กสศ. กับการคลี่คลายปัญหาความเหลื่อมล้ำทางการศึกษาไทย

กสศ. กับการคลี่คลายปัญหาความเหลื่อมล้ำทางการศึกษาไทย

นายโทมัส ดาวิน

โดย นายโทมัส ดาวิน ผู้แทนองค์การยูนิเซฟประเทศไทย

การจัดตั้งกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา หรือ กสศ.
ถือเป็นเรื่องที่น่ายินดีอย่างยิ่ง และขอแสดงความยินดีกับรัฐบาลไทยในความมุ่งมั่นที่จะลดความไม่เสมอภาคทางการศึกษา การทำงานของ กสศ. ด้วยแผนปฏิบัติการที่ดีและการมียุทธศาสตร์การทำงานที่ตรงจุด จะช่วยแก้ปัญหาความเหลื้อมล้ำของระบบการศึกษาที่มีอยู่

รัฐธรรมนูญปี 2560 บัญญัติให้จัดตั้งกองทุนเพื่อใช้ในการช่วยเหลือ ผู้ขาดแคลนทุนทรัพย์ เพื่อลดความเหลื่อมล้ำในการศึกษ หลังจากการเห็นชอบของคณะรัฐมนตรีและสนช กสศ. ได้ประกาศในพระราชกิจจาเมื่อเดือนที่ผ่านมา

กสศ จะได้รับทุนประเดิมจัดสรรโดยรัฐจำนวน 1 พันล้าน และรัฐจะจัดสรรงบเงินอุดหนุนให้เป็นรายปี รวมถึงการสนับสนุนงบประมาณจากภาคเอกชน

ตามที่กฎหมายพระราชบัญญัติ กําหนดให้การบริหารกองทุนมีคณะกรรมการบริหารที่เป็นอิสระกำกับดูแล มีหน้าที่กำหนดแนวทางการบริหารกองทุนและแผนปฏิบัติการและงบประมาณรายปี เสนอต่อคณะรัฐมนตรีอนุมัติ

ในช่วงของการเตรียมการ ผมได้เห็นถึงการมีส่วนร่วมที่กว้างขวางกับผู้ที่ส่วนเกี่ยวข้องต่อการดำเนินงานตามพรบ. รวมถึงยูนิเซฟก็มีโอกาสร่วมพัฒนาวิสัยทัศน์ของ กสศ.

ในขณะนี้ กสศ. อยู่ระหว่างการพัฒนาแผนแม่บทและแผนปฏิบัติการ ปัญหาความเสมอภาคทางการศึกษาต้องมีการตีความหมายอย่างดี เพื่อให้การทำงานมีประสิทธิภาพ กสศ. ต้องเห็นและเข้าใจ เรียงลำดับความสำคัญของกลุ่มเป้าหมายและกลุ่มเปราะบางที่จะทำงาน ไม่ว่าจะเป็นกลุ่มยากจน พิการ เด็กอพยพ เด็กที่อาศัยอยู่ในบางพื้นที่ของประเทศไทย หรือเด็กชนเผ่า

ประเทศไทยประสบความสำเร็จในช่วงทศวรรษที่ผ่านมาเป็นอย่างมากในการเพิ่มการเข้าถึงการศึกษาทั้งในระดับประถมศึกษาและมัธยมศึกษาโดยรัฐบาลได้ลงทุนงบประมาณด้านการศึกษาที่สูง ความไม่เท่าเทียมทางการศึกษายังมีอยู่ โดยเฉพาะการศึกษาระดับมัธยมศึกษาทั้งด้านเศรษฐานะ เพศ ภาษา และภูมิศาสตร์ ช่องว่างการเข้าเรียนระดับมัธยมศึกษาระหว่างกลุ่มนักเรียนที่มีฐานะทางเศรษฐกิจและสังคมต่างกันได้เพิ่มขึ้นในช่วง 10 ปีที่ผ่านมา

ตามที่องค์การสหประชาชาติได้ประกาศเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน และประเทศที่ร่วมพันธสัญญาต้องบรรลุภายใน ปี2030 ประเทศไทยจะไม่สามารถบรรลุเป้าหมายได้ในการสร้างหลักประกันว่าเด็กทุกคนจะต้องจบการศึกษาทั้งระดับประถมศึกษาและมัธยมศึกษา และต้องมีทักษะที่จำเป็น หากปัญหาความไม่เสมอภาคทางการศึกษาไม่ได้รับการแก้ไขอย่างมียุทธศาสตร์และการจัดทรัพยากรอย่างเหมาะสม

ผลสำรวจล่าสุดพบว่าความเหลื่อมล้ำทางการศึกษาเริ่มตั้งแต่จุดเริ่มต้นการพัฒนาของเด็ก โดยมีหลักฐานเชิงประจักษ์การให้ความชวยเหลือในระยะแรกและการให้ความสำคัญกับยุทธศาสตร์สร้างความเสมอภาคจะก่อให้เกิดผลกระทบทางบวกต่อนักเรียนที่มีผลสัมฤทธิ์แย่สุด การพัฒนาผลลัพธ์การเรียนรู้อย่างเท่าเทียมจะเกิดประประโยชน์ต่อสังคม ไม่ว่าจะเป็นการมีประชากรรุ่นใหม่ที่มีการศึกษาดีทำให้ประเทศมีขีดความสามารถทางการแข่งขัน และผลิตภาพสูง ทำให้เศรษฐกิจเติบโต และขจัดความยากจน

