ครูฟารีดา สลีมิน ครูประจำชั้น ป.2 โรงเรียนบ้านตันหยงกลิง ตำบลเกาะสาหร่าย อำเภอเมือง จังหวัดสตูล เล่าด้วยน้ำเสียงที่เต็มไปด้วยความเข้าใจและห่วงใยลูก ๆ นักเรียน

ด้วยฐานะของครอบครัวเด็ก ๆ ที่อาศัยอยู่บนเกาะและทำอาชีพประมงพื้นบ้าน เด็ก ๆ จึงรู้ดีว่า “เงินทุกบาทมีความหมาย” เพราะกว่าจะได้มาสักบาท พ่อแม่ต้องออกเรือตั้งแต่เช้ามืด ฝ่าสายลมคลื่นทะเลไปหาปลา ปู ซึ่งบางวันจับได้มาก แต่บางวันก็ออกเรือไม่ได้เลย

“ทุนเสมอภาค” ภายใต้โครงการจัดสรรเงินอุดหนุนแบบมีเงื่อนไข (Conditional Cash Transfer: CCT) จากกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) จึงกลายเป็นมากกว่าแค่เงินช่วยเหลือ แต่มันคือพลังใจสำคัญที่ทำให้เด็ก ๆ มีโอกาสได้เรียนรู้ต่อ

โดยในปีการศึกษา 2568 นี้ เด็กที่อยู่ในครัวเรือนยากจนพิเศษ จะได้รับทุนเสมอภาคจาก กสศ. คนละ 3,840 บาทต่อปี และได้รับเงินอุดหนุนปัจจัยพื้นฐานสำหรับนักเรียนยากจนจาก สพฐ. เพิ่มเติมอีกคนละ 1,000 บาทต่อปี 

ครูฟารีดาบอกว่า โรงเรียนจะมอบเงินทุนเสมอภาคให้กับครอบครัวเด็กโดยตรง ส่วนใหญ่ผู้ปกครองจะนำไปใช้จ่ายกับของจำเป็นต่อชีวิตความเป็นอยู่ เช่น ข้าวสาร อาหารแห้ง หรืออุปกรณ์การเรียน

“ครอบครัวบนเกาะตันหยงกลิงหลายครอบครัว ต้องเดินทางไกลไปทำงานรับจ้างในร้านอาหาร โรงแรมในตัวจังหวัด หรือข้ามไปทำงานบนเกาะหลีเป๊ะซึ่งเป็นแหล่งท่องเที่ยว บางรายข้ามไปทำงานถึงประเทศมาเลเซีย ผู้ปกครองส่วนหนึ่งทำประมงพื้นบ้าน มีรายได้ไม่แน่นอน จึงต้องฝากลูกไว้ให้ปู่ย่าตายายดูแล”

โรงเรียนบ้านตันหยงกลิงเป็นโรงเรียนขนาดเล็ก ที่ครูทุกคนร่วมแรงร่วมใจ ออกเยี่ยมบ้านเด็กครบ 100% สิ่งที่พบคือสภาพความเป็นอยู่ที่เรียบง่ายและลำบาก บ้านส่วนใหญ่ปลูกสร้างจากไม้โกงกางและวัสดุที่หาได้จากธรรมชาติบนเกาะ

เงินจากทุนเสมอภาคจึงช่วยให้เด็ก ๆ มีโอกาสซื้ออุปกรณ์การเรียน ชุดนักเรียน หรือค่าใช้จ่ายในการเดินทางมาโรงเรียน ส่วนใหญ่ใช้เงินกันตามอัตภาพ ได้มาจากบ้านไม่เยอะ วันละประมาณ 20–25 บาท สำหรับซื้อขนมจากร้านค้าสหกรณ์ของโรงเรียน หรือร้านค้าบนเกาะซึ่งมีอยู่ไม่กี่แห่ง

“เด็ก ๆ ที่นี่ชอบมาโรงเรียนมาก เกาะของเราเป็นเกาะที่เล็ก แทบไม่มีพื้นที่ทำกิจกรรมอื่นนอกจากเรียนที่โรงเรียน และโรงเรียนสอนศาสนา โรงเรียนจึงกลายเป็นเหมือนทุกอย่างในชีวิตของพวกเขา”

ครูฟารีดาเล่าว่า โรงเรียนพยายามจัดการเรียนการสอนแบบ Active Learning ให้มากที่สุด ใช้สภาพแวดล้อมรอบโรงเรียนเป็นห้องเรียนธรรมชาติ พานักเรียนลงมือปฏิบัติจริง ทดลอง ค้นคว้า และเรียนรู้จากผู้ใหญ่ในชุมชนที่ประกอบอาชีพประมงพื้นบ้าน

“แม้เราจะเป็นโรงเรียนเล็ก ๆ ที่ยังขาดแคลนในหลายด้าน แต่เด็ก ๆ ที่นี่ก็ยังตื่นเช้าและอยากมาเรียนทุกวัน ครูทุกคนจึงอยากให้มีความช่วยเหลือมาถึงที่นี่เยอะ ๆ โดยเฉพาะทุนต่าง ๆ เพื่อให้เด็ก ๆ ได้รู้ว่า ยังมีคนอีกมากมายที่คิดถึง และห่วงใยพวกเขา”

กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) ได้ร่วมส่งเสริมโอกาสทางการศึกษาแก่โรงเรียนบ้านตันหยงกลิง โรงเรียนขนาดเล็กบนเกาะตันหยงกลิง ตำบลเกาะสาหร่าย จังหวัดสตูล มาอย่างต่อเนื่อง ผ่านการสนับสนุนหลายมิติที่มุ่งสร้างการเปลี่ยนแปลงเชิงระบบ

หนึ่งในนั้นคือการจัดสรร “ทุนเสมอภาค” ให้แก่นักเรียนเกือบทั้งโรงเรียนที่อยู่ในเกณฑ์ยากจนพิเศษ ภายใต้โครงการจัดสรรเงินอุดหนุนแบบมีเงื่อนไข (Conditional Cash Transfer: CCT) ซึ่งไม่เพียงช่วยแบ่งเบาภาระครอบครัว แต่ยังเป็นพลังใจสำคัญที่ทำให้เด็ก ๆ ได้มาเรียนต่อเนื่อง ไม่หลุดออกจากระบบการศึกษา

นอกจากนี้ ยังมีการพัฒนาศักยภาพครูและสถานศึกษา ผ่านโครงการ “ครูรัก(ษ์)ถิ่น” เพื่อสร้างครูจากเด็กในชุมชนให้กลับมาสอนในบ้านเกิด เสริมสร้างโอกาส ลดอัตราการโยกย้ายครูในโรงเรียนพื้นที่ห่างไกล และสนับสนุนนวัตกรรมการผลิตและพัฒนาครูแบบมุ่งเป้าตอบโจทย์ปัญหาเชิงพื้นที่และในโอกาสครบรอบ 50 ปี ตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย ได้ร่วมกับ กสศ. ดำเนินโครงการ “คอมพิวเตอร์เพื่อเด็กไทย ใส่ใจเรื่องการเงิน” มอบคอมพิวเตอร์เพื่อใช้ในการเรียนรู้ พร้อมสื่อสร้างความรู้ด้านการเงินให้กับนักเรียนโรงเรียนบ้านตันหยงกลิง เป็นอีกหนึ่งความร่วมมือที่มุ่งลดความเหลื่อมล้ำทางการศึกษา เสริมสร้างโอกาส และเปิดโลกการเรียนรู้ให้เด็ก ๆ บนเกาะเล็ก ๆ แห่งนี้ได้เติบโตอย่างมีคุณภาพ พร้อมเปล่งประกายศักยภาพในระยะยาว

The post “ทุนเสมอภาค” คือกำลังใจ… ที่บอกเด็ก ๆ ว่า ยังมีคนห่วงใย และคิดถึงพวกเขา : ครูฟารีดา สลีมิน first appeared on กสศ..

พื้นที่ตำบลเกาะสาหร่าย อำเภอเมือง จังหวัดสตูล เป็นเกาะเล็ก ๆ ที่มีประชากรเพียง 433 คน จาก 234 ครัวเรือน ที่นี่เองคือที่ตั้งของโรงเรียนบ้านตันหยงกลิง ที่ผอ.สมาน หวังผล เล่าว่า เด็ก ๆ จะมาโรงเรียนตั้งแต่เช้าตรู่ ภาพที่ทุกคนบนเกาะคุ้นเคยกันดี คือประมาณ 6 โมงเช้า เด็ก ๆ จะเริ่มทยอยมาถึงโรงเรียนกันอย่างพร้อมเพรียง

“ตอนเช้า เด็กส่วนใหญ่เดินมาโรงเรียนเองเพราะบ้านอยู่ใกล้โรงเรียนมาก บางคนก็มีแม่มาส่งเพราะส่วนใหญ่พ่อจะไปออกเรือ โรงเรียนจึงเป็นพื้นที่สำคัญมากของเด็ก ๆ ที่นี่ เป็นเสมือนบ้านอีกหลังหนึ่ง มาเรียนแต่เช้า หลังเลิกเรียนก็เดินกลับบ้าน เปลี่ยนชุดนักเรียนแล้วก็กลับมาวิ่งเล่นกันที่โรงเรียน”

ชีวิตประจำวันของเด็ก ๆ บนเกาะ ซึ่งเป็นชาวมุสลิม 100% ในวันธรรมดาจันทร์–ศุกร์ เด็กจะมาเรียนที่โรงเรียน ส่วนวันเสาร์–อาทิตย์ ก็ไปเรียนด้านศาสนาในโรงเรียนตาดีกา เมื่อลงจากเรือหรือเดินมาถึงโรงเรียน เด็ก ๆ จะช่วยกันแบ่งกลุ่มทำความสะอาด ซึ่งเป็นนโยบายของโรงเรียนในการปลูกฝังเรื่องการรักความสะอาด ที่ไม่ใช่เพียงเรื่องภายนอก แต่รวมถึงการดูแลจิตใจและสิ่งแวดล้อมตามหลักศาสนาอิสลาม

