“ฮีโร่” ที่เริ่มร่อแร่ รายงานระดับโลกเผยความเครียดของครูน่ากังวลที่สุดหลังวิกฤตโควิด-19
โดย : Greg Thompson - About Education International
แปลและเรียบเรียง : นงลักษณ์ อัจนปัญญา

“ฮีโร่” ที่เริ่มร่อแร่ รายงานระดับโลกเผยความเครียดของครูน่ากังวลที่สุดหลังวิกฤตโควิด-19

องค์กรไม่แสวงหาผลกำไร สหภาพการศึกษานานาชาติ (Educaiton International: EI) ที่ทำงานสนับสนุนครูและบุคลากรทางการศึกษา เผยผลการศึกษาสถานะของครูในปัจจุบันที่ดำเนินการสำรวจครูและทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้องกับแวดวงการศึกษาในทุกทวีปทั่วโลก แสดงให้เห็นว่า แม้ครูจะได้รับการยอมรับในฐานะ ‘ฮีโร่’ แต่ผลกระทบจากการระบาดของโควิด-19 ทั้งทางด้านเศรษฐกิจและสังคม ทำให้ไม่สามารถยืนหยัดอยู่ในวงการการศึกษาได้

ผู้จัดทำรายงานฉบับนี้ระบุว่า เป้าหมายหลักของรายงานคือการพิจารณาสถานะของวิชาชีพครูในระยะเวลา 3 ปีนับตั้งแต่รายงานที่จัดขึ้นในปี 2018 โดยเพิ่มเติมประเด็นเกี่ยวกับมาตรการการสนับสนุนรักษาสถานะของครูเพื่อให้สอดคล้องกับสถานการณ์วิกฤตทางการศึกษาที่เกิดจากผลกระทบของโควิด-19 ในปัจจุบัน 

รายงานแสดงให้เห็นว่า ความตึงเครียดของอาชีพครูที่ระบุในรายงานฉบับก่อนหน้ายังไม่หายไป โดยสถานะของครูยังคงเป็นปัญหาในหลายประเทศ ซึ่งครูตระหนักดีว่าการมีคุณสมบัติหรือระดับการฝึกอบรมเดียวกันกับวิชาชีพอื่นนั้น ไม่ได้ทำให้ตนเองได้รับการยกย่องด้วยสถานะระดับเดียวกัน แม้ว่าการสอนและการอำนวยความสะดวกในการเรียนรู้จะเป็นงานที่ซับซ้อนซึ่งต้องใช้ความเชี่ยวชาญอย่างมากก็ตาม

กล่าวอย่างตรงไปตรงมาก็คือ ในขณะที่บางประเทศให้ความสำคัญกับครูและผู้เชี่ยวชาญด้านการศึกษาอื่น ๆ เป็นอย่างมาก สถานะของครูกลับถูกบั่นทอนจากปัจจัยหลายด้านอย่างต่อเนื่องในอีกหลายประเทศที่มีบริบทแตกต่างออกไป โดยมีตัวอย่างให้เห็นดังนี้

  • ค่าจ้างต่ำเกินไป แถมเงื่อนไขสวัสดิการต่างๆ ก็แย่ลง รัฐบาลคิดว่าโครงสร้างพื้นฐานเพื่อสนับสนุนการเรียนการสอนไม่มีความสำคัญสำหรับการลงทุน
  • รัฐบาลและสื่อมวลชนขาดความเคารพในครูและวิธีการสอนของครู
  • การทำงานของครูทวีความหนักหน่วงมากขึ้น โดยสหภาพแรงงานครูหลายแห่งรายงานข้อกังวลถึงความเป็นอยู่ที่ดีของสมาชิกครู ความเครียดจากงานที่ซับซ้อนมากขึ้นประกอบกับความคาดหวังจากครูที่มีมากขึ้นเรื่อยๆ
  • ครูหลายคนในหลายประเทศกำลังเผชิญกับอนาคตของการจ้างงานที่ไม่แน่นอน โดยการจ้างงานถาวรจะถูกแทนที่ด้วยสัญญาชั่วคราวและสัญญาระยะสั้นมากขึ้น 
  • สวัสดิการทางสังคมสำหรับครู รวมถึงบริการฟรีต่างๆ ของครู มีแนวโน้มจะเข้าถึงได้ยากมากขึ้น 

