​โดยเฉพาะผลกระทบจาก COVID-19 ที่กำลังส่งผลรุนแรงในหลายมิติ ผู้ปกครองในหลายพื้นที่รายได้ลดลง หลายรายต้องตกงานขาดรายได้ กระทบต่อมาถึงปัญหาปากท้องของนักเรียน​บางครอบครัวต้องให้บุตรหลานหยุดเรียนออกมาช่วยทำงานหารายได้อีกทางหนึ่ง แม้เบื้องต้น กสศ​.จะมีเงินช่วยเหลือพิเศษในนักเรียนช่วงชั้นรอยต่อเพื่อบรรเทาความเดือดร้อน แต่ก็เป็นเพียงมาตรการส่วนเดียว ความสำเร็จที่จะเกิดขึ้นได้ต้องอยู่ที่ความร่วมไม้ร่วมมือของทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้องสู้กับความท้าทายที่อยู่ตรงหน้าในเวลานี้

ติดตามดูแลนักเรียนใกล้ชิด ช่วงหัวเลี้ยวหัวต่อเสี่ยงหลุดจากระบบสูง

สาวิตรี สาและบู นักวิชาการศึกษา สพป. ปัตตานี เขต 2 เล่าให้ฟังว่า ​เดิมก่อนเกิดโควิดผู้ปกครองในพื้นที่ก็ต้องประสบปัญหาราคายางตกต่ำทำให้รายได้น้อยลง ทั้งคนที่มีสวนยางของตัวเอง และคนที่ไปรับจ้างกรีดยางเมื่อมีสถานการณ์​โควิดระบาดยิ่งทำให้เดือดร้อนหนักขึ้น บางคนที่เคยออกไปรับจ้างทำงานที่อื่นก็ไปไม่ได้ คนที่เคยออกไปทำงานมาเลเซียก็ตัวกลับมาไม่มีงานทำ ไม่มีรายได้

“สถานการณ์ตอนนี้มีความเสี่ยงสูงมากที่เด็กนักเรียนจะหลุดจากระบบการศึกษาสำหรับนักเรียนจบป.6 ขึ้นม.1 ก็อาจมีโอกาสหลุดน้อยกว่า แต่นักเรียนที่จบ ม.3 จะยิ่งมีโอกาสสูงกว่ามาก ทำให้ช่วงนี้เราต้องเริ่มติดตามดูนักเรียนว่ามีปัญหาอุปสรรคตรงไหน สำหรับผู้ปกครองที่เดือดร้อนจริงๆ แล้วส่งบุตรหลานเรียนต่อไม่ไหวก็ยังมีโรงเรียนประชารัฐ ที่เป็นโรงเรียนกินนอนที่จะเป็นทางเลือกให้กับผู้ปกครองได้อีกทางหนึ่ง ซึ่งตอนนี้มีระบบช่วยติดตามทำให้ลงไปดูแลเด็กนักเรียนได้สะดวกขึ้น​” สาวิตรีกล่าว

เมื่อเด็กมา รร.ไม่ได้ ครูต้องลงไปหาเด็กเอง ปรับการสอนให้ยืดหยุ่นเข้ากับสถานการณ์

ไม่ต่างจาก เยาวลักษณ์ เที่ยงกระโทก นักวิชาการศึกษา สพป. กาญจนบุรี เขต 3 ที่อธิบายสถานการณ์ในพื้นที่ว่า ขณะนี้การแพร่ระบาดของเชื้อโควิดทำให้เด็กที่เป็นเด็กช่วงรอยต่อข้ามแดนกลับมาเรียนไม่ได้จำนวนมาก ก่อนหน้านี้เด็กหลายคนที่ได้รับผลกระทบรุนแรงก็ต้องออกจากโรงเรียนกลางคัน ซึ่งประเมินแล้วปีนี้น่าจะมียอดนักเรียนที่ออกกลางคันมากกว่าปีที่ผ่านมา ทั้งครูทั้งเขตพื้นที่ต้องร่วมกันทำงานอย่างหนักเพื่อสกัดไม่ให้เด็กหลุดจากระบบการศึกษา

“ทั้งครู ทั้งเขตพื้นที่ต้องทำงานร่วมกันอย่างหนักยิ่งในสถานการณ์เช่นนี้ ต้องมีการปรับตัว ในหลายด้านทั้งเรื่องกระบวนการเรียนการสอน จากเดิมที่เด็กต้องมาโรงเรียนทุกวัน บางคนมาไม่ได้เพราะต้องไปช่วยพ่อแม่ทำงานเพราะรายได้ไม่พอ เราก็ต้องหาวิธีที่มียืดหยุ่น เช่น ถ้าเด็กมาโรงเรียนไม่ได้ครูก็ต้องลงไปหาเด็กเอง เอาแบบฝึกไปให้เขา เอาใบงานไปให้เขาแล้วเช็คเวลาเรียนให้เขา ซึ่งการัดการเรียนการสอนมีหลากหลายรูปแบบ ที่สามารถออกแบบให้กับเด็กที่แต่ละคนมีความแตกต่างกัน”​

ระบบสารสนเทศช่วยติดตามเด็กได้อย่างมีประสิทธิภาพ

เช่นเดียว กับ อำนาจ กิจเดช เจ้าหน้าที่ ICT สพป.เชียงใหม่เขต 6 กล่าวว่า ผลกระทบจากโควิดในพื้นที่ตอนนี้ ในแง่ของสุขภาพไม่น่าเป็นห่วงมากนักเพราะอยู่ในพื้นที่ห่างไกล  แต่ในมุมของเศรษฐกิจผู้ปกครองหลายคนได้รับผลกระทบรุนแรง รายได้ลดลง ทั้งสินค้าเกษตรที่ขายได้ลดลง เพราะไม่มีคนสั่ง คนที่เคยออกไปรับจ้างช่วงนี้ก็ไม่มีคนจ้าง กระทบถึงเงินที่มาใช้จ่ายในครอบครัว อีกทั้งยังเสี่ยงที่จะทำให้เด็กหลุดจากระบบการศึกษาจำเป็นต้องลงไปช่วยติดตามดูแลนักเรียนในช่วงนี้

“ยิ่งปัจจุบันมีระบบสารสนเทศที่ดีทำให้สะดวกกับครูที่จะลงไปติดตาม ดูว่าใครมีความสุ่มเสี่ยง ทั้งข้อมูลการมาเรียน ทำให้รู้ว่านักเรียนคนไหนขาดหายไปนานเกินไป ต้องไปติดตาม หรือข้อมูลอื่น ๆ ทั้งน้ำหนักส่วนสูง ทำให้สามารถวางแผนช่วยเหลือนักเรียนได้ง่าย แต่เรื่องนี้เป็นเรื่องที่ต้องร่วมมือกันทุกฝ่าย ตั้งแต่เจ้าหน้าที่ที่มีข้อมูล หน่วยงานต้นสังกัด ครู ผู้บริหาร เพื่อดูแลช่วยเหลือเด็กนักเรียนในสถานการณ์นี้”  อำนาจกล่าว

ลงพื้นที่เยี่ยมบ้านเด็กช่วยเหลือรวดเร็วทันท่วงที

สำหรับ วิภาดา ผ่านชมภู ครูชำนาญการ โรงเรียนผาสุกประชานุกูล จ.อุดรธานี กล่าวว่า ตั้งแต่การระบาดของโควิดรอบแรกผู้ปกครองได้รับผลกระทบมาอย่างต่อเนื่อง หลายรายที่ไปทำงานในเมืองต้องหยุดงานและกลับมาอยู่บ้าน หางานรับจ้างทำในพื้นที่ไปเรื่อยๆ บางวันก็มีงาน บางวันก็ไม่มีงาน ทำให้รายได้ที่เคยมีลดลง กระทบกับกับความเป็นอยู่ของครอบครัว บางคนต้องย้ายลูกจากโรงเรียนในเมืองกลับมาเรียนโรงเรียนแถวบ้าน

“ครูต้องช่วยกันดูแลให้ผ่านพ้นช่วงนี้ไปให้ได้ เทอมที่ผ่านมามีเด็กย้ายจากโรงเรียนในเมืองกลับมาเรียนที่บ้าน ครูก็รีบลงพื้นที่ไปเยี่ยมบ้านสำรวจคัดกรองเข้าระบบ ทำให้ได้รับทุนเสมอภาคจาก กสศ. ได้ทันเวลา ทำให้เด็กๆ สามารถมีเงินไปโรงเรียน มีค่าใช้จ่ายในครอบครัว ซึ่งครูเองก็ต้องพยายามสอดส่องดูแลเด็กๆ ว่าเด็กคนไหนมีปัญหาอะไรเพื่อให้การช่วยเหลือได้อย่างทันท่วงที” วิภาดากล่าว

The post ติดตามดูแลนักเรียนใกล้ชิดช่วงหัวเลี้ยวหัวต่อสำคัญ first appeared on กสศ..

“โครงการพัฒนาครูโรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดนเพื่อส่งเสริมคุณภาพการศึกษาในโรงเรียนท้องถิ่นทุรกันดาร” นับเป็นความร่วมมือสามฝ่าย กสศ. กองบัญชาการตำรวจตระเวนชายแดน มหาวิทยาลัยหลายแห่ง ได้ทำให้นักเรียนใน โรงเรียนตชด.บ้านห้วยสลุง อ.แม่ระมาด จ.ตาก มีพัฒนาการเรียนรู้อย่างก้าวกระโดด อันเป็นการลดช่องว่างความเหลื่อมล้ำทางการศึกษาจากความยากจนทุรกันดารในพื้นที่ห่างไกล

รศ.ดร.วชิระ วิชชุวรนันท์ คณบดีคณะครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฎกำแพงเพชร กล่าวถึงโครงการพัฒนาครูโรงเรียนตชด.ว่า โครงการหลักมุ่งพัฒนาศักยภาพครู 4 เรื่อง ความรู้ในศาสตร์เชิงเนื้อหา ภาษาไทย ภาษาอังกฤษ วิทยาศาสตร์ เพิ่มเติมทักษะการเรียนการสอน เทคนิควิธีการสอน การเสริมสร้างคุณลักษณะความเป็นครูที่ดี จิตวิญญาณความเป็นครู กิจกรรมเสริมสร้างความร่วมมือระหว่างโรงเรียนกับชุมชน แต่เป้าหมายทั้งหลายทั้งปวงมุ่งพัฒนาคุณภาพนักเรียนนั่นเอง

สำหรับรูปแบบวิธีการ ได้กำหนดแผนการดำเนินงานสองเรื่องหลัก หนึ่ง พิจารณาถึงความต้องการของโรงเรียน จุดอ่อนจุดแข็งโรงเรียนคืออะไร ครูกับครูใหญ่อยากเห็นภาพอะไรนำมาวิเคราะห์ปัญหาร่วมกัน สอง เมื่อได้ข้อมูลแล้วกำหนดกิจกรรมการพัฒนา โดยอาจารย์มหาวิทยาลัยหลายส่วนจะร่วมกันออกแบบสื่อการสอน แผนการสอน

“โครงการดังกล่าวมี โรงเรียนในพื้นที่กองกำกับตชด.จำนวน 6 โรงเรียนเข้าร่วม ในส่วนโรงเรียน ตชด. บ้านห้วยสลุง พบว่า ต้องการให้นักเรียนสามารถพูดภาษาไทยได้เป็นลำดับแรก สองต้องการเสริมสร้างคุณลักษณะที่ดี  จึงได้นำปัญหาดังกล่าวไปคิดวิเคราะห์ ปรับปรุงการเรียนการสอนวิชาภาษาไทย ป.4- ป.6 และให้ครูทดลองใช้ จากนั้นนำมาใช้ในห้องเรียน เรียนรู้ด้วยการนิเทศติดตามผล เพื่อดูว่ามีจุดอ่อนอะไร เพื่อนำไปปรับปรุงพัฒนาดำเนินกิจกรรมรอบต่อไป ”  รศ.ดร.วชิระ วิชชุวรนันท์

6 โรงเรียนตชด.มีพัฒนาการเรียนการสอนเชิงประจักษ์

ตลอดระยะเวลา 4 เดือน ที่ได้ขับเคลื่อนโครงการฯ ได้เห็นพัฒนาการเรียนการสอนอย่างมีนัยยะสำคัญ สมศักดิ์ เลิศรัตนพันธุ์ อดีตผอ.โรงเรียนสรรพวิทยาคม จ.ตาก  ได้รับความไว้วางใจจากกสศ. ทำหน้าที่เป็นโค้ชลงพื้นที่ทำการนิเทศติดตามการพัฒนาครูโรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดน เปิดเผยว่า พบการเปลี่ยนแปลงครูสู่การพัฒนาผู้เรียนด้านภาษาไทย

“แต่เดิม นักเรียนสื่อสารภาษาไทยไม่ค่อยชัดเจน ส่วนใหญ่เป็นภาษาถิ่น การเปลี่ยนแปลงที่พบ คุณครูพัฒนาการจัดการเรียนการสอนใช้สื่อที่ผลิตร่วมกันกับมหาวิทยาลัย และประยุกต์ใช้สื่อ อิเล็กทรอนิกส์ การใช้รูปแบบแอคทีฟเลินนิ่ง การเรียนรู้อย่างมีส่วนร่วมทำให้เด็กกล้าสื่อสารภาษาไทย รู้ความหมายของคำมากขึ้น”  