“แม้เด็กส่วนใหญ่จะมาจากครอบครัวยากจน แต่เราพยายามทุกวิถีทางเพื่อให้เด็กทุกคนได้เรียนจนจบภาคบังคับโดยไม่ลาออกกลางคัน เด็กที่นี่ต้องได้เรียนหนังสือทุกคน 100% ใครที่ประสบปัญหามาเรียนไม่ได้ ผมจะไปติดตามถึงบ้านในทันทีว่าเกิดอะไรขึ้น ไปดูให้เห็นถึงบ้าน ไปถามพ่อแม่ปู่ย่าตายาย ต้องไปนั่งคุยกับผู้ปกครองว่าติดขัดอะไร ติดขัดเรื่องไหน แล้วค่อยมาหาทางคิดกันว่า จะหาทางออกอย่างไร 

“ต้องบอกให้เขาเข้าใจว่า การส่งลูกหลานมาเรียนนั้นสำคัญมาก การเรียนคือรากฐานสำคัญในการพัฒนาชุมชน สามารถสร้างความเข้มแข็งให้กับชุมชน ช่วยให้คนในพื้นที่มีความรู้ ทักษะ และโอกาสในการพัฒนาตนเอง เพื่อสร้างคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้นและมีส่วนร่วมในการพัฒนาชุมชนอย่างยั่งยืน”

เยี่ยมบ้าน: โอกาสสำคัญในการรู้จักชีวิตเด็กและครอบครัว

ผอ.สมาน เล่าว่า หลักการสำคัญที่โรงเรียนบ้านตันหยงกลิงใช้ดูแลนักเรียนคือ “การเยี่ยมบ้านเด็กทุกคน” ครูทุกคนจะแบ่งสายกันเดินเท้าไปหาเด็ก ๆ ถึงบ้านเพื่อให้ได้ข้อมูลทุกครัวเรือน หากพบว่าเด็กคนใดมีปัญหาก็จะให้ครูเข้าไปติดตาม มีปัญหาเรื่องของอะไรบ้าง ปัญหาเรื่องเศรษฐกิจของครอบครัว ปัญหาเรื่องปากท้อง ไปช่วยกันดูว่ามีอะไรบ้างที่เป็นอุปสรรคในการมาเรียนของเด็ก ๆ  

ข้อมูลที่ได้จากการเยี่ยมบ้านจะถูกนำเข้าสู่กระบวนการ PLC (Professional Learning Community) หรือ “ชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ” ที่คุณครูและผู้บริหารร่วมกันวิเคราะห์ พัฒนาแนวทางการเรียนรู้ สร้างบรรยากาศที่ดีและหาแนวทางช่วยเหลือเด็กอย่างเป็นระบบ เพื่อยกระดับคุณภาพการศึกษาและผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนในระยะยาว

“การไปเยี่ยมบ้านทำให้เห็นปัญหา บางครั้งเราไปเห็นกับตาว่าเด็กบางคนลำบากมาก บางคนจำเป็นต้องได้รับความช่วยเหลืออย่างเร่งด่วน บางคนต้องการทุนการศึกษา เราก็จะประสานกับหน่วยงานต่าง ๆ เช่นปีที่ผ่านมา เราได้ประสานกับ อบจ. เพื่อขอทุนช่วยเหลือเด็ก อบจ. ได้ส่งเจ้าหน้าที่ลงมาดูสภาพจริง ก็จัดสรรงบประมาณมาให้ เราพยายามประสานความช่วยเหลือด้านต่าง ๆ นอกเหนือจากงบประมาณที่รัฐจัดสรรให้โรงเรียน”

โรงเรียนบ้านตันหยงกลิงเป็นโรงเรียนขนาดเล็ก งบประมาณที่ได้รับการจัดสรรตามจำนวนเด็กทำให้ ผอ.สมาน ต้องบริหารจัดการภายใต้ข้อจำกัด และเมื่อโรงเรียนตั้งอยู่บนเกาะ ค่าใช้จ่ายก็ยิ่งสูงกว่าพื้นที่อื่น ที่เกิดขึ้นจริงเมื่อเร็ว ๆ นี้ คือการเปลี่ยนกระเบื้องหลังคาเพียงแค่ 2 แผ่น ต้องเดินทางขึ้นฝั่งไปซื้อและขนกลับมา ยกขึ้น ยกลง ด้วยแรงคนอย่างน้อย 5 ครั้ง

“ประเด็นท้าทายในการทำงานสำหรับผม คือการบริหารบนความขาดแคลน”

“ผมบอกกับครูทุกคนว่าทำงานให้เต็มที่ ผมไม่อยากให้ครูทำงานอื่นนอกจากการสอน ถ้ามีงานเดินเอกสารหรืองานติดต่อราชการส่วนกลางของจังหวัดที่ผมทำแทนครูได้ ผมจะไปดำเนินการแทนทั้งหมด 

“ผมบอกน้องนักการภารโรงว่า ถ้าติดภาระงานที่ช่วยสนับสนุนการเรียนของลูก ๆ เช่น งานเซ็ตคอมพิวเตอร์ เซ็ตอุปกรณ์เพื่อการเรียนรู้ งานที่ต้องใช้ความเชี่ยวชาญที่เขามีและผมไม่มี ผมจะไปตัดหญ้า กวาดโรงเรียนแทนเขาเอง 

“ครู บุคลากรทุกคนของโรงเรียนเรา รวมทั้งตัวผม ทราบดีว่ามาอยู่ที่นี่ จะต้องอดทนเสียสละมากกว่าที่อื่น เพื่อให้ลูก ๆ ทุกคนได้รับการศึกษาอย่างเท่าเทียมกับนักเรียนที่อยู่บนฝั่งให้ได้มากที่สุด”

โรงเรียนเล็กที่ไม่ทิ้งใครไว้ข้างหลัง

บ้านตันหยงกลิงเป็นชุมชนขนาดเล็ก ที่นี่มีร้านอาหารเพียงแห่งเดียว ร้านขายของชำเล็ก ๆ ไม่กี่ร้าน และโรงเรียนบ้านตันหยงกลิงก็เป็นโรงเรียนขนาดเล็กที่เปิดสอนตั้งแต่อนุบาล 2 ถึง ป.6 มีนักเรียนทั้งหมด 46 คน ครูรวมบุคลากรทางการศึกษา 11 คน

“ที่นี่ เรามีเด็กที่เรียนคนเดียวตั้งแต่ชั้นอนุบาล จนตอนนี้อยู่ ป.2 การเรียนคนเดียวเป็นเรื่องละเอียดอ่อนมาก เราต้องดูแลไม่ให้เขาเหงา หรือเครียด เราจึงจัดบางวิชาให้ไปเรียนรวมกับชั้นอื่น เพื่อให้เขารู้สึกว่ามีเพื่อน”

แม้ฐานะครอบครัวของเด็กจะลำบาก แต่เด็กที่นี่แทบไม่เคยขาดเรียน ปีที่ผ่านมา เด็ก ป.6 ทั้ง 7 คน ได้เรียนต่อมัธยมต้นครบถ้วน โดย 5 คนเรียนต่อที่โรงเรียนบ้านตันหยงอุมาชัยพัฒนาบนเกาะเดียวกันนี้ อีก 2 คน เดินทางไปเรียนในเมือง

“เราเป็นโรงเรียนเล็ก เด็กทุกคนเป็นเสมือนสมาชิกของครอบครัว เราจะทอดทิ้งใครคนใดคนหนึ่งไม่ได้”

ชุมชน คือโรงเรียนขนาดใหญ่ที่ขยายขอบเขตออกไปไม่จำกัด

ผอ.สมานมองว่า จุดแข็งของเกาะบ้านตันหยงกลิงคือมี “ชุมชนที่เข้มแข็ง” ทุกคนที่นี่รู้จักกันหมดทั้งเกาะ ความใกล้ชิดนี้ จึงควรนำมาใช้เป็นพลังในการพัฒนาโรงเรียน

“ความเป็นชุมชนที่เรามีน่าจะถูกนำมาเป็นหัวใจสำคัญในการทำงาน ผมพยายามผลักดันให้ชุมชนเข้ามามีส่วนร่วม เป็นเหมือนหุ้นส่วนของโรงเรียน เพราะถ้าไม่มีความร่วมมือจากชุมชน ก็ยากที่ครูกับผู้อำนวยการจะพัฒนาโรงเรียนได้เต็มที่”

คนในชุมชนที่นี่ เป็นทั้งผู้ช่วยสอดส่องดูแลเด็ก เป็นแหล่งเรียนรู้ทั้งด้านวิชาการและภูมิปัญญาที่สำคัญสำหรับนักเรียน ซึ่งโรงเรียนจะจัดกิจกรรมเชื่อมโยงกับชุมชนอยู่สม่ำเสมอ เช่น พาเด็กไปเรียนรู้การถักอวน ซ่อมอวน ดูแปลงเกษตรของเกษตรกรบนเกาะ ความร่วมมือเช่นนี้ทำให้ผู้ปกครองใส่ใจเรื่องการเรียนของลูกมากขึ้น ประชุมผู้ปกครองก็มาเกือบครบทุกคน และร่วมแสดงความคิดเห็นเพื่อพัฒนาโรงเรียน

“พ่อแม่ผู้ปกครองที่นี่ตื่นตัวเรื่องการดูแลโรงเรียนมาก เวลาที่โรงเรียนเรียกประชุมผู้ปกครอง ทุกคนจะมากันอย่างพร้อมเพรียง ใครมองเห็นจุดบกพร่องอะไร ก็ช่วยกันเสนอความคิดเห็นและทางออกในการปรับปรุงและพัฒนา 

“สิ่งที่เกิดขึ้นคือการได้เห็นว่า ชุมชนคือโรงเรียนที่ขยายขอบเขตออกไป บางครั้งโรงเรียนก็เหมือนกลายเป็นพื้นที่ที่ไม่มีรั้วกั้น คนบนเกาะทำให้ทั้งชุมชนกลายเป็นโรงเรียน เกาะทั้งเกาะก็คือโรงเรียน” – ผอ.สมาน หวังผล โรงเรียนบ้านตันหยงกลิง ต.เกาะสาหร่าย อ.เมือง จ.สตูล

กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) ได้ร่วมส่งเสริมโอกาสทางการศึกษาแก่โรงเรียนบ้านตันหยงกลิง โรงเรียนขนาดเล็กบนเกาะตันหยงกลิง ตำบลเกาะสาหร่าย จังหวัดสตูล มาอย่างต่อเนื่อง ผ่านการสนับสนุนหลายมิติที่มุ่งสร้างการเปลี่ยนแปลงเชิงระบบ