ประเด็นสำคัญที่คาบเกี่ยวระหว่าง กสศ. และบทบาทความรับผิดชอบของกระทรวงศึกษาธิการ ที่มีงบประมาณสูงและยุทธศาสตร์การจัดการศึกษาที่มุ่งความเสมอภาคทางการศึกษา กสศ. จำเป็นต้องทำให้มั่นใจว่าการปฏิบัติงานจะหนุนเสริมการทำงานของแผนงานโครงการที่ดำเนินการอยู่

ความสำเร็จ ของ กสศจำเป็นต้องมีการตีความหมายอย่างรอบคอบที่อยู่บนฐานทฤษฎีการเปลี่ยนแปลงที่ชัดเจน สอดคล้องกับขนาดของงบประมาณ และมาตรการที่เกี่ยวข้อง งบประมาณด้านการศึกษาทั้งหมดคิดเป็นร้อยละ 20 ของงบประมาณรัฐบาล ในระยะที่ผ่านมาการทำงานยังไม่บรรลุผลในการแก้ไขปัญหาความเหลื้อมล้ำเชิงโครงสร้าง บุคคล กลุ่มเปราะบาง ทำให้เด็กถูกมองข้ามและนำไปสู่การหลุดออกนอกระบบก่อนวัยอันควร

ด้วยงบประมาณที่จะได้รับจัดสรรถือเป็นส่วนน้อย การคาดหวังให้ กสศ. ทำงานเพื่อขจัดความเหลื่อมล้ำเพียงหน่วยงานเดียวคงไม่ใช่แนวทางการทำงาน
และ กสศ. คงมิใช่หน่วยงานที่มาแทนที่ระบบการทำงานของรัฐบาล ยุทธศาสตร์ และงบประมาณที่มีอยู่ ความรับผิดชอบในการให้การศึกษาที่มีคุณภาพสำหรับเด็กทุกคนในประเทศไทย เป็นหน้าที่และความรับผิดชอบของกระทรวงและหน่วยงานต่างๆโดย กสศ. สามารถมีบทบาทในการสนับสนุนยุทธศาสตร์ การค้นหาและระบุวิธีการแก้ไขปัญหาและทางออก กระตุ้นให้เกิดผลการเปลี่ยนแปลงทั้งระบบการศึกษาในการลดความเหลื่อมล้ำเชิงระบบที่เด็กกำลังเผชิญอยู่ ผมเชื่อมั่นว่าบทบาทในการเป็นหน่วยงานกระตุ้นมีความสำคัญอย่างยิ่งต่อความสำเร็จ

นอกจากนี้ เพื่อให้เกิดผลสำเร็จ กสศ. ต้องแสดงให้เห็นหลักฐานการทำงานว่าอะไรที่ประสบผลสำเร็จของไทยในการลความเหลื่อมล้ำทั้งในระดับบุคคลและเชิงระบบ วิธีทำงานหนึ่งที่สำคัญคือการวิจัยและนำร่องมาตรการที่คุ้มค่า มีประสิทธิภาพ และมีผลกระทบสูงในพื้นที่กลุ่มด้อยโอกาส ที่มุ่งให้เกิดการขยายผลวิธีปฏิบัติที่ได้ผล เกิดการยกระดับการทำงานระดับประเทศ ด้วยงบประมาณด้านการศึกษาของรัฐบาล

บทบาทหนึ่งของ กสศ. คือ การสนับสนุนกระทรวงต่างๆ เชื่อมโยงข้อมูลการศึกษาและระบบสารสนเทศ เพื่อให้เกิดการแลกเปลี่ยนข้อมูลระหว่างหน่วยงานและกระทรวงต่างๆ ผลที่จะได้คือการวิเคราะห์ความเหลื่อมล้ำเชิงระบบ และการติดตามว่าความเหลื่อมล้ำได้ลดลงตามระยะเวลาอย่างไร

การทำงานของ กสศ. ต้องมีความมุ่งมั่นในการลดความเหลื่อมล้ำทางการศึกษาและถือเป็นโอกาสสำคัญในการสร้างการเปลี่ยนแปลงที่จำเป็น และทำให้ประเด็นความเสมอภาคของการศึกษาเป็นหัวใจของการปฏิรูปการศึกษา ในฐานะหน่วยงานกระตุ้นเพื่อให้ไทยบรรลุเป้าหมายการพัฒนาความยั่งยืนต่อไป

รายชื่อโรงเรียน พื้นที่ 3 จังหวัดชายแดนภาคใต้

จังหวัด นราธิวาส จำนวน 4 โรงเรียน

  • โรงเรียนผดุงมาตร
  • โรงเรียนสวนพระยาวิทยา
  • โรงเรียนราชพัฒนา
  • โรงเรียนนราสิกขาลัย