ขณะเดียวกันได้ทำการนิเทศด้านการบริหารโรงเรียน ซึ่งครูใหญ่ไม่ได้จบด้านนี้ ได้แนะนำเรื่องความสัมพันธ์กับชุมชน การจัดพื้นที่ บริหารหลักสูตร  ด้านสิ่งแวดล้อมให้โรงเรียนจัดเป็นสัดส่วนสวยงาม พบว่า มีการเปลี่ยนแปลงตามลำดับ 

โรงเรียนตชด.บ้านห้วยสลุง ก่อตั้งเมื่อปี 2560จนมาถึงปัจจุบัน ระยะเวลาเพียง 4 ปี มีพัฒนาอย่างก้าวกระโดด โดยครูใหญ่รับการเปลี่ยนแปลงดีมาก เด็กชนเผ่า สื่อสารภาษากระเหรี่ยง ปกาเกอะญอ แต่ตอนนี้ภาษาไทยดีขึ้นตามลำดับ

นอกจากโรงเรียนตชด.บ้านห้วยสลุง ยังพบว่า บรรดา 6 โรงเรียนตชด. แม้อยู่บนพื้นที่สูงขึ้นไป การเดินทางเต็มไปด้วยความยากลำบากทุรกันดาร แต่หลังจากเข้าร่วมโครงการก็มีพัฒนาการที่ดีขึ้นเช่นเดียวกัน

“หลายโรงเรียนต้องการด้านภาษาและวัฒนธรรม หลายโรงเรียนต้องการวิชาคณิตศาสตร์ ทุกโรงเรียนที่ผมเดินทางไปนิเทศสองรอบสามรอบ แต่ละโรงเรียนจะเห็นการเปลี่ยนแปลงด้านวิชาการ มีกระบวนการเรียนรู้โดยใช้สื่อ ใช้นวัตกรรมการจัดการเรียนการสอนมากขึ้น นักเรียนเปลี่ยนแปลงเชิงบวก ทำให้เห็นว่าโครงการฯนี้ดีมาก ครูไม่ต้องนำตัวออกจากนอกโรงเรียนไปอบรมสัมมนา ไม่ต้องใช้เวลาเดินทาง ลดปัญหาครูไม่อยู่โรงเรียน เป็นเพราะเกิดจากความร่วมมือของกสศ. ตชด.และ มหาวิทยาลัย คือ การนำความรู้มาถึงโรงเรียนทุกโรงเรียนที่ได้รับการสนับสนุนให้มีโอกาสในการพัฒนาดีขึ้นมาก”

ด้านครูใหญ่รร.ตชด.บ้านห้วยสลุง “ดต.วิไล ธนวิภาศรี”  กก.ตชด.34  กล่าวว่า ก่อนหน้านี้ศูนย์ฯ ได้รับคัดเลือกจากกสศ.เป็นโรงเรียนนำร่อง 50 โรงเรียนพัฒนาครู เพิ่มผลสัมฤทธิการเรียนในถิ่นทุรกันดาร ได้ประชุมร่วมกับมหาวิทยาลัยราชภัฎกำแพงเพชร มีทีมงานมาสืบสภาพปัญหาเกี่ยวกับโรงเรียน

“ได้ข้อสรุปว่าเราอยากมุ่งเน้นทักษะการใช้ภาษาไทย ผู้ปกครองอยากให้ลูกหลานได้ใช้ภาษาไทย เพราะนักเรียนที่นี่เป็นเด็กชนเผ่า เดิมเขาใช้ภาษาท้องถิ่น ภาษาไทยเป็นภาษาที่สอง เราจึงอยากพัฒนาตรงนี้ก่อน”

ครูใหญ่โรงเรียนตชด.บ้านห้วยสลุง  ยกตัวอย่างความสำเร็จ จากที่ครูนำสื่อที่ได้รับการพัฒนาจากมหาวิทยาลัยและกสศ.มาใช้ สังเกตการสอน และนิเทศติดตามแต่ละชั้นเรียน เห็นสิ่งที่น่าประทับใจ นักเรียนได้มีการเปลี่ยนแปลงฝึกพูดภาษาไทย ใช้ประโยคในการสื่อสาร โดยนำบัตรคำไปบูรณาการเล่าเรื่อง แต่งเรื่องจากภาพ ทำให้คำที่ใช้บ่อยๆจำได้  กล้าพูด บางครั้งเด็กอ่านไม่ได้ จึงอาศัยคำในการจำ และชอบเล่นเกม เด็กๆ จะชอบมากเกี่ยวกับบัตรคำ

“ภาษาไทยเป็นเรื่องที่ใช้ระยะเวลาเปลี่ยนแปลงเด็ก อย่างน้อยการได้ใช้สื่อการสอนจากโครงการความร่วมมือดังกล่าว เป็นจุดเริ่มต้นให้เด็กกล้าพูด กล้าแสดงออกในการใช้ภาษาไทย สุดท้ายการใช้ภาษาไทยได้คล่องต้องอาศัยประสบการณ์และสิ่งแวดล้อม”  ดต.วิไล ครูใหญ่จากโรงเรียนตชด.บ้านห้วยสลุง กล่าว

เบื้องหลังความสำเร็จ ผลิตสื่อการสอนคุณภาพ

ความพยายามทุ่มเทให้นักเรียนตชด.บ้านห้วยสลุง เกิดการเปลี่ยนแปลงอย่างก้าวกระโดด ไม่เพียง ครูตชด.เท่านั้น หากแต่มีกลุ่มคณาจารย์จากมหาวิทยาลัยที่ได้ร่วมกันพัฒนาสื่อการเรียนการสอนให้ตอบโจทย์ความต้องการของพื้นที่นั้นๆ

ผศ.ดร.ถิรวิท ไพรมหานิยม ตัวแทนคณาจารย์ คณะครุศาสตร์ ฝ่ายประสานงาน กล่าวถึงคณาจารย์มหาวิทยาลัยทุกท่านมีบทบาทสำคัญในการร่วมโครงการนี้  แรกเริ่มเราสำรวจความต้องการพัฒนาอย่างเร่งด่วนของโรงเรียนบ้านห้วยสลุง  ได้พบปะคุณครู นักเรียน ผู้นำท้องถิ่น ปราชญ์ชาวบ้าน ชาวบ้าน หาข้อสรุปร่วมกันว่าสิ่งที่ต้องการคืออะไรซึ่งพบปัญหาหลายด้าน

“แต่ประเด็นที่คุณครู นักเรียนต้องการเร่งด่วน คือ ภาษาไทย ทำไมต้องเป็นภาษาไทย บริเวณนี้ อาจไม่ใช่เฉพาะภาษาไทย  อาจเป็นภาษาอังกฤษ ภาษาเมียนมาร์  จากการคุยกันอย่างเร่งด่วน คือ การสื่อสารของเด็กๆให้ได้ก่อน นับปัจจุบัน เด็กเล็กอาจพูดไม่ค่อยได้ ด้วยบริบทครอบครัวเป็นชาวกระเหรี่ยง สถานการณ์จึงต้องฝึกษาภาษาก่อน และเด็กๆ โต้ตอบได้ แต่ที่หนักคือการพูด การสะกดคำไม่ชัด จึงสรุปพัฒนาทักษะภาษาไทย และต่อไปพัฒนาทักษะด้านอื่นๆต่อไป”

อรทัย อนุรักษ์วัฒนะ อาจารย์ประจำโปรแกรมวิชาการศึกษาปฐมวัย ม.ราชภัฎกำแพงเพชร  กล่าวว่า ในกลุ่มจะมีอาจารย์ภาควิชาภาษาไทยโดยตรง และทีมวิชาการพัฒนาเป็นชุดนวัตกรรมการเรียนการสอนให้ครูได้สอนง่ายขึ้น อันดับแรก คู่มือในการสอนออกเสียงคำภาษาไทย แนวการสอน เทคนิคการสอน  ลำดับที่สอง คือ คลังคำศัพท์ ที่เราสำรวจป.4-ป.6 ครูสามารถสรรหาได้นำไปประยุกต์ใช้ ลำดับที่สาม ตัวชาร์จเป็นแม่เหล็ก คำศัพท์ประกอบรูปภาพ 

ทั้งนี้ทั้งนั้น โรงเรียนมีสมาร์ททีวี มีอินเตอร์เน็ต จึงจัดทำไฟล์ข้อมูลให้คุณครูด้วย  อยากให้คุณครูกระตุ้นให้เด็กพูด เพราะเรามุ่งเน้นฟังพูด ถ้าเกิดความคุ้นชิน การเรียนการสอน ถึงป.6 นำไปสู่การเขียน แต่งประโยค แล้วแต่คุณครูบูรณาการเพิ่มเติม  เมื่อได้สื่อเราจะเทรนนิ่งการใช้สื่อเหล่านี้ด้วย

ลัดดาวัลย์ แก้วใส อาจารย์ประจำโปรแกรมพลศึกษา ม.ราชภัฎกำแพงเพชร กล่าวเสริมว่า เมื่อได้นำสื่อนำไปแนะแนวให้กับคุณครูว่าใช้อย่างไรบ้าง พอนำมาใช้ครั้งแรก เด็กสนุก มีสื่อการเรียนการสอนแบบใหม่ เขาสามารถนำคำมาใช้ได้ เป็นการประเมินว่าเด็กทำได้ถูกต้อง เด็กสามารถพัฒนาจากเดิม กล้าพูด ออกเสียงโดยไม่ต้องอาย ทั้งที่ก่อนหน้านั้นลงพื้นที่เขาอาย พูดภาษาถิ่นกับคุณครู แต่ตอนนี้กล้าพูดภาษาไทยมากยิ่งขึ้น

“ขอบคุณคุณครูที่ทำให้หนูพูดภาษาไทยได้”

ก่อนหน้านี้ นักเรียนโรงเรียนตชด.บ้านห้วยสลุงแทบร้อยเปอร์เซนต์พูดภาษาถิ่นหรือภาษากระเหรี่ยง แต่เมื่อ”โครงการพัฒนาครูโรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดนเพื่อส่งเสริมคุณภาพการศึกษาในโรงเรียนท้องถิ่นทุรกันดาร” ได้เข้าไปปรับรูปแบบการเรียนการสอน ผ่านไปเพียงแค่ 4 เดือน ทำให้น้องๆ พูดภาษาไทยได้อย่างคล่องแคล่ว

ดช.ทิตัส วรุณวิริยะ นักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 :
“ผมชอบวิชาภาษาไทย เรียนตั้งแต่ตอนเด็กทำให้ผมอ่านภาษาไทยได้ ผมรู้จักภาษาถิ่นดี ก็พูดได้ทั้งภาษาถิ่นและภาษาไทย สำหรับภาษาไทยมีความสำคัญ เมื่ออยู่เมืองไทยจะได้ฟังออกและพูดกับเขาได้ อ่าน ออก เขียนได้  ที่นี่คุณครูสอนดี ตอนอยู่ในห้อง ผมถามครู ผมอยากมาโรงเรียน มีเพื่อนเล่น มีครูสอนได้อ่านหนังสือ ผมมีความสุขที่ได้มีเพื่อนเล่นครับ”

ด.ญ.วรดา วิทูรผลธรรม นักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 5  :
“หนูมาเรียนครั้งแรกพูดไม่เป็นเนื่องจากทางบ้านพูดภาษาถิ่น  เริ่มเป็นภาษาไทยตอนป. 3 การที่หนูพูดได้ เพราะความตั้งใจ และคุณครูสอนได้ชัดเจน ตอนแรกสอน สระอะ สระอา หนูจะตอบคุณครูบ่อยในห้อง แล้วตอนนี้เพื่อนในห้องพูดภาษาไทยได้หมด”

“อยากบอกว่า ขอบพระคุณคุณครูมากที่สอนพวกหนู ครูใจดี เรียนอย่างมีความสุข หนูมีความสุขที่ได้เจอเพื่อนได้เจอครูและ เมื่อหนูโตขึ้นอยากเป็นพยาบาลค่ะ” 

ด.ญ.วรัญญา อนุกรเดียร์ นักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 : “รู้สึกดีใจที่ได้มาเรียน มีกิจกรรมเยอะแยะให้ความรู้ หนูชอบวิชาศิลปะ ได้เรียนงานเขียน ระบายสีแรเงา เพราะครูสอนดี เข้าใจทำให้หนูพูดภาษาไทย ครูถามในห้อง ให้เขียน และอ่าน และในห้องได้มีส่วนร่วมแสดงความคิดเห็น  หนูฝันอยากเป็นพยาบาล  ดีใจที่มาร่วมทุกข์ร่วมสุขด้วยกันกับเพื่อนๆ ครูเป็นครูที่ดีสอนหนูได้ดีมาก มีความสุข”

เหล่านี้คือเสียงสะท้อนอันบริสุทธิ์ที่ถ่ายทอดออกมาด้วยสำเนียง”ภาษาไทย”อย่างชัดถ้อยชัดคำ

The post อ่านออกเขียนได้ “ภาษาไทย” พัฒนาการก้าวกระโดดของนร.โรงเรียนตชด.บ้านห้วยสลุง first appeared on กสศ..