หนึ่งในนั้นคือการจัดสรร “ทุนเสมอภาค” ให้แก่นักเรียนเกือบทั้งโรงเรียนที่อยู่ในเกณฑ์ยากจนพิเศษ ภายใต้โครงการจัดสรรเงินอุดหนุนแบบมีเงื่อนไข (Conditional Cash Transfer: CCT) ซึ่งไม่เพียงช่วยแบ่งเบาภาระครอบครัว แต่ยังเป็นพลังใจสำคัญที่ทำให้เด็ก ๆ ได้มาเรียนต่อเนื่อง ไม่หลุดออกจากระบบการศึกษา

นอกจากนี้ ยังมีการพัฒนาศักยภาพครูและสถานศึกษา ผ่านโครงการ “ครูรัก(ษ์)ถิ่น” เพื่อสร้างครูจากเด็กในชุมชนให้กลับมาสอนในบ้านเกิด เสริมสร้างโอกาส ลดอัตราการโยกย้ายครูในโรงเรียนพื้นที่ห่างไกล และสนับสนุนนวัตกรรมการผลิตและพัฒนาครูแบบมุ่งเป้าตอบโจทย์ปัญหาเชิงพื้นที่

และในโอกาสครบรอบ 50 ปี ตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย ได้ร่วมกับ กสศ. ดำเนินโครงการ “คอมพิวเตอร์เพื่อเด็กไทย ใส่ใจเรื่องการเงิน” มอบคอมพิวเตอร์เพื่อใช้ในการเรียนรู้ พร้อมสื่อสร้างความรู้ด้านการเงินให้กับนักเรียนโรงเรียนบ้านตันหยงกลิง เป็นอีกหนึ่งความร่วมมือที่มุ่งลดความเหลื่อมล้ำทางการศึกษา เสริมสร้างโอกาส และเปิดโลกการเรียนรู้ให้เด็ก ๆ บนเกาะเล็ก ๆ แห่งนี้ได้เติบโตอย่างมีคุณภาพ พร้อมเปล่งประกายศักยภาพในระยะยาว

The post ‘โรงเรียนบ้านตันหยงกลิง’ โรงเรียนขนาดเล็ก… แต่เปรียบได้กับลมหายใจของชุมชน first appeared on กสศ..

ครูรีย์ นัจรีย์ หมื่นพราน ครูวิชาภาษาไทย โรงเรียนบ้านตะโละใส ได้วางแผนการจัดการเรียนรู้ที่เน้นให้นักเรียนเข้าใจภาษาไทยให้ถูกต้อง โดยเน้นเสริมทักษะการคิดวิเคราะห์ เชื่อมโยงผ่านเรื่องราวในชีวิตประจำวัน และที่สำคัญคือ ‘เด็กๆ ต้องมีความสุขในการเรียน’

‘รู้เขารู้เรา รบร้อยครั้งชนะร้อยครั้ง’

ในกิจกรรมการเรียนรู้เรื่องหน่วยชนิดและหน้าที่ของคำ ชั้น ป.5 เรื่อง ‘คำนาม’ ซึ่งมีเป้าหมายให้นักเรียนมีความรู้ความเข้าใจและสามารถจำแนกชนิดของคำนามได้ ครูรีย์เล่าว่า ก่อนเริ่มเรียนจะทำความเข้าใจกับวัตถุประสงค์ของเรื่องที่สอนอย่างละเอียด แล้วทำความรู้จักนักเรียนแต่ละคนว่ามีจุดอ่อนจุดแข็งอย่างไร โดยยึดภาษิต ‘รู้เขารู้เรา รบร้อยครั้งชนะร้อยครั้ง’ 

“หากเราเข้าใจเนื้อหาวิชาเป็นอย่างดีและรู้ว่านักเรียนมีความพร้อมแค่ไหน ไม่ว่าจะสอนหรือทดสอบเรื่องใด นักเรียนจะสามารถทำได้ อาวุธสำคัญของการ ‘รู้เขา’ จึงต้องประเมินเด็กก่อนเรียนด้วยแบบทดสอบ ซึ่งจะทำให้รู้จักผู้เรียนเบื้องต้นว่าเขามีความรู้พื้นฐานในเรื่องที่จะเรียนมากน้อยแค่ไหน”

ครูรีย์กล่าวว่า แบบทดสอบทำให้รู้ว่าเด็กในห้องเรียน 98% ยังสับสน แยกไม่ได้ว่าคำใดเป็นคำนามทั่วไป และคำใดเป็นคำนามเฉพาะเจาะจง ส่วนอีก 2% ที่สามารถแยกได้นั้นคือเด็กที่เคยเรียนผ่านมาก่อนล่วงหน้า

เมื่อรู้พื้นฐานของเด็กแต่ละคนแล้ว ขั้นต่อไปจะให้เด็กๆ อ่านออกเสียงกลอนเรื่องชนิดของคำพร้อมกัน ซึ่งถือเป็นเครื่องมือช่วยจำได้เป็นอย่างดี

“การเลือกกลอนเราไม่ได้เลือกเพียงเพราะเนื้อหาที่โดนใจ แต่กลอนที่เลือกมานั้นสามารถใส่ทำนองประกอบการอ่านคล้ายๆ กับนักเรียนกำลังร้องเพลงแร็พ ซึ่งการที่เขาสนุกนี้เอง ที่ทำให้มีสมาธิจำความหมายและตัวอย่างของคำได้รวดเร็ว” ครูรีย์กล่าว

ไม่ใช่แค่ตอบคำถามได้ แต่ต้องอธิบายคำตอบได้ด้วย

อีกสิ่งหนึ่งที่สำคัญคือคำถามของครูและการให้นักเรียนอธิบายเหตุผลประกอบควบคู่กัน ในการพูดคุยหลังอ่านกลอนจบ โดยการสอนที่ใช้คำถามให้นักเรียนคิดเพื่ออธิบายคำตอบ เป็นวิธีทำความเข้าใจกับผู้เรียนเกี่ยวกับความหมายของคำนาม ที่ทำให้นักเรียนสามารถจำ เข้าใจ และจินตภาพออกได้ด้วยตัวเอง เพราะการสอนให้รู้จักคำผ่านการคิดล้วนเป็นพื้นฐานที่แข็งแรงและสำคัญสำหรับนักเรียนในระดับที่ลึกขึ้นในอนาคต

ผลพลอยได้ของการชวนเด็กๆ คุย ยังช่วยสร้างบรรยากาศในห้องเรียนและกระตุ้นการตอบสนองของผู้เรียน เขาจะพร้อมเปิดใจที่จะเรียนรู้ ต่อจากนั้นครูจึงสามารถสอนเนื้อหาที่ลึกขึ้น อย่างหลักสังเกตคำนามทั่วไปกับคำนามเฉพาะเจาะจง พร้อมทำ ’กิจกรรมพาทำ’ เช่น ให้นักเรียนเขียนคำ 2 คำที่ประกอบด้วยคำนามทั่วไป 1 คำ และคำนามเฉพาะเจาะจง 1 คำ ในระหว่างกิจกรรมครูจะคอยกระตุ้นเด็กๆ ให้นึกคำที่ใช้เรียกชื่อคน สัตว์ สิ่งของ หรือสถานที่ที่พบเห็นรอบตัว หรือจากประสบการณ์ของตนเอง โดยกำหนดเวลาสั้นๆ ราว 5 นาที จากนั้นสุ่มถามนักเรียนทีละคน

“ในการเฉลย ครูได้เปิดโอกาสให้นักเรียนทั้งห้องช่วยกันพิจารณาคำตอบของเพื่อน หยิบยกเหตุผลมาอธิบายกันว่าถูกต้องหรือไม่ ถือเป็นการทวนหลักการวิเคราะห์ไปด้วยกัน ซึ่งถึงตรงนี้เด็กๆ ส่วนใหญ่สามารถเข้าใจและยกตัวอย่างได้แล้ว เช่น โรงเรียน เป็นคำนามทั่วไป ขณะที่โรงเรียนบ้านตะโละใสคือคำนามที่ชี้เฉพาะเจาะจง ใจความสำคัญของการถามตอบในกิจกรรมพาทำนี้ ช่วยให้ครูประเมินระหว่างเรียนได้ว่าเขาเข้าใจความหมายหรือความต่างของคำนามทั้งสองแบบมากน้อยแค่ไหน”

เชื่อมโยงบทเรียนผ่านเรื่องราวในชีวิตประจำวัน

หลักการสำคัญของ Active Learning คือการทำให้นักเรียนมีส่วนร่วมกับบทเรียน โดยมีครูทำหน้าที่เป็นโค้ชคอยกำกับ การให้โจทย์ที่เชื่อมโยงกับเรื่องราวหรือเหตุการณ์ในชีวิตประจำวัน จึงเป็นวิธีหนึ่งที่สนับสนุนการตอบสนองของนักเรียนได้เป็นอย่างดี ระหว่างนั้นครูจะคอยให้ข้อแนะนำและกำลังใจกับเด็กๆ ตลอดการทำกิจกรรมไปร่วมกัน

ครูรีย์ระบุว่า การดำเนินกิจกรรมคือสิ่งที่ทำให้นักเรียนเรียนรู้ไปพร้อมกันและช่วยเหลือกันได้ โดยเฉพาะการให้เด็ก ๆ แบ่งกลุ่มทำงาน มีการแบ่งหน้าที่ในกลุ่ม ตั้งหัวหน้า รองหัวหน้า เลขากลุ่ม คัดเลือกตัวแทนออกมาทำกิจกรรมในแต่ละโจทย์ เมื่อเขาได้ช่วยกันคิด วิเคราะห์คำตอบ กระบวนการจะสร้างการมีส่วนร่วมและทำให้นักเรียนสนุก มีแรงจูงใจที่จะค้นหาคำตอบและทำงานให้สำเร็จ

ขณะที่การตรวจคำตอบทีละกลุ่ม จะทำให้การประเมินนักเรียนทำได้ทั่วถึง เนื่องจากครูสามารถอธิบายย้อนกลับได้ทันที และนักเรียนก็สามารถสะท้อนกลับหาครูได้ทันทีเช่นกัน

