เมื่อวันที่ 6 มิถุนายน 2569 กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) ร่วมกับสำนักงานเลขาธิการคุรุสภา และสมาคมคนรุ่นใหม่กับนวัตกรรมทางสังคม (SYSI) จัดการประชุมวิชาการ “Symposium : Small Spark from School to Better Community” ภายใต้หัวข้อ “ระบบนิเวศ นวัตกรรม คุณธรรม เปลี่ยนชุมชน” ณ สำนักงาน กสศ. และผ่านระบบออนไลน์ เพื่อสรุปบทเรียน เผยแพร่องค์ความรู้ และแลกเปลี่ยนประสบการณ์ตลอด 2 ปีของโครงการ “ครูรัก(ษ์)ถิ่น รักคุณธรรม”
โครงการดังกล่าวได้ขับเคลื่อนการพัฒนาคุณธรรมจริยธรรมเพื่อส่งเสริมจรรยาบรรณวิชาชีพครูในโรงเรียนปลายทางครูรัก(ษ์)ถิ่น รุ่นที่ 1 และรุ่นที่ 2 จำนวน 133 โรงเรียน ใน 35 จังหวัดทั่วประเทศ ผ่านการประยุกต์ใช้ “หลักการและกระบวนการพัฒนาคุณธรรมจริยธรรม 4+6 โมเดลสำหรับโรงเรียน” จนเกิดนวัตกรรมทางการศึกษากว่า 450 ผลงาน และแผนการจัดการเรียนรู้ที่บูรณาการคุณธรรมจริยธรรมมากกว่า 500 เรื่อง สะท้อนให้เห็นว่าการพัฒนาคุณธรรมสามารถเกิดขึ้นได้จริงในบริบทของสถานศึกษา และนำไปสู่การเปลี่ยนแปลงทั้งในระดับผู้เรียน ครู โรงเรียน และชุมชน
หนึ่งในตัวอย่างความสำเร็จที่ถูกนำมาแลกเปลี่ยนบนเวที คือ โรงเรียนอนุบาลแม่ลาน้อย จังหวัดแม่ฮ่องสอน ซึ่งแม้จะไม่ได้มีหลักสูตรพิเศษหรือจุดเด่นด้านวิชาการที่แตกต่างจากโรงเรียนอื่น แต่ได้บูรณาการการพัฒนาคุณธรรมจริยธรรมเข้าไปในกระบวนการเรียนรู้และวิถีชีวิตของโรงเรียนอย่างต่อเนื่อง จนกลายเป็นเอกลักษณ์ที่ได้รับการยอมรับจากผู้ปกครองและชุมชน หลายครอบครัวตัดสินใจส่งบุตรหลานเข้ามาเรียนเพราะเชื่อมั่นในแนวทางการปลูกฝังคุณธรรม ส่งผลให้จำนวนนักเรียนเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง สะท้อนให้เห็นว่าคุณธรรมไม่ได้เป็นเพียงเนื้อหาในห้องเรียน แต่สามารถสร้างความเชื่อมั่นและความเข้มแข็งให้กับโรงเรียนและชุมชนได้อย่างเป็นรูปธรรม
ภายในงานได้รับเกียรติจาก ศาสตราจารย์ นพ.เกษม วัฒนชัย องคมนตรี ปาฐกถาพิเศษเรื่อง “การพัฒนาคุณธรรมกับสังคมไทยในปัจจุบัน” โดยเน้นย้ำว่า การศึกษาไม่ได้มีหน้าที่เพียงสร้างคนเก่ง แต่ต้องสร้างคนดีที่สามารถใช้ความรู้เพื่อประโยชน์ของสังคมได้อย่างถูกต้อง คุณธรรมจริยธรรมจึงเป็นรากฐานสำคัญในการสร้างภูมิคุ้มกันทางความคิดและพฤติกรรม ช่วยให้เด็กและเยาวชนเติบโตเป็นพลเมืองที่มีคุณภาพ พร้อมรับผิดชอบต่อสังคมและประเทศชาติในอนาคต
ดร.พิเชฐร์ วันทอง รองเลขาธิการคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน ในฐานะประธานการประชุม กล่าวว่า การพัฒนาคุณธรรมจริยธรรมไม่สามารถเกิดขึ้นได้จากห้องเรียนเพียงอย่างเดียว แต่ต้องอาศัย “ระบบนิเวศทางการศึกษา” ที่ทุกภาคส่วนมีส่วนร่วม ทั้งผู้บริหาร ครู นักเรียน ผู้ปกครอง ชุมชน และเครือข่ายในพื้นที่
“4+6 โมเดลสำหรับโรงเรียน เป็นนวัตกรรมการพัฒนาคุณธรรมเชิงระบบที่ไม่ได้เพิ่มภาระงานให้แก่ครู แต่เป็นการบูรณาการคุณธรรมเข้าไปในกระบวนการเรียนการสอนและการบริหารจัดการสถานศึกษาที่ดำเนินการอยู่แล้ว โดยใช้ต้นทุนและทรัพยากรเดิมของโรงเรียนเป็นฐานในการสร้างการเปลี่ยนแปลง ผลลัพธ์ตลอด 2 ปีที่ผ่านมาแสดงให้เห็นว่า การพัฒนาคุณธรรมสามารถนำไปสู่การเปลี่ยนแปลงที่จับต้องได้ทั้งในระดับผู้เรียน ครู โรงเรียน และชุมชน”