“วิถีชีวิตของคนในพื้นที่เกือบทั้งหมดคือคนทำไร่ทำนา หลายช่วงของปีเขาต้องการคนไปช่วยงานจำนวนมาก เด็กบางคนเขาก็ต้องตามผู้ปกครองไปทำงานเพื่อหารายได้เข้าบ้าน บ้างก็ต้องช่วยเฝ้าบ้านเลี้ยงน้องดูแลคนแก่ยามที่พ่อแม่ออกไปทำงาน เด็กกลุ่มนี้จะขาดเรียนกันบ่อย ทำให้เขาเรียนช้าไม่ทันเพื่อนๆ” ร.ต.อ.สุวรรณ ค่ำชู ครูใหญ่ของโรงเรียน ตชด. การบินไทย เล่าถึงสาเหตุการขาดเรียนของนักเรียน

ร.ต.อ.สุวรรณ กล่าวต่อไปว่า เด็กกลุ่มนี้เป็นนักเรียนที่ทางบ้านยากจน ซึ่งเราได้เข้าไปสำรวจบ้านและนำเข้าสู่โครงการจัดสรรเงินหนุนนักเรียนยากจนพิเศษแบบมีเงื่อนไข หรือทุนเสมอภาค ของกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) จำนวน 50 คน จากนักเรียนทั้งหมดของโรงเรียน 156 คน ทุนนี้ทางโรงเรียนได้นำมาจัดกิจกรรมส่งเสริมอาชีพ โดยเป็น 1 ใน 5 ของโรงเรียนนำร่องจากโรงเรียน ตชด. ทั่วประเทศ

“เราเลือกการทำผลิตภัณฑ์ขนมโดนัทจิ๋วเค้กกล้วยหอมเพราะสอดคล้องกับกลุ่มพัฒนาชุมชน
เรามีกลุ่มแม่บ้านเกษตรกรบ้านการบินไทย ที่เป็นกลุ่มเป้าหมาย 30 ครัวเรือน เขามีทั้งความรู้และอุปกรณ์ พร้อมสละเวลาเข้ามาช่วยสอนนักเรียน มีผู้ใหญ่บ้านและกลุ่มผู้นำชุมชนที่มาร่วมเป็นวิทยากรและช่วยผลักดันโครงการ ส่วนวัตถุดิบก็เป็นสิ่งที่มีในชุมชนมีอยู่แล้ว” ร.ต.อ.สุวรรณ ระบุ

ครูใหญ่โรงเรียนตชด.การบินไทย กล่าวอีกว่า เด็กจะได้เรียนรู้กระบวนการตั้งแต่ต้นจนจบ ไม่ใช่แค่การทำเค้กกล้วยหอมหรือทำขนม แต่เขาต้องได้เรียนรู้ระบบตั้งแต่เริ่มต้น การเตรียมงาน การผลิต การซื้อการขาย นำเข้าสู่ระบบสหกรณ์และการปันผลกำไร โดยกลุ่มแม่บ้าน ฯ จะช่วยดูแลในขั้นตอนต่าง ๆ ทั้งหมดไปจนถึงการนำไปจัดจำหน่าย แล้วเมื่อเด็กเริ่มมีทักษะที่แข็งแรงพอ เราจะค่อยๆ ปล่อยให้เขาดำเนินงานด้วยตัวเอง

จุดมุ่งหมายของโครงการนี้ คือต้องการให้นักเรียนมีความรู้และประสบการณ์ที่สามารถนำไปใช้ในชีวิตประจำวันได้ มีรายได้เสริม ซึ่งการฝึกทักษะอาชีพไม่เพียงทำให้เขามีรายได้ ได้เรียนรู้งาน ฝึกความซื่อสัตย์สามัคคี
แต่ความรู้และประสบการณ์ตรงนี้หมายถึงการต่อยอดไปสู่งานอื่นๆ เป็นความรู้ติดตัวที่นำไปใช้ได้ในอนาคต
ที่สำคัญคือช่วยให้เด็กขาดเรียนน้อยลง

“เงินทุนที่ได้รับมาเราสามารถนำมาทำโครงการพัฒนาทักษะอาชีพเพื่ออนาคตของเด็กและนำไปใช้ในด้านอื่นๆ ได้อีก โดยทางโรงเรียนได้เตรียมจัดทำโครงการเกษตรปลูกผักปลอดสารพิษเพื่อสนับสนุนอาหารกลางวันให้เด็กทั้ง 50 คน นอกจากนี้ยังนำไปใช้เป็นทุนเรื่องรถรับส่งให้เด็กหลายคนที่ต้องเดินเท้ามาโรงเรียน ซึ่งลดภาระของผู้ปกครองได้มาก ที่ผ่านมาเด็กกลุ่มนี้สามารถมาโรงเรียนได้สม่ำเสมอขึ้น จากเดิมที่ต้องขาดเรียนบ่อยๆ ไปช่วยพ่อแม่ทำงาน” ร.ต.อ.สุวรรณเผย

ร.ต.อ.สุวรรณ ย้ำว่า สำหรับโรงเรียน ตชด. การบินไทย เรามีอัตราเด็กที่เรียนจบไปแล้วได้เรียนต่อ
100 เปอร์เซ็นต์ ซึ่งทางโรงเรียนหวังว่าทุนเสมอภาคของกสศ. นี้จะมาช่วยเด็กยากจนทั้งรุ่นนี้และในรุ่นถัด ๆ
ไปตลอด เพื่อให้พวกเขาได้เรียนต่อจนจบการศึกษาตามวัยที่เหมาะสม
โดยไม่มีใครที่ต้องออกจากโรงเรียนกลางคันหรือไม่ได้เรียนต่อในอนาคต

The post ใช้ชุมชนเป็นฐาน สร้างทักษะชีวิตนักเรียน ตชด. first appeared on กสศ..

ย้อนไปเมื่อครั้งที่ได้สัมผัสกับนักศึกษาทุนรุ่น 1 อาจารย์จันทร์เพ็ญย้อนความว่า เด็กทุนนวัตกรรมสายอาชีพชั้นสูง คือตัวแทนของเยาวชนหลายคนในพื้นที่ชายขอบห่างไกล ที่ต้องไขว่คว้าหาโอกาสทางการศึกษาอย่างยากลำบาก แต่เด็กๆ เหล่านี้ล้วนผ่านการคัดเลือกเข้ามาด้วยผลการเรียนที่ดี มีความอยากเรียนหนังสือเป็นที่ตั้ง ภาพของนักศึกษาทุนจึงเหมือนเป็นเด็กที่ค่อนข้างพร้อม หากสิ่งที่อาจารย์รับรู้ได้คือพวกเขาต่างมีความขาดพร่องในบางเรื่อง ซึ่งมาในรูปรอยของปัญหาหลากรูปแบบ อาจารย์จันทร์เพ็ญจึงได้นำวิธีการหลายอย่างมาใช้ดูแลเด็กๆ โดยเฉพาะการให้ความใกล้ชิดในทุกด้าน ด้วยเชื่อว่าวิธีนี้จะช่วยผ่อนปัญหาหนักให้เบาลง แล้วลูกศิษย์ทุกคนจะสามารถข้ามพ้นปัญหา และเดินต่อไปได้

‘ปัญหา’ คือธรรมชาติของช่วงวัยของเขา

อาจารย์จันทร์เพ็ญกล่าวว่าผลการเรียนคือสัญญาณแรกที่บ่งบอกถึงปัญหา ดังนั้นครูจะต้องจับความเปลี่ยนแปลงในตัวเด็กให้ได้ และหาทางช่วยเหลือให้เขามีกำลังใจในการต่อสู้และเปลี่ยนแปลงตนเอง

สำหรับนักศึกษาที่เพิ่งเปลี่ยนระดับชั้นอาจมีปัญหาเรื่องการปรับตัว ผลการเรียนอาจยังไม่นิ่ง แต่กับคนที่ผลการเรียนตกอย่างเห็นได้ชัด นั่นหมายถึงเขาจำเป็นต้องได้รับการช่วยเหลือ ซึ่งถ้าเป็นเรื่องเรียนเราก็สามารถพูดคุยทำความเข้าใจ สอนเสริมเพิ่มเติมให้เขานอกเวลาในวิชาที่อ่อนได้

แต่หากว่ามีทั้งเรื่องผลการเรียนร่วมกับพฤติกรรมการเข้าเรียนซึ่งเปลี่ยนไป นั่นหมายถึงเด็กมีปัญหาอื่นๆ ในฐานะที่เป็นครู เราต้องทำทุกทางเพื่อนำเขากลับมาบนเส้นทางให้ได้ สิ่งหนึ่งที่เราทำคือการคุยกับผู้ปกครองของเด็กทุกคนตั้งแต่วันปฐมนิเทศน์ สอบถามให้เขาพูดถึงสิ่งที่คาดหวังในตัวเด็กๆ ซึ่งเป้าหมายที่เราได้ยินมากที่สุดคืออยากให้เรียนจบ มีงานทำ เราก็จะใช้สิ่งนี้สื่อสารกับเด็กและผู้ปกครองไปตลอด ทุกครั้งที่เกิดปัญหาเราจะคุยกับผู้ปกครองให้ช่วยดูแลเด็กใกล้ชิดมากขึ้นเพื่อช่วยกันรักษาความคาดหวังนั้นไว้ ขณะเดียวกันก็ย้ำกับเด็กๆ ให้มองเห็นเป้าหมายอยู่เสมอ ไม่ยอมละวางตามเวลาที่ผ่าน

“เพราะแน่นอนว่าปัญหาคือสิ่งที่เราต้องเจอ เป็นธรรมชาติของช่วงวัยและชีวิตของเขา เด็กทุกคนที่เราได้พบไม่ว่าจะเป็นเด็กทุนหรือไม่ใช่เด็กทุนก็ต่างมีปัญหากันทั้งนั้น แต่นั่นไม่ใช่ข้อแม้ว่าเขาจะประสบความสำเร็จในชีวิตไม่ได้ เราถึงได้เลือกวิธีการเข้าหาใกล้ชิดกับเขา ซึ่งจะทำให้เขากล้าบอกความจริงทุกอย่างกับเรา แล้วจะทำให้เราสามารถช่วยเขาได้ แม้ไม่ได้ด้วยตัวเองก็อาจจะขอความช่วยเหลือจากเพื่อนครู จากผู้ปกครอง หรือจากผู้บริหาร นั่นคือความหมายของการที่เราบอกว่า ครูต้องทำทุกทางที่ทำได้เพื่อให้ศิษย์ผ่านปัญหาอุปสรรคจนไปถึงเป้าหมาย

“เรามักจะบอกเด็กว่า ถ้ายอมแพ้ให้กับปัญหาที่เกิดขึ้นแล้วหันหลังให้การเรียน เราจะติดอยู่แค่ตรงนั้น ต้องพยายามเริ่มใหม่ต่อไปเรื่อยๆ แต่ถ้าเราเลือกก้าวต่อไปข้างหน้าไม่ยอมหยุด วันหนึ่งเราจะมีทางเลือกสำหรับอนาคตมากขึ้น กว้างขึ้น แล้วต้องปลูกฝังให้เขาเก็บทัศนคตินี้ไว้กับตัวให้ได้ เพราะครูไม่สามารถอยู่กับเขาไปได้ตลอด เขาต้องตระหนักได้ด้วยตัวเอง ส่วนเรื่องที่สำคัญที่สุดที่เราจะทำได้ คือถ้าเขาพร้อมไปต่อ ครูจะช่วยทุกวิถีทางเพื่อให้เขาเรียนจนจบ”

เรียนรู้ความแตกต่าง เพื่อสร้างพื้นฐานความเข้าใจ

อาจารย์จันทร์เพ็ญเล่าถึงการเป็นอาจารย์ในพื้นที่พหุวัฒนธรรมว่า แม้เป็นคนพื้นที่โดยกำเนิด แต่ความเป็นชาวพุทธซึ่งต้องทำงานกับเด็กๆ ในวิทยาลัยที่ส่วนใหญ่เป็นมุสลิม ทำให้ต้องอาศัยความพยายามในการเข้าถึงเด็กๆ โดยเฉพาะการเสริมกิจกรรมต่างๆ ทั้งในและนอกห้องเรียน เพื่อทำให้เด็ก  เข้าใจความสำคัญของการอยู่ร่วมกันในความหลากหลาย

“แรกๆ ที่มาสอนเรารู้สึกได้ถึงความห่าง ด้วยประเพณีวัฒนธรรมหรือภาษาที่ต่างกัน แต่เราเริ่มที่ตัวเราก่อน คือพยายามเรียนรู้ภาษามลายูถิ่น(ยาวี)ให้เข้าใจ ศึกษาพื้นฐานศาสนาอิสลาม ทั้งเรื่องวิถีปฏิบัติ อาหาร วันสำคัญต่างๆ หาความรู้ให้มากและเพิ่มเติมเรื่อยๆ พอเราเริ่มเข้าใจความห่างก็ค่อยๆ ลดลง หรือนักศึกษาบางคนเขายังไม่เข้าใจภาษาไทยดี เราก็หาเวลาสอนให้เพิ่มเติม หรือแนะนำให้เขาหาความรู้ด้วยตัวเองโดยใช้อินเตอร์เน็ต เพราะอยากให้เขาตามบทเรียนได้ เราเชื่อว่าเด็กทุกคนทำได้ คิดได้ คิดเป็นและเรียนรู้ได้หมด เพียงแต่เขาต้องเข้าใจก่อน สนุกกับมันก่อน และเห็นประโยชน์ของสิ่งที่เรียนก่อน แล้วเขาจะทำได้”

