นอกจากต้องระมัดระวังเรื่องการติดเชื้อแล้ว ยังมีปัญหาวิกฤตเศรษฐกิจที่ทำให้แรงงานถูกเลิกจ้าง ต้องเคลื่อนย้ายกลับภูมิลำเนา ข้อมูลระบุว่าผลกระทบจากโควิด-19 ทำให้แรงงานไทยในต่างประเทศเดินทางกลับมาราว 20,000 – 30,000 คน

สมาคมเด็กและเยาวชนเพื่อสันติภาพชายแดนใต้ หรือ “กลุ่มลูกเหรียง” องค์กรไม่แสวงหาผลกำไรที่ทำงานอยู่ในพื้นที่มาร่วม 20 ปี ได้เข้ามาช่วยผลักดันเศรษฐกิจชุมชนท้องถิ่น ในพื้นที่จังหวัดยะลาและปัตตานี ภายใต้ โครงการพัฒนาอาชีพแก่กลุ่มผู้ได้รับผลกระทบจากโควิด-19 ในพื้นที่จังหวัดชายแดนใต้ ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของ ทุนพัฒนาอาชีพและนวัตกรรมที่ใช้ชุมชนเป็นฐาน กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.)  โดยมีเป้าหมายเพื่อสร้างชุมชนที่มีศักยภาพ พัฒนาทักษะอาชีพแก่แรงงานด้อยโอกาสในแต่ละท้องถิ่น

จากประสบการณ์ทำงานของกลุ่ม พบว่าคนในชุมชนต้องการทำงานจากต้นทุนชุมชนที่มีอยู่แล้ว เช่น ทรัพยากรธรรมชาติ หรือความต้องการที่สอดคล้องกับวิถีชีวิต และส่วนใหญ่หากมีทางเลือกก็อยากทำงานอยู่ในพื้นที่ อยู่กับครอบครัวมากกว่าออกไปทำงานนอกชุมชน 

กลายเป็นโจทย์ตั้งต้นที่กลุ่มลูกเหรียงใช้พูดคุยกับกลุ่มเป้าหมาย ซึ่งเป็นแรงงานตกงานที่กลับมาอยู่ในพื้นที่ และส่วนหนึ่งเป็นแม่เลี้ยงเดี่ยวที่อายุยังน้อย นำมาสู่ผลลัพธ์การสนับสนุนอาชีพ 2 รูปแบบ ได้แก่ การแปรรูปผลิตภัณฑ์จากผลผลิตท้องถิ่น ได้แก่ ลูกหยี และการนวดแผนไทยกับสปา ควบคู่ไปกับการอบรมเรื่องการตลาด การหาลูกค้า และการเจาะกลุ่มเป้าหมาย

จึงต้องตั้งโจทย์ที่จะนำไปสู่การพัฒนาผลิตภัณฑ์และสร้างการรับรู้ ยกตัวอย่างเช่น การพัฒนารสชาติให้ได้มาตรฐานทุกครั้ง การออกแบบแพ็คเกจที่แข็งแรงและทันสมัย คิดรูปแบบผลิตภัณฑ์ใหม่ เช่น ลูกหยีจี๊ดจ๊าด  รวมถึงการกระจายผลิตภัณฑ์ออกนอกชุมชน ด้วยการประชาสัมพันธ์ผ่านโซเชียลมีเดีย เพิ่มเติมจากการออกบูธขายสินค้า เช่น การไลฟ์สดและการทำเนื้อหานำเสนอผลิตภัณฑ์ให้ดึงดูดใจ 

รวมถึงการเปิดช่องทางให้กลุ่มชุมชนที่อยู่ในพื้นที่ เข้ามามีส่วนร่วมในกระบวนการผลิต เพื่อสร้างอาชีพ สร้างรายได้ให้คนในชุมชนอื่น ๆ ที่ไม่ใช่กลุ่มเป้าหมายในโครงการ เช่น การนำลูกหยีที่ปลูกมาขาย การรับจ้างปอกเปลือก แกะเมล็ด และตากลูกหยี จนเกิดเป็นเศรษฐกิจฐานชุมชน

ส่วนธุรกิจแพทย์แผนไทยตอบโจทย์เรื่องความต้องการผู้บริโภคกลุ่มเมืองเป็นหลัก ผู้เข้าร่วมโครงการทั้ง 15 คน ได้เข้าเรียนหลักสูตรการนวดแผนไทย 330 ชั่วโมง ต่อเนื่องกว่า 2 เดือน จนได้ใบประกอบวิชาชีพนวดแผนไทยอย่างเป็นทางการ 

นอกจากนี้ยังนำน้ำมันนวดสูตรลังกาสุกะ ผลงานวิจัยของมหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตปัตตานีมาใช้ในโครงการ  และอบรมแนวคิดเรื่องการตลาดด้วย ทำให้สามารถนำเอาการเดลิเวอรี่มาปรับใช้กับการนวดแผนไทยได้เป็นอย่างดี แถมยังเหมาะสมกับสถานการณ์การเว้นระยะห่างทางสังคม ทำให้ผู้ประกอบการไม่ต้องออกไปพบเจอคนหมู่มากอีกด้วย

ความสำเร็จของโครงการจากการสนับสนุนอาชีพทั้ง 2 รูปแบบ คงไม่ใช่แค่เรื่องรายได้เท่านั้น แต่คือการสร้างโอกาสในภาวะวิกฤต ทำให้ผู้ได้รับผลกระทบ ยืนหยัดด้วยตัวเองได้อย่างยั่งยืน ผ่านการคิด วิเคราะห์ และต่อยอดจากต้นทุนและศักยภาพที่มีอยู่ในชุมชน

The post “กลุ่มลูกเหรียง”รวมพลังท้องถิ่น ผลักดันผลิตภัณฑ์ลูกหยี-นวดแผนไทย สู้วิกฤตอาชีพท้องถิ่นชายแดนใต้ first appeared on กสศ..

จังหวัดสุรินทร์ขึ้นชื่อเรื่องผ้าไหม ที่เป็นเอกลักษณ์สะท้อนวิถีชีวิตและภูมิปัญญาท้องถิ่น จนได้รับความนิยมทั้งในประเทศและต่างประเทศ สร้างรายได้ให้จังหวัดปีละไม่ต่ำกว่า 600 ล้านบาท มีแรงงานนอกระบบอยู่ในสายการผลิตประมาณ 60,000 คน ตั้งแต่กลุ่มคนเลี้ยงไหม คนรับจ้างย้อมและมัดไหม ไปจนถึงคนทอผ้า ผ้าไหมจึงเป็นผลิตภัณฑ์สำคัญที่ช่วยโอบอุ้มเศรษฐกิจ

แต่เบื้องหลังความสวยงามที่ปรากฏบนผืนผ้า แรงงานผลิตผ้าไหมที่อยู่ในชุมชนยังคงติดกับดักราคา ขายผ้าทอได้ต่ำกว่าต้นทุน หลายครอบครัวมีหนี้สินจากการกู้ยืมเงินมาซื้อวัตถุดิบทอผ้า 

“ทำอย่างไรให้การทอผ้าซึ่งเป็นวิถีชีวิต และเป็นที่มาของรายได้สำคัญหล่อเลี้ยงครอบครัวแรงงานนอกระบบ ให้กลับมามีโอกาสและทางรอดอีกครั้ง” 

นี่คือโจทย์ท้าทายสำหรับ โครงการส่งเสริมการประกอบการผ้าไหมสร้างสรรค์ในกลุ่มแรงงานนอกระบบขาดโอกาสและขาดแคลนทุนทรัพย์สู่ตลาดเป็นธรรม พื้นที่จังหวัดสุรินทร์ ที่ได้ “มูลนิธิขวัญชุมชน” หน่วยงานพัฒนาอาชีพในจังหวัดสุรินทร์ มาเป็นแม่งานผลักดัน 

กลุ่มเป้าหมายเข้าร่วมโครงการทั้งหมด  90 คน เป็นแรงงานนอกระบบในวัยทำงาน ผู้สูงอายุ ผู้ว่างงาน เยาวชนนอกระบบ และผู้พิการ ในพื้นที่ตำบลจารพัตและตำบลหนองเหล็ก อำเภอศีขรภูมิ จังหวัดสุรินทร์ ภายใต้การสนับสนุนโดย ทุนพัฒนาอาชีพและนวัตกรรมที่ใช้ชุมชนเป็นฐาน กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.)

สุภาพร ทองสุข ผู้ประสานงานโครงการ กล่าวว่า การส่งเสริมอาชีพทอผ้าไหม ด้วยการพัฒนาการเรียนรู้และยกระดับทักษะ เช่น  การย้อมผ้าด้วยสีธรรมชาติ การมัดย้อม การทอ และการส่งเสริมการขายออนไลน์ รวมถึงการพัฒนาการคิด ทำให้กลุ่มเป้าหมายเกิดความมั่นใจ สามารถนำความรู้และทักษะไปปรับปรุงกระบวนการผลิต เพื่อเพิ่มมูลค่าผลิตภัณฑ์ และยังสนับสนุนให้มีการจัดตั้งกลุ่มวิสาหกิจผ้าไหมสร้างสรรค์เพื่อการผลิต ออมทรัพย์และสวัสดิการ การรวมกลุ่มซื้อขายและการผลิตบางขั้นตอน เพื่อช่วยลดค่าใช้จ่าย เพิ่มคุณภาพการผลิต และยกระดับราคาผ้าไหมสีธรรมชาติ ไม่ให้มีการขายตัดราคากันเอง ทำให้เกิดตลาดที่ยั่งยืน

กระบวนการทั้งหมดส่งเสริมให้เกิด “มาตรฐานการผลิตผ้าไหมสร้างสรรค์” ทำให้ผู้เข้าร่วมโครงการเกิดความเชื่อมั่นในตนเองและชุมชน ช่วยสร้างโอกาสทางรายได้ ลดหนี้ครัวเรือน  มีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น  และที่สำคัญคือช่วยสืบทอดภูมิปัญญาการทอผ้าให้อยู่คู่จังหวัดสุรินทร์ต่อไป

“การฝึกอบรมทักษะและการจัดการการเงินครัวเรือน มีการปรับระบบการผลิตที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม กระตุ้นให้ช่างทอมีความตื่นตัวที่จะพัฒนาผลิตภัณฑ์และทักษะ  เพราะช่วยให้ขายผลิตภัณฑ์ได้ในราคาที่สูงขึ้น และเป็นที่สนใจของผู้ซื้อรุ่นใหม่ มีการรวมกลุ่มเพื่อช่วยเหลือซึ่งกันและกันในระดับหมู่บ้าน ความสัมพันธ์ของคนชุมชน โดยเฉพาะช่างทอ จากเดิมที่ต่างคนต่างทำงานของตัวเอง ตอนนี้ดีขึ้นกว่าก่อนมาก” สุภาพร กล่าวทิ้งท้าย

ติดตามข้อมูลโครงการเพิ่มเติมได้ที่ : ทุนพัฒนาอาชีพที่ใช้ชุมชนเป็นฐาน

The post มูลนิธิขวัญชุมชน ยกระดับแรงงานนอกระบบ ด้วย “ผ้าไหม” ย้อมสีธรรมชาติ first appeared on กสศ..