รายงานระบุว่า สิ่งที่น่าเป็นห่วงมากที่สุดในเวลานี้คือ ‘ความเครียดของครู’ โดยหลายฝ่ายเกรงว่าความเครียดจากภาระงานสอนและปัญหาในเรื่องความเป็นอยู่ จะทำให้ครูคุณภาพต้องออกจากวิชาชีพ  และหากมองความเป็นอาชีพครูในปัจจุบัน ก็อาจจะต้องยอมรับข้อเท็จจริงที่ว่า อาชีพครูเองก็ขาดความน่าดึงดูดใจสำหรับคนรุ่นใหม่ อีกทั้งการสนับสนุนจากภาครัฐก็ยังไม่เพียงพอในการจัดหาทุนสนับสนุนระบบการศึกษาที่มีคุณภาพสำหรับทุกคน

รายงานเรื่องผลเสียของการปิดโรงเรียนจากยูเนสโกในปี 2020 (UNESCO’s Report on the Adverse Consequences of School Closures (2020)) เสนอว่า วิกฤตโรคระบาดโควิด-19 สร้างภาวะเครียดให้กับแรงงานครูเนื่องจากคาบการเรียนการสอนถูกโยกไปอยู่ในออนไลน์ ส่งผลให้ชั่วโมงการสอนเพิ่มพูนมหาศาล และการที่ครูหรือนักเรียนขาดแคลนทรัพยากรในการเข้าถึงการเรียน เช่น คอมพิวเตอร์ อินเทอร์เน็ต หรือซอฟต์แวร์ ก็เป็นอีกหนึ่งในปัญหาเชิงโครงสร้างด้วยเช่นกัน 

เมื่อคลายการล็อกดาวน์ ปัญหากลับไม่คลี่คลาย เพราะแรงงานครู ครูใหญ่ หรือบุคลากรที่ทำงานด้านการศึกษากลับต้องรับภาระเพิ่มขึ้นในการพัฒนาการเรียนการสอนให้มีประสิทธิภาพเพื่อชดใช้เวลาที่เสียไป และอาจจะได้รับผลกระทบจากการถูกลดค่าแรง หรือการมีบุคลากรน้อยลงเพราะพนักงานบางส่วนถูกปลดออก สุขภาพจิตด้านความเครียดจึงแย่ลงเพราะสถานการณ์เหล่านี้กลายเป็น ‘new normal’ ไปเสียแล้ว

นอกเหนือไปจากปัจจัยที่เห็นได้ชัดเจนข้างต้น สิ่งหนึ่งที่รายงานเกี่ยวกับสถานะของครูพบเห็นตรงกันในแทบทุกประเทศทั่วโลกก็คือ ระดับชั้นของการศึกษามีผลต่อสถานะของครู 

ครูหรือนักการศึกษาที่สอนในมหาวิทยาลัยมักจะได้รับความเคารพสูงสุด ในขณะที่ครูระดับปฐมวัยและอนุบาลจะได้รับความเคารพต่ำที่สุด ซึ่งเป็นเรื่องที่น่าเศร้า เพราะอาชีพครู ไม่ว่าจะอยู่ในระดับใดต่างมีความสำคัญและควรได้รับความเคารพเท่ากัน 

ครูที่เข้าร่วมทำการสำรวจครั้งนี้ระบุว่า เพศสภาพยังมีผลต่อสถานะของครู โดยครูผู้หญิงมักจะตกอยู่ในสถานะที่ได้รับการยอมรับต่ำกว่าครูผู้ชาย แต่ในบางพื้นที่ครูผู้หญิงก็ได้รับการยอมรับมากกว่า ซึ่งทีมงานวิจัยระบุว่า ประเด็นเรื่องเพศเป็นประเด็นที่มีความซับซ้อนและค่อนข้างอ่อนไหว