ความภาคภูมิใจของ ‘ครูที่ปรึกษา’

อาจารย์หัวหน้าภาควิชาอุตสาหกรรมเกษตรและประมง วษป.ปน. กล่าวว่า ถึงวันนี้ที่นักศึกษาทุนนวัตกรรมสายอาชีพชั้นสูง ชั้น ปวส. รุ่น 1 ของทางวิทยาลัยกำลังจะเรียนจบ ใกล้ถึงฝั่งฝัน สำหรับคนเป็นครูนับว่าเป็นความภูมิใจที่ได้เห็นลูกศิษย์ทุกคนอยู่บนเส้นทาง มีผลการเรียนในเกณฑ์ดี และพร้อมสำหรับการก้าวสู่บทเรียนชีวิตขั้นถัดไป

“ถึงตอนนี้สิ่งที่เราต้องทำคือให้กำลังใจเขา อยู่ข้างๆ เขาในช่วงเวลาที่ต้องเลือกเส้นทางอนาคต บางคนเลือกเรียนต่อ บางคนตัดสินใจทำงาน สำหรับเราก็จะช่วยเขาจนเต็มกำลังทั้งในเรื่องแนะแนวการเรียนหรือสถานที่ทำงาน เรามองว่าลูกศิษย์หลายคนของเราเหมือนดินเหนียวที่ขึ้นรูปเขาได้ง่าย ส่วนบางคนอาจเป็นดินทราย เป็นวัตถุดิบที่เราประกอบเป็นรูปร่างไม่ง่าย หรือยังมองไม่เห็นรูปร่างชัดเจน แต่ช่วงเวลาที่ผ่านมาเราก็ได้ช่วยให้เขาค้นหาตัวเองจนพบ แล้วไปต่อในแบบที่ตัวเองเป็นได้ พึ่งพาตนเองได้ เลี้ยงชีพได้ เพียงเท่านั้นงานของเราก็สำเร็จแล้ว” อาจารย์จันทร์เพ็ญ ผู้ได้รับเลือกจากนักศึกษา วษป.ปน. ให้เป็น ‘ครูในดวงใจ’ ติดต่อกันหลายปี กล่าวทิ้งท้าย

ร่วมสร้างโอกาสไปกับ
กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.)
www.eef.or.th/donate/
ธนาคารกรุงไทย สาขาซอยอารีย์
เลขที่ : 172-0-30021-6
บัญชี : กสศ.มาตรา 6(6) – เงินบริจาค

The post ‘เด็กทุกคนต่างก็มีปัญหา แต่ไม่ใช่ข้อแม้ว่าเขาจะประสบความสำเร็จไม่ได้’ first appeared on กสศ..

หลังแต่งงานเธอได้ผันตัวเองจากนางเอกละครชาตรีมาเป็น “แม่ครู” สอนนาฎศิลป์ไทยโดยใช้บ้านหลังเล็กๆ ของตัวเองเป็นโรงละครย่อมๆ สอนเด็กนักเรียน และเยาวชนนอกระบบการศึกษา เพราะทนไม่ไหวที่ต้องเห็นเด็กแถวบ้านเที่ยวเล่นเตร็ดเตร่แบบไร้จุดหมายชีวิต บางคนไม่ได้เรียนหนังสือเพราะฐานะทางบ้านยากจน ครูสมทรง จึงยื่นมือเข้ามาช่วยด้วยการให้การศึกษาโดยชักชวนเด็กๆ มาร้องรำทำเพลงศิลป์การแสดงและดนตรีไทย

เราคิดว่าสอนเด็กให้มีวิชานาฎศิลป์ไทยติดตัวไปหารายได้ แม้จะได้เงินไม่มากนักก็ยังดีกว่าต้องหิวโหยจากปัญหาความยากจน หรือ อาจเข้าไปยุ่งเกี่ยวกับยาเสพติดหรือลักเล็กขโมยน้อย กลายเป็นปัญหาสังคมของเด็กและเยาวชนที่เข้าไม่ถึงการศึกษาที่อาศัยอยู่แถววัดใหญ่สุวรรณาราม ต.ช่องสะแก อ.เมือง จ.เพชรบุรี

ถ่ายทอดทักษะ ปั้น “ยุวศิลปิน”​สืบสานนาฏศิลป์ไทย

จากการสอนเด็กเป็นงานอดิเรก ที่เริ่มด้วยความใจบุญชอบช่วยเหลือเด็กๆ แบ่งปันความรู้ ถ่ายทอดทักษะนาฎศิลป์ที่ตัวเองมีติดตัวมา  หวังว่าพวกเขาจะมารับช่วงต่อเป็น “ยุวศิลปิน” ในอนาคต เพราะนับวันตัวเองก็อายุมาขึ้นทุกวัน ปัจจุบันอายุ 70 กว่าปีแล้ว ยิ่งเห็นคนหนุ่มสาวรุ่นใหม่ไม่นิยมศึกษาศิลปะการแสดงของไทย จึงเป็นห่วงว่าสักวัน โขน ละครชาตรี ลิเก ที่หาดูยากสักวันคงสูญหาย จึงเริ่มจริงจังฝึกเด็กและเยาวชนนอกระบบการศึกษา ให้ได้มีความรู้นาฎศิลป์ไทย  

ตลอด 12 ปีที่ผ่านมาแม่ครูสมทรง มุ่งมั่นทำงานเพื่อเป้าหมาย​รักษาอนุรักษ์วัฒนธรรมไทย โขน ละคร ล่าสุดได้เปิดรับเด็ก 25 คน ที่สนใจอยากเรียนโขนละครเข้ามาร่วมโครงการพัฒนาครูและเด็กนอกระบบการศึกษา ปี 2563 โดยได้รับทุนการศึกษาจากกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) ให้ได้มีโอกาสเรียนโดยไม่เสียค่าใช้จ่ายใดๆ ​โดยเปิดสอนทุกวันช่วงปิดเทอมและ​สอนวันเสาร์อาทิตย์ในช่วงเปิดเทอม

คำชมเชย และรายได้เสริม ความภูมิใจของเยาวชนรุ่นใหม่

ทุกวันยกเว้นวันพระจะได้ยินเสียงดนตรีไทยอันแสนไพเราะ ฉิ่ง ฉาบ ระนาด ฆ้อง กลอง จากฝีมือเด็กๆ ดังกระหึ่มใกล้ๆ วัดใหญ่สุวรรณารามเป็นประจำ ทั้งเด็กเล็กอายุยังน้อยไปจนไปถึงเยาวชนวัยหนุ่มสาวมารวมตัวร้องระบำนาฎศิลป์ไทย อาทิ ระบำสี่ภาค ระบำชนไก่ ระบำสุโขทัย ระบำลพบุรี หรือ ระบำศรีวิชัย ฯลฯ โดยมี แม่ครูสมทรง เป็นผู้ฝึกสอน

เมื่อเห็นเด็กคนไหนเริ่มฉายแววเก่งมีความสามารถ แม่ครูสมทรง จะพาไปออกงานโชว์ เช่น งานวัด งานสงกรานต์ งานขึ้นบ้านใหม่ งานแก้บน ทำให้เด็กๆ ได้มีรายได้ 200 – 300 บาทต่อครั้ง และยังเก็บความภาคภูมิใจกลับมาจากคำชมถึงความเก่ง ที่แม้จะเป็นเด็กรุ่นใหม่แต่มีหัวใจรักษ์ศิลป์การแสดงไทยอย่างน่าทึ่ง ซึ่งนับวันจะหาเยาวชนคนรุ่นใหม่สนใจสืบสานศิลปวัฒนธรรมไทยน้อยลงทุกที

สร้างอนาคตด้วย “นาฏศิลป์” พาเด็กพ้นวงจรเสี่ยง

แม้พื้นที่โรงละครบริเวณลานบ้านจะคับแคบ แต่ด้วยความรักความเมตตาที่ดูแลเอาใจใส่เด็กแต่ละคนไม่ต่างจากลูกตัวเอง  ทำให้ “ครูสมทรง” เป็นที่เคารพรักจากเด็กๆ และได้รับความไว้ววางใจจากผู้ปกครอง ซึ่งแต่ละคนภูมิใจที่เห็นความเปลี่ยนแปลงของลูกหลานตัวเองจากที่เคยเที่ยวเตร่ไปวันๆ กลับสามารถมาแสดง​ โขน ละครชาตรี ลิเก หนังตะลุง ได้อย่างอ่อนช้อยงดงาม มีงานแสดงเข้ามาไม่ขาดสายช่วงก่อนสถานการณ์ โควิด-19

​จากเด็กบางคนยากจนไม่มีพ่อแม่ ชีวิตใกล้สิ้นหวัง เกือบไปติดยาเสพติด หรือ หลุดนอกระบบการศึกษาได้กลับมามีความรู้การศึกษาไม่ไปเกกมะเรกเกเร ทำให้ “หลวงพ่อชุบ” เจ้าอาวาสวัดใหญ่สุวรรณาราม เมตตาสงสารอยากช่วยเหลือจึงเปิดใต้ถุนศาลาการเปรียญวัด ให้คณะละครแม่ครูสมทรง ได้ใช้เป็นโรงละครซักซ้อมเพิ่มเติม

ส่วนหนึ่งเพราะเห็นว่าบ้านแม่ครูสมทรง คับแคบเกินไป เพราะนับวันมีเด็กยากจนขาดแคลนทุนทรัพย์หลุดออกนอกระบบการศึกษาเข้ามาร่วมกิจกรรมดีๆ กับ แม่สมทรง มากขึ้นเรื่อยๆ แถมเจ้าอาวาสยังใจดีให้ใช้โรงครัวของวัดเป็นโรงทานเลี้ยงข้าวเด็กๆ เหล่านี้อีกด้วยทำให้เด็กยากจนได้มาฝากท้องหลังซ้อมละครเสร็จ

เปิดขายต้มเครื่องในหมูจุนเจือคณะละครช่วงโควิด-19

ยามใดวัดมีงานบุญจะเรียกใช้คณะละครแม่ครูสมทรงได้โชว์ความสามารถ จากงานเล็กๆ งานแก้บนงานขึ้นบ้านใหม่ไปจนถึงรับงานใหญ่ๆ บางคนต่อยอดนำความรู้ที่แม่ครูสมทรง มอบให้ “เปิดหมวก” บริเวณหลังศาลากลางจังหวัด หรือ ตามตลาดนัดคนเดิน  

แต่พอสถานการณ์โควิด-19 กลับมาระลอกใหม่ ความสุขความสนุกสนานจากการได้ร้องรำทำเพลงด้วยกันที่วัดใหญ่สุวรรณารามกลับทำไม่ได้ รายได้ที่เคยเข้ามากลับหดหาย ต้องมาขอข้าวก้นบาตรจากวัดพอเอาตัวรอดในช่วงนี้ไปให้ได้

อีกด้านหนึ่ง แม่ครูสมทรง  ต้องหันมาพลิกบทบาทเป็น “แม่ครัว” ขาย “เครื่องในหมูต้ม” เพื่อยังชีพและหารายได้หล่อเลี้ยงคณะละคร​

เด็กไม่จำเป็นต้องเรียนเก่งเหมือนกันทุกคน
ต้องค้นหาความสามารถที่ตัวเองถนัด

สิ่งที่พอทำได้เวลานี้คือการสั่งสอนเรื่องคุณธรรมจริยธรรม ตักเตือนถึงความกตัญญูกตเวที ต้องมีสำนึกอยู่เสมอ โดยเฉพาะวัด ให้ที่พักพิงด้านการซ้อมศิลปะดนตรี และยังเป็นโรงครัวเลี้ยงอาหาร การดูแลวัดในเรื่องเล็กๆ น้อยๆ ไม่ควรนิ่งเฉย เช่น ล้างถ้วย ล้างชาม เก็บขยะ ทำความสะอาด กวาดลานวัดให้ดูสะอาดอยู่เสมอ เพื่อตอบแทนข้าวทุกเม็ดที่ญาติโยมนำมาถวายพระ เช่นเดียวกับกิริยามารยาทต้องอ่อนน้อมถ่อมตน เพราะวัดเหมือนบ้านหลังที่สอง  

เด็กบางคน​อาจจะเรียนไม่เก่งและฉลาดเทียบได้กับ เด็กปกติทั่วไปที่โอกาสดี มีพ่อแม่ครอบครัวอบอุ่นสมบูรณ์ แต่อย่างน้อยเด็กๆ  ก็เก่งชำนาญในสิ่งที่ตัวเองรักและถนัด เช่น เด็กบางคน ยากจน กำพร้า อ่านหนังสือไม่ออก บวกเลขยังไม่ถูก แต่กลับท่องบทละครชาตรีได้อย่างคล่องแคล่ว นี่คือการศึกษาที่แม่ครู มอบให้

นับเป็นต้นแบบ “ครูพี่เลี้ยง” ที่ทำงานกับเด็กด้วยความเสียสละอย่างแท้จริง ด้วยการปั้น เด็กและเยาวชนนอกระบบการศึกษา ให้กลายเป็น “ยุวศิลปิน” ผู้สืบสานวัฒนธรรมดนตรีนาฎศิลป์ไทยให้อยู่คู่กับสังคมไทยต่อไป

ร่วมสร้างโอกาสไปกับ
กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.)
www.eef.or.th/donate/
ธนาคารกรุงไทย สาขาซอยอารีย์
เลขที่ : 172-0-30021-6
บัญชี : กสศ.มาตรา 6(6) – เงินบริจาค

The post สร้างอนาคตด้วย “นาฏศิลป์” พาเด็กก้าวพ้นจากวงจรเสี่ยง first appeared on กสศ..