ในยามที่คนทั้งสังคมกำลังร่วมต่อสู้กับวิกฤตไปพร้อมกันนี้ มีน้องๆ เยาวชนนอกระบบในชุมชนคลองเตยกลุ่มหนึ่ง ได้อาสาเข้ามาทำงานเพื่อดูแลช่วยเหลือคนในชุมชน ในการเฝ้าระวังเรื่องสาธารณสุข และเป็นศูนย์กลางในการบริหารจัดการสิ่งของต่างๆ ทั้งน้ำดื่ม อาหาร ยา หรือสิ่งของจำเป็นอื่นๆ ให้กระจายไปถึงมือของสมาชิกชุมชนอย่างทั่วถึง รวมถึงยังมีเยาวชนในชุมชนที่พร้อมมอบรายได้ส่วนหนึ่งเพื่อร่วมสมทบทุน ด้วยหวังให้สถานการณ์ที่เกิดขึ้นคลี่คลายในเร็ววัน  

เมื่อ ‘ได้รับ’ แล้วเราต้อง ‘ให้’

‘เปรม’ ชลนที เฝือกระโทก อายุ 24 ปี หนึ่งในเยาวชนที่ได้รับโอกาสการพัฒนาอย่างเต็มศักยภาพ จากกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา(กสศ.) และ มูลนิธิรวมน้ำใจ(คลองเตย)ในการทำกิจกรรมที่นำน้องๆ ในพื้นที่มาเรียนรู้ ฟื้นฟูทัศนคติ และนำประสบการณ์ชีวิตที่ผ่าน มาทำให้เกิดประโยชน์ต่อตนเองและน้องๆ รุ่นต่อไป จนวันนี้ที่เปรมนำทุนตั้งต้นซึ่งได้รับจากโครงการ มาต่อยอดด้วยการทำฟาร์มเพาะพันธุ์ปลากัด และพร้อมจะส่งต่อและแบ่งปันกลับไปยังชุมชนที่เติบโตขึ้นมา

เปรมกล่าวว่า คลองเตยในตอนนี้มีผู้ติดเชื้อเพิ่มขึ้นทุกวัน และมีคนที่ต้องตกเป็นกลุ่มเสี่ยงจำนวนมาก ขณะที่ความช่วยเหลือ การตรวจคัดกรอง การรักษา หรือการนำรถพยาบาลเข้าไปช่วยเหลือผู้คนยังทำได้ไม่ทั่วถึง

“ผมทราบดีว่าการนำความช่วยเหลือเข้าไปในพื้นที่ต้องใช้เวลาประมาณหนึ่ง เพราะเป็นชุมชนที่มีคนอยู่กันเยอะ และการเข้าไปให้ถึงข้างในจริงๆ ทำได้ไม่ง่าย สิ่งที่เห็นทำให้เราคิดว่าที่นี่คือบ้านของเรา ชุมชนของเรา เราต้องทำทุกอย่างท่าที่ทำได้ ดังนั้นเท่าที่ผมพอมีกำลังทรัพย์อยู่บ้าง เลยตั้งใจเอาเงินที่ได้ส่วนหนึ่งจากการพาะพันธุ์ปลากัดไปซื้อสิ่งของ ซื้ออาหาร ซื้อยา ไปร่วมบริจาคให้พี่น้องในชุมชน ในโครงการ ‘คลองเตยไม่ทิ้งกัน’ ที่ศูนย์พักคอยวัดสะพาน

“สิ่งหนึ่งที่ผมคิดเสมอคือเมื่อ ‘ได้รับ’ แล้วเราต้อง ‘ให้’ ผมได้รับโอกาสเปลี่ยนแปลงชีวิต จากการเข้าโครงการ ทำให้มีความรู้ ได้ปรับความคิดในการดำเนินชีวิต และได้ทุนตั้งต้นมาต่อยอดเป็นอาชีพ ซึ่งช่วยให้สิ่งต่างๆ ดีขึ้นมาก จากก่อนหน้านี้ที่ผมค่อนข้างเกเร แต่พอได้มาเลี้ยงปลา ก็รู้สึกว่ามีกิจกรรมที่ทำให้ใช้เวลาเป็นประโยชน์มากกว่าเมื่อก่อน ส่วนสำหรับตอนนี้ สิ่งที่ผมคาดหวังคือขอแค่ให้สถานการณ์มันดีขึ้น ให้ชุมชนเราได้รับความช่วยเหลือเต็มที่ แค่นั้นผมก็ดีใจแล้วครับ” เปรมกล่าว

“ถ้าชุมชนดีขึ้น คนติดเชื้อน้อยลง ครอบครัวเราก็จะปลอดภัยไปด้วย”

ทางด้าน ‘น้องหมอก’ วิทวัส กรสวัสดิ์ อายุ 15 ปี หนึ่งในกลุ่มเยาวชนอาสาพื้นที่ชุมชนคลองเตย เผยว่าสถานการณ์ในชุมชนตอนนี้ได้มีการจัดทำสถานที่กักตัวชั่วคราว โดยตั้งขึ้นที่วัดสะพาน เพื่อให้เป็นที่รองรับผู้ติดเชื้อก่อนส่งตัวต่อไปยังโรงพยาบาล โดยน้องหมอกระบุว่า การแยกผู้ติดเชื้อเป็นเรื่องสำคัญ เพราะจะช่วยลดความกังวลและความเสี่ยงของคนในชุมชนได้มากยิ่งขึ้น

เวลาที่มีคนติดเชื้อแล้วยังอยู่ในชุมชนมันสร้างความกังวลให้ทั้งตัวผู้ป่วยและคนในชุมชนไปพร้อมกัน ขณะที่ทุกคนต้องอยู่ด้วยความเครียด การมีจุดพักสำหรับผู้ป่วยถือว่าช่วยได้มากทั้งในเรื่องการแพร่ระบาดและสภาพจิตใจของทุกคน ส่วนงานที่เข้าไปทำตอนนี้คือช่วยจัดการเรื่องของกินของใช้ น้ำดื่ม เจลแอลกอฮอล์ ยา และสิ่งต่าง ๆ ที่ได้รับบริจาคเข้ามา ให้ทั้งคนที่ติดเชื้อและคนที่กักตัวในชุมชนได้รับ

“ผมเป็นคนในพื้นที่ มาทำงานช่วยครูสอนดนตรีและทำกิจกรรมต่าง ๆ กับน้อง ๆ พอเกิดการระบาดก็ตัดสินใจว่าจะต้องทำในสิ่งที่จำเป็น คือช่วยคนในชุมชนให้ได้มากที่สุด จุดที่ผมอยู่มีพวกเรา 4-5 คนมาช่วยกัน ยอมรับว่ามีความกังวลบ้างแต่ไม่ได้กลัวกับการติดเชื้อ เพราะเรารู้ว่าพอยู่ในพื้นที่เสี่ยงก็ต้องระมัดระวังตัวเองอย่างเต็มที่ ที่อาสาเข้ามาทำเพราะว่าอยากให้สถานการณ์ดีขึ้น ให้มีคนติดเชื้อน้อยลง และคนที่ติดอยู่ในชุมชนไม่ต้องลำบากมากไปกว่านี้

“กับสิ่งที่ทำผมรู้ว่ามันค่อนข้างมีความเสี่ยง แต่ผมมองว่าคนในชุมชนเขาก็เป็นเหมือนครอบครัวของเรา ถ้าแม่หรือยายผมต้องมาอยู่อย่างนี้บ้าง ผมก็คงอยากให้เขาได้รับการช่วยเหลือดูแลที่ดี เลยอยากทำให้ดีที่สุด เพราะคนที่ติดเชื้อก็เหมือนญาติ เป็นคนรู้จักของเราทั้งนั้น สุดท้ายผมคิดว่าผลที่ได้กลับมาก็ตกอยู่ที่เราเอง ถ้าทุกคนดีขึ้น ติดเชื้อน้อยลง ผมและครอบครัวก็จะปลอดภัยไปด้วย” น้องหมอกกล่าว

ขอเป็นส่วนหนึ่งที่ช่วยให้ทุกอย่างดีขึ้น

‘น้องดั๋ง’ พรพรรณ บุญจันทร์ อายุ 16 ปี อีกหนึ่งเยาวชนจิตอาสาชุมชนคลองเตย กล่าวถึงสถานการณ์ในชุมชนพัฒนาใหม่ ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของพื้นที่ชุมชนคลองเตยว่า การที่บ้านหลังหนึ่งมีผู้อาศัยหลายคน เมื่อใครคนใดคนหนึ่งติดเชื้อ การแพร่ระบาดก็ไปต่อได้ไวมาก

“หลายครอบครัวในชุมชนมีลูกเยอะ อยู่กันในพื้นที่เล็กๆ พอมีคนติดเชื้อจากข้างนอกเข้ามาก็จะติดกันไปหมด เพราะไม่มีที่ให้ใครแยกตัวได้เลย”

น้องดั๋งกล่าวต่อไปว่า สิ่งที่ทำได้ตอนนี้คือเข้ามาช่วยชุมชนในเรื่องการรับของบริจาค แล้วแพคส่งเข้าไปให้คนที่ต้องกักตัวอยู่ในบ้าน เพราะหลายคนที่มีคนในครอบครัวติดเชื้อและกลายเป็นกลุ่มเสี่ยงมีจำนวนเยอะมาก ซึ่งพวกเขาขาดแคลนทั้งอาหาร น้ำดื่ม และสิ่งจำเป็นต่างๆ ทั้งยังไม่สามารถออกจากพื้นที่เพื่อไปทำงานได้ ดังนั้นจึงจำเป็นที่คนในชุมชนจะต้องมาช่วยกัน เพื่อให้ทุกคนผ่านพ้นช่วงเวลานี้ไปให้ได้

“หนูอาสาเข้ามาทำงานนี้เพราะอยากจะเป็นส่วนหนึ่งที่ช่วยให้ทุกอย่างดีขึ้นได้บ้าง เพราะว่าสถานการณ์ทุกด้านของบ้านเมืองเราไม่ดีเลย ยิ่งมาเจอวิกฤตไวรัสโคโรนาซ้ำอีกระลอก คนในชุมชนก็ยิ่งเดือดร้อน ไปทำงานก็ไม่ได้เพราะเขากังวลว่าจะทำให้คนอื่นๆ ต้องเสี่ยงไปด้วย สิ่งที่หนูเห็นจากงานจิตอาสาครั้งนี้คือ คนในชุมชนจำเป็นต้องได้รับความช่วยเหลือในเรื่องความเป็นอยู่ ที่พักอาศัย ตอนนี้คือคนทั้งชุมชนไม่มีใครออกไปทำงานได้ ต้องกักตัวอยู่บ้าน ไม่มีรายได้ ไม่มีอาหาร ไม่มีสิ่งของจำเป็นใดๆ เลย หนูคิดว่าทุกคนพยายามมาก ๆ แล้วที่จะให้ความร่วมมือและไม่กระจายความเสี่ยงออกไปนอกชุมชน ทั้งที่ยังไม่มีใครรู้ว่าจะต้องทำอย่างไรหลังจากนี้ หากว่าสถานการณ์ยังไม่ดีขึ้น” น้องดั๋งกล่าว

ยิ่งสถานการณ์วิกฤต ก็ยิ่งเผยให้เห็นปัญหาความเหลื่อมล้ำ

ศิริพร พรมวงศ์ หรือ ‘ครูแอ๋ม’ ผู้รับผิดชอบโครงการ ‘Freeform Learning Project’ หรือ ‘โครงการพัฒนาทักษะชีวิตเด็กและเยาวชนในชุมชนคลองเตย’ ภายใต้การสนับสนุนของ กสศ. กล่าวว่า ความเหลื่อมล้ำเชิงโครงสร้างทางสังคมที่หยั่งลึกยาวนาน ได้เผยตัวให้เห็นเด่นชัดขึ้นหลังเกิดวิกฤตจากการระบาดของไวรัสโคโรนา ชุมชนคลองเตยซึ่งเป็นพื้นที่พักอาศัยของกลุ่มประชากรที่ส่วนใหญ่มีรายได้วันต่อวัน จึงกลายเป็นคนกลุ่มที่ได้รับผลกระทบมากที่สุดกลุ่มหนึ่ง ตั้งแต่ความเสี่ยงจากการแพร่กระจายของเชื้อ เนื่องจากหลายครอบครัวต้องอาศัยรวมกันในพื้นที่จำกัด การขาดโอกาสในการเข้าถึงบริการสาธารณสุข รวมไปถึงการขาดรายได้จากการหยุดงานเพื่อกักตัว

“ในช่วงก่อนการแพร่ระบาดใหญ่ ความที่คนในชุมชนส่วนใหญ่มีรายได้ไม่แน่นอนทำให้พวกเขาต้องทุ่มเทหารายได้เลี้ยงครอบครัวแม้ต้องเผชิญกับความเสี่ยง เพราะที่ผ่านมาหลายครอบครัวต้องรับผลกระทบจากมาตรการที่รัฐออกมาเพื่อรับมือกับปัญหาการระบาดเช่นการล็อคดาวน์ หรือการจำกัดจำนวนคนต่อพื้นที่ ทำให้รายได้ของพวกเขาลดน้อยลง หรือบางคนต้องตกงานเป็นเวลานาน”

