นวัตกรรม iSEE เพื่อความเสมอภาคที่ไม่ใช่แค่ตัวเงิน มุ่งขยายการมีส่วนร่วมคือกุญแจสร้างการเปลี่ยนแปลง
โดย : ดร.ไกรยส ภัทราวาท ผู้จัดการกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.)

นวัตกรรม iSEE เพื่อความเสมอภาคที่ไม่ใช่แค่ตัวเงิน มุ่งขยายการมีส่วนร่วมคือกุญแจสร้างการเปลี่ยนแปลง

ความถดถอยทางเศรษฐกิจเป็นผลกระทบหนึ่งจากการแพร่ระบาดของไวรัสโควิด-19 ซึ่งหลายประเทศทั่วโลกต้องเผชิญกับสถานการณ์เดียวกันนี้ สำหรับประเทศไทยพบว่า จำนวนเด็กยากจนพิเศษในภาคการศึกษาแรกของปีการศึกษา 2565 มีจำนวนมากกว่า 1.3 ล้านคน ซึ่งเพิ่มขึ้นจากภาคการศึกษาแรกของปีการศึกษา 2563 ที่มีจำนวนเด็กยากจนพิเศษทั่วประเทศ ประมาณ 9.9 แสนคน

กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา ได้พัฒนาระบบสารสนเทศเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (Information System for Equitable Education) หรือ iSEE ซึ่งเป็นฐานข้อมูลขนาดใหญ่ที่ครอบคลุมกลุ่มเป้าหมายเด็กและเยาวชนผู้ขาดแคลนทุนทรัพย์และด้อยโอกาส โดยเชื่อมโยงข้อมูลกับ 6 กระทรวง และข้อมูลจากระบบสารสนเทศทางภูมิศาสตร์ (GIS) ซึ่งสามารถระบุเป้าหมายของเด็กที่มีความเสี่ยงในการหลุดออกนอกระบบการศึกษาได้อย่างแม่นยำ และกองทุนก็ได้นำเอาข้อมูลที่เป็นประโยชน์เหล่านี้มาเริ่มต้นโครงการนำร่องในการแก้ปัญหาความเหลื่อมล้ำที่เกิดขึ้น

Image Caption

ดร.ไกรยส ภัทราวาท ผู้จัดการกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) ได้กล่าวถึงการดำเนินงานเพื่อการศึกษาไทย ในการประชุมรัฐมนตรีด้านการศึกษาแห่งภูมิภาคเอเชียแปซิฟิกครั้งที่ 2 ภายใต้หัวข้อ การเงินและการกำกับดูแล (Financing and Governance) เมื่อวันที่ 5 มิถุนายน 2565 ว่า ปัจจุบัน กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา ร่วมมือกับ แสนสิริ ในโครงการ “Zero Dropout เด็กทุกคนต้องได้เรียน” ตั้งเป้าให้เด็กหลุดจากการศึกษาเป็นศูนย์ภายใน 3 ปี โดยเริ่มต้นจากพื้นที่จังหวัดราชบุรี และแสนสิริได้มอบเงินบริจาคเป็นจำนวน 100 ล้านบาทซึ่งระดมทุนผ่านหุ้นกู้ให้กับโครงการฯ

อย่างไรก็ตาม สิ่งสำคัญไม่ได้มีเพียงเงินบริจาคเท่านั้น แต่ยังหมายรวมถึงการส่งเสริมการมีส่วนร่วมในมิติอื่นๆ เช่น การระดมความร่วมมือพนักงานและลูกบ้านบริจาคหนังสือกว่า 2,500 เล่ม และลงพื้นที่ซ่อมแซมห้องสมุดโรงเรียนอนุบาลสวนผึ้ง เป็นต้น และในส่วนของ กสศ. ก็ได้สร้างการมีส่วนร่วมระดับท้องถิ่น โดยการขยายขอบเขตโครงการที่มีอยู่และกลุ่มเป้าหมาย รวมทั้งพันธมิตร ไม่ว่าจะเป็นภาครัฐ ภาคประชาสังคม มหาวิทยาลัย โรงเรียน และชุมชนในการขับเคลื่อนการทำงานร่วมกัน และสนับสนุนให้ผู้นำในท้องถิ่นสามารถดำเนินแผนงานการจัดการศึกษาเชิงพื้นที่ (Area Based Education: ABE) ได้อย่างยั่งยืน