ในเขตพื้นที่การศึกษา 3 จังหวัดกาญจนบุรี ที่ครอบคลุมการดูแล 3 อำเภอ ได้แก่ สังขละบุรี ทองผาภูมิ และไทรโยค เป็นพื้นที่หนึ่งที่ไม่เพียงต้องทำงานเพื่อช่วยเหลือและเฝ้าระวังไม่ให้น้องๆ กลุ่มนี้หลุดออกจากระบบการศึกษาด้วยปัญหาทางเศรษฐกิจแล้ว ยังต้องเผชิญกับอุปสรรคด้านเส้นทางในการเดินทางลงพื้นที่อยู่ตลอด โดยเฉพาะในช่วงฤดูฝน แต่ที่ผ่านมา พื้นที่การศึกษาเขต 3 ได้แสดงให้เห็นถึงกลไกการจัดการและออกแบบวิธีการดูแลเด็กๆ จนเป็น 1 ในพื้นที่ที่สามารถคัดกรองน้องๆ นักเรียนยากจนพิเศษได้เกือบร้อยเปอร์เซ็นต์ ทั้งยังช่วยเหลือให้เด็กๆ อยู่ในระบบการศึกษาได้ต่อไป แม้บางคนไม่สามารถมาโรงเรียนได้ทุกวัน

ข้อเท็จจริงอยู่ที่ ‘ตัวเลข’

คุณเยาวลักษณ์ เที่ยงกระโทก เจ้าหน้าที่เขตพื้นที่การศึกษา 3 จ.กาญจนบุรี เผยว่า ‘ตัวเลข’ จะชี้ชัดได้ว่าจะต้องออกแบบแผนการทำงานอย่างไร โดยก่อนจะสื่อสารกับครูในพื้นที่ จะเริ่มต้นด้วยการตรวจสอบข้อมูลในระบบ ดูบันทึกการมาเรียนการเข้าเรียนของเด็ก หากโรงเรียนไหนที่บันทึกข้อมูลล่าช้า ก็อาจเป็นสัญญาณได้ว่ามีเด็กที่มีปัญหามากกว่าพื้นที่อื่นๆ

“เราต้องตามบันทึกการเข้าเรียนของทุกโรงเรียนให้ครบก่อน จากนั้นจะดูรายละเอียดรายคนเลยว่าเด็กคนไหนที่ขาดเรียนนานๆ มีอัตราเข้าเรียนไม่ถึง 50 หรือ 80 เปอร์เซ็นต์ กลุ่มนี้เราจะจับตาดูเป็นพิเศษ กรณีที่บันทึกมาล่าช้า เราจะเร่งติดตาม สื่อสารกับครูถึงปัญหาต่างๆ เพราะเป็นไปได้ว่าพื้นที่นั้นมีกลุ่มเด็กที่ขาดเรียนมากกว่าที่อื่น”

“ในพื้นที่ยากลำบากและห่างไกล เราต้องจัดการศึกษาให้หลากหลาย”

เจ้าหน้าที่เขตพื้นที่การศึกษา 3 กล่าวต่อไปว่า กรณีที่พบว่าเด็กมีแนวโน้มหลุดออกจากการศึกษา เจ้าหน้าที่เขตและครูจะเข้าไปเยี่ยมบ้านเด็ก สอบถามถึงสาเหตุการขาดเรียน หรือเหตุที่ไม่สามารถเรียนต่อได้ จากนั้นอาจให้เด็กพักการเรียนไปก่อน โดยที่ครูจะยังคงติดตามเด็กสม่ำเสมอ 

สำหรับเด็กที่มีความประสงค์อยากเรียนจริงๆ แต่ติดขัดด้านเวลา การเดินทาง หรือบางคนต้องช่วยครอบครัวทำงาน ทางเขตพื้นที่จะออกแบบการเรียนการสอนที่เอื้อต่อบริบทแวดล้อมของน้องๆ โดยกลุ่มเด็กโตที่มีอายุเกินเกณฑ์แล้วจะส่งต่อให้ กศน. ส่วนคนไหนที่ไม่พร้อมมาเรียนทุกวัน จะเป็นหน้าที่ของครูที่จะ ‘นำการศึกษาเข้าไปหาเด็กๆ’

“ประเด็นสำคัญคือ เราไม่อยากให้เด็กห่างจากการเรียนหรือขาดการติดต่อกับครู เพื่อให้เขารู้ว่าเขายังเรียนได้แม้ต้องเจอกับปัญหาต่างๆ เรามองว่าเขาจะเรียนที่ไหนก็ได้ ไม่จำเป็นต้องมาโรงเรียนทุกวันเขาก็เรียนได้ ก็มาคิดกันว่าจะใช้รูปแบบการเรียนการสอนที่รองรับความพร้อมของเขา”

‘ครูผู้เสียสละ’

คุณเยาวลักษณ์เล่าว่าวิธีการจัดการศึกษาที่เอื้อต่อเด็ก จำเป็นต้องอาศัยความทุ่มเทพยายามของครูในพื้นที่ โดยวิธีนี้จะให้ครูเข้าไปส่งการบ้าน เอางานเข้าไปให้ ซึ่งการทำอย่างนี้ต้องเกิดจากความร่วมมือของครูประจำชั้น ครูผู้รับผิดชอบรายวิชา ที่จะต้องสละเวลาเพื่อน้องๆ กลุ่มนี้

“การดูแลเด็กกลุ่มนี้ก็ต้องดูเป็นรายคนไป บางคนครูสามารถเข้าไปดูแลเขาตอนเย็นได้บ่อยๆ ใช้เวลาช่วงหลังเลิกเรียนไปสอนเสริมให้เขา อย่างน้อยหนึ่งชั่วโมงต่อครั้ง บ้างสัปดาห์ละครั้ง หรือที่บ้านใกล้ๆ ครูเขาก็จะไปเกือบทุกวัน โดยการบ้านหรืองานที่ได้รับกลับมาจะแสดงให้เห็นว่าเด็กยังไม่เข้าใจเนื้อหาวิชาตรงไหนบ้าง ครูก็จะออกแบบการสอนที่ตรงกับปัญหาของเด็ก

“ส่วนเด็กบางคนที่ต้องช่วยครอบครัวทำไร่ทำนา ก็จะให้เขาไปได้ปกติ แต่เราจะลงพื้นที่ไปประเมินสถานการณ์ก่อน หากว่าในครอบครัวเขามีพี่น้องหลายคน ก็จะคุยกับผู้ปกครอง เพื่อขอให้เด็กได้กลับมาเรียนสัปดาห์ละ 1 – 2 ครั้ง หรือต้องรับงานจากครูไปทำแล้วส่งให้ได้ทุกครั้ง ซึ่งกลุ่มนี้ก็เช่นกันที่ครูจะต้องเอาใจใส่ดูแลใกล้ชิดเป็นพิเศษ ให้แน่ใจว่าเขาจะเรียนทันเพื่อนๆ ได้

การประสานงานที่ดี คือหัวใจของการทำงาน

เจ้าหน้าที่เขตพื้นที่การศึกษา 3 ระบุว่า กลไกการจัดการศึกษาที่เอื้อต่อสภาพแวดล้อมของเด็กๆ ในพื้นที่จะเกิดขึ้นไม่ได้ ถ้าไม่มีการประสานงานกับโรงเรียน กับครูทุกท่าน ตั้งแต่เริ่มต้นเข้าถึงน้องๆ เพื่อเก็บข้อมูลปัญหา สอบถามความตั้งใจในการเรียน รวมถึงการติดตามเด็กแต่ละคน ซึ่งในส่วนของพื้นที่ จะบันทึกโดยละเอียดว่าน้องๆ กลุ่มนี้มีกี่คน และอยู่ในโรงเรียนไหนบ้าง

“สำคัญที่เราต้องรู้ว่าโรงเรียนไหนมีปัญหาลักษณะนี้เป็นพิเศษ ต้องลงลึกรายคน พบแล้วช่วยแล้วเราก็ต้องติดตามด้วยว่าเขาเรียนไปได้ถึงไหนแล้ว หรือมีปัญหาอะไรเพิ่มเข้ามาอีกบ้าง ส่วนของแผนงานประจำปีเราก็จะออกแบบโดยอิงจากปัญหาของปีก่อน แล้วเอามาเป็นแนวทางการทำงานในปีถัดมา บางครั้งที่เราลงพื้นที่โรงเรียนหนึ่ง ถ้ามีที่อื่นๆ เป็นทางผ่านด้วยเราก็จะแวะเข้าไปดู เพื่อช่วยจัดการบางเรื่องได้ ก่อนจะกลายเป็นปัญหาอื่นๆ ตามมา” คุณเยาวลักษณ์ กล่าวสรุปวิธีการทำงาน

The post ให้การศึกษาเดินทางไปถึงทุกพื้นที่ อีกหนึ่งกลวิธีเฝ้าระวังเด็กหลุดออกนอกระบบ first appeared on กสศ..

“ช่วยเขาให้เขาช่วยเหลือตัวเอง”

เป็นพระราชปณิธานในสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี ที่ “ครูกุหลาบ  เกิดสิน” ครูโรงเรียนบ้านห้วยไร่สามัคคี อ.แม่ฟ้าหลวง จ.เชียงราย ยึดเป็นแนวทางตลอดชีวิตของการเป็นครู

ในห้วงแรกของเส้นทางสายนี้ ครูกุหลาบเริ่มต้นเป็นครูที่ศูนย์การศึกษานอกโรงเรียนจังหวัดเชียงใหม่ในปี 2541 ต่อด้วยการเป็นครูในโรงเรียนเอกชน แต่ในขณะนั้นเธอรู้ใจตัวเองดีว่าความต้องการที่แท้จริง คือการเป็นครูในพื้นที่ห่างไกล เพื่อส่งมอบโอกาสทางการศึกษาให้กับเด็กในชนบท 

“ก่อนเลือกที่จะมาเป็นบรรจุเป็นครูสพฐ. ครั้งแรกที่โรงเรียนสามสบ อ.แม่แจ่ม จ.เชียงใหม่ ตอนนั้นสอนชั้นประถมศึกษา เราได้สอนให้เด็กๆ กลุ่มชาติพันธุ์ อ่านภาษาไทย พูดภาษาไทยได้ จากเดิมที่อ่านไม่ได้ เราสอนให้เขาอ่านออกเขียนได้ มันสัมผัสได้เลยว่าเรามีความสุขมาก” ครูกุหลาบย้อนความหลังในสมัยที่รับราชการครูใหม่ๆ

ระยะแรกที่ไปเยี่ยมบ้านนักเรียน ไม่มีวันไหนที่ไม่เสียน้ำตา

ต่อมา ครูกุหลาบได้ย้ายมาเป็นครูที่โรงเรียนบ้านห้วยไร่สามัคคี  อ.แม่ฟ้าหลวง จ.เชียงราย 

“เราไปเห็นเขาลำบากมาก เด็กส่วนใหญ่ยากจน ไม่ได้อยู่กับพ่อ-แม่ เติบโตมากับปู่ย่าตายาย หรือเครือญาติ บางคนอยู่กับย่าที่แก่มากๆ ย่ายังต้องเข้าป่าไปฟันไม้ไผ่ ลากออกมาเหลา มาสานเป็นของไปขาย บางคนบ้านหลังนิดเดียวอยู่กันแปดคน ย่ายายเจอครูก็ร้องไห้ บอกให้ช่วยหลานเขาด้วย”

สิ่งนี้จุดประกายให้ครูกุหลาบ เริ่มมองหาการให้การช่วยเหลือกับนักเรียน โดยการช่วยเหลือนั้นต้อง “ยั่งยืน” นั่นก็คือจะทำอย่างไรให้นักเรียนเหล่านี้สามารถดูแลตัวเองได้

สอนเสริมทักษะอาชีพ สร้างรายได้ให้นักเรียน

สถานการณ์ที่เกิดขึ้นจริงเด็กในพื้นที่ห่างไกล จะมีเด็กเพียง  10 เปอร์เซ็นต์ของจำนวนนักเรียนทั้งหมดเท่านั้นที่ได้เรียนต่อ ที่เหลืออีก 90 เปอร์เซ็นต์ไม่ได้เรียนต่อ “การเสริมทักษะอาชีพ” เป็นสิ่งจำเป็น