“นั่นคือสาเหตุสำคัญที่ทำให้ในตอนนี้ชุมชนเกิดปัญหาการระบาดของ COVID-19 ที่ค่อนข้างรุนแรง โดยมีผู้ติดเชื้อเพิ่มขึ้นราว 40-50 คนต่อวัน ส่วนคนที่ยังไม่ติดเชื้อก็ถือเป็นกลุ่มเสี่ยง ไม่สามารถออกจากชุมชนไปทำงานได้ ตอนนี้จึงมีทั้งปัญหาในเรื่องของการดูแลผู้ติดเชื้อ และการขาดแคลนเครื่องอุปโภคบริโภคในครอบครัวส่วนใหญ่”

เยาวชนอาสาพร้อมทุ่มเทช่วยเหลือชุมชน

ครูแอ๋มกล่าวต่อไปว่า อย่างไรก็ตาม ในช่วงเวลาที่ทุกคนในชุมชนทำได้แค่ตั้งรับ ยังมีเยาวชนกลุ่มหนึ่งที่พร้อมเข้ามาทำหน้าที่จิตอาสาช่วยเหลือคนในชุมชนเท่าที่กำลังของพวกเขาจะทำได้ โดยร่วมมือกับแกนนำชุมชนในการบริหารจัดการสิ่งของบริจาค เพื่อให้แต่ละครอบครัวได้รับสิ่งของจำเป็นในการดำรงชีวิตจนกว่าสถานการณ์จะดีขึ้น

น้องๆ กลุ่มนี้คือผลผลิตจากโครงการ ‘โครงการพัฒนาทักษะชีวิตเด็กและเยาวชนในชุมชนคลองเตย’ โดย ‘กลุ่มคลองเตยดีจัง’ ได้ทำงานร่วมกับ กสศ. ในการใช้ศิลปะและดนตรีเข้ามาพัฒนาเยาวชนนอกระบบในพื้นที่ จนเมื่อเยาวชนกลุ่มนี้เติบโตขึ้น จึงเกิดเป็นกลุ่มอาสาสมัครสอนดนตรีให้กับน้องๆ รุ่นถัดไป และกำลังจะก้าวไปสู่กระบวนการฝึกและสร้างอาชีพในชุมชน จนมาเกิดวิกฤตจากไวรัสโคโรนาขึ้น โครงการจึงต้องพักไว้ ขณะที่เยาวชนกลุ่มนี้ได้อาสาเข้ามาช่วยงานชุมชนเพื่อรับมือกับสถานการณ์ที่เกิดขึ้น

“ตั้งแต่เกิดการระบาดรอบนี้ ทีมงานของโครงการเราได้เข้ามาช่วยเรื่องเซ็ตระบบดูแลชุมชน ส่งตัวผู้ติดเชื้อ จัดหาสิ่งต่างๆ ให้คนในชุมชน โดยทำงานร่วมกับ กทม. เราก็ได้เด็กกลุ่มนี้ที่อยู่กับโครงการมาตั้งแต่แรกที่เขาอาสาเข้ามาช่วยเรื่องแพคถุงยังชีพ จัดสรรของบริจาคให้กระจายไปถึงคนทั่วชุมชน

“เด็กๆ กลุ่มนี้เขามีใจอยากเข้ามาช่วย เขาอยากดูแลชุมชนของเขาเท่าที่ทำได้ แต่ด้วยสถานการณ์ในพื้นที่ที่มีความเสี่ยงสูง ทางเราก็พยายามให้เขาได้ทำงานในพื้นที่ที่ค่อนข้างปลอดภัย ยังไม่มีการแพร่ระบาดมากเท่าไหร่ และให้คอยเฝ้าระวังการเคลื่อนย้ายของกลุ่มเสี่ยง แต่พื้นฐานคือทุกคนต้องคอยดูแลตัวเองเป็นเรื่องสำคัญที่สุด

ครูแอ๋มกล่าวว่า เยาวชนกลุ่มนี้เป็นคนในชุมชนกลุ่มแรกๆ ที่เข้าร่วมโครงการ จึงได้เห็นความเปลี่ยนแปลงในหลายด้านโดยเฉพาะสิ่งที่สะท้อนออกมาในช่วงเวลาวิกฤตเช่นนี้ ว่าพวกเขามีทั้งความรับผิดชอบ มีสำนึกต่อสังคมในด้านการทำงานจิตอาสา มีความเป็นผู้นำ ซึ่งหลายเรื่องสามารถจัดการงานแทนผู้ใหญ่ได้เป็นอย่างดี ทั้งที่อยู่ในวัยแค่ 15-17 ปี ทำให้การบริหารจัดการเรื่องการส่งของและการประสานงานกับหน่วยงานต่างๆ เป็นไปได้ดียิ่งขึ้น และช่วยบรรเทาความเดือดร้อนของคนในชุมชนได้

ร่วมสร้างโอกาสไปกับ
กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.)
www.eef.or.th/donate/
ธนาคารกรุงไทย สาขาซอยอารีย์
เลขที่ : 172-0-30021-6
บัญชี : กสศ.มาตรา 6(6) – เงินบริจาค

The post เมื่อ ‘ได้รับ’ แล้วเราต้อง ‘ให้’ อาสาชุมชน สู้สถานการณ์ COVID-19 first appeared on กสศ..

เช่นเดียวกับ กัลยา กิ่งแก้ว ซึ่งใช้ชีวิตแต่ละวันตลอด 30 ปีที่ผ่านมา ​อยู่บนหลังรถพ่วงข้างเก่าๆ  ออกเร่ขายขนมกลางแดดร้อนระอุ  เพื่อหารายได้จุนเจือครอบครัวอย่างไม่มีทางเลือก  จนกระทั่งเกิดการระบาดของโรคโควิด-19  ทำให้อาชีพเร่ขายขนมบนรถพ่วงของกัลยาในวัย 58 ปี ต้องยุติลง  เพราะผู้คนพากันหวาดระแวงว่ารถเร่ขายของนำโรคระบาดมาด้วย

“ปกติเราจะขี่มอเตอร์ไซค์พ่วงข้างเป็นระยะทางไปกลับประมาณ 120 กิโลเมตร เร่ขายขนมมากว่า 30 ปี แต่ละวันออกรถในช่วงเย็นกลับถึงบ้านหลังเที่ยงคืน  แต่หลังจากมีโควิดก็ขายไม่ได้แล้ว ผู้คนหวาดระแวง ที่เราตะลอนไปหลายแห่ง   ทำให้ไม่สามารถออกรถไปเร่ขายขนมได้เช่นเดิม”

จากชีวิตที่เหมือนไม่มีทางออก วันหนึ่งกัลยาได้รับการชักชวนให้เข้าร่วมโครงการส่งเสริมการประกอบการผ้าไหม สร้างสรรค์ในกลุ่มแรงงานนอกระบบขาดโอกาส และขาดแคลนทุนทรัพย์สู่ตลาดเป็นธรรมพื้นที่จังหวัดสุรินทร์  หนึ่งในโครงการทุนพัฒนาทักษะอาชีพและนวัตกรรมที่ใช้ชุมชนเป็นฐาน ที่ได้ ‘มูลนิธิขวัญชุมชน’ หน่วยงานพัฒนาอาชีพในจังหวัดสุรินทร์ มาเป็นแม่งานผลักดัน

กลับมายืนหยัด ด้วยทุนของชุมชน

“ทำอย่างไรให้การทอผ้าซึ่งเป็นวิถีชีวิตและเป็นที่มาของรายได้สำคัญหล่อเลี้ยงครอบครัวแรงงานนอกระบบ กลับมามีโอกาสและทางรอดอีกครั้งเป็นโจทย์ท้าทายสำหรับเรา” สุภาพร ทองสุข ผู้ประสานงานโครงการ ย้อนความหลังในวันที่เริ่มต้นสู้กับปัญหา

จังหวัดสุรินทร์ขึ้นชื่อเรื่อง “ผ้าไหม”แต่เบื้องหลังความสวยงามที่ปรากฏบนผืนผ้า แรงงานผลิตผ้าไหมที่อยู่ในชุมชนยังคงติดกับดักราคา ขายผ้าทอได้ต่ำกว่าต้นทุน เนื่องจากเป็นราคาขายที่ยังไม่รวมค่าแรง เร่งผลิตและเร่งขายเพื่อนำเงินไปใช้หมุนเวียนในครัวเรือน หลายครอบครัวมีหนี้สินจากการกู้ยืมเงินมาซื้อวัตถุดิบทอผ้า สถานการณ์โรคระบาดโควิด – 19 กว่า 1 ปีที่ผ่านมา ยิ่งเข้ามาส่งผลกระทบให้ทำให้หลายอาชีพตกงาน หลายคนต้องอพยพกลับหมู่บ้านเพื่อรองานอย่างไร้ความหวัง

“ถ้าจะรอดจากวิกฤติเราต้องคิดใหม่ จึงสนับสนุนให้มีการจัดตั้งกลุ่มวิสาหกิจผ้าไหมสร้างสรรค์เพื่อการผลิต ออมทรัพย์และสวัสดิการ การรวมกลุ่มซื้อขายและการผลิตบางขั้นตอน เพื่อช่วยลดการค่าใช้จ่าย เพิ่มคุณภาพการผลิต และยกระดับราคาผ้าไหมสีธรรมชาติ ไม่ให้มีการขายตัดราคากันเอง กระบวนทั้งหมดส่งเสริมให้เกิด “มาตรฐานการผลิตผ้าไหมสร้างสรรค์” เพิ่มคุณค่าและมูลค่าให้กับผ้าไหมได้อย่างมีแบบแผนและเป็นรูปธรรม” สุภาพรเล่าถึงแนวทางที่เปลี่ยนไป

“การส่งเสริมอาชีพทอผ้าไหม ด้วยการพัฒนาการเรียนรู้และและยกระดับ “ทักษะ” เช่น  การย้อมผ้าด้วยสีธรรมชาติ การมัดย้อม การทอ และการส่งเสริมการขายออนไลน์ รวมถึงการพัฒนา “การคิด” ทำให้กลุ่มเป้าหมายเกิดความมั่นใจในตนเอง และสามารถนำความรู้และทักษะไปปรับปรุงกระบวนการผลิต เพื่อเพิ่มมูลค่าผลิตภัณฑ์ในกลุ่มของตนเอง เป็นการสร้างโอกาสทางรายได้ ช่วยลดหนี้ครัวเรือน และทำให้มีเงินเก็บออกมากขึ้น”

กลุ่มเป้าหมายเข้าร่วมโครงการทั้งหมด เป็นแรงงานนอกระบบในวัยทำงาน ผู้สูงอายุ ผู้ว่างงานที่ได้รับผลกระทบจากสถานการณ์โรคระบาดโควิด-19 เยาวชนนอกระบบ และผู้พิการ ในพื้นที่ตำบลจารพัตและตำบลหนองเหล็ก อำเภอศีขรภูมิ จังหวัดสุรินทร์

“การฝึกอบรมทักษะและการจัดการการเงินครัวเรือน มีการปรับระบบการผลิตที่เป็นมิตรต่อธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม กระตุ้นให้ช่างทอมีการตื่นตัวที่จะพัฒนาผลิตภัณฑ์และทักษะฝีมือของตนเอง  เพราะสามารถขายผลิตภัณฑ์ได้ในราคาที่สูงขึ้น และเป็นที่สนใจของผู้ซื้อรุ่นใหม่ มีการรวมกลุ่มเพื่อช่วยเหลือซึ่งกันและกันในระดับหมู่บ้าน ความสัมพันธ์ของคนชุมชนโดยเฉพาะช่างทอ จากเดิมที่ต่างคนต่างอยู่ต่างคนต่างทำงานของตัวเอง ตอนนี้ดีขึ้นกว่าก่อนมาก” สุภาพร กล่าวด้วยน้ำเสียงที่แฝงด้วยความมั่นใจ