ยิ่งไปกว่านั้น ยังมีความสัมพันธ์ระหว่างคุณสมบัติขั้นต่ำที่จำเป็นในการทำงานในแต่ละระดับการศึกษา โดยเฉลี่ยทุกประเทศจะมีคุณสมบัติขั้นต่ำขั้นต่ำที่จำเป็นสำหรับการทำงานเป็นครู ซึ่งส่งผลต่อการรับรู้ความเชี่ยวชาญและสถานะของคุณครู เช่น ครูจำเป็นต้องสำเร็จการศึกษาในระดับปริญญาตรี เป็นต้น 

การระบาดใหญ่ของไวรัสโควิด-19 ถือเป็นระเบิดลูกใหญ่ของระบบการศึกษา ซึ่งรายงานฉบับนี้ได้รวบรวมความคิดเห็นของสหภาพแรงงานเกี่ยวกับผลกระทบของการระบาดใหญ่ของโควิด-19 ต่อค่าจ้าง เงื่อนไข ภาระงาน และความสัมพันธ์ระหว่างรัฐบาล ผู้กำหนดนโยบาย และสหภาพแรงงานเอาไว้ ซึ่งข้อสรุปโดยรวมคือ ภาวะวิกฤตนี้ได้เพิ่มความตึงเครียดและความไม่เท่าเทียมที่มีอยู่แล้วในระบบการศึกษาให้มากขึ้น แม้ว่าจะได้แรงสนับสนุนจากสาธารณชนต่อการทำงานของครูในช่วงที่มีการระบาดใหญ่ แต่กลับไม่มากพอหากต้องการกระตุ้นให้เกิดการปรับปรุงเปลี่ยนแปลงในเชิงโครงสร้างของการศึกษา เช่น การลงทุน การสนับสนุน และเงื่อนไขที่ดีกว่าสำหรับนักการศึกษามืออาชีพในทุกระดับ

และท้ายที่สุดแล้ว ข้อท้าทายที่รายงานนี้ชี้ให้เห็นอย่างชัดเจนคือ “ครูยังคงเป็นอาชีพที่สำคัญมาก แต่น่าเสียดายที่การสร้าง “ครู” ขึ้นมานั้นยังไม่ได้รับความสำคัญมากพอ”

ที่มา : The Global Report on the Status of Teachers 2021

รายชื่อโรงเรียน พื้นที่ 3 จังหวัดชายแดนภาคใต้

จังหวัด นราธิวาส จำนวน 4 โรงเรียน

  • โรงเรียนผดุงมาตร
  • โรงเรียนสวนพระยาวิทยา
  • โรงเรียนราชพัฒนา
  • โรงเรียนนราสิกขาลัย

จังหวัดยะลา จำนวน 15 โรงเรียน

  • โรงเรียนไทยรัฐวิทยา 94 (บ้านบ่อน้ำร้อน)
  • โรงเรียนคุรุชนพัฒนา
  • โรงเรียนบ้านตาเซะ
  • โรงเรียนบ้านราโมง
  • โรงเรียนบ้านกาตอง
  • โรงเรียนบ้านหลักเขต
  • โรงเรียนพัฒนาบาลอ
  • โรงเรียนบ้านโกตาบารู
  • โรงเรียนบ้านตะโละหะลอ
  • โรงเรียนบ้านเยาะ
  • โรงเรียนบ้านโต
  • โรงเรียนบ้านลูโบ๊ะปันยัง
  • โรงเรียนบ้านคลองน้ำใส
  • โรงเรียนบ้านสะเอะ
  • โรงเรียนกาบังพิทยาคม