“การประเมินรายกลุ่มเป็นการย้ำความเข้าใจให้เกิดความแม่นยำได้ดี เช่นในห้องเรียนมีเด็กที่สงสัยว่าแม่ให้ไปตลาดเพื่อซื้อปลา 1 กิโลกรัม เมื่อเด็กซื้อมาแม่ถามว่าทำไมซื้อปลาทู ไม่ซื้อปลากะพง แสดงให้เห็นว่าเด็กสามารถหยิบยกเรื่องนี้มาเป็นโจทย์ได้ว่าการที่แม่ไม่ได้ระบุสายพันธุ์ปลา เป็นการละเลยความเข้าใจเรื่องคำนามได้เป็นอย่างดี ทั้งลักษณะของข้อสงสัยที่เชื่อมโยงกับชีวิตประจำวัน ยังทำให้ครูอธิบายเสริมเรื่องการพูดเพื่อการสื่อสารในชีวิตประจำวันควบคู่ไปได้อีกด้วย

“การเรียนที่ดี จึงควรเป็นการเรียนรู้ที่ครูต้องใช้วิธีการที่หลากหลายเพื่อพัฒนาผู้เรียน และสมรรถนะที่ควรปลูกฝังให้นักเรียนมีติดตัว นอกจากการใช้ภาษาไทยที่ถูกต้องแล้ว สิ่งสำคัญอีกอย่างคือทักษะการคิดนั่นเอง” ครูรีย์กล่าวสรุป

ความสนุกสนาน ช่วยดึงดูดความสนใจและจำบทเรียนได้ดียิ่งขึ้น

ครูมะ ซาลามะ เกศา ครูวิชาภาษาอังกฤษ กล่าวเสริมว่าการจัดการเรียนการสอนที่เน้น Active Learning โดยการใช้รูปภาพ เพลง การขยับร่างกาย และการเล่นเกมประกอบ คือกลวิธีที่ช่วยทำให้การเรียนภาษาเป็นเรื่องสนุกและสร้างการเรียนรู้ที่ดีไปได้พร้อมกัน

การใช้เพลงนำเข้าสู่บทเรียนสามารถดึงดูดความสนใจของเด็กๆ ได้เร็ว และช่วยให้นักเรียนจำคำศัพท์ได้ดีขึ้น เด็กๆ จะสนุกกับการร้องเพลง ได้ฝึกออกเสียงคำ แล้วเมื่อได้ทำท่าทางประกอบเพลงเป็นประจำเขาจะจำคำศัพท์ได้ เช่นการสอนเรื่อง My Body โดยใช้เพลง Head, Shoulder, Knees and Toes เด็กๆ ก็จะจำเนื้อหาในหน่วย My Body ได้อย่างแม่นยำ

“การสอดแทรกเนื้อหาผ่านความบันเทิง ช่วยให้นักเรียนมีพื้นฐานภาษาที่แข็งแรง เป็นประโยชน์ในการเรียนภาษาในระดับที่สูงขึ้นต่อไป” ครูมะกล่าว

ร่วมสร้างโอกาสไปกับ
กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.)
www.eef.or.th/donate/
ธนาคารกรุงไทย สาขาซอยอารีย์
เลขที่ : 172-0-30021-6
บัญชี : กสศ.มาตรา 6(6) – เงินบริจาค

The post เติมความสุขในการเรียน เสริมทักษะคิดวิเคราะห์ผ่านการเรียนภาษา first appeared on กสศ..

ที่ผ่านมาครูจำนวนไม่น้อยเลือกที่เอาใจใส่นักเรียนที่ตั้งใจเรียน แต่ละเลยไม่สนใจที่จะเด็กดื้อ เด็กเกเรไว้ ปล่อยให้กลายเป็น “เด็กหลังห้อง” ทั้งที่หลายคนมีศักยภาพที่จะถูกหล่อหลอมให้กลายเป็นบุคลากรที่มีคุณค่าของสังคม

การสร้างความเสมอภาคในห้องเรียน คุณครูจะต้องสอดส่องเอาใจใส่และรู้ว่าการเรียนการสอนแบบใดที่เหมาะกับนักเรียนคนไหน เพราะนักเรียนแต่ละคนไม่สามารถใช้วิธีสอนแบบเดียวกันได้ทั้งหมด

ไปจนถึงการปรับเปลี่ยนการสอนแบบเน้น “ท่องจำ​” ที่นอกจากจะน่าเบื่อจนเป็นไม้เบื้อไม้เมากับนักเรียนแล้ว ยังบั่นทอนความคิดสร้างสรรค์ ความคิดเชิงวิเคราะห์ และตีกรอบจินตนาการ ไปจนถึงการทำลายความสามารถในการค้นคว้าหาคำตอบในสิ่งที่สงสัยใคร่รู้

จากเด็กที่ไม่มีใครอยากได้
จนปัจจุบันเพื่อนต้องแย่งตัวเอาเข้ากลุ่ม

หนี่งในตัวอย่างความสำเร็จที่เป็นรูปธรรมเกิดขึ้นในห้องเรียน “โครงงานฐานวิจัย” ของโรงเรียนบ้านปากบาง จ.สตูล ที่สามารถเปลี่ยนแปลงเด็กหลังห้องคนหนี่งในก้าวขึ้นมาเป็นผู้นำชั้นเรียนที่เพื่อนๆ ให้การยอมรับ

​จากเดิมที่น้องมูฮัมหมัด นักเรียนชั้น ป.5 เคยถูกมองว่า เป็นเด็กเกเร ชอบแกล้งเพื่อน ไม่ตั้งใจเรียน ไม่ส่งการบ้าน ไม่ส่งงานตามที่ได้รับมอบหมาย จนทำให้เพื่อนๆ ไม่ยอมรับ หลายครั้งก็ไม่มีใครอยากให้เข้ามาร่วมทำงานกลุ่มด้วยกัน  แต่ทุกวันนี้น้องมูฮัมหมัดกลายเป็นผู้นำที่พาเพื่อนๆ ทำงาน ​และหลายคนพยายามชวนเขาเข้ากลุ่ม

ด้วยการเรียนการสอนแบบ “โครงงานฐานวิจัย” ที่เน้นให้เด็กได้ทำกิจกรรมร่วมกัน สนับสนุนให้เด็กได้รู้จักคิดตั้งคำถาม และหาคำตอบ ทำให้น้องมูฮัมหมัด กลับมาสนใจการเรียนอีกครั้งและทำได้ดี ทั้งการทดลอง การลงมือปฏิบัติเพื่อหาคำตอบ ไปจนถึงการกล้าคิด กล้าตอบคำถาม

คำถาม สู่ การทดลอง
และ คำตอบที่ไม่ได้มีแค่คำตอบเดียว

โครงงานฐานวิจัยของนักเรียนชั้นป.5 โรงเรียนบ้านปากบาง เน้นให้นักเรียน “ตั้งคำถาม” และ มีการ “ทดลอง” เพื่อให้ได้ “คำตอบ” ซึ่งคำตอบที่ได้อาจออกมาเป็นคำตอบหลายชุด และไม่มีคำตอบใด เป็นคำตอบที่ผิด 

ในการเรียนโครงงานฐานแต่ละครั้ง จะเริ่มจาก “จินตปัญญา” ผนวกกับ เรื่องของคุณธรรม ผ่านเรื่องเล่า ละคร และบทเพลง ให้นักเรียนได้ถอดบทเรียนว่าสิ่งที่ได้ฟัง และได้ดู สอดคล้องกับคุณธรรมในเรื่องใด และในบางครั้งยังให้นักเรียนได้ฝึกการนั่งสมาธิ 

นอกจากนี้ยังมีทำ “Brain gym” หรือทำกิจกรรมบริหารสมอง ก่อนที่จะเข้าสู่กระบวนการของหลักคิด โดยอยู่ในรูปแบบของ สะเต็มศึกษา (Science Technology Engineering and Mathematics Education: STEM Education)  เพื่อให้เด็กสามารถบูรณาการความรู้ระหว่างศาสตร์วิชาต่างๆ เข้าด้วยกันได้ ผ่านการทดลองโครงงานต่างๆ 

กระบวนการตั้งคำถามช่วยดึงศักยภาพเด็ก

ครู “วรรณิศา สามารถ” ครูประจำชั้นของน้องมูฮัมหมัดในชั้นป.5  เล่าให้ฟังว่า เทคนิคเริ่มแรกของครู คือการตั้งคำถามให้เด็กได้ลองตอบก่อน จากนั้นฝึกให้ตั้งคำถามในสิ่งที่อยากถาม 

“ในการออกสำรวจพื้นที่เราต้องไปหาภูมิปัญญาชาวบ้าน เช่น ตอนพาไปดูการทำผ้าบาติกสีย้อมธรรมชาติ ถามนักเรียนว่าส่วนใหญ่แล้วที่นักเรียนเคยเห็นการทำผ้าบาติกเขาใช้อะไรบ้างในการทำ เด็กๆ ก็จะตอบว่าใช้ผ้า ใช้สี พอเด็กเห็นว่าสีที่ใช้เป็นสีสังเคราะห์เขาก็จะถามว่า ใช้สีจากธรรมชาติได้ไหม เช่น อัญชัน ขมิ้น ที่บ้านมาย้อมได้หรือไม่ ต่อมาเราก็พาไปดูกรรมวิธีการผลิตสีจากธรรมชาติ เช่น สีจากดิน จากเปลือกไม้ เด็กก็เริ่มตั้งคำถามว่า ทำไมต้องนำไปต้มก่อน  ต้องต้มนานไหม เขาสงสัยอะไรเขาก็ถามออกมา” ครูวรรณิศา เล่าถึงประสบการณ์ที่นำเด็กออกไปดูการทำผ้าบาติกของชุมชนในพื้นที่

เห็นได้ว่ากระบวนการตั้งคำถามของเด็กจะช่วยดึงศักยภาพของเด็กออกมาได้ เพราะอย่างน้อย ถ้าเด็กมีคำถาม แสดงว่าเด็กอยากรู้ และมีความสนใจด้านไหน มีศักยภาพด้านใด