รายได้ที่มาพร้อม ความสุข ความอบอุ่นของครอบครัว

ภูมิใจในตัวเอง ว่าเราพยายามจนทำได้ คือคำที่กัลยาบอกกับตัวเองวันนี้ 

“แรกๆ คิดว่ายาก ใช้เวลาฝึกอยู่หลายเดือน ตั้งแต่เข้าร่วมโครงการมา 6 เดือน ทอผ้าได้ทั้งหมด 21 ผืน ผ้าผืนนึงใช้เวลาทอประมาณ 5 วัน ขายให้ทางกลุ่มได้ราคาผืนละ 2,000 – 2,500 บาทเพื่อส่งขายต่อ มีรายได้เฉลี่ยเดือนละ 8,000 บาท  และยังมีการรวมกลุ่มเพื่อช่วยเหลือซึ่งกันและกันในระดับหมู่บ้าน รวมกลุ่มซื้อขายและการผลิตบางขั้นตอน เพื่อช่วยลดการค่าใช้จ่าย”  “ดีใจและรู้สึกว่าตัวเองโชคดีมากที่ได้เข้าร่วมเรียนรู้การทอผ้าไหมจากโครงการ เพื่อเป็นทางเลือกในการประกอบอาชีพ คิดว่าคงไม่กลับไปขายขนมหวานเร่ขายแล้ว เพราะอายุเยอะแล้ว เราได้ทอผ้าอยู่กับบ้าน ได้อยู่กับครอบครัว บรรยากาศในครอบครัวอบอุ่นมากขึ้น หลานๆ ดีใจที่ได้กินข้าวพร้อมหน้าพร้อมตา จากทุกทีกลับเข้าบ้านมาทุกคนนอนกันหมดแล้ว ตอนนี้รู้สึกว่ามีความสุขกับชีวิตมากขึ้น” ดวงตาที่เต็มไปด้วยรอยยิ้มของกัลยา สะท้อนความสุขในชีวิตวันนี้อย่างตรงไปตรงที่สุด

The post กลับมายืนหยัดด้วย “ทุน” ของชุมชน รายได้ที่มาพร้อมความสุขของครอบครัว first appeared on กสศ..

“การแพร่ระบาดของ COVID-19 ส่งผลให้แรงงานด้อยโอกาส ต้องออกจากงานและกลับถิ่นฐานถึง 70 เปอร์เซ็นต์ของจำนวนทั้งหมด โดยเฉพาะในกลุ่มแรงงานนอกระบบ ที่รับจ้างรายวัน หาเช้ากินค่ำตามหัวเมืองใหญ่  ส่วนแรงงานไทยในต่างประเทศ เดินทางกลับมาประเทศไทยหลายหมื่นคน”

คือ  การประเมินสถานการณ์ของ “ศาสตราจารย์ดร.สมพงษ์ จิตระดับ” ที่ปรึกษากองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) และประธานอนุกรรมการกำกับทิศทางโครงพัฒนาทักษะแรงงานที่ขาดแคลนทุนทรัพย์และด้อยโอกาส หรือทุนพัฒนาทักษะอาชีพและนวัตกรรมที่ใช้ชุมชนเป็นฐาน

“แรงงานด้อยโอกาส เป้าหมายแรกของการให้ความช่วยเหลือ”

ศ.ดร.สมพงษ์ ชี้ว่า แรงงานด้อยโอกาส แรงงานนอกระบบ จะมีปัญหาซับซ้อนมากกว่าแรงงานในระบบประมาณ 2-3 เท่า  องค์การแรงงานระหว่างประเทศ (ILO) รายงานว่ามี 5 กลุ่มที่ได้รับผลกระทบถูกเลิก จ้าง  คือ1.) กลุ่มผู้สูงอายุหรือผู้มีปัญหาสุขภาพ 2.) กลุ่มแรงงานเยาวชนที่เป็นแรงงานไร้ฝีมือ (การศึกษาม.ต้น- ม.ปลาย ) 3.) แรงงานหญิง  4.) แรงงานนอกระบบ  5.) แรงงานข้ามชาติ  ยังรวมไปถึงกลุ่มคนที่ตกงานใน  ชุมชนดั้งเดิม ซึ่งเป็นกลุ่มไร้การเหลียวแล และถูกสังคมมองว่า “เป็นภาระ”

แต่ศ.ดร.สมพงษ์ ระบุว่า คนกลุ่มนี้ถือเป็น “Priority”  หรือ ผู้ที่ถูกจัดลำดับความสำคัญแรกสุด ของกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา(กสศ.)

“เราเห็นความสำคัญของคนกลุ่มนี้ ว่าเป็นคนที่จะต้องได้รับการช่วยเหลือเยียวยา และจะต้องช่วย  ให้เขาได้ค้นหาตัวตนชีวิตและศักยภาพที่แท้จริงให้เจอให้ได้”

Back to community กลับมายืนหยัด ด้วยทุนของชุมชน

ทุนพัฒนาทักษะอาชีพและนวัตกรรมที่ใช้ชุมชนเป็นฐาน เป็นโครงการที่กสศ.ร่วมกับ หน่วยพัฒนา อาชีพ จำนวน 129 โครงการ ครอบคลุมพื้นที่ 51 จังหวัด พัฒนาทักษะแรงงานขาดแคลนทุนทรัพย์และด้อยโอกาส โดยเฉพาะที่ไดรับผลกระทบจาก COVID-19 ให้ได้รับการยกระดับทักษะเป็นผู้ประกอบการรุ่นใหม่และ แรงงานฝีมือ ซึ่งทำงานในพื้นที่ที่มีสัดส่วนความยากจน การว่างงานสูง โดยจะมีการวิเคราะห์ ศักยภาพและจัดทำแผนร่วมกับชุมชนและหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เพื่อให้เกิดรูปแบบการพัฒนาทักษะอาชีพแบบครบวงจร โดยใช้ชุมชนเป็นฐาน สามารถยกระดับฝีมือและทักษะ มีแผนประกอบอาชีพจนสามารถพึ่งพาตนเองได้อย่างยั่งยืน โดยขณะนี้มีหลักสูตรการยกระดับการประกอบอาชีพที่ใช้ชุมชนเป็นฐานจำนวน 50 หลักสูตร ที่ตอบ โจทย์ท้องถิ่น

“ชุมชนจะสามารถจัดการและดูแลคนกลุ่มนี้ได้ ทุนของชุมชนจะยังมีการส่งต่อ ยังมีการสร้างใหม่ และมีการประยุกต์ ในขณะนี้เป็นโอกาสในการใช้ชุมชนเป็นฐาน กลับไปสู่ Back to community ให้ชุมชนเป็นแหล่งการเรียนรู้ในการให้โอกาส เสริมสร้าง และพัฒนาชุมชนเป็นตัวซึมซับคนเหล่านี้อย่างมีคุณค่า รับเขาเข้ามาในชุมชน เราจะดูแลคุณบนความเท่าเทียมกันจากทุนของชุมชนที่มีอยู่” ศ.ดร.สมพงษ์ กล่าว

เมื่อเกิดการเปลี่ยนแปลง ประเทศจะยืนอยู่ได้ด้วยแรงงานฝีมือชุมชนเป็นฐาน

“ชุมชนกำลังผลิตกำลังคนในภาคที่เชื่อมโยงระหว่างโลกของเศรษฐกิจกับสังคม เรากำลังผลิต Smart Farmer  ผลิตนักการตลาดออนไลน์ ผู้ประกอบการแบบ SME ซึ่งประเทศที่มีสัดส่วนคนกลุ่มนี้สูง ไม่ว่าคุณจะเผชิญกับปัญหา COVID-19 หรือ หรือเศรษฐกิจที่ล้มตัว หรือสถานการณ์โลกจะลำบากหรือเปลี่ยนแปลงอย่างไรก็แล้วแต่ แต่ประเทศไทยจะยืนได้ด้วยคนกลุ่มนี้  ถ้ารัฐบาลมองว่างานการใช้ชุมชนเป็นฐานตอบสนองให้แรงงานกลับมาในชุมชนของตัวเอง ให้เห็นถึงประโยชน์คุณค่าและรูปแบบของมัน ผมคิดว่ามันจะเป็นการพัฒนาครั้งใหญ่ของประเทศเรา” ศ.สมพงษ์ ทิ้งท้าย

ศึกษาข้อมูลเพิ่มเติมเกี่ยวกับทั้ง 129 หน่วยพัฒนาอาชีพ ได้ที่ เรื่องเล่าจากชุมชนสู่อาชีพ หรือค้นหาโครงการที่อยู่ใกล้ชุมชนของท่านเพื่อแลกเปลี่ยนเรียนรู้

The post เมื่อเกิดการเปลี่ยนแปลง ประเทศจะยืนอยู่ได้ด้วยแรงงานฝีมือชุมชนเป็นฐาน first appeared on กสศ..

คนแม่ทาพบว่าหัวใจของการพัฒนาเมืองคือ ทำอย่างไรให้ทุกคนได้อยู่ในสภาพแวดล้อมดีๆ ได้ประกอบอาชีพที่ยั่งยืนและปลอดภัย ซึ่งทุกคนเชื่อร่วมกันว่าพื้นฐานของชีวิตคือเรื่องสุขภาพ และส่วนหนึ่งของการรักษาสุขภาพที่ดีคือ ‘การกิน’ ทำให้จุดเริ่มต้นของการพัฒนามุ่งไปที่การสร้างวิถีเกษตรอินทรีย์ที่สมบูรณ์ และต้องส่งผลสะท้อนไปถึงคนทุกกลุ่มในชุมชนอย่างถ้วนทั่ว

คุณสราวุธ วงค์กาวิน ผู้ประสานงานเกษตรอินทรีย์แม่ทาออร์แกนิค 1 เล่าว่าตนเป็นเกษตรกรที่เข้ามาสานต่อการทำเกษตรอินทรีย์จากคนรุ่นพ่อ ผ่านการทดลองเรียนรู้ ลองผิดลองถูก จนเข้าใจว่าการทำเกษตรที่ยั่งยืนจะต้องมีความปลอดภัยและช่วยลดต้นทุนได้ในระยะยาว ที่สำคัญคือต้องมีแนวคิดในการสร้างมูลค่าเพิ่มให้กับวัตถุดิบ และสร้างระบบการจัดการให้ได้ตั้งแต่ต้นน้ำถึงปลายน้ำ

สิ่งที่คนในรุ่นของคุณสราวุธค้นพบคือ การทำให้ผลผลิตมีมูลค่าเต็มเม็ดเต็มหน่วยคือต้องลดการจัดการโดยพ่อค้าคนกลาง จึงได้ร่วมกันจัดตั้งทีมแม่ทาออร์แกนิค และสหกรณ์การเกษตรยั่งยืนแม่ทาขึ้น เพื่อเก็บข้อมูลต้นทุนการผลิต คำนวณผลผลิตว่ามีต้นทุนจริงเท่าไหร่ ต้องได้กำไรเท่าไหร่ ผู้ผลิตถึงจะอยู่ได้จริงๆ หมายถึงคนปลูกต้องคุ้มค่า และผู้บริโภคก็ต้องได้รับของดีในราคายุติธรรม

“เราต้องไม่ลืมว่าต้นทุนไม่ใช่แค่เก็บเกี่ยวแล้วนำไปขาย แต่มันมีค่าจัดการไปจนถึงปลายทางด้วยที่ต้องคิด ทีมของเราจึงทำหน้าที่รวบรวมผลผลิตทั้งผักและผลไม้อินทรีย์ของชุมชนทั้งหมด แล้วนำไปจำหน่ายในตลาดที่ไม่ไกลมากก่อน