ด้าน ดร.ไกรยส ภัทราวาท ผู้จัดการ กสศ. กล่าวว่า หัวข้อ “Small Spark from School to Better Community” สะท้อนความเชื่อสำคัญว่า การเปลี่ยนแปลงที่ยิ่งใหญ่ของสังคมสามารถเริ่มต้นได้จากประกายเล็ก ๆ ในห้องเรียน จากความตั้งใจของครูคนหนึ่ง นักเรียนคนหนึ่ง หรือโรงเรียนหนึ่งแห่ง และเมื่อได้รับการส่งเสริมอย่างต่อเนื่อง ก็สามารถขยายผลสู่การเปลี่ยนแปลงของชุมชนและสังคมได้
“เวทีในวันนี้เป็นพื้นที่สำคัญในการรวบรวมองค์ความรู้ ถอดบทเรียน และแลกเปลี่ยนประสบการณ์จากโรงเรียน ครู ผู้บริหาร และภาคีเครือข่ายจากทั่วประเทศ เพื่อร่วมกันค้นหาปัจจัยแห่งความสำเร็จ ต่อยอดนวัตกรรมการพัฒนาคุณธรรมจริยธรรม และขยายผลสู่สถานศึกษาอื่น ๆ ในอนาคต”
ภายในงานมีการนำเสนอผลลัพธ์การดำเนินงานในมิติต่าง ๆ ผ่านเวทีแลกเปลี่ยนเรียนรู้ 7 ห้องย่อย ได้แก่ ห้องโรงเรียน ห้องนักเรียน ห้องครูและจรรยาบรรณวิชาชีพ ห้องผู้บริหาร ห้องผู้ปกครองและชุมชน ห้องนวัตกรรมทางการศึกษาสู่ชุมชน และห้องครูปฐมวัยและครูประถมศึกษา โดยมีผู้ทรงคุณวุฒิ นักวิชาการ และผู้ปฏิบัติงานจากพื้นที่ร่วมแลกเปลี่ยนประสบการณ์และเติมเต็มองค์ความรู้ เพื่อขับเคลื่อนการศึกษาบนฐานของคุณธรรมอย่างยั่งยืน
นอกจากนี้ ยังมีเวทีสะท้อนบทเรียนและให้ข้อคิดเห็นจากผู้ทรงคุณวุฒิ กสศ. อาทิ ศาสตราจารย์ นพ.วิจารณ์ พานิช, คุณหญิงกษมา วรวรรณ ณ อยุธยา, ดร.กฤษณพงศ์ กีรติกร, ดร.เบญจลักษณ์ น้ำฟ้า, รศ.ดร.ดารณี อุทัยรัตนกิจ และ ดร.อุดม วงษ์สิงห์ ผู้อำนวยการสำนักพัฒนาคุณภาพครูและสถานศึกษา กสศ. ซึ่งร่วมชี้ให้เห็นถึงความสำคัญของการพัฒนาคุณธรรมจริยธรรมเชิงระบบ ควบคู่ไปกับการพัฒนาคุณภาพการศึกษา เพื่อสร้างพลเมืองที่มีความรู้ ความสามารถ และมีความรับผิดชอบต่อสังคม
อีกหนึ่งกิจกรรมสำคัญของงาน คือ การมอบโล่รางวัลเชิดชูเกียรติแก่โรงเรียนนำร่องที่มีผลงานโดดเด่น ครูต้นแบบการบูรณาการชั้นเรียนคุณธรรมจริยธรรม และผลงานนวัตกรรมทางการศึกษาสู่ชุมชน เพื่อยกย่องบุคลากรและสถานศึกษาที่ร่วมขับเคลื่อนการสร้างวัฒนธรรมคุณธรรมในโรงเรียนและชุมชนอย่างเป็นรูปธรรม
ภายในงานยังมีการเปิดตัว Platform E-Learning สำหรับการพัฒนาคุณธรรมจริยธรรมผ่านกลไก 4+6 โมเดล โดยสำนักงานเลขาธิการคุรุสภา เพื่อเป็นเครื่องมือสนับสนุนการเรียนรู้ การพัฒนาศักยภาพครู และการขยายผลนวัตกรรมการพัฒนาคุณธรรมจริยธรรมสู่เครือข่ายสถานศึกษาทั่วประเทศ
การประชุมวิชาการครั้งนี้นับเป็นอีกก้าวสำคัญของการสานพลังความร่วมมือระหว่างหน่วยงานภาครัฐ สถาบันการศึกษา ภาคประชาสังคม และภาคีเครือข่ายในพื้นที่ ในการขับเคลื่อนการพัฒนาคุณธรรมจริยธรรมเชิงระบบ ผ่านบทบาทของครู โรงเรียน และชุมชน เพื่อสร้างรากฐานของการศึกษาไทยที่มุ่งพัฒนาผู้เรียนให้เป็นทั้ง “คนเก่ง คนดี และมีความสุข” พร้อมเติบโตเป็นกำลังสำคัญของสังคมและประเทศในอนาคต