ไม่ทิ้งเด็กคนไหนไว้ข้างหลัง
ต้องค้นหาศักยภาพของเด็กแต่ละคน ​

จากนั้นจะเป็นการให้นักเรียนได้ถอดบทเรียนหลังการทดลอง (After Action Review: AAR) โดยให้นักเรียนได้แสดงความคิดกันว่านักเรียนได้เรียนรู้เรื่องอะไรบ้าง ให้เด็กได้ฝึกเล่าให้เพื่อนฟังถึงกระบวนการตั้งคำถาม และการค้นหาคำตอบด้วยตัวเอง

กระบวนการคิดของเด็กนี้ เกิดประโยชน์กับการเรียนวิชาอื่นๆ ด้วย ถ้าหากนักเรียนคนใดไม่เข้าใจในเนื้อหาการสอนของครู เด็กก็จะกล้าตั้งคำถาม จนเข้าใจถึงบทเรียนนั้น จากเดิมที่ถ้าไม่เข้าใจก็จะปล่อยให้ผ่านเลยไป ไม่กล้าถาม 

ครูประจำชั้นของด.ช.มูฮัมหมัด มองว่า สูตรนี้ไม่ได้ทิ้งใครไว้ข้างหลัง เพราะครูได้เห็นศักยภาพของเด็ก ดึงเด็กทุกคนเข้ามามีส่วนร่วมในการทำงานกลุ่ม ทำกิจกรรม เช่นเดียวกับกรณีของมูฮัมหมัด ที่ในอดีตเป็นเด็กอยู่หลังห้อง เป็นเด็กที่ถูกเพื่อนลืม แต่วันนี้พอทำงานกลุ่ม ทุกคนกลับเรียกร้องให้มูฮัมหมัดมาร่วมกลุ่มด้วย เพราะมูฮัมหมัดมีบทบาทในการเป็นผู้นำแสดงความเห็น และมีศักยภาพในการลงมือปฏิบัติโครงงานทดลองต่างๆ

เด็กแต่ละคนไม่จำเป็นต้องเก่งเหมือนกัน

“หลักสูตรนี้ยังได้สะท้อนว่าเด็กทุกคนไม่จำเป็นต้องเก่งเหมือนกัน เด็กบางคนเก่งวิชาการ แต่เด็กที่ไม่เก่งวิชาการบางคนก็จะมีศักยภาพมีประสบการณ์ในสิ่งที่เด็กเก่งวิชาการไม่ถนัด อย่างมูฮัมหมัดในวันนี้ ครูเห็นแววตาของเขา เขาเรียนอย่างมีความสุขกับการที่ได้คิดริเริ่มด้วยตัวของเขาเอง เขาอยู่กับเพื่อนๆ ได้ เป็นที่ยอมรับของเพื่อน”

อีกส่วนสำคัญที่คุณครูจะต้องทำ คือการลงสังเกตใกล้ชิดกับลูกศิษย์ ซึ่งเดิมครูวรรณิศา เชื่อว่า  ส่วนหนึ่งที่มูฮัมหมัด ชอบแกล้งเพื่อน และไม่สนใจการเรียนมาจากเรื่องความอบอุ่นในครอบครัวที่ต้องอยู่กับตาเพียงสองคน บางครั้งเมื่อคุณตาต้องออกไปทำงานมูฮัมหมัดก็ต้องอยู่บ้านเพียงลำพัง

เปลี่ยนบทลงโทษเป็นการทำความเข้าใจ
เพิ่มความรักเติมความอบอุ่น

เมื่อทราบที่มาที่ไปก็ ทำให้ครูประจำชั้นได้เปลี่ยนวิธีการ จากการลงโทษ เป็นพูดคุย ทำความเข้าใจ ให้ความรักความอบอุ่นกับมูฮัมหมัด ขณะเดียวกันได้พูดคุยกับเพื่อนในชั้นเรียนให้ “เปิดใจ” รับมูฮัมหมัดร่วมในกลุ่มทำงาน 

แม้วันนี้มูฮัมหมัดจะจบชั้นป.5 และเรียนอยู่ในชั้นป.6 ซึ่งถือว่าพ้นจากอ้อมอกครูวรรณิศาไปแล้ว แต่ครูคนนี้ยังคงเฝ้ามองผลผลิตของเธออย่างใกล้ชิด ซึ่งมูฮัมหมัดก็ไม่ได้ทำให้ผิดหวังกับพัฒนาการที่ดีขึ้น ไม่ว่าจะเป็นสัมพันธภาพกับเพื่อน รวมไปถึงการเล่าเรียนในวิชาหลัก ที่มีสมาธิ การมีความรับผิดชอบมากขึ้น อันเป็นการแสดงให้เห็นว่าหลักคิดและกระบวนการคิดที่ถูกปลูกฝังจากโครงงานฐานวิจัยได้ติดตัว “มูฮัมหมัด” ไปแล้ว

นั่นหมายความว่าไม่ว่าในอนาคตต่อไปมูฮำหมัดจะเรียนต่อในระดับมัธยมศึกษา หรือเลือกที่จะไปประกอบอาชีพ เด็กชายคนนี้ก็ยังจะสามารถดูแลตัวเองได้ สิ่งเหล่านี้คือความภาคภูมิใจและความสุขของคนเป็นครู

ทั้งหมดนี้เป็นอีกหนี่งตัวอย่างความสำเร็จที่เกิดขึ้นจากการปรับรูปแบบการเรียนการสอนโดยมหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ หนึ่งในภาคีเครือข่ายในโครงการพัฒนาครูและโรงเรียนเพื่อยกระดับคุณภาพการศึกษาอย่างต่อเนื่อง (TSQP)  ของกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.)​ ซึ่งดำเนินการต่อเนื่องมาเป็นปีที่สองเพื่อยกระดับคุณภาพการศึกษาโรงเรียนขนาดกลาง ลดความเหลื่อมล้ำทางการศึกษา โดยมีโรงเรียนเข้าร่วมโครงการทั้งสิ้น 733 โรงเรียนใน 42 จังหวัด

The post “โครงงานฐานวิจัย” สร้างความเสมอภาคในห้องเรียน ไม่ทิ้งใครไว้หลังห้อง first appeared on กสศ..

ต้นทุนจากธรรมชาติ  จุดประกายความคิด
สู่ น้ำยาล้างจานเปลือกไม้โกงกาง

จากสถานที่ตั้งของโรงเรียนบ้านตำมะลังเหนือ ต.ตำมะลัง อ.เมืองสตูล จ.สตูล อยู่ติดกับผืนป่าชายเลนอันอุดมสมบูรณ์ 

“เปลือกไม้โกงกาง” ที่เป็นของดีประจำท้องถิ่น จึงถูกนำมาเป็นวัตถุดิบสำคัญในการผลิตน้ำยาล้างจาน ​ ​ด้วยกระบวนการคิดค้นสูตร และลงมือทำด้วยตัวเอง ของเด็กนักเรียน ​ซึ่งใช้งานได้ดีจนเตรียมนำไปจัดจำหน่ายหารายได้เสริมให้นักเรียนต่อไป 

“เราก็มานึกดูว่าจะทำอย่างไรให้เด็กได้ลองคิดในแนวคิดใหม่ๆ สร้างให้เด็กได้ใช้จินตนาการ ว่า วัตถุดิบใกล้บ้านเรา มีอะไรพอจะทำอะไรได้บ้าง ให้เป็นเอกลักษณ์ของท้องถิ่น” นายจรูญโรจน์ สุนทรนันท์ ผู้อำนวยการโรงเรียนตำมะลังเหนือเล่าถึงที่มาที่ไปของน้ำยาล้างจานเปลือกไม้โกงกาง

ด้วยสรรพคุณที่มีมากมาย เพราะมีสารแทนนินและฟีนอลธรรมชาติ​สามารถนำไปใช้ประโยชน์ได้หลายอย่าง เช่น ทำสี ทำหมึก ​และใช้ในการฟอกหนัง ​ทำกาวสำหรับติดไม้  ที่สำคัญยังออกสีน้ำตาลเข้ม เมื่อนำมาเป็นส่วนผสมของน้ำล้างล้างจาน ทำให้เกิดสีสันที่แปลกตาอีกด้วย

ปลูกฝังแนวคิด มองสิ่งรอบตัวให้เป็นประโยชน์

ผอ.จรูญ อธิบายเพิ่มเติมว่า ​สูตรผลิตน้ำยาล้างจานเป็นสูตรเดิมมีอยู่แล้ว เราแค่สอนเด็กผสมสารจากไม้โกงกางเข้าไปเพิ่ม  เป็นสอนให้เขารู้วิธีการขั้นตอน ที่มีการลองผิดลองถูก เพื่อที่จะนำไปเป็นทักษะในการใช้ชีวิตต่อไปได้ในอนาคต 

“ที่สำคัญอยากให้สิ่งนี้เป็นการจุดประกายทางความคิด ให้พวกเขานำไปต่อยอดในการผลิต มองสิ่งรอบตัวให้เป็นประโยชน์ ศึกษาคุณสมบัติของวัตถุดิบในชุมชน เพื่อที่จะคิดค้น ทดลอง ผลิตภัณฑ์ใหม่ๆ ที่นำสิ่งของในท้องถิ่นมาใช้เป็นวัตถุดิบ ในอนาคตอาจจะมีเด็กมีความคิดสร้างสรรค์นำสมุนไพร ที่เป็นพืชชายเลนอื่น เช่นเหงือกปลาหมอ ที่ช่วยแก้พิษ แก้ผื่นคัน มาผลิตเป็นสบู่ก็ได้”

เมื่อนักเรียนผลิตน้ำยาล้างจานได้เสร็จส่วนหนึ่งจะแจกจ่ายให้กับนักเรียนได้นำกลับไปใช้ที่บ้าน อีกส่วนหนึ่งจะนำไปใช้ในโรงอาหารของโรงเรียนด้วย ซึ่งจากการใช้จริงพบว่าน้ำยาล้างจานที่นักเรียนผลิตขึ้นสามารถใช้ได้ดีไม่ต่างไปจากน้ำยาล้างจานที่ขายตามท้องตลาด 

นำความรู้ไปประยุกต์ใข้ในการทำงานต่อไปได้

ที่สำคัญการทำกิจกรรมนี้ยังส่งเสริมให้ผู้เรียนมีสุขภาวะที่ดีทางด้านร่างกาย จิตใจ อารมณ์สังคมและสติปัญญา และนักเรียนสามารถนำความรู้และประสบการณ์ที่ได้รับไปประยุกต์ใช้ในการประกอบอาชีพต่อไปได้

ทั้งหมดมาจากโครงการฝึกทักษะอาชีพของนักเรียนซึ่งได้รับการสนับสนุนจากโครงการเงินอุดหนุนช่วยเหลือนักเรียนยากจนพิเศษอย่างมีเงื่อนไข หรือ ทุนเสมอภาค ของกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.)