“เมื่อจัดการเรื่องราคาได้สมเหตุสมผล สินค้าของเราก็เข้าถึงคนได้หลายกลุ่มยิ่งขึ้น เราอยากเปลี่ยนมุมมองให้คนเข้าใจว่าผักอินทรีย์ไม่ได้แพงเสมอไป นี่คือจุดเริ่ม ก่อนจะมองไปยังตลาดที่ไกลขึ้น ใหญ่ขึ้น สำหรับคนแม่ทาเรามีกลุ่มที่ทำผักผลไม้อินทรีย์กันมาจนชำนาญแล้ว สิ่งที่ระบบจะช่วยเสริมเข้าไปคือการวางแผนจัดการก่อนลงมือปลูก วันนี้ปลูกอะไร สัปดาห์หน้าปลูกอะไร จำนวนกี่ต้นๆ เพื่อให้ผลผลิตที่ได้เพียงพอสอดคล้องกับความต้องการของผู้บริโภค

“นี่คือเศรษฐกิจใหม่ที่เราวางระบบจัดการตั้งแต่การผลิตไปจนถึงตลาดปลายทาง ทุกคนในชุมชนต่างมีส่วนร่วม มีหน้าที่ของแต่ละคนแต่ละฝ่าย ไม่ใช่แยกกันทำแยกกันขายแข่งกันเอง แต่เราใช้พลังชุมชนที่มองร่วมกันไปยังตลาดที่ใหญ่กว่า ที่ที่ผลผลิตจะให้ผลตอบแทนคุ้มค่าและยั่งยืนกว่า”

ในทุกวิกฤตมีโอกาส ‘ตลาดออนไลน์’ ทำยอดขายโตขึ้น 300% ช่วง COVID-19

ความร่วมแรงร่วมใจและระบบจัดการที่ดี ทำให้พืชผักอินทรีย์ของชาวแม่ทาได้เข้าร่วมโครงการกับ ‘ท็อป ซุปเปอร์มาร์เก็ต’ จนเป็นที่นิยมของคนในวงกว้างมากขึ้น และมียอดขายที่เติบโตเป็นลำดับ ทว่า การมาถึงของ COVID-19 ที่สั่นสะเทือนระบบเศรษฐกิจไปทั่วโลก ก็เกือบทำให้สิ่งที่ชาวเกษตรอินทรีย์แม่ทาพยายามกันมาเกือบต้องจบลง

อย่างไรก็ตาม วิสาหกิจชุมชนแห่งนี้ได้แสดงให้เห็นถึงความสามารถในการปรับตัวอีกครั้ง โดยหันไปจับตลาดออนไลน์ และพบว่า ในยุคที่ผู้คนมีอำนาจสั่งการที่ปลายนิ้ว ‘โซเชียลมีเดีย’ ได้กลายมาเป็นตัวแปรสำคัญของโลกในวันนี้ไปแล้วอย่างถาวร

“จากช่วงที่ได้เข้าไปขายในท็อปส์ ยอดขายเรากำลังขึ้นไม่หยุด แต่พอ COVID-19 มา ไม่มีคนออกจากบ้าน ไม่มีใครเข้าห้าง ยอดเราดิ่งไปมากกว่า 70-80% ขายไม่ออก ผักเน่า แต่ข้อดีของคนแม่ทาคือบทเรียนที่สั่งสมมาสอนให้เราปรับตัวตลอดเวลา เราจึงหันมาคิดถึงการปรับตัวอีกครั้งแล้วมุ่งไปยังตลาดออนไลน์ ซึ่งกลายเป็นว่าแค่ไม่นานยอดขายออนไลน์กระโดดแซงหน้าท็อปส์ไป 300% อย่างน่าตกใจ คนสั่งกันที 5-10 กิโลฯ เราก็ขายได้เต็มที่ เปอร์เซ็นต์สูญเสียจากผักที่เหลือเน่าเสียแทบไม่มี

“ผมมองว่านี่คือวิถีการเปลี่ยนผ่านของโลก และคือสิ่งที่คนทำเกษตรกรรมต้องเปลี่ยนแปลง ด้วยระบบการจัดการ การวางระบบ การปรับเปลี่ยนผสมผสานวิถีดั้งเดิมให้เข้ากับเทคโนโลยีสมัยใหม่ เหล่านี้ไม่ใช่เพียงจะทำให้เกษตรกรลืมตาอ้าปากได้เท่านั้น แต่ยังหมายถึงโอกาสที่จะทำให้ผลผลิตเดินทางไปได้ทั่วประเทศ หรือเข้าไปแข่งขันในตลาดโลกได้ในอนาคต” ผู้ประสานงานเกษตรอินทรีย์แม่ทาออร์แกนิค 1 กล่าว

เมืองปลอดภัยที่ประกอบด้วยคนทุกรุ่น และพร้อมรองรับคนทุกที่

นายกองค์การบริหารส่วนตำบล แม่ทา 3 กนกศักดิ์ ดวงแก้วเรือน กล่าวว่า ความหมายของ ‘เศรษฐกิจใหม่’ ที่แม่ทา ไม่ได้มีแค่เกษตรอินทรีย์เพียงอย่างเดียว แต่มีอาชีพอื่นๆ ที่หลากหลาย เป็นระบบเศรษฐกิจหมุนเวียนหล่อเลี้ยงชุมชนด้วยหลักการเดียวกัน คือสร้างผลผลิตให้มูลค่าสูง เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม ซึ่งในฐานะองค์กรปกครองท้องถิ่น เรามีหน้าที่วางเป้าหมายภาพใหญ่ให้ทุกคนมองไปในทางเดียวกัน

“อนาคตของเกษตรอินทรีย์คือระบบที่จะหนุนให้คนแม่ทาอยู่ได้ แล้วเชื่อมโยงไปถึงคนที่จะเข้ามาเรียนรู้ ท่องเที่ยว หรือค้าขาย นี่คือสิ่งที่จะทำให้เศรษฐกิจเติบโต สำคัญคือเราต้องจัดการให้เบ็ดเสร็จได้ในพื้นที่ ในเมื่อเรามีจุดเด่นที่อาหารสุขภาพ และมีต้นทุนสิ่งแวดล้อมที่ดี แม่ทาจึงมองเป้าหมายที่การสร้างเมืองสุขภาพครบวงจร ที่คนสามารถเข้ามาอยู่เพื่อดูแลสุขภาพ พักฟื้น พักผ่อน เรามีพื้นที่ปลอดภัย ทั้งอาหาร สิ่งแวดล้อม เป็นเมืองปลอดภัยด้วยวิถีอินทรีย์ 100%

“เป้าหมายการพัฒนาของเราจะไม่ทิ้งใครไว้ข้างหลัง ทุกกลุ่มต้องได้รับประโยชน์ เข้าใจเป้าหมายของเมืองร่วมกัน ทั้งกลุ่มเกษตรกรวัย 60 ปีขึ้นไปซึ่งเป็นแหล่งภูมิปัญญาดั้งเดิม ไปจนถึงคนวัยกลางคนที่มีหน้าที่เชื่อมโยงคนทุกรุ่น และคนรุ่นใหม่ที่ชำนาญเทคโนโลยีซึ่งต้องเข้ามาหนุน มาทดแทนกลุ่มที่โรยราไป ที่แม่ทาเรามีคนกลุ่มนี้กลับมาอยู่บ้านมากขึ้นทุกปี การจะให้เขาเริ่มต้นกับการพัฒนาพื้นที่เกษตรอินทรีย์ตั้งแต่ต้นเป็นเรื่องลำบากอยู่ แต่ถ้าให้เขาเข้ามาร่วมมือกับคนรุ่นก่อนโดยใช้สิ่งที่เขามี ที่เขาถนัด คือเรื่องระบบหรือเทคโนโลยี แผนการสร้างงานสร้างอาชีพที่รวมคนทุกรุ่นไว้ด้วยกันก็เป็นไปได้มากขึ้น” นายก อบต. แม่ทา 3 กล่าวสรุป

ที่มาภาพ : เพจ กิจการเพื่อสังคม แม่ทา SE, เครือข่ายนิเวศน์ลุ่มน้ำแม่ทา, ผักออร์แกนิคแม่ทา

ร่วมสร้างโอกาสไปกับ
กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.)
www.eef.or.th/donate/
ธนาคารกรุงไทย สาขาซอยอารีย์
เลขที่ : 172-0-30021-6
บัญชี : กสศ.มาตรา 6(6) – เงินบริจาค

The post แนวคิดพัฒนาเศรษฐกิจใหม่ สร้างเมือง(อาหาร)ปลอดภัยรองรับอนาคต first appeared on กสศ..

คุณปาณิสรา ทิมินกุล หนึ่งในเจ้าหน้าที่คนสำคัญของ สพป.1 ได้กล่าวถึงรายละเอียดขั้นตอนการคัดกรองละดูแลน้องๆ กลุ่มนี้ว่า ความเข้าใจในเรื่องของอุปสรรคในการทำงานเบื้องต้น ทำให้ สพป.1 ร่วมกับโรงเรียนในพื้นที่ ออกแบบขั้นตอนการทำงานที่สอดรับกับปัญหา โดยอาศัยความถี่ในการติดต่อประสานงานและติดตามการทำงานอย่างละเอียดทุกขั้นตอนเป็นสำคัญ

ใช้สื่อช่วยแนะนำการทำงาน และสามารถติดต่อเจ้าหน้าที่ผ่านเบอร์ตรงได้ทุกเวลา

เจ้าหน้าที่ สพป.1 เผยว่า ด้วยปัญหาด้านการเดินทางซึ่งต้องใช้เวลามาก ทั้งสัญญาณการสื่อสารก็ยังไม่ครอบคลุมทุกพื้นที่ จึงต้องปรับวิธีการให้เหมาะสมและเอื้อต่อการทำงานให้มากที่สุด ตั้งแต่ตั้งกลุ่มไลน์ไว้ทำงานร่วมกัน มีการอบรมครูที่ลงพื้นที่ให้เข้าใจระบบ อัพวิดีโอเกี่ยวกับเมนูต่างๆ ในระบบและอธิบายขั้นตอนการกรอกข้อมูลผ่านโซเชียลมีเดีย และมีเว็บไซต์ที่จัดทำขึ้นเพื่อเป็นคู่มือสำหรับแอดมินของโรงเรียนที่เพิ่งเข้ามารับงานใหม่ พร้อมเผยแพร่ข่าวสารประชาสัมพันธ์การดำเนินงานทุนเสมอภาค และติดตามความก้าวหน้าประสานงานระหว่างกันตลอด

“สิ่งสำคัญที่เน้นย้ำคือ เราต้องกรอกข้อมูลกันล่วงหน้าก่อนถึงวันปิดระบบ เนื่องจากบางโรงเรียนสัญญาณอินเตอร์เน็ตช้ามาก หรือบางแห่งมีสัญญาณแค่บางจุด ยิ่งช่วงใกล้วันปิดระบบบางดอยเกิดไฟดับขึ้นมาก็ไม่สามารถทำงานได้ นอกจากนี้เราจะมีเจ้าหน้าที่ที่คอยเข้าไปอัพเดทข้อมูลในหน้าระบบเป็นระยะ ซึ่งถ้าเห็นว่าข้อมูลส่วนไหนยังไม่ครบ เราก็จะทำไปพร้อมๆ กันกับแอดมินของโรงเรียนทันที”

การตรวจสอบเป็นระยะทำให้เห็นได้ทันทีว่าโรงเรียนไหนกรอกข้อมูลเรียบร้อยแล้ว หรือโรงเรียนไหนข้อมูลยังไม่ขยับ หากเป็นอย่างหลัง เจ้าหน้าที่เขตจะต่อสายตรงถึงโรงเรียนเพื่อรับทราบปัญหาและแก้ไขกันทันที จะไม่มีการปล่อยให้ทางโรงเรียนต้องทำงานกันลำพังตั้งแต่วันแรกจนวันสุดท้าย

“เราจะติดตาม คอยกระตุ้น แล้วหากเกิดปัญหาแม้เพียงเรื่องเล็กน้อย โรงเรียนก็สามารถติดต่อเราได้ตลอดเวลาผ่านเบอร์ส่วนตัวของเจ้าหน้าที่ ซึ่งทุกคนเข้าใจร่วมกันว่าการทำงานอย่างกัลยาณมิตรของพวกเราทุกฝ่าย พร้อมรับฟังแก้ไขทุกปัญหาไปด้วยกัน จะทำให้ครูเขากล้าที่จะถาม แล้วส่วนไหนที่ไม่เข้าใจเขาจะไม่ปล่อยทิ้งไว้ ตรงนี้ทำให้เราสามารถคัดกรองนักเรียนทุนเสมอภาคได้ 100%” คุณปาณิสรากล่าว