อีกตัวอย่างหนึ่งของความร่วมมือระหว่างกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษาและภาคเอกชน ได้แก่ โครงการลมหายใจเพื่อน้อง ซึ่ง กสศ. ได้แสดงเจตนารมณ์ร่วมกับ ปตท. ซึ่งเป็นองค์กรด้านพลังงานขนาดใหญ่ของประเทศไทย โดยมีการระดมทุนผ่าน ผ่านกิจกรรม Virtual Run และได้มอบทุนการศึกษา มูลค่า 151 ล้านบาท เพื่อช่วยเหลือนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 และมัธยมศึกษาปีที่ 3 ที่กำลังจะเปลี่ยนผ่านช่วงชั้นการศึกษา ซึ่งอยู่ในกลุ่มครัวเรือนยากจนพิเศษ และมีความเสี่ยงที่จะหลุดออกจากระบบการศึกษา จำนวน 60,000 คน ทั่วประเทศ

ด้วยความท้าทายในปัจจุบันที่ต้องเผชิญ ไม่ว่าจะเป็นขนาดของกลุ่มเป้าหมายที่เพิ่มจำนวนขึ้น ความจำกัดของพื้นที่การคลัง และการขาดความยืดหยุ่นในการแก้ปัญหาที่ซับซ้อน บทเรียนนวัตกรรมเพื่อสร้างความเสมอภาคให้ประสบความสำเร็จตาม SDG4 จึงไม่ใช่แค่การพูดถึงเพียงตัวเงินเท่านั้น แต่หมายถึงการมองหาพันธมิตรที่มีวิสัยทัศน์ร่วมกันเพื่อสร้างช่องทางในการขยายการมีส่วนร่วมของภาคส่วนต่างๆ

การพัฒนาเทคโนโลยีฐานข้อมูลและความโปร่งใส ซึ่งข้อมูลคือกุญแจสำคัญที่จะสร้างความเข้าใจให้กับภาคเอกชนถึงขอบเขตของปัญหา รวมทั้งเป็นกลไกในการติดตามประเมินผลได้อย่างแม่นยำ

นอกจากนี้ในปัจจุบันภาคเอกชนเองก็มีความคาดหวังที่จะสนันสนุนการเปลี่ยนแปลงที่ยั่งยืน ไม่ว่าจะในรูปแบบของการรณรงค์ การเสริมสร้างความแข็งแกร่งให้กับผู้นำในท้องถิ่น รวมไปถึงข้อเสนอเกี่ยวกับนโยบายสาธารณะ เช่นเดียวกับสังคมที่คาดหวังการเปลี่ยนแปลงที่วัดผลได้และมีความยั่งยืนจากภาคเอกชน โดยไม่ใช่แค่โครงการประชาสัมพันธ์ในระยะสั้นเท่านั้น แต่หมายถึงโครงการที่มีผลกระทบในระยะยาวมากกว่า 1 ปีขึ้นไป

สิ่งสำคัญประการสุดท้ายก็คือภาครัฐและหน่วยงานกำกับดูแลจะต้องร่วมเป็นส่วนหนึ่งในการสร้างแรงจูงใจในเชิงระบบเพื่อให้เกิดสภาพแวดล้อมที่เอื้ออำนวยต่อการมีส่วนร่วมทางสังคม

เหล่านี้คือปัจจัยที่จะส่งผลให้เกิดเครือข่ายแนวทางปวงชนเพื่อการศึกษา All for Education Partnership (AFE) เพื่อให้เกิดความยั่งยืนตาม SDG4

รายชื่อโรงเรียน พื้นที่ 3 จังหวัดชายแดนภาคใต้

จังหวัด นราธิวาส จำนวน 4 โรงเรียน

  • โรงเรียนผดุงมาตร
  • โรงเรียนสวนพระยาวิทยา
  • โรงเรียนราชพัฒนา
  • โรงเรียนนราสิกขาลัย

จังหวัดยะลา จำนวน 15 โรงเรียน

  • โรงเรียนไทยรัฐวิทยา 94 (บ้านบ่อน้ำร้อน)
  • โรงเรียนคุรุชนพัฒนา
  • โรงเรียนบ้านตาเซะ
  • โรงเรียนบ้านราโมง
  • โรงเรียนบ้านกาตอง
  • โรงเรียนบ้านหลักเขต
  • โรงเรียนพัฒนาบาลอ
  • โรงเรียนบ้านโกตาบารู
  • โรงเรียนบ้านตะโละหะลอ
  • โรงเรียนบ้านเยาะ
  • โรงเรียนบ้านโต
  • โรงเรียนบ้านลูโบ๊ะปันยัง
  • โรงเรียนบ้านคลองน้ำใส
  • โรงเรียนบ้านสะเอะ
  • โรงเรียนกาบังพิทยาคม