นอกจากทำน้ำยาล้างจานแล้ว​ทางโรงเรียน​ยังมีกิจกรรมจัดการอบรมทางวิชาชีพให้กับเด็กมาหลายรอบ​ ไม่ว่าจะเป็นการผลิตหน้ากากอนามัยจากผ้า การทำกิจกรรมปลูกผักสวนครัวและเพาะถั่วงอก เพื่อให้นักเรียนมีความรู้ทักษะทางด้านการเกษตรและนำ​ผลผลิตทางการเกษตรที่ปลอดภัยมาบริการเป็นอาหารกลางวันให้เด็กด้วย

ร่วมสร้างโอกาสทางการศึกษา
กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.)
www.eef.or.th/donate/
ธนาคารกรุงไทย สาขาซอยอารีย์
เลขที่ : 172-0-30021-6
บัญชี : กสศ.มาตรา 6(6) – เงินบริจาค

The post น้ำยาล้างจานเปลือกไม้โกงกาง ประโยชน์ของสิ่งรอบตัว​ first appeared on กสศ..

จากสถานการณ์การระบาดของโควิด-19 ที่กำลังส่งผลกระทบต่อคนทั่วประเทศ ในส่วนของสถาบันการศึกษาแม้อยู่ในช่วงปิดภาคเรียนและได้หยุดกิจกรรมทุกอย่างไว้อย่างไม่มีกำหนด เพื่อรอวันที่สถานการณ์คลี่คลายลง ทว่างานของครูอาจารย์ไม่เคยมีวันหยุด

โดยเฉพาะในช่วงเวลาที่ทุกคนต้องเผชิญความเสี่ยงจากการติดเชื้อเช่นนี้ ความรักความห่วงใยของครูอาจารย์ต่อลูกศิษย์ก็ยิ่งแสดงออกได้ชัด จนกลายมาเป็นมาตรการความปลอดภัยที่คณะครูอาจารย์ต้องตัดสินใจกันอย่างเร่งด่วน รวมถึงการร่วมกันวางแผนหาทางรับมือต่อสถานการณ์ที่แตกต่างกันออกไป

ในฐานะอาจารย์ที่ปรึกษากลุ่มนักศึกษาทุนนวัตกรรมสายอาชีพชั้นสูง ที่ต้องคอยดูแลลูกศิษย์ในทุกๆด้าน ทั้งการเรียนจนถึงชีวิตส่วนตัว อาจารย์คมสรรค์ ภูทอง ที่ปรึกษาทุนนวัตกรรมสายอาชีพชั้นสูง รุ่น 1 วิทยาลัยเทคนิคสัตหีบ จ.ชลบุรี กล่าวว่า หลังจากสถานการณ์การแพร่ระบาดของโควิด-19 เริ่มกระจายความเสี่ยงไปในหลายพื้นที่ ทางวิทยาลัยได้ทำหนังสือไปถึงผู้ประกอบการเพื่อขอนำตัวนักศึกษากลับจากการฝึกงานในเบื้องต้น

จากนั้นจึงเข้าไปดูสถานที่ฝึกงานและพิจารณาเป็นรายกรณีว่าแต่ละคนมีความเสี่ยง หรือผลกระทบมากแค่ไหน หากนักศึกษาคนใดมีหน้าที่รับผิดชอบการฝึกงานในส่วนที่ไม่มีความเสี่ยง ทางวิทยาลัยจึงจะอนุญาตให้ฝึกงานต่อไปได้

“ในส่วนการเรียนการสอนภาคฤดูร้อนเราหยุดทุกชั้นเรียน แล้วใช้วิธีเรียนผ่านออนไลน์ ขณะที่ข่าวสารต่าง ๆ เราจะแจ้งนักศึกษาผ่านกรุ๊ปไลน์หรือเฟสบุ๊ค ต้องบอกว่าเครื่องมือสื่อสารออนไลน์เป็นช่องทางที่มีประโยชน์มากที่สุดในช่วงเวลานี้ เพราะทำให้เราในฐานะครูที่ปรึกษาสามารถติดตามนักศึกษาได้ใกล้ชิด คุยกันได้ตลอด การได้พูดคุยกับเด็กคือสิ่งที่จำเป็นมาก เพราะช่วงนี้เด็กหลายคนเขาได้รับผลกระทบ บางคนทำงานพาร์ทไทม์เขาก็ต้องพักงานขาดรายได้ หรือบางคนผู้ปกครองเขาก็โดนลดวันทำงาน กลายเป็นปัญหาเรื่องเศรษฐกิจที่เราต้องคอยช่วยรับฟังและดูแลจิตใจเขาด้วย” อาจารย์คมสรรค์ กล่าว

ห่วงความปลอดภัย นำนักศึกษาฝึกงานกลับก่อนกำหนด

อีกวิทยาลัยอาชีวทางภาคใต้อย่างจังหวัดสตูล อาจารย์เกษร ปาละวัน รองผู้อำนวยการวิทยาลัยชุมชนสตูล ในฐานะผู้ดูแลนักศึกษาทุนนวัตกรรมสายอาชีพชั้นสูง รุ่น 1 วิทยาลัยชุมชนสตูล จ.สตูล ระบุว่า ‘เป็นนโยบายของทางวิทยาลัยว่าต้องคิดถึงความปลอดภัยของเด็กเป็นอันดับแรก’ โดยล่าสุดหลังจากที่ได้คุยกับผู้อำนวยการวิทยาลัยชุมชนสตูล ได้มีมติเร่งด่วนในการเรียกนักศึกษาทุนนวัตกรรมสายอาชีพชั้นสูงรุ่น 1 กลับจากการฝึกงานทั้งหมด

โดยกลุ่มนักศึกษาทุนนวัตกรรมฯ ระดับอนุปริญญาปี 1 สาขาวิชาท่องเที่ยวทุกคน กำลังอยู่ในช่วงฝึกประสบการณ์การทำงานอยู่ที่โรงแรมบนเกาะหลีเป๊ะ จังหวัดสตูล ซึ่งหลังจากประสานกับทางโรงแรมแจ้งให้ทราบถึงเหตุผลในการขอยุติการฝึกประสบการณ์ระหว่างเรียน ทางคณะอาจารย์จาก วชช. สตูล จะเดินทางไปรับนักศึกษาทุกคนกลับโดยเร็วที่สุด

“ทางคณะอาจารย์รู้สึกไม่สบายใจกันทุกคนที่จะปล่อยให้เด็กต้องฝึกงานต่อ เพราะด้วยสาขาวิชาท่องเที่ยวต้องฝึกงานในโรงแรม เขาต้องเจอกับแขกของทางโรงแรมที่มาจากทั่วโลก ต้องทำงานบริการ งานห้องอาหาร หรืองานทำความสะอาด ซึ่งล้วนมีความเสี่ยงมากทั้งสิ้น จึงตัดสินใจกันว่าจะให้เด็กกลับ แล้วให้ทุกคนหยุดอยู่กับบ้านไปก่อนอย่างน้อย 1 เดือน จากนั้นอาจจะต้องนำระบบออนไลน์มาใช้รองรับการเรียนการสอนเป็นหลักจนกว่าสถานการณ์จะดีขึ้น ถ้าหากการแพร่ระบาดลดลงก็จะให้นักศึกษากลับมาเรียนชดเชย” อาจารย์เกษร กล่าวแสดงความห่วงใยและปรับรูปแบบการเรียน

อาจารย์เกษตร กล่าวต่อไปว่า นับตั้งแต่เริ่มมีข่าวการระบาดของโควิด-19 ทาง วชช.สตูล ได้วางมาตรการรับมือไว้อย่างรัดกุมทุกทาง เริ่มตั้งแต่ให้ความรู้กับนักศึกษาก่อนเดินทางไปฝึกงาน รวมถึงหลังจากเด็กเข้าฝึกงานแล้ว ทางคณะอาจารย์ยังติดตามสถานการณ์ใกล้ชิด และเดินทางเข้าไปดูแลให้ความรู้นักศึกษาที่โรงแรมเป็นประจำ รวมถึงนำหน้ากากอนามัยและแอลกอฮอล์เจลไปมอบให้ด้วย อีกทั้งการเข้าไปเยี่ยมเด็กแต่ละครั้งจะมีการเชิญผู้อำนวยการโรงพยาบาล แพทย์ และเจ้าหน้าที่โรงพยาบาลเข้าไปบรรยายเกี่ยวกับความรู้เรื่องโรคและการป้องกันตัวเองให้เด็กทุกครั้ง

“เรื่องความปลอดภัยเรากำชับเด็กไว้ตั้งแต่ก่อนที่จะลงไปฝึกประสบการณ์กันแล้ว เพราะงานที่เขาทำมันมีความเสี่ยง โรงแรมที่เด็กไปฝึกงานเขาก็ตื่นตัวมากกับเรื่องดังกล่าว มีการป้องกัน สอดส่องดูแลเด็กให้เว้นระยะห่างกับแขกของโรงแรมตามที่กำหนด เอาใจใส่ด้านที่พักและอาหารให้เด็ก ๆ เป็นอย่างดี แต่ทั้งนี้ทั้งนั้นเมื่อมาถึงจุดนี้ ทาง วชช.สตูล ต้องคำนึงถึงความปลอดภัยของพวกเขาก่อน จึงนำเด็กกลับมา” อาจารย์เกษร เล่าถึงสถานการณ์ปัจจุบัน

The post ความห่วงใยจากครูถึงเด็กทุนนวัตกรรมฯ เพราะ ‘ความปลอดภัย’ คือสิ่งสำคัญที่สุด first appeared on กสศ..