ครูติดตามเยี่ยมบ้านนักเรียนสม่ำเสมอ แม้หลังช่วงการคัดกรอง เฝ้าระวังเด็กหลุดกลางคัน

เจ้าหน้าที่ สพป.1 กล่าวต่อไปว่า หลังการคัดกรองนักเรียนทุนเสมอภาคผ่านไป ทางเขตและโรงเรียนในพื้นที่ยังมีระบบดูแลช่วยเหลือน้องๆ โดยจะมีการติดตามโดยให้ครูลงพื้นที่เยี่ยมบ้านเด็กๆ ต่อเนื่อง ซึ่งเป็นนโยบายในการเฝ้าระวังไม่ให้เกิดปัญหาเด็กหลุดจากระบบการศึกษากลางคัน

“เราประสานกับครูในการลงพื้นที่คอยดูเด็กๆ ตลอด เผื่อว่าเมื่อเขามีปัญหาอะไรจะได้ช่วยเหลือเด็กได้ทันที โดยเฉพาะคนที่ขาดเรียนบ่อย ๆ ซึ่งหากคนไหนที่พบว่าไม่สามารถไปโรงเรียนต่อเนื่องได้จริงๆ ก็จะประสานกับทาง กศน. เพื่อส่งเด็กต่อ เราดูทุกคนแล้วพิจารณาเป็นรายกรณีไป อย่างน้อยให้เขาได้เรียนต่อและมีวุฒิการศึกษา

เตรียมแผนรับปีการศึกษาหน้า หลัง COVID-19 ส่งผลให้กลุ่มเสี่ยงมีเพิ่มขึ้น

ด้วยปัญหาจากสถานการณ์ COVID-19 ทาง สพป.1 มองว่าปีการศึกษาหน้าจะมีเด็กที่อยู่ในกลุ่มเสี่ยงหลุดจากระบบการศึกษาเพิ่มขึ้น ช่วงเวลานี้จึงได้มีการสำรวจรายชื่อเด็กๆ ทุกกลุ่ม ทั้งกลุ่มใหม่ที่ทยอยตามผู้ปกครองกลับมาในพื้นที่ รวมถึงกลุ่มนักเรียนที่มีพื้นที่อาศัยอยู่ในประเทศเพื่อนบ้าน ซึ่งไม่สามารถข้ามกลับมาเรียนได้

“โรงเรียนของเราส่วนใหญ่จะอยู่ในพื้นที่ชายแดน บางทีเด็กหายไปบ้าง มาบ้าง อย่างช่วงนี้ก็มีเด็กเยอะเลยที่ตกค้างอยู่ฝั่งประเทศเขา พวกนี้คือเขาข้ามแดนมาเรียน หรือในปีการศึกษาหน้าที่จะถึงนี้ เชื่อว่ามีเด็กอีกมากที่ต้องได้รับความช่วยเหลือจากสถานการณ์ COVID-19

“อย่างแรกเราก็ต้องดูแลเด็กส่วนที่อยู่ในประเทศให้เต็มที่ก่อน ว่าเขาได้รับการคัดกรองครบถ้วนหรือยัง พอได้ข้อมูลครบ เราก็จะวางแผนขั้นต่อไปว่าเด็กมีจำนวนเท่าไหร่ มีใครบ้าง ตรงนี้เราก็อาศัยครูในพื้นที่ที่เขาติดตามดูแลเด็กๆ เป็นประจำ ประกอบกับระบบดูแลที่เราทำมาตลอด เจ้าหน้าที่ทุกคนก็คาดหวังว่าจะค้นหาและดูแลน้องๆ ในพื้นที่จังหวัดแม่ฮ่องสอน ให้เขาได้รับโอกาสทางการศึกษาได้มากที่สุด” คุณปาณิสรา ทิมินกุล กล่าว

ร่วมสร้างโอกาสไปกับ
กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.)
www.eef.or.th/donate/
ธนาคารกรุงไทย สาขาซอยอารีย์
เลขที่ : 172-0-30021-6
บัญชี : กสศ.มาตรา 6(6) – เงินบริจาค

The post คัดกรอง นร.ทุนเสมอภาค 100% แม้มีอุปสรรคเรื่องพื้นที่ first appeared on กสศ..

ขณะที่นอกเหนือไปจากการเป็นที่พึ่งพิงของประชากรวัยแรงงานแล้ว ผลจากโครงการยังสามารถสะท้อนไปถึงกลุ่มเด็กนักเรียนทุนเสมอภาค ที่เคยสุ่มเสี่ยงต่อการหลุดออกจากระบบการศึกษา ที่มีจุดเริ่มต้นมาจากการขาดแคลนทุนทรัพย์

สมเกียรติ สาระ หัวหน้าสำนักปลัด อบต. หนองสนิท จ.สุรินทร์ ผู้รับผิดชอบโครงการ ฯ กล่าวว่า นับตั้งแต่เริ่มต้นรวบรวมสมาชิกเข้ามาสู่กลุ่มพัฒนาอาชีพ โครงการฯ ได้วางกลุ่มเป้าหมายหลักไว้คือกลุ่มแม่บ้านที่มีบุตรหลานในวัยเรียน รวมถึงส่วนใหญ่ยังมีผู้สูงอายุอยู่ในบ้านด้วย ซึ่งที่ผ่านมา ความที่เป็นครอบครัวแหว่งกลาง แม่บ้านกลุ่มนี้จึงต้องทำงานนอกบ้านและผลักภาระในการดูแลบุตรหลานไปที่ผู้สูงอายุ

ขณะที่แม้จะทุ่มเททำงานอย่างหนัก รายได้ก็ไม่เคยแน่นอน เด็กๆ ในบางครอบครัวจึงจำเป็นต้องออกไปช่วยผู้ปกครองทำงานหาเงินอีกแรงหนึ่ง นำมาซึ่งการขาดเรียนบ่อยๆ ทำให้เรียนไม่ทันเพื่อน ผลการเรียนตกต่ำ และในที่สุดก็มองไม่เห็นว่าจะไปต่อได้อย่างไรบนเส้นทางการศึกษา

“ทุกคนในครอบครัวเหล่านี้มักต้องจมอยู่กับความเครียดกังวลเรื่องปากท้อง มีหนี้สิน หรือปัญหารายได้ไม่พอรายจ่ายอยู่ตลอดเวลา ผลการเรียนของเด็กกลุ่มนี้จึงต่ำกว่ามาตรฐานมาก บางคนที่ขาดเรียนบ่อยเข้าก็ไม่ได้ไปสอบ ไม่ตามงาน แล้วก็ตัดสินใจเลิกเรียนไปเอง” หัวหน้าสำนักปลัด อบต. หนองสนิท กล่าว

ปรับทัศนคติ สร้างแรงบันดาลใจให้พัฒนาตนเอง

พอชุมชนของเรามองเห็นปัญหาร่วมกันแล้ว ก็มาคิดกันว่าจะต้องทำให้กลุ่มเป้าหมายมีอาชีพเลี้ยงตัวได้เร็วที่สุด โดยโครงการฯ เราเห็นว่าการทำเกษตรอินทรีย์ที่เรามีชุมชนเป็นฐานพร้อมรองรับทั้งความรู้ พื้นที่ และต้นทุนอื่นๆ คือทางออกที่จะพาให้ไปถึงเป้าหมายได้ แต่ก่อนไปถึงตรงนั้น เราต้องเริ่มที่การปรับทัศนคติ สร้างแรงบันดาลใจให้กลุ่มเป้าหมายมองเห็นว่าต้นทุนที่เขามีในชุมชนจะช่วยสร้างงาน สร้างอาชีพได้จริง

“วิธีที่เราใช้คือแบ่งกลุ่มเป้าหมายเป็นกลุ่มย่อย กลุ่มละ 5-6 คน คละคนที่มีทักษะ วิธีคิด และประสบการณ์รวมกับคนที่ยังไม่เคยผ่านงานด้านเกษตรอินทรีย์มาก่อน เพื่อให้เกิดกระบวนการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ การดูแลและหนุนเสริมผลักดันระหว่างกันในหมู่สมาชิกกลุ่ม พร้อมกันนั้นคือมุ่งหาความถนัด จุดเด่น และสิ่งที่กลุ่มเป้าหมายสนใจให้พบ ตลอดจนหาวิธีการที่น่าสนใจในการสร้างความรู้ ความสนในงานด้านการเกษตร และต้องทำให้ทุกคนมีแรงบันดาลใจเป็นพลังขับเคลื่อนในการพัฒนาตนเอง”

ในเวลาไม่นาน กลุ่มเป้าหมายที่ไม่เคยคิดว่าตนจะสามารถทำการเกษตรได้ ก็กลับกลายมาเป็นคนชอบปลูกผักและหารายได้จากการทำเกษตรอินทรีย์ได้ หรือบางส่วนที่ยังค้นหาตนเองไม่พบจริงๆ ทางโครงการฯ ก็สนับสนุนให้เปิดร้านขายอาหารและร้านขายน้ำในพื้นที่โครงการฯ บ้างกลายเป็นอาชีพหลัก บ้างก็เป็นงานเสริม ซึ่งช่วยขจัดความเครียดกังวลที่สะสมเรื้อรังมานานได้ ส่วนในกลุ่มที่ยังไม่พร้อมปลูกผักขาย ก็เริ่มทดลองทำแปลงผักเล็กๆ ในบริเวณบ้านไว้บริโภคเอง ซึ่งถึงแม้ยังไม่ก่อรายได้แต่ก็ช่วยลดรายจ่ายค่าอาหารในแต่ละเดือน จนมีเงินเหลือพอสะสมเพิ่มขึ้น

ไม่ใช่แค่งานหรือรายได้ หากสิ่งสำคัญที่เพิ่มเติมขึ้นมาคือ ‘เวลา’

ผู้รับผิดชอบโครงการฯ สหกรณ์การเกษตรพืชผักอินทรีย์หนองสนิท กล่าวว่า การทำโครงการฯ ขึ้นมา ในทีแรกเราคิดเพียงว่าจะต้องทำให้กลุ่มเป้าหมายมีงานทำ มีรายได้เลี้ยงดูครอบครัวที่แน่นอน แต่กลับกลายเป็นว่ามีผลลัพธ์หนึ่งที่สะท้อนให้เห็น หลังจากที่กลุ่มเป้าหมายมีความมั่นคงทางเศรษฐกิจมากขึ้น คือผลการเรียนของเด็กๆ ที่ดีขึ้น เนื่องจากได้ไปโรงเรียนอย่างสม่ำเสมอ และมีผู้ปกครองช่วยดูแลเรื่องการบ้านการเรียนอย่างใกล้ชิด ซึ่งทั้งหมดนั้นเป็นผลมาจากการที่กลุ่มเป้าหมายมี ‘เวลา’ เพิ่มมากขึ้น

“เราได้เห็นความเปลี่ยนแปลงจากกลุ่มเป้าหมายว่าการปลูกผักอินทรีย์ไม่เพียงก่อรายได้ แต่ยังทำให้พวกเขามีเวลาคุณภาพเพิ่มขึ้น ไม่ต้องออกจากบ้านแต่เช้ากลับดึกดื่นเหมือนอย่างเคย สิ่งที่ตามมาคือความสัมพันธ์ในครอบครัวเขาก็ดีขึ้นไปด้วย นั่นเองที่กลายเป็นจุดเริ่มต้นความเปลี่ยนแปลงที่ส่งผลไปถึงเด็กๆ เพราะเวลาที่เพิ่มขึ้นมาทำให้พวกเขาได้รับการเอาใจใส่เรื่องเรียนจากผู้ปกครองมากกว่าเมื่อก่อน ส่วนรายได้ที่เพียงพอก็ทำให้ไม่ต้องออกไปช่วยทำงานหาเงิน เด็กมีเวลาเรียนมากขึ้น ไม่เครียดกังวลก็มีสมาธิ เรียนทันเพื่อน มีผลการเรียนดีขึ้น โอกาสออกจากโรงเรียนกลางคันก็ลดลง”

