการสำรวจความชอบของคนรอบตัว เด็ก ๆ และคุณครูช่วยกันรังสรรค์ยาดมสมุนไพรแบบแห้งขึ้นมา 3 กลิ่นใหม่ ที่ฉีกภาพจำยาดมแบบเดิม
–กลิ่นส้ม – สดใส ตื่นตัว เหมือนได้เดินรับแดดอ่อน ๆ ยามเช้า
-กลิ่นพีช – หอมหวานละมุน นุ่มนวล ชวนผ่อนคลาย
–กลิ่นเปปเปอร์มินต์ – เย็นสดชื่น สะใจ ตื่นเต็มตา
นอกจากเรื่องกลิ่นแล้ว เบื้องหลังส่วนผสมยังเต็มไปด้วยความใส่ใจ ตั้งแต่กระวาน, กานพลู, ดอกจันทน์เทศ, พริกไทยดำ, อบเชย, ดีปลี, โกฐหัวบัว, มะแขว่น ไปจนถึงวัตถุดิบเอกลักษณ์อย่างเปลือกส้มอบแห้ง, ใบสะระแหน่ และใบชาจากชุมชน
ทั้งหมดนี้คือสมุนไพรที่มีแหล่งปลูกแบบออร์แกนิกในชุมชน ซึ่งทำให้นักเรียนไม่ได้เรียนรู้เพียงการนำสมุนไพรมาผสมเป็นผลิตภัณฑ์ แต่เป็นการเรียนรู้ตั้งแต่ต้นทางของวัตถุดิบ ทั้งการรู้จักแหล่งที่มา การคัดเลือก การเตรียมและอบแห้งสมุนไพร ไปจนถึงการนำมาออกแบบเป็นกลิ่นที่เหมาะกับผู้ใช้แต่ละกลุ่ม
แถมตัวบรรจุภัณฑ์ยังถูกออกแบบอย่างพิถีพิถันเพื่อแก้ปัญหาคลาสสิกอย่าง “ฝายาดมหาย” เพิ่มความน่ารักอบอุ่นด้วย ซองถักโครเชต์ฝีมือนักเรียน ที่หยิบจับขึ้นมาใช้เมื่อไหร่ก็เท่เมื่อนั้น
การทำงานกับชุมชนก็เป็นอีกส่วนหนึ่งที่ทำให้ผลิตภัณฑ์นี้มีความหมายมากขึ้น โรงเรียนเชื่อมโยงกับชุมชนบ้านไร่กองขิง ซึ่งเป็นแหล่งสมุนไพรที่เด็ก ๆ เข้าไปเรียนรู้และจัดหาวัตถุดิบ ขณะเดียวกันยังนำองค์ความรู้เรื่องการทำยาดมไปจัดกิจกรรมกับโรงเรียนผู้สูงอายุในตำบลหนองควาย เพื่อให้ผู้สูงอายุที่สนใจสามารถเรียนรู้และนำไปต่อยอดเป็นงานเล็ก ๆ ของตัวเองได้
วันนี้นักเรียนกลุ่มนี้อาจจะเริ่มต้นจากการทำยาดมสมุนไพร แต่สิ่งที่พวกเขาได้ติดตัวกลับไป ไม่ใช่แค่สูตรสมุนไพรหรือทักษะอาชีพ หากแต่คือความกล้าหาญที่จะตั้งคำถาม ความเข้าใจในผู้คนต่างวัยต่างวัฒนธรรม และมิตรภาพที่พร้อมจะเป็นแรงใจให้กันและกันในการเติบโตเป็นผู้ใหญ่ในวันข้างหน้า
เพราะบางครั้ง… การศึกษาที่ดีที่สุด ก็เริ่มต้นจากการที่เรากล้าเปิดฝายาดม แล้วสูดกลิ่นอายของโลกกว้างรอบตัวเข้าไปให้เต็มปอด
Equity Partnership’s School Network Season 7
นวัตกรรมเครือข่ายสถานศึกษาเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา
Equity Lab ภายใต้สถาบันวิจัยเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) ผนึกกำลังภาคีเครือข่ายทั้งบริษัท Sea (ประเทศไทย) เครือข่ายโรงเรียนนานาชาติและเครือข่ายมหาวิทยาลัย เดินหน้าสร้างพื้นที่การเรียนรู้ที่เชื่อม “ห้องเรียน–ชุมชน–ตลาดจริง” เพื่อให้นักเรียนโรงเรียนขยายโอกาสและโรงเรียนนานาชาติได้พัฒนาทักษะอาชีพ สร้างแบรนด์ สร้างรายได้ และก้าวสู่การพึ่งพาตนเองอย่างยั่งยืน จากการดำเนินงานที่ผ่านมา โครงการนี้ไม่ได้เป็นเพียงความร่วมมือระหว่าง “โรงเรียนพี่–โรงเรียนน้อง” หากแต่เป็นการสร้าง “พื้นที่แห่งมิตรภาพที่เสมอภาค” ในโลกศตวรรษที่ 21
ยาดมสมุนไพรแบบแห้ง แบรนด์ THAMTHAI (ธามไทยย์)
โรงเรียน รร.บ้านสันป่าสัก จ.เชียงใหม่ x XCL American School of Bangkok
“ธามไทยย์” ลมหายใจแห่งความสดชื่นจากธรรมชาติ จากผลิตภัณฑ์ที่เริ่มต้นในโรงเรียน ยาดมสมุนไพร 3 กลิ่นนี้ ขยับออกไปขายสู่ตลาดที่กว้างขึ้นอย่างในแอพพลิเคชั่น Shopee คลิก