การสอนของ “ครูกุหลาบ” จึงไม่ได้จำกัดเฉพาะตามที่หลักสูตรวางไว้แต่เพียงอย่างเดียวเท่านั้น แต่ยังเพิ่มเติมการส่งเสริมทักษะอาชีพให้กับนักเรียนอีกด้วย

“ด้วยความที่ครูเป็นครูศิลปะ ทำให้มองว่า งานศิลปะ หัตถกรรม และงานฝีมือ ถ้าถ่ายทอดให้นักเรียน จะสามารถนำไปต่อยอดให้นักเรียนมีรายได้เสริมได้ เราก็เริ่มสอนนักเรียนที่สนใจ ให้มารวมกลุ่มในชุมนุมศิลปะ จะถามแต่ละคนเลยว่าสนใจอะไร ทั้งการวาด ปัก เย็บ รวมถึงงานฝีมืออื่นๆ ถ้าสนใจสิ่งไหน ถนัดสิ่งไหนเราก็จะส่งเสริมให้เขาได้หัดลองทำในสิ่งนั้น”

เมื่อนักเรียนมี “ฝีมือ” ในระดับที่สามารถวางขายได้ ผลิตภัณฑ์ก็จะถูกนำไปวางขาย โดยเด็กที่ทำจะได้รับค่าตอบแทนจากการทำงานชิ้นนั้นๆ

สร้างสรรค์ผลิตภัณฑ์ยึดโยงเอกลักษณ์วัฒนธรรมชนเผ่า

ส่วนคนไหนมีความเชี่ยวชาญ และสนใจในการสร้างผลิตภัณฑ์ของตัวเองก็สามารถทำได้ เพราะครูจะให้คำแนะนำในการผลิตผลิตภัณฑ์ ให้ตรงกับความต้องการของตลาด และยึดโยงกับเอกลักษณ์ และวัฒนธรรมของชนเผ่าต่างๆ ในพื้นที่

“ที่จริงเราสนุกกับการทำงานกับเด็กชาติพันธุ์ ทั้งอาข่า ลาหู่ ไทยใหญ่ เพราะเขามีอัตลักษณ์ในประเพณีวัฒนธรรมและศิลปะ สามารถนำมาพัฒนาต่อยอดสร้างอาชีพให้กับเขาได้ เพียงแต่เราแนะนำ ชี้ช่องทาง ให้การสนับสนุน เด็กๆ ก็จะเดินได้เองตามสิ่งที่พวกเขาถนัด ยึดโยงกับต้นทุนที่เขามีอยู่แล้ว”

สินค้าที่เด็กๆ เหล่านี้ผลิต จะถูกนำไปวางขายบริเวณแหล่งท่องเที่ยวต่างๆ รวมถึงพระตำหนักดอยตุงที่จะมีพื้นที่ขายของให้กับชนเผ่าสามารถขายสินค้าที่ระลึกให้กับนักท่องเที่ยวได้

นอกจากนี้หากเด็กคนไหนไม่ถนัดในการผลิต แต่ชอบในการให้บริการ ก็สามารถเลือกที่จะเป็นพนักงานขายของได้ โดยจะได้รับค่าตอบแทน 10 เปอร์เซ็นต์ของจำนวนราคาสินค้า เด็กบางคนมีรายได้ถึงหลักหมื่นเลยทีเดียวจากการขายสินค้าในเทศกาลสีสันดอยตุงในระยะเวลาเพียง 2 เดือน

ยึดหลัก “เมตตา” เป็นแนวทางการทำงาน

ครูกุหลาบ เปรียบว่า สิ่งที่เธอทำก็คือ การสอนให้จับปลา เพื่อให้นักเรียนสามารถมีรายได้เสริมดูแลตัวเองระหว่างเรียน หรือถ้าใครไม่มีโอกาสเรียนต่อก็จะได้ใช้เป็นอาชีพดูแลครอบครัวได้อย่างสุจริต

จนในระยะหลังมีนักเรียนที่ถนัดในงานปักผ้า ขอย้ายโรงเรียนมาเรียนที่โรงเรียนบ้านห้วยไร่สามัคคี เพราะทราบว่าที่นี่ส่งเสริมทักษะอาชีพด้วย

แต่หากนักเรียนคนไหน ตั้งใจเรียนต่อ แต่ขาดแคลนทุนทรัพย์ “ครูกุหลาบ” ก็จะช่วยเหลือดำเนินการขอทุนการศึกษาให้

“หลักในการทำงานมีคำเดียวเลย คือเมตตา สงสารเขา ตอนแรกไม่รู้หรอกว่าคือความเมตตา ครั้งแรกแค่เป็นความอยากช่วยเขา มีใจที่อยากช่วย ตอนหลังเพิ่งมาเห็นว่าความอยากช่วยของเรา คือความเมตตา” ครูกุหลาบกล่าว

The post สอนนักเรียนให้ช่วยเหลือตัวเองได้อย่างยั่งยืน first appeared on กสศ..

จากคนที่ไม่เคยคิดว่าจะได้เป็นครูมาก่อน แต่เมื่อลองได้ไปสอบเป็นครูประจำศูนย์การเรียนรู้ประจำชุมชน (ศรช.)​ เขาพนมวัง ต.ป่าร่อน อ.กาญจนดิษฐ์ สังกัดกศน. จ.สุราษฎร์ธานี กลับสอบได้ที่หนึ่ง กลายเป็นจุดเริ่มต้นของการสอนเด็กด้อยโอกาสทางการศึกษาจนพัฒนากลายเป็นความผูกพัน ถึงขั้นตั้งเป้าหมายที่จะช่วยสร้างความรู้ หยิบยื่นโอกาสให้กับเด็กๆ ตั้งแต่นั้นเป็นต้นมา

“สิ่งที่เราได้รับมากกว่าเงินเดือน คือการที่เราได้ให้ความรู้เด็ก ให้อนาคตเด็ก หลังจากนั้นก็รู้สึกตัวว่า ตัวเองรักและผูกพันกับ กศน.อย่างมาก ​ตอนหลังมีหลายคนชักชวนให้ไปทำงานที่อื่น แต่เราก็ไม่คิดที่จะไป เรายังยืนยันเจตนารมณ์ อุดมการณ์ของครูกศน. ที่ทำมาถึงวันนี้ 13 ปี”  ครูรดา อัครเมธีกุลล์ กล่าว

เมื่อ ครูรดา ตัดสินใจว่าจะเป็นครูเต็มตัวทำให้เริ่มฝึกฝนทักษะการสอนมากขึ้น ทั้งอบรมหลักสูตรประกาศนียบัตรบัณฑิตวิชาชีพครู รวมทั้งไปเรียนต่อในระดับปริญญาโทด้านบริหารการศึกษา เพราะไม่ได้จบด้านการศึกษามาโดยตรง แต่จบมาทางมาด้านวิทยาการคอมพิวเตอร์  จึงคิดว่าการจะสอนเด็กให้มีประสิทธิภาพ ตัวเองจะต้องมีความรู้ความสามารถก่อน

ดึงให้เด็กกลับมามี “ลู่วิ่ง” ของตัวเอง

ปัจจุบัน ครูรดา เป็นครู กศน. ตำบลคลองฉนาก อ.เมือง จ.สุราษฎร์ธานี นอกจากการสอนหนังสือ ยังต้องไปติดตามหาเด็กที่ด้อยโอกาส พลาดโอกาส บางคนไม่ได้เข้าสู่ระบบการศึกษา แต่เมื่อครูได้ไปเจอตัวเขา และพาเขามาเรียน กศน. ก็ทำให้ชีวิตเขาได้เปลี่ยนแปลงไป สิ่งนี้ทำให้เกิดความภูมิใจว่าตัวเองเป็นคนหนึ่งที่ช่วยเติมเต็มสังคม

สร้างอนาคตและความก้าวหน้าให้เด็กที่เคยขาดโอกาส​

ครูรดา เล่าให้ฟังว่า จากที่ได้ทำหน้าที่หยิบยื่นความรู้และโอกาสให้เด็กๆ หลายคนกลายเป็นกลับมามีอนาคต จากคนที่เคยขาดโอกาส บางคนได้เป็นนายสิบ นายร้อย บางคนที่มาเรียนกศน. ก็สามารถจบไปเป็นแพทย์ วิศวกร แต่ละคนมีเส้นทางความก้าวหน้าในหน้าที่การงานของตัวเอง   

ผู้ปกครองบางคนอาจมีอคติกับ กศน. ว่า กศน. ไม่ใช่สถาบันทรงคุณค่า แต่ก็เป็นทางเลือกให้กับหลายๆ คนที่มีข้อจำกัด หรือมีความคิดที่ไม่อยากเรียนในระบบ  ซึ่งการเรียนการสอนครู กศน. จะสอนทุกวิชา แต่วิชาหลัก อย่างวิทยาศาสตร์ ภาษาไทย ก็จะมีครูสอนเสริมภายนอกมาช่วยสอน  ควบคู่ไปกับกิจกรรมการเรียนรู้ต่อเนื่องด้วยตัวเอง (กรต.) เด็กที่จบมาก็จะมีความรู้ครบถ้วนตามเกณฑ์ที่กำหนด

“หลายครั้งที่​มีคำสบประมาทว่าเด็ก กศน. เป็นเด็กเหลือขอ เราได้ยินก็รู้สึกเจ็บปวด คนเราทุกคนมีความชอบไม่เหมือนกัน คนเรามีข้อจำกัดในการดำเนินชีวิตไม่เหมือนกัน บางคนชอบสิ่งนั้น บางคนชอบสิ่งนี้ และไม่ใช่เรื่องผิดที่เขาจะเลือกเดินตามสิ่งที่เขาชอบ คุณค่าความเป็นคน ความเท่าเทียมกัน ไม่ได้วัดกันที่สถาบันการศึกษา แต่วันกันที่จิตใจ วัดกันที่สิ่งที่เราทำอะไรเพื่อสังคม เราก็สอนลูกศิษย์ให้เอาชนะตัวเองไม่ต้องไปแข่งกับคนอื่น”​

โอกาสดีๆ จาก กสศ.ที่สร้างอนาคตให้เด็ก​

อีกหนึ่งในภารกิจที่ทำงานร่วมกับ กสศ. คือการค้นหาเด็กนอกระบบ เพื่อติดตามช่วยเหลือให้กลับมาเรียนหนังสืออีกครั้ง ตรงนี้ต้องขอขอบคุณ กสศ. ที่หยิบยื่นโอกาสตรงนี้มายังเด็กๆ หลายครั้งที่เราเหนื่อย แต่ท้ายที่สุดเมื่อช่วยเหลือเด็กให้กลับมามีอนาคตที่ดีขึ้นเราก็มีความสุข​

จากโจทย์ที่ได้รับจาก กสศ. มีนักเรียนนอกระบบในพื้นที่ 187 คน  แต่บางคนจบการศึกษาไปแล้ว บางคนไม่อยู่ในพื้นที่ บางคนอยู่ใน ศพด. โดยมีคนที่เข้าเกณฑ์ต้องการรับความช่วยเหลือ 20 คน ติดต่อเข้าเรียนไปแล้ว 10 คน และคาดว่าจะตามมาเข้าระบบในเทอมถัดไปได้อีก 10 คน  ตรงนี้เป็นอีกตัวอย่างความสำเร็จที่สามารถดึงเด็กนอกระบบให้กลับเข้ามาได้สำเร็จ

บางกรณีอย่าน้องขวัญ จริยา ชะนวล ที่เราไปเจอเขาอยู่ตายาย ไม่ได้อยู่กับพ่อแม่อาศัยอยู่ในห้องแคบ ไม่ได้ออกไปไหน เพราะเส้นทางจากบ้านจะต้องใช้เรือออกมา​ การไปไหนมาไหนจึงไม่สะดวก แต่วันหนึ่งเราช่วยให้เขาได้กลับมาเรียนอีกครั้ง แม้จะได้เรียน กศน. แต่ไปเรียนที่โรงเรียนศึกษาสงเคราะห์ก็ถือเป็นความภูมิใจที่ช่วยให้เขาได้กลับมามีอนาคตที่ดีขึ้น ที่ต่อไปจะได้มีงานดีๆ ทำ มีความสุขในชีวิต ต้องขอขอบคุณโอกาสดีๆ จาก กสศ. ​ที่เข้ามาต่อยอดสร้างอนาคตให้เด็กๆ

ร่วมสร้างโอกาสทางการศึกษา
กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.)
www.eef.or.th/donate/
ธนาคารกรุงไทย สาขาซอยอารีย์
เลขที่ : 172-0-30021-6
บัญชี : กสศ.มาตรา 6(6) – เงินบริจาค

The post สร้างอนาคตและความก้าวหน้าให้เด็กที่เคยขาดโอกาส​ first appeared on กสศ..