ท่ามกลางบรรยากาศการแพร่ระบาดของโควิด-19 กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา หรือ กสศ.ได้ติดตามสถานการณ์ในพื้นที่ต่างๆ ทั่วประเทศเพื่อให้โรงเรียนเฝ้าระวังป้องกันการติดเชื้อนักเรียน ผ่านการให้ความรู้ที่ถูกต้อง และคอยอัปเดตสถานการณ์ในช่วงหยุดเรียนเพื่อลดความเสี่ยงของเด็กๆในช่วงปิดภาคเรียน

ครูสมมาตรวรัชญ์ วงศ์อนุสกุล ครูโรงเรียนโชติคุณะเกษมบ้านเมืองงาม อ.แม่อาย จ.เชียงใหม่ กล่าวว่า พื้นที่รอบโรงเรียนถือเป็นอีกพื้นที่เสี่ยงเพราะมีชาวบ้านที่เดินทางจากประเทศเกาหลีใต้กลับมากักตัวในหมู่บ้านแถวโรงเรียน ซึ่งก่อนหน้านี้ทางโรงเรียนได้มีการรณรงค์ให้ความดูแลความปลอดภัยจากทางอบต. และอนามัย และล่าสุดได้มีการปิดโรงเรียนตามนโยบายของรัฐบาล

อย่างไรก็ตาม ก่อนหน้านี้ทางโรงเรียน ได้มีการสอนให้เด็กได้ระวังตัวเบื้องต้นทั้งการใช้หน้ากากอนามัย การล้างมือ ซึ่งยังไม่มีเด็กติดเชื้อโควิด -19 ในระหว่างปิดโรงเรียนก็ยังมีการติดต่ออัปเดตสถานการณ์ผ่านกลุ่มเฟสบุ๊ค ทั้งการแจ้งอัปเดตสถานการณ์ เช่นเวลามีหนังสือสั่งการต่างๆ ก็ส่งเข้าไปในกลุ่มและฝากให้เจ้าหน้าที่ประชาสัมพันธ์เสียงตามสายอีกทางด้วย

ครูวิภาดา ผ่านชมภู ครูประชำชั้น ป.5 โรงเรียนผาสุกประชานุกูล จ.อุดรธานี กล่าวว่า สถานการณ์ปัจจุบันยังไม่มีการแพร่ระบาดของโควิด-19 ในพื้นที่ แต่ทางโรงเรียนก็มีความเข้มงวดในการป้องกันการแพร่ระบาดเริ่มตั้งแต่การปิด​โรงเรียนไปตั้งแต่สัปดาห์ที่ผ่านมา ยกเลิกกิจกรรมปัจฉิมนิเทศของนักเรียนชั้น ป.6 และ ม.3 และกิจกรรมการทัศนศึกษา 

“การยกเลิกกิจกรรมและการปิดการสอนจะไม่มีผลกระทบกับการเรียนของนักเรียนเพราะปัจจุบัน ได้สอบเสร็จเรียบร้อยแล้ว โดยก่อนปิดโรงเรียนก็มีการรณรงค์ให้ความรู้นักเรียนทั้งการใส่หน้ากากอนามัย ใช้เจลล้างมือ การป้องกันตัวเองเบื้องต้น ส่วนหลังการปิดเรียนแล้วก็ยังมีการติดตามประสานงานกันผ่านกลุ่มไลน์ของครูนักเรียน ผู้ปกครอง รวมทั้งเจ้าหน้าที่อนามัยที่จะมาประชาสัมพันธ์ตามหอกระจายเสียงผู้ใหญ่บ้าน” ครูวิภาดา กล่าว ​

เช่นเดียวกับ ครูเหมภัส คำรัศมี จากโรงเรียนราษฎร์บำรุงธรรม จ.กาญจนบุรี กล่าวว่า โรงเรียนไม่ได้อยู่ในพื้นที่เสี่ยงแต่ก็ปิดการเรียนการสอนไปตั้งแต่วันที่ 18 มี.ค.ที่ผ่านมา หลังสอบเสร็จไม่ให้เด็กมาโรงเรียน และยกเลิกกิจกรรมปัจฉิมนิเทศ ​เพื่อความปลอดภัยระหว่างนี้จะมีการแจ้งข่าวสารทางเฟสบุ๊คของโรงเรียนอยู่เป็นระยะ

ที่ผ่านมาทางโรงเรียนมีมาตรการดูแลนักเรียนเข้มงวดทั้งการวัดไข้ทุกเช้าหากนักเรียนคนไหนมีไข้สูงจะให้กลับบ้านไม่ให้เข้ามาในพื้นที่โรงเรียนป้องกันไม่ให้ติดนักเรียนคนอื่น รวมทั้งแจกแอลกอฮอล์ให้ทุกห้องเรียน​เพื่อให้เด็กใช้ล้างมือ​ ป้องกันการแพร่ระบาดและปฏิบัติตามคำแนะนำอย่างเคร่งครัด​

ส่วน ครูนัฐพงษ์ ดินนุ้ย จากโรงเรียนบ้านท่าชะมวง จ.สตูล กล่าวว่า แม้จังหวัดสตูลมีผู้ติดเชื้อแต่แถวโรงเรียนไม่มีผู้ติดเชื้อ ในพื้นที่ส่วนใหญ่ผู้ปกครองประกอบอาชีพประมง​ไม่ค่อยมีการพบปะใกล้ชิดกัน  แต่ทางโรงเรียนก็ยังคงมีมาตรการเฝ้าระวังการแพร่ระบาดอย่างเข้มงวด ทั้งการสอนให้เด็กรู้จักใช้หน้ากากอนามัย เจลล้างมือ ให้ความรู้เรื่องโควิด-19 แนะนำวิธีการรักษาความสะอาดดูแลตัวเอง

 ถึงแม้จะปิดการเรียนการสอนแต่ก็ไม่มีผลกับเด็กนักเรียนเพราะสอบปลายภาคเสร็จเรียบร้อยแล้ว อาจกระทบกับการเรียนบ้างแต่ประเมินแล้วครบตามเกณฑ์ 80 เปอร์เซ็นต์ จึงไม่มีปัญหา และได้ยกเลิกการจัดงานปัจฉิมนิเทศ ระหว่างนี้ก็มีกลุ่มไลน์ครู กลุ่มไลน์ผู้ปกครองที่จะใช้ประสานงานในช่วงนี้ และมีครูในพื้นที่แถวหมู่บ้านคอยติดตามช่วยเหลือเด็กอีกทางหนึ่ง

The post โรงเรียน ครู ปรับตัว อัปเดตข่าวสารผ่านออนไลน์ แนะนักเรียนเฝ้าระวังโควิด-19 ใกล้ชิดต่อเนื่อง first appeared on กสศ..

กลายเป็นประเด็นสำคัญของการแลกเปลี่ยนกระบวนการทำงานและนำไปปฏิบัติในแต่ละพื้นที่ ภายใต้เป้าหมายเดียวกันการช่วยเหลือกลุ่มเป้าหมายด้อยโอกาสให้สำเร็จ ซึ่งกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) ร่วมกับมหาวิทยาลัยแม่โจ้ จัดประชุมคณะทำงานทีมภาคเพื่อรายงานความก้าวหน้า ณ ศูนย์ประสานงานวิจัยเพื่อท้องถิ่น ต.ละงู อ.ละงู จ.สตูล  เมื่อเร็วๆ นี้

นายชีวัน ขันธรรม หัวหน้าทีมภาคเหนือ

นายชีวัน ขันธรรม หัวหน้าทีมภาคเหนือ กล่าวว่า สิ่งที่ได้รับจากการประชุมครั้งนี้เรื่องแรกคือเรื่องแนวคิดจากวิทยากรที่เชิญมาทั้ง บังฮาซัน-นายอนุรักษ์ สรรฤทัย คุณหมอทานทิพย์ ธำรงวรางกูร และนักวิจัยชุมชน ทำให้เห็นแนวคิดตัวแบบของคนที่ทำงานจริงกับกลุ่มเป้าหมายที่เป็นผู้ด้อยโอกาส การทำงานจะเปลี่ยนแปลงคนด้อยโอกาสให้มีโอกาสจากคนที่ทำงานจริงเป็นอย่างไร ตรงนี้ทำให้เห็นภาพที่ชัดเจนและมีพลังที่จะกลับไปทำงานต่อในพื้นที่ รวมทั้งได้เรียนรู้การทำงานของภาคต่างๆ ซึ่งแต่ละภาคมีชุดความคิดที่มาแบ่งปันทำให้เห็นรูปแบบ วิธีการทำงานและเครื่องมือที่มาใช้ทำงานหลายเรื่องเราสามารถเรียนรู้ปรับใช้ได้

ทั้งนี้ มีประเด็นที่คุณหมอทานทิพย์ พูดไว้คือประเด็นสำคัญเรื่องจะไปสร้างหรือให้โอกาสกับใครนั้น​ คนคนนั้นต้องเห็นสิ่งที่เป็นโอกาสตรงนั้นก่อน ถ้าไม่เห็นยากมากที่จะไปสร้างหรือให้โอกาสกับใครได้ ยกตัวอย่างการทำงานกับผู้พิการในส่วนของคุณหมอเองเห็นว่ามีโอกาสอะไรอยู่ และแปลงจากสิ่งที่เห็นเป็นวิธีการทำงาน​ ตรงนี้จะยากมากถ้าเราไม่เห็นว่ามีโอกาสอะไรและไปทำงานกับเขาเหมือนตาบอดกับตาบอดมาเจอกัน

นายชีวัน กล่าวว่า มีหลายเรื่องที่เป็นประโยชน์จากวิทยากร เช่น แนวคิด​เรื่อง growth mindset ของ อ.ภูมิศรัณย์ ทองเลี่ยมนาค  ที่มาบรรยายว่าการจะไปทำให้หน่วยอาชีพหรือ กลุ่มเป้าหมายต้อง growth mindset ทีมภาคมีตรงนี้หรือไม่  เราต้องมีความเชื่อแนวคิดเรื่องนี้ไม่เช่นนั้นเวลาไปทำงานกับเขาก็จะกลายเป็นการท่องจำไปบอกเขา  ดังนั้นเราต้องมาดูว่าการทำงานของเรามีตรงนี้หรือยัง เพราะเป็นเรื่องสำคัญ