จังหวัดยะลา จำนวน 15 โรงเรียน

  • โรงเรียนไทยรัฐวิทยา 94 (บ้านบ่อน้ำร้อน)
  • โรงเรียนคุรุชนพัฒนา
  • โรงเรียนบ้านตาเซะ
  • โรงเรียนบ้านราโมง
  • โรงเรียนบ้านกาตอง
  • โรงเรียนบ้านหลักเขต
  • โรงเรียนพัฒนาบาลอ
  • โรงเรียนบ้านโกตาบารู
  • โรงเรียนบ้านตะโละหะลอ
  • โรงเรียนบ้านเยาะ
  • โรงเรียนบ้านโต
  • โรงเรียนบ้านลูโบ๊ะปันยัง
  • โรงเรียนบ้านคลองน้ำใส
  • โรงเรียนบ้านสะเอะ
  • โรงเรียนกาบังพิทยาคม

จังหวัดปัตตานี จำนวน 16 โรงเรียน

  • โรงเรียนวุฒิชัยวิทยา
  • โรงเรียนนิคมสร้างตนเองโคกโพธิ์ มิตรภาพที่ 148
  • โรงเรียนบ้านบางมะรวด
  • โรงเรียนบ้านท่าน้ำตะวันออก
  • โรงเรียนบ้านน้ำบ่อ
  • โรงเรียนบ้านปาลัส
  • โรงเรียนบ้านตรัง
  • โรงเรียนบ้านกระเสาะ
  • โรงเรียนบ้านบูดี
  • โรงเรียนบ้านฝาง
  • โรงเรียนบ้านตะโละไกรทอง
  • โรงเรียนบ้านน้ำดำ
  • โรงเรียนบ้านโลทู
  • โรงเรียนบ้านวังกว้าง
  • โรงเรียนสะนอพิทยาคม
  • โรงเรียนวังกะพ้อพิทยาคม

รายชื่อโรงเรียน ภาคตะวันตก

จังหวัดตาก จำนวน 1 โรงเรียน

  • โรงเรียนบ้านร่มเกล้า 2

รายชื่อโรงเรียน พื้นที่ 3 จังหวัดชายแดนภาคใต้

จังหวัด นราธิวาส จำนวน 6 โรงเรียน

  • โรงเรียนผดุงมาตร
  • โรงเรียนสวนพระยาวิทยา
  • โรงเรียนราชพัฒนา
  • โรงเรียนนราสิกขาลัย
  • โรงเรียนพิทักษ์วิยากุมุง
  • บ้านบูเก๊ะตาโมง มิตรภาพที่ 128

จังหวัดสงขลา จำนวน 20 โรงเรียน

  • โรงเรียนบ้านม้างอน
  • โรงเรียนวัดประจ่า
  • โรงเรียนจะนะชนูปถัมภ์
  • โรงเรียนบ้านป่าโอน
  • โรงเรียนชุมชนนิคม สร้างตนเองเทพา
  • โรงเรียนบ้านกระอาน
  • โรงเรียนบ้านวังใหญ่
  • โรงเรียนเทพา
  • โรงเรียนบ้านป่าเร็ด
  • โรงเรียนบ้านนาปรัง
  • โรงเรียนทับช้างวิทยาคม
  • โรงเรียนชุมชนบ้านนากัน
  • โรงเรียนบ้านโคกตก
  • โรงเรียนบ้านคอลอมุดอ
  • โรงเรียนบ้านบาโหย
  • โรงเรียนเขาแดงกุศลวิทยา
  • โรงเรียนบ้านเขาพระ
  • โรงเรียนบ้านพระพุทธ
  • โรงเรียนบ้านปากบางนาทับ
  • โรงเรียนบ้านคูนายสังข์

จังหวัดยะลา จำนวน 10 โรงเรียน

  • โรงเรียนบ้านราโมง
  • โรงเรียนพัฒนาบาลอ
  • โรงเรียนบ้านโกตาบารู
  • โรงเรียนบ้านตะโละหะลอ
  • โรงเรียนบ้านคลองน้ำใส
  • โรงเรียนบ้านสะเอะ
  • โรงเรียนกาบังพิทยาคม
  • บ้านด่านสันติราษฎร์
  • อัยเยอร์เวง
  • บ้านจุโป

จังหวัดปัตตานี จำนวน 8 โรงเรียน

  • โรงเรียนวุฒิชัยวิทยา
  • โรงเรียนบ้านกระเสาะ
  • โรงเรียนบ้านตะโละไกรทอง
  • โรงเรียนบ้านน้ำดำ
  • โรงเรียนบ้านโลทู
  • โรงเรียนบ้านวังกว้าง
  • โรงเรียนวังกะพ้อพิทยาคม
  • บ้านบางทัน

รายชื่อโรงเรียน ภาคตะวันตก

จังหวัดตาก จำนวน 1 โรงเรียน

  • โรงเรียนบ้านร่มเกล้า 2