จังหวัดปัตตานี จำนวน 16 โรงเรียน

  • โรงเรียนวุฒิชัยวิทยา
  • โรงเรียนนิคมสร้างตนเองโคกโพธิ์ มิตรภาพที่ 148
  • โรงเรียนบ้านบางมะรวด
  • โรงเรียนบ้านท่าน้ำตะวันออก
  • โรงเรียนบ้านน้ำบ่อ
  • โรงเรียนบ้านปาลัส
  • โรงเรียนบ้านตรัง
  • โรงเรียนบ้านกระเสาะ
  • โรงเรียนบ้านบูดี
  • โรงเรียนบ้านฝาง
  • โรงเรียนบ้านตะโละไกรทอง
  • โรงเรียนบ้านน้ำดำ
  • โรงเรียนบ้านโลทู
  • โรงเรียนบ้านวังกว้าง
  • โรงเรียนสะนอพิทยาคม
  • โรงเรียนวังกะพ้อพิทยาคม

รายชื่อโรงเรียน ภาคตะวันตก

จังหวัดตาก จำนวน 1 โรงเรียน

  • โรงเรียนบ้านร่มเกล้า 2

รายชื่อโรงเรียน พื้นที่ 3 จังหวัดชายแดนภาคใต้

จังหวัด นราธิวาส จำนวน 6 โรงเรียน

  • โรงเรียนผดุงมาตร
  • โรงเรียนสวนพระยาวิทยา
  • โรงเรียนราชพัฒนา
  • โรงเรียนนราสิกขาลัย
  • โรงเรียนพิทักษ์วิยากุมุง
  • บ้านบูเก๊ะตาโมง มิตรภาพที่ 128

จังหวัดสงขลา จำนวน 20 โรงเรียน

  • โรงเรียนบ้านม้างอน
  • โรงเรียนวัดประจ่า
  • โรงเรียนจะนะชนูปถัมภ์
  • โรงเรียนบ้านป่าโอน
  • โรงเรียนชุมชนนิคม สร้างตนเองเทพา
  • โรงเรียนบ้านกระอาน
  • โรงเรียนบ้านวังใหญ่
  • โรงเรียนเทพา
  • โรงเรียนบ้านป่าเร็ด
  • โรงเรียนบ้านนาปรัง
  • โรงเรียนทับช้างวิทยาคม
  • โรงเรียนชุมชนบ้านนากัน
  • โรงเรียนบ้านโคกตก
  • โรงเรียนบ้านคอลอมุดอ
  • โรงเรียนบ้านบาโหย
  • โรงเรียนเขาแดงกุศลวิทยา
  • โรงเรียนบ้านเขาพระ
  • โรงเรียนบ้านพระพุทธ
  • โรงเรียนบ้านปากบางนาทับ
  • โรงเรียนบ้านคูนายสังข์

จังหวัดยะลา จำนวน 10 โรงเรียน

  • โรงเรียนบ้านราโมง
  • โรงเรียนพัฒนาบาลอ
  • โรงเรียนบ้านโกตาบารู
  • โรงเรียนบ้านตะโละหะลอ
  • โรงเรียนบ้านคลองน้ำใส
  • โรงเรียนบ้านสะเอะ
  • โรงเรียนกาบังพิทยาคม
  • บ้านด่านสันติราษฎร์
  • อัยเยอร์เวง
  • บ้านจุโป

จังหวัดปัตตานี จำนวน 8 โรงเรียน

  • โรงเรียนวุฒิชัยวิทยา
  • โรงเรียนบ้านกระเสาะ
  • โรงเรียนบ้านตะโละไกรทอง
  • โรงเรียนบ้านน้ำดำ
  • โรงเรียนบ้านโลทู
  • โรงเรียนบ้านวังกว้าง
  • โรงเรียนวังกะพ้อพิทยาคม
  • บ้านบางทัน

รายชื่อโรงเรียน ภาคตะวันตก

จังหวัดตาก จำนวน 1 โรงเรียน

  • โรงเรียนบ้านร่มเกล้า 2