มุ่งค้นหากลุ่มเป้าหมายที่มีเด็กๆ ทุนเสมอภาคเพิ่มขึ้น

และจากผลลัพธ์ในปีแรก การก้าวสู่ปีที่สองของโครงการฯ จึงได้มีการสำรวจกลุ่มเป้าหมายที่มีบุตรหลานวัยเรียน โดยเฉพาะในกลุ่มทุนเสมอภาคของ กสศ. มากขึ้น เพื่อรับทราบปัญหา และเชิญชวนให้เข้ารับการอบรมฝึกอาชีพในสหกรณ์ชุมชนพืชผักหนองสนิทต่อไป

“ตอนนี้เรามั่นใจว่า สิ่งสำคัญที่สุดที่พวกเขาจะได้รับจากการเข้าร่วมโครงการคือ ‘คุณภาพชีวิต’ ซึ่งหมายความรวมหมดทั้งงานอาชีพ รายได้ที่เพียงพอ เวลา และบรรยากาศการสื่อสารที่ดีในครอบครัว ในชุมชน เมื่อมีสิ่งเหล่านี้ในชุมชนใดก็ตาม เด็กๆ ก็จะไปโรงเรียนได้อย่างไม่กังวล คนวัยแรงงานก็อยู่ได้อย่างสบายใจ ด้วยความเชื่อที่ว่า อย่างน้อยถ้าบ้านเรายังมีผัก มีน้ำพริก มีไก่ มีไข่ เราก็อยู่ได้โดยไม่ต้องกลัววิกฤตเรื่องปากท้องอีก แม้ว่าสถานการณ์เศรษฐกิจโดยรวมของประเทศจะเป็นขาลงก็ตาม” หัวหน้าสำนักปลัด อบต. หนองสนิท กล่าว

ร่วมสร้างโอกาสไปกับ
กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.)
www.eef.or.th/donate/
ธนาคารกรุงไทย สาขาซอยอารีย์
เลขที่ : 172-0-30021-6
บัญชี : กสศ.มาตรา 6(6) – เงินบริจาค

The post ใช้ชุมชนเป็นฐานสร้างความมั่นคงทางเศรษฐกิจอย่างยั่งยืน first appeared on กสศ..

ครูเบญจมาศ เดชเกตุ โรงเรียนบ้านชายทะเลบางกระเจ้า ต.บางกระเจ้า อ.เมือง จ.สมุทรสาคร โรงเรียนในพื้นที่สีแดงที่ยังต้องเลื่อนการเปิดเรียนออกไปจนถึงสิ้นเดือนกุมภาพันธ์ กล่าวถึงการจัดการศึกษาในช่วงที่โรงเรียนปิดว่า ได้แบ่งการเรียนการสอนเป็น 2 รูปแบบหลัก คืออนุบาลถึงชั้น ป.5 ใช้วิธีให้ใบงานกลับไปทำ โดยเด็กจะเข้ามารับและส่งงานที่โรงเรียนเป็นรายสัปดาห์และรายเดือน ส่วนชั้น ป.6 ซึ่งเป็นเด็กโตจะใช้วิธีเรียนออนไลน์ แต่ก็ยังมีข้อจำกัดคือมีนักเรียนส่วนหนึ่งไม่มีเครื่องมือสื่อสารรองรับ ทางโรงเรียนก็จะหันมาใช้วิธีให้ใบงานแทน

สำหรับสื่อการเรียนรู้ด้วยตัวเองในศตวรรษที่ 21 หรือ ‘กล่องดำ’ ที่ กสศ. จัดทำขึ้นและมอบให้ทางโรงเรียนส่งต่อไปยังนักเรียนทุนเสมอภาค 12 กล่อง ครูเบญจมาศมองว่าเป็นสื่อการเรียนรู้ด้วยตนเองที่เข้ามาช่วยเติมเต็มให้เด็ก ๆ ในช่วงที่ต้องเรียนจากที่บ้านได้ โดยครูและผู้ปกครองจะต้องเป็นผู้นำการเรียนรู้และที่ปรึกษาให้เด็ก

“ตั้งแต่ได้รับ เด็ก ๆ ให้ความสนใจมาก โดยเฉพาะการได้เรียนรู้อุปกรณ์บางชิ้นที่เขาไม่เคยใช้มาก่อน อย่างกล้องจุลทรรศน์   แต่แรก ๆ เขาจะยังสับสนว่าต้องเริ่มต้นยังไง ใช้อุปกรณ์ยังไง หรือทำอะไรบ้าง ตรงนี้เราต้องคุยกับผู้ปกครองให้ช่วยดูแลเด็กให้ทำงานได้ตามหน่วยการเรียนรู้ และคอยเป็นที่ปรึกษา ประเมินผลเบื้องต้น และนัดแนะวันส่งงาน โดยเราจะใช้วิธีส่งงานผ่านกลุ่มไลน์ที่ใช้สื่อสารกับเด็ก ๆ เป็นประจำอยู่แล้ว นอกจากนี้เด็ก ๆ ยังสามารถสอบถามเพิ่มเติมเมื่อต้องการคำแนะนำเพิ่มเติมจากครูประจำชั้นได้อีกด้วย”

ครูเบญจมาศกล่าวว่า การเรียนรู้ด้วยตัวเองในช่วงแรกจะให้นักเรียนค่อย ๆ ทำความเข้าใจบทเรียนทีละหน่วย โดยยังไม่เคร่งครัดให้เด็กต้องส่งงานตามเวลา แต่จะพยายามให้จบได้ 1 หน่วยต่อ 1 สัปดาห์ ซึ่งข้อดีของกล่องดำคือการเรียนรู้สามารถเกิดขึ้นในเวลาใดของวันก็ได้ อันเป็นผลดีกับตัวเด็กเพราะเขายังมีงานหรือการบ้านในส่วนอื่นทำควบคู่ไป ส่วนผู้ปกครองก็สะดวกเช่นกันเพราะเขาจะช่วยเป็นที่ปรึกษาให้เด็กได้ในเวลาว่าง ซึ่งต่างกับการเรียนออนไลน์ที่มีเวลาเรียนเฉพาะเจาะจง

“เรามองว่ากล่องดำช่วยการเรียนรู้ในเรื่องวิชาการได้มาก เช่นในบทเรียน ‘ฉันคือใคร’ เด็กจะได้เรียนรู้เรื่องครอบครัว ถิ่นฐานชุมชนของตนเอง หรือบทเรียนอื่น ๆ ก็มีการบูรณาการวิชาภาษาอังกฤษ วิทยาศาสตร์ สังคมเข้าไปด้วย ตอนนี้เด็ก ๆ จึงได้ใช้เวลาว่างไปกับการทำสวนถาด สำรวจพืชสมุนไพร ค้นคว้าเรื่องราวและสภาพแวดล้อมรอบ ๆ ตัวของเขา

“ส่วนอุปสรรคในตอนแรกก็มีอยู่บ้าง เพราะเมื่อเด็ก ๆ ตีความโจทย์เองเขาจะคิดไปใหญ่โตเกินตัว สงสัยว่าต้องหาอุปกรณ์จากที่ไหนมาทำงานเพิ่ม ครูก็ต้องคอยแนะนำว่าเราสามารถดัดแปลงหรือประยุกต์เอาจากสิ่งรอบตัวมาทำได้ เพื่อให้ชิ้นงานเกิดจากความสร้างสรรค์ด้วยวัสดุที่มี ทำให้ชิ้นงานนั้นมีลักษณะเฉพาะของเราจริง ๆ โดยรวมแล้วกล่องดำจึงถือเป็นสื่อที่ช่วยกระตุ้นให้เกิดการเรียนรู้ด้วยตัวเองที่เด็ก ๆ ชอบและสนุกกันทุกคน” ครูเบญจมาศกล่าว

ต้นแบบการสร้างทักษะเรียนรู้ด้วยตัวเองที่จะต่อยอดไปสู่นักเรียนกลุ่มอื่น ๆ ต่อไป

อรอุมา แจ่มเจ็ดริ้ว ผู้อำนวยการโรงเรียนบ้านอ้อมโรงหีบ ต.บ้านเกาะ อ.เมือง จ.สมุทรสาคร กล่าวว่าชุดการเรียนรู้ด้วยตัวเองในกล่องดำ ช่วยเปิดโอกาสทางการศึกษาให้เด็ก ๆ ในช่วงที่ต้องปิดโรงเรียนจากการแพร่ระบาดของ COVID-19 ได้เป็นอย่างดี ด้วยบทเรียนที่หลากหลายซึ่งบูรณาการจากทุกกลุ่มสาระวิชาที่จำเป็น ทำให้นักเรียนสามารถศึกษา ค้นคว้า ทดลองปฏิบัติด้วยตนเองผ่านประสบการณ์ที่ได้รับจากสิ่งแวดล้อมในละแวกบ้าน

“ข้อดีของกล่องดำคือเด็ก ๆ จะได้เริ่มต้นเรียนรู้จากความสนใจส่วนตัว โดยเขาสามารถเลือกบทเรียนที่ชอบ จึงเป็นการกระตุ้นให้เกิดความกระตือรือร้นและสนุกสนาน ขณะที่ผู้ปกครองเองก็ให้ความสนใจและพร้อมเป็นที่ปรึกษาให้เด็ก เนื่องจากเป็นชุดการเรียนรู้ที่แปลกใหม่ เราในฐานะทีมงานของโรงเรียนที่เป็นฝ่ายติดตามการเรียนรู้ และสื่อสารกับเด็กและผู้ปกครองเองก็ได้เห็นว่าเด็ก ๆ ตื่นเต้นที่จะได้เรียน ซึ่งแต่ละคนก็จะเลือกชุดการเรียนรู้ที่แตกต่างกันไป แต่ส่วนใหญ่เขาจะชอบเรื่องการปลูกผักสวนครัว เพราะเป็นสิ่งใกล้ตัวที่มีความคุ้นชินอยู่แล้ว”

ผู้อำนวยการโรงเรียนบ้านอ้อมโรงหีบ กล่าวว่า สื่อการเรียนรู้ด้วยตัวเองที่มีจุดเริ่มจากความพยายามทำให้การเรียนรู้เดินต่อไปได้ในช่วงที่โรงเรียนปิดนี้ ถือเป็นต้นแบบที่ดี โดยนอกจากการติดตามบันทึกผลการเรียนรู้ ทางโรงเรียนยังได้ทำแบบฟอร์มสำรวจเด็กและผู้ปกครอง เพื่อสรุปผลในโอกาสต่อไปว่า กล่องดำจะส่งผลในเชิงบวกกับนักเรียนได้ยังไงบ้าง แล้วหลังจากที่โรงเรียนเปิดเรียนได้ จะให้นักเรียนที่ได้รับกล่องดำมาแบ่งปันประสบการณ์การเรียนด้วยตนเองให้ครูและเพื่อน ๆ ฟัง จากนั้นโรงเรียนจะนำผลที่ได้ไปวิเคราะห์เพื่อพัฒนาชุดการเรียนรู้ด้วยตนเองสำหรับนักเรียนกลุ่มอื่น ๆ ด้วย ในฐานะผู้บริหารโรงเรียนจึงต้องขอขอบคุณ กสศ. ที่ได้มอบโอกาสให้นักเรียนและคณะครูได้เปิดประสบการณ์การเรียนรู้ใหม่ ๆ ในช่วงวิกฤตทางการศึกษาครั้งนี้