จังหวัดปัตตานี จำนวน 16 โรงเรียน

  • โรงเรียนวุฒิชัยวิทยา
  • โรงเรียนนิคมสร้างตนเองโคกโพธิ์ มิตรภาพที่ 148
  • โรงเรียนบ้านบางมะรวด
  • โรงเรียนบ้านท่าน้ำตะวันออก
  • โรงเรียนบ้านน้ำบ่อ
  • โรงเรียนบ้านปาลัส
  • โรงเรียนบ้านตรัง
  • โรงเรียนบ้านกระเสาะ
  • โรงเรียนบ้านบูดี
  • โรงเรียนบ้านฝาง
  • โรงเรียนบ้านตะโละไกรทอง
  • โรงเรียนบ้านน้ำดำ
  • โรงเรียนบ้านโลทู
  • โรงเรียนบ้านวังกว้าง
  • โรงเรียนสะนอพิทยาคม
  • โรงเรียนวังกะพ้อพิทยาคม

รายชื่อโรงเรียน ภาคตะวันตก

จังหวัดตาก จำนวน 1 โรงเรียน

  • โรงเรียนบ้านร่มเกล้า 2

รายชื่อโรงเรียน พื้นที่ 3 จังหวัดชายแดนภาคใต้

จังหวัด นราธิวาส จำนวน 6 โรงเรียน

  • โรงเรียนผดุงมาตร
  • โรงเรียนสวนพระยาวิทยา
  • โรงเรียนราชพัฒนา
  • โรงเรียนนราสิกขาลัย
  • โรงเรียนพิทักษ์วิยากุมุง
  • บ้านบูเก๊ะตาโมง มิตรภาพที่ 128

จังหวัดสงขลา จำนวน 20 โรงเรียน

  • โรงเรียนบ้านม้างอน
  • โรงเรียนวัดประจ่า
  • โรงเรียนจะนะชนูปถัมภ์
  • โรงเรียนบ้านป่าโอน
  • โรงเรียนชุมชนนิคม สร้างตนเองเทพา
  • โรงเรียนบ้านกระอาน
  • โรงเรียนบ้านวังใหญ่
  • โรงเรียนเทพา
  • โรงเรียนบ้านป่าเร็ด
  • โรงเรียนบ้านนาปรัง
  • โรงเรียนทับช้างวิทยาคม
  • โรงเรียนชุมชนบ้านนากัน
  • โรงเรียนบ้านโคกตก
  • โรงเรียนบ้านคอลอมุดอ
  • โรงเรียนบ้านบาโหย
  • โรงเรียนเขาแดงกุศลวิทยา
  • โรงเรียนบ้านเขาพระ
  • โรงเรียนบ้านพระพุทธ
  • โรงเรียนบ้านปากบางนาทับ
  • โรงเรียนบ้านคูนายสังข์

จังหวัดยะลา จำนวน 10 โรงเรียน

  • โรงเรียนบ้านราโมง
  • โรงเรียนพัฒนาบาลอ
  • โรงเรียนบ้านโกตาบารู
  • โรงเรียนบ้านตะโละหะลอ
  • โรงเรียนบ้านคลองน้ำใส
  • โรงเรียนบ้านสะเอะ
  • โรงเรียนกาบังพิทยาคม
  • บ้านด่านสันติราษฎร์
  • อัยเยอร์เวง
  • บ้านจุโป

จังหวัดปัตตานี จำนวน 8 โรงเรียน

  • โรงเรียนวุฒิชัยวิทยา
  • โรงเรียนบ้านกระเสาะ
  • โรงเรียนบ้านตะโละไกรทอง
  • โรงเรียนบ้านน้ำดำ
  • โรงเรียนบ้านโลทู
  • โรงเรียนบ้านวังกว้าง
  • โรงเรียนวังกะพ้อพิทยาคม
  • บ้านบางทัน

รายชื่อโรงเรียน ภาคตะวันตก

จังหวัดตาก จำนวน 1 โรงเรียน

  • โรงเรียนบ้านร่มเกล้า 2