จากที่ไม่เคยมีความคิดว่าจะเป็นครูมาก่อน แม้จะได้โควตาเรียนครูที่ราชภัฏลำปาง แต่ก็ตัดสินใจเข้าเป็นนักเรียนพลตำรวจปี 2532 และเริ่มต้นอาชีพเป็นตำรวจตระเวนชายแดน 2533 อยู่ชุดป้องกันและปราบปรามยาเสพติด แต่จากการที่ต้องจับกุมผู้กระทำผิด ก็จะเห็นภาพเด็กๆ มาร้องไห้เวลาไปจับพ่อแม่ญาติพี่น้องเขา ทำให้สุดท้ายต้องขอย้ายตัวเองมาทำงานเป็นครู ตชด.

“เวลาเห็นเด็กๆ มาร้องไห้ตอนไปจับพ่อแม่เขาบ่อยๆ  เราก็เกิดความรู้สึกไม่ดี รู้ตัวเลยว่าเราใจไม่แข็งพอ ตอนนั้นพอดีทราบว่า มีรร.ตชด. เราก็ขอย้ายไปเป็นครูช่วยพัฒนาเด็กตรงนั้น ช่วยให้ความรู้ตั้งแต่ต้นทางไม่ให้เด็กกระทำผิดเรื่องยาเสพติด ทำผิดกฎหมาย ตัดไม้ทำลายป่า ตรงนั้นน่าจะเป็นประโยชน์กว่า”  พ.ต.ท.วัชรินทร์ ยศรุ่งโรจน์ ครูใหญ่ รร.ตชด.บ้านหนองแขม อ.เชียงดาว จ.เชียงใหม่กล่าว

วางปืนมาจับชอล์กสอนหนังสือเด็ก

หลังจากต้องวางปืนมาจับชอล์กสอนหนังสือเด็กที่โรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดนเจ้าพ่อหลวงอุปถัมป์ 2 อ.พร้าว จ.เชียงใหม่ รับผิดชอบสอนหนังสือเด็กชั้น ป.3  ครูใหญ่วัชรินทร์ เล่าให้ฟังว่า ไม่เคยสอนหนังสือมาก่อน ก็อาศัยไปศึกษาจากคู่มือครูที่เป็นหนังสือ เพราะยุคนั้นยังไม่มีสื่อให้ศึกษามาก ยังไม่มีอินเตอร์เน็ต ไม่มี Google ให้หาข้อมูลตัวอย่างได้เหมือนปัจจุบัน  

สำหรับวิชาที่สอนในตอนนั้นก็มีไม่เยอะมาก แค่ประมาณ 5 กลุ่มวิชา ภาษาไทย ภาษอังกฤษ กลุ่มสร้างเสริมประสบการณ์ชีวิต-สปช. ​กลุ่มสร้างเสริมลักษณะนิสัย-สลน. ​​กลุ่มการงานพื้นฐานอาชีพ-กพอ. พอสอนแล้วเด็กมีความรู้มากขึ้นพูดภาษาอังกฤษง่ายๆ ได้ ตอนนั้นก็ภูมิใจ และคิดว่าตัวเองเริ่มเป็นครูแล้ว และพยายามฝึกฝนทักษะการสอนของตัวเองให้มากขึ้น

ตระเวนอบรมเพิ่มทักษะการสอน

“ตอนนั้น​มีจัดฝึกอบรมครูที่ไหน ผมก็สมัครไปอบรมกับเขาหมด เพราะต้องการเพิ่มทักษะให้ตัวเองจะได้สอนเด็กให้ดีขึ้น เพราะการไปสอนเด็ก เด็กจะยึดเราเป็นต้นแบบ ถ้าเราสอนผิดมันก็ผิดไปเลย เด็กก็จะจำ​และเรียนรู้อะไรที่ผิด สมมติเราไปสอนว่าโลกแบน เขาก็จะเชื่อว่าโลกแบน ดังนั้นการที่เราจะถ่ายทอดความรู้ให้ลูกศิษย์เราต้องรู้ว่ามันเป็นเรื่องจริงไม่ให้เขาจำหรือเรียนรู้ในสิ่งที่ผิด”

ยิ่งได้ไปอบรมบ่อยครั้ง ทักษะการสอนก็ดีขึ้น ได้นำเอาความรู้ เทคนิคต่างๆ มาช่วยในการสอน อย่างการเขียนแผนการสอน การประเมินนักเรียน จากแต่เดิมที่ประเมินเด็กแค่เด็กอ่านได้ เขียนได้ นิสัยดี แต่พอได้ไปอบรมก็จะรู้วิธีการประเมินแบบเป็นระบบ มีการใช้เกณฑ์เข้ามาประกอบ และยืดหยุ่นกับสภาพความเป็นจริง ผลลัพธ์ก็จะเกิดกับเด็กมีพัฒนาการที่ดีขึ้นทั้งทักษะชีวิตและวิชาการ​โดยเด็กนักเรียน ตชด. ส่วนมากเขามีทักษะชีวิตอยู่แล้ว เราก็เข้าไปเติมวิชาการให้เขาเชื่อมโยงกับวิถีชีวิต

เริ่มต้นเป็นครูใหญ่เร่งแก้ไขปัญหาตกเขียว​

จนกระทั่งปี 2548 ตำแหน่งครูใหญ่ที่ โรงเรียนตชด.บ้านหนองแขมว่างลง ผู้บังคับบัญชามอบหมายให้ พ.ต.ท.วัชรินทร์ มารับหน้าที่ครูใหญ่ในพื้นที่สีแดงเวลานั้น ซี่งมีทั้งปัญหายาเสพติด และการตัดไม้ทำลายป่า เด็กจำนวนมากไม่ได้เรียนหนังสือ เพราะปัญหาตกเขียว งานแรกที่ทำคือ เรียกผู้ปกครองมาคุยเพื่อแก้ปัญหาตกเขียว ซึ่งส่วนใหญ่เกิดจากญาติๆ ที่เห็นแก่เงินค่านายหน้า เราก็เอากฎหมายไปบอกเขาเลยว่าอายุไม่ถึง 15 ปี ยินยอม หรือไม่ก็มีความผิด รวมทั้งประสานไปยังหน่วยงานที่เกี่ยวข้องให้เข้ามาดูแล พอรู้ว่าเราเอาจริงก็เริ่มหายไป

“เด็กบางคนพอไปเรียนต่อที่อื่น เขาก็โทรศัพท์ไปชวนเด็กให้หยุดเรียนมาทำงานที่ร้านคาราโอเกะ เราก็ใส่เครื่องแบบไปตามที่ร้านเลย บอกว่าผมมาตามลูกศิษย์ผม อายุไม่ถึง 18 ปี ผิดกฎหมายทำแบบนี้ไม่ได้  ถึงจะจบจากโรงเรียนเราไปแล้วแต่ก็ยังคอยเอาใจใส่ติดตามความเป็นอยู่เขาเพราะความเป็นห่วง”​

ครูตชด. มีใจ มีไฟ ต้องเติมเต็มยุทธวิธีการสอน

สำหรับโครงการพัฒนาครูในโรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดน เพื่อยกระดับคุณภาพการศึกษาของโรงเรียนในถิ่นทุรกันดาร ของกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) ที่ผนึกกำลังกับภาคส่วนต่างๆ เพื่อร่วมกันพัฒนาครู ตชด. นั้น

พ.ต.ท.วัชรินทร์ กล่าวว่า เป็นเรื่องที่ดี เพราะครู ตชด.​ มีแต่ใจกับกำลัง แต่ยังขาดยุทธวิธีชั้นเชิงที่จะไปถ่ายทอด ที่ผ่านมาจะใช้แผนการสอนแบบสำเร็จ หรือใช้หนังสือเป็นหลัก หากไม่มีประสบการณ์ ก็จะบูรณาการการสอนได้ยากโดยเฉพาะครู ตชด. ใหม่ๆ เพราะครูที่เขาจบมาทางด้านครูโดยตรง เขาจะเรียนทั้งเรื่องจิตวิทยา หลักสูตรการบริหารจัดการ การเขียนแผนการสอน การประเมินมาครบถ้วน นักเรียนก็จะมีพัฒนาการที่ไว เพราะใช้กระบวนการเรียนรู้ที่หลากหลาย ประยุกต์ใช้สื่อได้

“ตรงนี้เหมือนเป็นการเติมเต็มให้ครู ตชด. ที่มีไฟ มีกำลัง แต่ต่อยเหมือนมวยวัด คือมีแรง แต่จะให้น็อคคู่ต่อสู้ก็ต้องใช้แรงเยอะ ใช้หัวใจสู้ อาจต้องเจ็บหน่อย แต่หากมีชั้นเชิง เอาชั้นเชิงไปสอนให้เขา การต่อยก็จะมีชั้นเชิง ก็จะช่วยผ่อนแรง รู้จังหวะและเดินหน้าสู่เป้าหมายได้ดีขึ้น”

ทุ่มเทเรียน 10 ปีจนจบ ดร.ด้านวิจัยและพัฒนา

ในฐานะที่มีประสบการณ์การเรียนจนจบปริญญาเอกในระหว่างการสอนอยู่ที่โรงเรียน ตชด. พ.ต.ท.วัชรินทร์ เล่าให้ฟังว่า ไม่ใช่เรื่องที่ยากแต่ต้องมีความตั้งใจ เริ่มจากที่เรียนจบปริญญาตรีด้านนิติศาสตร์ พอมาเป็นครูก็อยากไปเรียนปริญญาโทด้านบริหารการศึกษาแต่หลักสูตรให้เรียนเฉพาะคนที่จบมาสายการศึกษาเท่านั้น จึงหันไปเรียนด้านวิจัยและพัฒนาที่ มรภ.เชียงใหม่

โดยใช้เวลาวันเสาร์ อาทิตย์ ไปเรียน ให้เพื่อนเข้าเวรแทน ส่วนวันธรรมดาก็กลับมาเข้าเวรแทนเพื่อน เป็นอย่างนี้จนเรียนจบใน 4 ปี ​แม้จะเหนื่อยหน่อยแต่ก็เป็นเป้าหมายที่อยากเดินไปให้ถึง​ อีกทั้งยังต้องยอมลงทุนเองโดยกู้เงินมาเรียน ​ส่วนปริญญาเอกนั้น เข้าเรียนที่มหาวิทยาลัยนอร์ท-เชียงใหม่ด้านการบริหารและการพัฒนาซึ่งใช้เวลา 5 ปีกว่า ในการเรียนจนจบปริญญาเอก

มุ่งมั่นตั้งใจเป็นครูทดแทนบุญคุณแผ่นดิน

ทั้งหมด พ.ต.ท.วัชรินทร์ มองว่าสิ่งที่ทำทั้งหมดเป็นความภูมิในที่ได้ทำเพื่อเด็กๆ เป็นการทดแทนบุญคุณแผ่นดิน เพราะสมัยเด็กๆ ก็เคยเป็นเด็กเกเร ท้าตีท้าต่อยกับคนอื่นไปเรื่อยจน ม.​5 ก็โดนให้ออกจากโรงเรียน มาอยู่บ้านทำนา เพื่อนที่เคยเที่ยว เคยเกเรด้วยกันก็หายหมด ชีวิตเริ่มไม่สนุก จึงไปขอแม่กลับไปเรียนอีกครั้ง

“เราเลยได้รู้สัจธรรมการใช้ชีวิต และตั้งใจว่าจะเอาประสบการณ์ตรงนั้นมาสอนเด็ก สอนให้เด็กๆ ที่มีชีวิตยากลำบาก ยากจน ทำไร่ ทำสวน หลายคนได้เป็นตำรวจ เพียงแค่เราอย่าไปดูถูกตัวเอง ต้องให้โอกาสตัวเอง​”  พ.ต.ท.วัชรินทร์ กล่าว

ร่วมสร้างโอกาสทางการศึกษา
กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.)
www.eef.or.th/donate/
ธนาคารกรุงไทย สาขาซอยอารีย์
เลขที่ : 172-0-30021-6
บัญชี : กสศ.มาตรา 6(6) – เงินบริจาค

The post ​​มีแต่ “ใจ” กับ “กำลัง”​ แต่ยังขาดยุทธวิธีชั้นเชิงที่จะไปถ่ายทอด first appeared on กสศ..