จากบทเรียนสู่การสร้างพื้นฐานที่สามารถนำไปต่อยอดเป็นอาชีพได้

น้องปอน ด.ญ.วราภรณ์​  สิงห์โต​ ชั้นประถมศึกษาปีที่​ 6​  โรงเรียนบ้านอ้อมโรงหีบ​ กล่าวว่าปกติแล้วชอบการศึกษาค้นคว้าความรู้ด้วยตนเอง โดยเฉพาะการอ่านหนังสือในห้องสมุดในเรื่องราวที่นอกเหนือจากบทเรียน แต่พอโรงเรียนปิดก็ไม่สามารถทำได้ แต่เมื่อได้รับกล่องดำมาและเรียนรู้บทเรียนต่าง ๆ ก็รู้สึกชอบ และเห็นว่ามีกิจกรรมหลายอย่างที่ช่วยพัฒนาทักษะซึ่งจะนำไปสู่การทำอาชีพได้ จากอุปกรณ์เล็ก ๆ ที่ให้มา ทำให้เกิดการเรียนรู้อย่างผสมผสาน บทเรียนหนึ่งสามารถประยุกต์ทำได้หลายวิธี

“คิดว่าอุปกรณ์และบทเรียนในกล่องดำน่าสนใจมาก ยิ่งมีคู่มือแนะนำมาให้ การทำงานกิจกรรมต่าง ๆ ก็ทำได้สะดวกและสนุก อย่างการเรียนเกี่ยวกับบ้านหรือชุมชนของเราก็เป็นการเรียนที่แปลกใหม่ ทำให้รู้หลายอย่างที่เราไม่รู้มาก่อน หรือกิจกรรมสวนถาดแสนสนุกก็มีอุปกรณ์ตกแต่งมาให้ ทำให้เรามีความคิดใหม่ ๆ ในการทำสวนถาดเล็ก ๆ ที่แตกต่างกันไป คิดว่าถ้าเราทำต่อเนื่องไปจนชำนาญ ก็จะสามารถต่อยอดเป็นอาชีพเสริมได้ด้วย” น้องปอนกล่าว

สุวิทย์ สิงห์โต ผู้ปกครองของ ด.ญ.วราภรณ์ การให้งานเด็กกลับมาทำที่บ้านพร้อมกับสื่อการเรียนรู้ด้วยตัวเองหรือกล่องดำ ทำให้ผู้ปกครองสามารถใช้เวลาว่างจากการทำงานช่วยให้คำปรึกษาแนะนำเด็กได้

“โดยปกติต้องทำงานเกือบทุกวัน ไม่มีเวลาดูแลเรื่องการเรียนลูกใกล้ชิดเท่าไหร่ แต่ในช่วงนี้มีการเรียนรู้ด้วยตัวเองที่บ้านซึ่งเด็กเลือกเวลาเรียนได้ด้วยตัวเอง เราก็สามารถช่วยเรื่องการเรียนรู้ของเขาได้ในเวลาที่สะดวก เช่นหลังเลิกงาน หรือในวันหยุด ซึ่งส่วนใหญ่น้องปอนจะพยายามเรียนรู้ด้วยตัวเองก่อน แต่ในเรื่องที่เขาไม่เข้าใจก็จะมาถาม เราก็จะช่วยหาคำตอบให้ หรือในบทเรียนจากกล่องดำเรื่องการทำความรู้จักกับครอบครัวและชุมชน เราก็ต้องช่วยอธิบายให้เขาเข้าใจถึงความเป็นมาของตัวเขาและชุมชนของเรา ในทางหนึ่งก็นับได้ว่าทำให้ครอบครัวมีเวลาใกล้ชิดกันมากขึ้น” ผู้ปกครองของ ด.ญ.วราภรณ์ กล่าว

ร่วมสร้างโอกาสไปกับ
กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.)
www.eef.or.th/donate/
ธนาคารกรุงไทย สาขาซอยอารีย์
เลขที่ : 172-0-30021-6
บัญชี : กสศ.มาตรา 6(6) – เงินบริจาค

The post ครู-นักเรียน ในพื้นที่สีแดงรับ ‘กล่องดำ’ ช่วยเปิดประสบการณ์การเรียนรู้ด้วยตัวเอง first appeared on กสศ..

สิ่งสำคัญคือความร่วมมือของคนในชุมชนที่จะเข้ามามีส่วนช่วยเหลือสนับสนุนแก้ไขปัญหาตรงนี้ เพราะในพื้นที่ก็มีห้างร้าน ภาคธุรกิจ และ เอกชน จำนวนมาที่สามารถเข้ามาสนับสนุนช่วยเหลือเด็กๆ ทั้ง ร้านซ่อมแอร์ อู่ซ่อมรถ ซึ่งหากรับเด็กมาฝึกงาน เด็กก็จะได้รับความรู้ติดตัว เริ่มจากเป็นลูกมือก่อนอีกหน่อยเมื่อชำนาญก็สามารถออกไปเป็นผู้ประกอบการเองได้

ในฐานะคนพื้นที่ที่​เห็นสภาพปัญหาของเด็กนอกระบบกำลังส่งผลเสียหายรุนแรงและลุกลามจากรุ่นหนึ่งไปสู่อีกรุ่นกลายเป็นวงจรที่ยากจะหลุดพ้น​  หากไม่รีบยื่นมือเข้าไปช่วยเหลือตั้งแต่ตอนนี้อาจจะทำให้เด็กๆ จำนวนมากต้องจมอยู่ในวังวนปัญหาที่เพิ่มความเสี่ยงจะพาเด็กเหล่านี้ไปข้องแวะกับ​ยาเสพย์ติดในที่สุด

​แม้จะไม่ได้มีหน้าที่เกี่ยวข้องช่วยเหลือเด็กๆ​โดยตรง แต่ คณิศร ปัญญาวงศ์ เจ้าของร้านน้ำใจสปอร์ต ซึ่งประกอบธุรกิจตัดเย็บเสื้อผ้ากีฬาในจังหวัดน่าน มองว่า เรื่องการศึกษาเป็นเรื่องสำคัญที่จะพาเด็กๆ เหล่านี้หลุดพ้นจากสภาพปัญหาที่เป็นอยู่ อีกทั้งเป็นเรื่องที่ทุกฝ่ายในสังคมควรจะต้องร่วมมือร่วมใจเข้าไปช่วยเหลือในส่วนที่ตัวเองทำได้

คล้ายกับที่เธอหยิบยื่นโอกาสให้เด็กๆ ที่สนใจจะประกอบอาชีพเย็บเสื้อผ้า ได้เข้ามาฝึกงานที่ร้าน และหากใครสนใจก็สามารถอยู่ทำงานที่ร้านต่อมีรายได้ และ เพิ่มประสบการณ์การทำงานให้กับตัวเอง ที่สามารถออกไปประกอบธุรกิจของตัวเองหรือจะไปรับจ้างทำงานในโรงงานตามที่ตัวเองต้องการได้

การศึกษาสร้างวุฒิภาวะ พาก้าวพ้นวังวนปัญหา

คณิศร เล่าให้ฟังว่า อยากเข้ามามีส่วนแก้ปัญหาเรื่องนี้เพราะที่ผ่านมาได้เห็นเด็กหลายคนต้องออกจากโรงเรียนเพราะพ่อแม่ยากจน ทั้งที่อายุแค่ 16-17 ปี ออกจากโรงเรียนก็ไม่มีงานทำ ​บางคนตั้งท้องทั้งที่อายุยังน้อยไม่มีวุฒิภาวะ สุดท้ายก็เลิกรากัน ลูกออกให้ปู่ย่าตายายเลี้ยง พอโตขึ้นมาก็ออกจากโรงเรียนเป็นวงจรที่วนไปอย่างนี้เรื่อยๆ

“เราคิดว่าเด็กๆ เขาควรจะได้อยู่ในระบบการศึกษาอีกสักหน่อยให้โตพอที่จะมีวุฒิภาวะ หรือมีความรู้ออกมาทำงานที่ดี เพราะบางคนออกมาไปรับจ้างทำงานหมูกระทะร้านเขาก็ไม่รับ ต้องไปทำงานก่อสร้างได้ค่าจ้างไม่มาก​ หรือหากเขาไม่ได้เรียนก็ควรจะได้ฝึกอาชีพที่จะได้มีงานมีรายได้ที่เลี้ยงตัวเองได้ไม่ลำบาก”

ฝึกงานตัดเย็บเสื้อผ้า สร้างรายได้ สร้างอนาคต

นั่นเป็นเหตุผลที่เมื่อได้รับการประสานงานจากทีมงานโครงการจัดการศึกษาเชิงพื้นที่เพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา จ.น่าน ของ กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) คณิศร เต็มใจให้ความช่วยเหลือรับเด็กที่ผ่านการฝึกทักษะอาชีพมาฝึกงานที่ร้านทั้งหมด 5 คน และ ปัจจุบันมี 1 คน ที่ทำงานเป็นพนักงานประจำที่ร้านต่อ

“เรารับหมดเด็กคนไหนมีความตั้งใจมาฝึกงานกับเรา โดยเฉพาะคนที่สนใจเรื่องตัดเย็บ เคยผ่านศูนย์พัฒนาฝีมือมาบ้าง มาสอนเพิ่มอีกนิดก็เย็บเป็น แต่ถ้าคนไหนที่มาแบบไม่เป็นมาเลยส่วนมากก็จะไม่รอดถ้าไม่ตั้งใจจริง ซึ่งเด็กทั้ง 5 คนที่มา ทำได้ดี ​บางคนต้องกลับไปทำงานต่อที่บ้านอีกอำเภอ แต่อย่างน้อยเขาก็มีทักษะอาชีพติดตัวจะรับจ้างแถวบ้านหรือจะไปทำงานโรงงานเย็บผ้าก็ได้ ยิ่งถ้าเคยฝึกงานของจริงมาแล้วด้วยยิ่งทำให้ได้งานง่ายขึ้น”​ ​

ความร่วมมือของคนในชุมชนจะช่วยทำให้แก้ปัญหาได้ง่ายขึ้น

นอกจากร้านตัดเย็บเสื้อผ้าแล้วทางลูกสาวของ คณิศร ยังเปิดร้านอาหารเพื่อสุขภาพ “ตะวันฟาร์ม” ซึ่งเปิดให้เด็กสาระพัดช่างเข้ามาดูงานเรียนรู้การปลูกพืช การทำการตลาดออนไลน์ ที่มีเด็กๆ ที่สนใจแวะเวียนมาเก็บเกี่ยวความรู้ต่อเนื่อง

“การศึกษาเป็นเรื่องสำคัญ​ ถึงจะรับรองไม่ได้ว่าดีที่สุดหรือไม่แต่ถ้ามีการศึกษาจะทำให้ชีวิตดีขึ้นแน่​ที่ผ่านมาเราเห็นเด็กรุ่นลูกเราที่ต้องออกจากโรงเรียนไปทำงานทั้งที่เขาควรจะได้เรียนต่อ ออกไปทำงานได้เงินก็ไม่เท่าไหร่ ถ้ารอให้เรียนจบ ม.6 อย่างน้อยก็ดีกว่าออกไปตอนนี้”​

สิ่งสำคัญคือความร่วมมือของคนในชุมชนที่จะเข้ามามีส่วนช่วยเหลือสนับสนุนแก้ไขปัญหาตรงนี้ เพราะในพื้นที่ก็มีห้างร้าน ภาคธุรกิจ และ เอกชน จำนวนมาที่สามารถเข้ามาสนับสนุนช่วยเหลือเด็กๆ ทั้ง ร้านซ่อมแอร์ อู่ซ่อมรถ ซึ่งหากรับเด็กมาฝึกงาน เด็กก็จะได้รับความรู้ติดตัว เริ่มจากเป็นลูกมือก่อนอีกหน่อยเมื่อชำนาญก็สามารถออกไปเป็นผู้ประกอบการเองได้ ดังนั้น ทุกคนต้องร่วมมือกันทั้งภาครัฐ ท้องถิ่น เอกชน หอการค้า ผู้ประกอบการ  ถึงจะช่วยให้แก้ปัญหาได้ง่ายขึ้น  

ร่วมสร้างโอกาสไปกับ
กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.)
www.eef.or.th/donate/
ธนาคารกรุงไทย สาขาซอยอารีย์
เลขที่ : 172-0-30021-6
บัญชี : กสศ.มาตรา 6(6) – เงินบริจาค

The post ความร่วมมือของคนในชุมชนจะช่วยทำให้แก้ปัญหาได้ง่ายขึ้น first appeared on กสศ..