“เราจะพูดเสมอว่า ครูจะพยายามหาสิ่งที่จะช่วยเติมเต็มให้ได้มากที่สุด ให้เขาได้เห็นว่ามีคนใจดีมากมายที่เขาอยู่ข้างๆ เรา ช่วยสนับสนุนเรา มีหน่วยงานต่าง ๆ มีทุนต่าง ๆ พร้อมช่วยเหลือพวกเรา ครูจะทำหน้าที่ของตัวเองให้ดีที่สุดคือคอยประสานดูแลให้พวกเราได้รับความช่วยเหลือผลักดันอย่างเต็มที่”

ด้วยใจที่ตั้งมั่นจะเป็นครูตามความฝันที่วางไว้แต่เด็ก ‘ครูแอม’ อัจฉราภรณ์ หรั่งวัตร จึงขีดทางเดินชีวิตเป็นเส้นตรงสู่อาชีพครูนับแต่เข้าเรียนมหาวิทยาลัยในสาขาวิชาภาษาไทย แล้วเริ่มสอนที่โรงเรียนเขาย้อยวิทยา จ.เพชรบุรี ตั้งแต่เรียนจบ 

หากที่โรงเรียนแห่งนี้เอง ที่ทำให้ครูแอมได้เปิดโลกใบใหม่ของการเป็น ‘ครู’ เมื่อได้รับหน้าที่ดูแลน้องๆ ในกลุ่มการเรียนรู้พิเศษ ที่นับถึงปีนี้ก็เป็นเวลามากกว่า 10 ปีแล้ว ซึ่งครูแอมบอกว่า เด็ก ๆ กลุ่มนี้ได้สอนให้เธอรู้ว่านอกจากหน้าที่สอนหนังสือ งานของครูจะ ‘ต้องทำให้ลูกศิษย์ทุกคนเสมอภาคเท่าเทียมให้ได้ แม้พวกเขาจะแตกต่างกันสักเท่าไรก็ตาม’

เติบโตในครอบครัวครู จึงไม่เคยคิดถึงอาชีพอื่น

ครูแอมเล่าว่าคนในครอบครัวไม่ว่าคุณพ่อคุณแม่คุณลุงหรือคุณน้า ต่างก็รับราชการครูเกือบทั้งหมด เธอจึงซึมซับวิถีชีวิตครูจนเกิดเป็นแรงบันดาลใจ กระทั่งวันหนึ่งในวัย 9 ขวบ ครูแอมตามพ่อแม่ไปที่โรงเรียนและได้มีโอกาสสอนครั้งแรก จึงยิ่งเหมือนเป็นการจุดประกายให้แน่ใจว่า ไม่มีงานใดอีกแล้วที่อยากทำเท่าการเป็น ‘ครู’

“เราผูกพันกับอาชีพครู เวลาเห็นคุณพ่อคุณแม่สอนก็อยากทำแบบเขา จนมีครั้งหนึ่งตอนเด็ก ตามคุณแม่ไปที่โรงเรียน มีน้องอนุบาลคนหนึ่งถือสมุดดินสอเดินตรงมาหาเราแล้วบอกว่าเขาเขียน ก.ไก่ ไม่ได้ เราเลยจับมือเขาเขียนไปเรื่อยๆ จนเขาเขียนด้วยตัวเองได้ นั่นคือเหตุการณ์เล็กๆ ที่ทำให้เราประทับใจ ว่าเราทำให้เขาเขียนได้ มันบันดาลใจให้เราเชื่อมั่นว่าตัวเองน่าจะเป็นครูเหมือนพ่อกับแม่ได้ จากนั้นเราก็มุ่งมั่นมาทางนี้ คิดอย่างเดียวว่าต้องเป็นครูให้ได้ ไม่เคยนึกถึงงานอื่นเลย”

รับหน้าที่ดูแลเด็กกลุ่มการเรียนรู้พิเศษ

ปี 2550 ครูแอมรับตำแหน่งครูอัตราจ้างที่โรงเรียนเขาย้อยวิทยา สอนรายวิชาภาษาไทย เป็นช่วงเวลาที่ระบบการศึกษากำลังตื่นตัวเรื่องการ ‘เรียนร่วม’ ครูแอมจึงได้รับหน้าที่อีกตำแหน่ง คือดูแลจัดการเรียนร่วมของเด็กนักเรียนปกติ กลุ่มบกพร่องทางการเรียนรู้(LD) เด็กพิเศษ เด็กบกพร่องด้านสติปัญญา รวมถึงเด็กที่มีความพิการทางร่างกาย

“ขั้นตอนแรกของเด็กกลุ่มนี้คือเราจะช่วยให้เขาอ่านออกเขียนได้ ซึ่งมันตรงกับงานของครูภาษาไทย เราจึงได้รับหน้าที่หัวหน้างานเรียนร่วม จากนั้นก็ทำมาตลอด” ครูแอมเล่า

แผนงานที่ครูแอมวางไว้รองรับเด็กกลุ่มนี้ คือทุกคนต้องผ่านการประเมินความสามารถทางการเรียนรู้ การช่วยเหลือตัวเอง ก่อนเข้าสู่แผนการเรียนรู้เฉพาะบุคคล(IEP) จนค้นพบขีดความสามารถภายในตัวเอง แล้วจึงวางแผนพัฒนาทักษะเพื่อไปสู่เป้าหมายคือการเรียนร่วมกับเด็กนักเรียนทั่วไปอย่างเต็มตัว

ผสานความต่าง สร้างห้องเรียนร่วมที่ทุกคนสื่อสารกันผ่าน ‘ภาษาดนตรี’

กิจกรรมหนึ่งที่ครูแอมนำมาใช้ต่อยอดศักยภาพในตัวน้องๆ กลุ่มนี้ คือกิจกรรมดนตรีและศิลปะต่างๆ ขณะเดียวกันก็เป็นการสร้างห้องเรียนพิเศษที่นักเรียนทุกคนจะได้สื่อสารสิ่งที่อยู่ภายใน และทำความรู้จักกัน

“การสร้างห้องเรียนร่วมที่สมบูรณ์ เราต้องทำให้เขาเชื่อในตัวเองก่อนว่าทุกคนต่างมีศักยภาพ แม้จะแตกต่างหรือมีข้อบกพร่องไม่เหมือนกัน แต่ทุกคนมีความพิเศษในตัวเอง เราเริ่มจากค้นหาสิ่งนั้นในตัวเขาให้พบแล้วส่งเสริมต่อ

การที่โรงเรียนเขาย้อยวิทยาเป็นโรงเรียนต้นแบบการเรียนร่วม ทำให้มีนักเรียนพิการทางสายตาเข้ามาเรียนร่วมด้วยกลุ่มหนึ่ง ซึ่งหลายคนมีความสามารถด้านดนตรีติดตัวมาอยู่แล้ว เด็กกลุ่มนี้จึงเป็นแกนหลักให้เริ่มมีกิจกรรมการเล่นดนตรี ก่อนต่อยอดไปยังกิจกรรมการเล่านิทาน อ่านข่าว และงานประติมากรรมซึ่งได้อาจารย์ศิลปะมาช่วยสอนน้องๆ ทำงานปั้น

“เรามีทั้งคนที่เล่นดนตรีเป็นอยู่แล้วและเพิ่งเริ่มหัด เราพบว่าบางคนที่เขามองไม่เห็น แต่เขามีโสตประสาทที่ดีและร้องเพลงได้ดี เราก็ช่วยให้เขาได้เอาความสามารถออกมาใช้ สำคัญคือต้องช่วยให้เขาปรับตัวใช้ชีวิตอยู่กับสังคมที่มีคนทุกประเภทได้ เพราะส่วนใหญ่เขาจะเคยอยู่แต่โรงเรียนเฉพาะทางมาตลอด   

“ผลลัพธ์จริงๆ ที่เรามองว่าคือความสำเร็จ คือกิจกรรมเหล่านี้ทำให้การสื่อสารระหว่างเด็กๆ ดีขึ้น โดยมีดนตรีและศิลปะเป็นสื่อนำพา นอกจากนั้น การสร้างกำลังใจก็สำคัญ เพราะเมื่อเรามีเด็กหลายประเภทมารวมกัน เด็กบางคนนอกจากเขามีความบกพร่องทางร่างกายแล้ว ยังเป็นกลุ่มนักเรียนยากจนพิเศษด้วย ทำให้เขาประหม่าต่อการปรับตัวเข้ากับเพื่อน กับการบอกเล่าอารมณ์ความรู้สึก ความต้องการของตน การที่เขามองไม่เห็นทำให้บางทีเขาไม่รู้ว่าเพื่อนที่อยู่ด้วยกันรู้สึกหรืออยู่ในอารมณ์ไหน เขาก็จะเงียบ ไม่กล้าพูดกล้าแสดง มันทำให้การสื่อสารไม่เกิด เราก็ต้องพูดกับเขา ให้เขาแสดงมันออกมาผ่านการเล่นดนตรี และต้องเล่นร่วมกันกับเพื่อนๆ ได้

“ส่วนในความด้อยโอกาสทางฐานะของเขา เราจะพูดเสมอว่า ครูจะพยายามหาสิ่งที่จะช่วยเติมเต็มให้ได้มากที่สุด ให้เขาได้เห็นว่ามีคนใจดีมากมายที่เขาอยู่ข้าง ๆ เรา ช่วยสนับสนุนเรา มีหน่วยงานต่างๆ มีทุนต่างๆ พร้อมช่วยเหลือพวกเรา ครูจะทำหน้าที่ของตัวเองให้ดีที่สุดคือคอยประสานดูแลให้พวกเราได้รับความช่วยเหลือผลักดันอย่างเต็มที่ ขอแค่ทุกคนอย่าท้อ เพราะครูพร้อมที่จะพาทุกคนก้าวเดินต่อไปเรื่อยๆ แต่ถ้านักเรียนหยุดแล้วครูยังเดินอยู่ มันจะเกิดช่องว่าง แล้วสิ่งที่ครูทำจะไม่มีประโยชน์อะไรเลย” ครูแอมเล่าถึงวิธีการให้กำลังใจลูกศิษย์

“ให้ดวงตาของเราแทนดวงตาของเขา”

นอกจากการสื่อสารในหมู่เพื่อนนักเรียนแล้ว ครูแอมบอกว่าการทำให้น้องๆ สามารถสื่อสารอารมณ์ไปยังผู้ชมก็มีความสำคัญเช่นกัน เพราะในการแสดงดนตรี ถือเป็นช่วงเวลาหนึ่งที่เด็กๆ จะได้บอกเล่าความรู้สึกของเขาผ่านภาษากายไปสู่ผู้ฟังได้

“เราเข้าใจว่าเวลาที่เขาร้องเพลงหรือเล่นดนตรี เด็กๆ เขามีอารมรณ์ร่วมกับเพลงแต่ติดขัดที่วิธีการถ่ายทอด ความที่เขามองไม่เห็น บางครั้งจึงไม่รู้ว่าต้องแสดงออกอย่างไร เราจึงต้องเป็นเสมือนดวงตาช่วยนำทางให้เขา สื่อสารสิ่งที่เราเห็นไปให้ถึงเขา ให้เขาสามารถส่งอารมณ์ความสุข เศร้า หรือดีใจออกไปได้ผ่านท่าทาง

“เทคนิคที่ใช้บ่อยคือเราจะยืนทาบซ้อนกับเขา ข้างหน้าบ้างข้างหลังบ้าง หันหน้าไปทางเดียวกันแล้วใช้ผ้าผูกข้อมือกันไว้ เมื่อเราเคลื่อนไหว โยก หรือผายมือ เขาจะขยับตามเรา วิธีนี้ทำให้เขารู้จักการจัดร่างกาย ทำความเข้าใจกับสรีระตัวเอง รู้จักการค่อยๆ ผายมือออก เอามือกุมที่หัวใจ สื่อความรู้สึกข้างในออกมาได้ แล้วเขาจะนำไปปรับใช้ตามที่เขาถนัด คือเราต้องใช้ดวงตาของเราแทนดวงตาของเขาให้ได้มากที่สุด”

ต่างเป็นครูของกันและกัน

ครูแอมบอกถึงความรู้สึกที่ได้เป็นครูของน้องๆ กลุ่มนี้ว่า ‘เราต่างเป็นครูของกันและกัน’ เพราะตนเองก็ไม่ได้เป็นครูการศึกษาพิเศษโดยตรง ดังนั้นการสอนเด็กๆ ที่มีความบกพร่องเฉพาะทาง ด้วยหน้าที่แล้วเธอเป็นครูของพวกเขา แต่ขณะเดียวกัน ทั้งศิษย์และครูต่างก็ต้องช่วยกัน ในบางเรื่องที่ครูไม่รู้ น้องๆ ก็จะเป็นคนคอยบอก คอยสอน นั่นทำให้ห้องเรียนของครูแอม ทุกคนต้องเดินไปพร้อมกันเสมอ

“สิ่งที่เราเชื่อคือถ้าส่งเสริมเขาถูกจุด ทุกคนจะมีทางไป มีที่ที่พร้อมรองรับพวกเขา เขามีสิ่งที่พิเศษในตัวเองรอแค่โอกาสได้แสดงออกมา เราก็จะพยายามหาเวทีให้ ทุกอย่างทั้งดนตรี งานปั้น อ่านข่าว เล่านิทาน มีเวทีไหนเด็ก ๆ เข้าร่วมได้เราสนับสนุนหมด เพราะเป้าหมายปลายทางของเราคือทำให้เขาภูมิใจในตัวเอง อยู่ร่วมกับคนอื่นได้อย่างภาคภูมิ ให้เขารู้ว่าแม้จะมีบางสิ่งที่ต่างจากคนอื่นแต่เขาอยู่ร่วมกับทุกคนได้ เรื่องนี้เราเป็นครูต้องมั่นใจก่อน แล้วเมื่อไหร่ที่เรามั่นใจแล้ว เขาจะมั่นใจไปกับเราด้วย” ครูแอมกล่าว

ร่วมสร้างโอกาสไปกับ
กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.)
www.eef.or.th/donate/
ธนาคารกรุงไทย สาขาซอยอารีย์
เลขที่ : 172-0-30021-6
บัญชี : กสศ.มาตรา 6(6) – เงินบริจาค

The post ‘ครู’ ผู้เป็นดวงตาของลูกศิษย์ first appeared on กสศ..