นายสมพงษ์ หลีเคราะห์ หัวหน้าทีมภาคใต้

เช่นเดียวกับ นายสมพงษ์ หลีเคราะห์ หัวหน้าทีมภาคใต้ กล่าวว่า จากการประชุมครั้งนี้ได้รับฟังการนำเสนอความคืบหน้าของแต่ละภาคซึ่งสามารถนำแนวคิด รูปแบบวิธีการมาปรับใช้กับการทำงานในพื้นที่ เช่นกรณีที่บางภาคใช้กิจกรรมจัดกระบวนการ ซึ่งทางภาคใต้ก็มีการนำมาใช้แต่จะเน้นการใช้โปรเจ็คท์เมเนจเมนต์ร่วมด้วย โดยจะให้ทางพื้นที่เน้นทำความเข้าใจและเข้าถึงตัวกลุ่มเป้าหมาย คือทำอย่างไรให้เขาได้อาชีพที่กลุ่มเป้าหมายชอบ ไม่ใช่อาชีพที่หน่วยพัฒนาอาชีพไปใส่ให้เขา ซึ่งจะทำให้เข้าถึง​ผู้ด้อยโอกาสมากขึ้น

นอกจากนี้ ยังมีตัวอย่างเรื่องบันไดกระบวนการเรียนรู้ของภาคกลางที่สามารถนำมาปรับใช้กับเรื่องบันไดผลลัพธ์ที่ทางภาคใต้ใช้อยู่ในปัจจุบัน ซึ่งถ้าเดินด้วยกันก็จะทำให้โครงการมีประสิทธิภาพมาขึ้น ซึ่งกระบวนการทุกอย่างขณะนี้เริ่มเดินหน้าไปตามแผนโดยเราอยากให้หน่วยพัฒนาอาชีพทำหน้าที่เป็นนักจัดกระบวนการ แต่ระยะเวลาการจัดอบรมกับการเดินของโครงการมันเหลื่อมกัน ซึ่งเป้าหมายที่ตั้งใจคือการทำให้กลุ่มเป้าหมายมีทัศนคติที่จะประกอบอาชีพที่ตัวเองต้องการ

ในขณะที่ นางมัสยา คำแหง ทีมภาคตะวันออกเฉียงเหนือ กล่าวว่า เป้าหมายของการมาประชุมครั้งนี้คือการมาเล่าความคืบหน้าในการทำงานที่ผ่านมา แลกเปลี่ยนชุดความรู้การทำงานแต่ละภาคซึ่งแตกต่างกัน รวมทั้งแผนงานที่จะทำต่อ ซึ่งได้เห็นชุดความรู้ของเพื่อนแต่ละภาคที่ดีมากที่จะเป็นบทเรียนให้เรากลับมามองตัวเอง ซึ่งเมื่อเราออกแบบกระบวนการเครื่องมือให้สอดคล้องกับพื้นที่  โดยสามารถนำแนวคิดบางอย่างมาปรับเสริมกับพื้นที่ของตัวเอง ซึ่งเวลานี้มีความคืบหน้าระดับหนึ่งแต่ต้องรอดูผลลัพธ์ว่าจะออกมาอย่างที่ต้องการหรือไม่ เพราะแม้จะให้เครื่องมือ และเขาปรับเปลี่ยนวิธีการให้เหมาะสมแต่ตัวโค้ชก็ไม่ต้องยึดติดกับวิธีของเรา แต่ให้ความสำคัญกับสิ่งที่มีอยู่

นางมัสยา คำแหง ทีมภาคตะวันออกเฉียงเหนือ

ในประเด็นนี้ถือว่าสอดคล้องกับแนวคิดเรื่องการใช้ชุมชนเป็นฐาน ที่เป็นจุดเริ่มต้นที่หน่วยพัฒนาอาชีพวิเคราะห์หลักสูตรตัวเองเรื่องการสร้างงานอาชีพบนฐานทรัพยากรในพื้นที่หรือไม่ เช่น อาชีพแบบนี้ เขาเคยทำไหม พื้นที่ต้องการอาชีพนั้นหรือไม่  โดยเราไม่ได้ต้องการให้เขาได้แค่ทักษะอาชีพเพียงอย่างเดียว แต่ต้องการให้เขาเข้าใจเป้าหมายในชีวิตของเขาก่อนว่าตัวเขามีความสามารถ ศักยภาพ ข้อจำกัด อะไรบ้าง เขาจะต้องทำอะไรเพื่อไปถึงตรงนั้น ​ระยะเวลา 6 เดือน ​ที่จะทำให้เกิดอาชีพ ก็เป็นเรื่องหนัก ​แต่สิ่งที่ต้องทำให้ได้ก่อนคือกลุ่มเป้าหมาย เริ่มเข้าใจ ​และเปิดออกมาเรียนรู้ให้โอกาสตัวเอง มีงานอาชีพรับความรู้ ความหวังดี ​พร้อมที่จะเดินต่อไปข้างหน้า ​ซึ่งอีสานมี 22 โครงการที่ใช้ชุมชนเป็นฐานที่หากพัฒนาก็จะทำให้พื้นที่ฐานของประเทศสมบูรณ์มั่นคงยิ่งขึ้น

ไม่ต่างจาก นายชิษนุวัตน์ มณีศรีขำ ทีมภาคกลางและภาคตะวันตก กล่าวว่า ในการประชุมที่ผ่านมาจะเห็นว่าทักษะในศตวรรษที่ 21 แรงงานที่เราจะไปพัฒนาไม่ใช่การจะไปฝึกอาชีพให้เขาอย่างเดียว แต่ยังต้องมีทักษะเรื่องอื่นทั้งการใช้สื่อโซเชียลทำการตลาด เทคโนโลยี ทำงานเป็นทีม  การบริหารการเงินที่ต้องเติมความรู้ตรงนี้เข้าไปด้วย นอกจากนี้ จากที่ได้การฟังพื้นที่ภาคใต้รายงานความคืบหน้าจะให้ทีมพี่เลี้ยงลงไปทำงานร่วมกับทีมพื้นที่ ในการทำกิจกรรมบางครั้ง ไม่ใช่แค่ให้คำปรึกษา ตรงนี้จะทำให้กลุ่มเป้าหมายได้รับความรู้จากต้นแบบ

นายชิษนุวัตน์ มณีศรีขำ ทีมภาคกลางและภาคตะวันตก

อย่างไรก็ตาม ด้วยระยะเวลาอันสั้นอาจไม่สามารถทำให้ provider ได้ปรับเปลี่ยนรวดเร็วขนาดนั้น เริ่มต้นอาจให้เขาได้มีพื้นที่คิด ไตร่ตรองปรับเปลี่ยน ไม่รุนแรงมากนัก ย้ายจากที่เขาคุ้นชินมาทำแบบเราไม่ง่าย ​แต่สิ่งที่สำคัญคือเรื่องการใช้ความรู้ในพื้นที่ ดึงมาเป็นจุดขาย ดังนั้นเวลาเราลงไปทำงานในพื้นที่เราต้องสร้างความรู้ข้อมูลระดับพื้นที่ตัวเอง และมีเทคนิคการสื่อสารให้น่าสนใจติดตาม

ร่วมสร้างโอกาสทางการศึกษา
กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.)
www.eef.or.th/donate/
ธนาคารกรุงไทย สาขาซอยอารีย์
เลขที่ : 172-0-30021-6
บัญชี : กสศ.มาตรา 6(6) – เงินบริจาค

The post เสริมศักยภาพ ’ทีมโค้ช’ สร้างอาชีพกลุ่มเป้าหมาย บนทรัพยากรในพื้นที่ หนุนประเทศมั่นคง first appeared on กสศ..

นี่คือความแตกต่างที่ “ครูบ่าว-นัฐพงษ์ ดินนุ้ย” ครูอนุบาล 2 จากโรงเรียนบ้านท่าชะมวง จ.สตูล ต้องคอยมาตลอดระยะเวลากว่า 20 ปี ซึ่งความแตกต่างนี้ทำให้ครูต้องเติมความรักความใส่ใจให้เด็กแต่ละคนด้วยวิธีที่แตกต่างกันไป เพื่อให้พวกเขารู้สึกได้ถึงการปฏิบัติอย่างเท่าเทียม

“อย่างเด็กบางคนมีปัญหาที่บ้านหย่าร้าง ขาดความอบอุ่น หัวใจของเขาก็ขาดการเติมเต็ม บางคนเป็นเด็กพิเศษ เป็นออทิสติก ดาวน์ซินโดรม สมาธิสั้น หรือเป็น LD (Learning Disorder) บกพร่องทางการเรียนรู้ ก็มีเหมือนกัน”

ดังนั้นเมื่อเด็กแต่ละคนมีปัญหาที่แตกต่างกัน การเปิดรับในห้องเรียนของแต่ละคนจึงไม่เท่ากัน ทำให้เกิดพฤติกรรมที่แตกต่างกันจึงทำให้เกิดความไม่เท่ากันไม่ทันกันในห้องเรียน ซึ่งถ้าเราปล่อยความไม่เท่ากันแบบนี้ให้เกิดขึ้นเรื่อยๆ เด็กที่ไกลจะยิ่งไกลออกไป

เด็กทุกคนมี “ความแตกต่างที่เหมือนกัน”

การรับฟัง ด้วยความเข้าอกเข้าใจ ไม่ไปตัดสินเขาเป็นการดูแลเรื่องจิตใจที่เขาขาดไป สำคัญคือการฟัง “เด็กทุกคน” ฟังทั้ง 15 ชีวิตที่อยู่ในความดูแลของเรา ต้องให้ความใส่ใจอย่างทั่วถึง

“ถ้าเรามีความจริงใจกับเด็ก เราก็จะทำทุกอย่างด้วยความตั้งใจทุ่มเท ไม่ได้หวังว่าเด็กต้องรักเรา ผลมันก็จะออกมาเอง”

เช่น เวลาทำงานก็จะให้คละกลุ่มกัน เด็กคนไหนไม่เก่งก็จะได้ดูเด็กเก่งเป็นกรณีศึกษา อย่างเด็กพิเศษที่พอเราให้มาอยู่กับเด็กปกติ พวกเขาก็ได้กระตุ้นพัฒนาการไปในตัว ทำให้อยู่ร่วมกับสังคมได้ จนกระทั่ง “ไม่มีความแตกต่างในห้องเรียน” การเรียนการสอนก็ไปกันต่อได้ 

ไม่ว่าก่อนหน้านี้เขาจะเคยมีที่มาอย่างไร แบบไหน แต่ถ้าได้รับความรัก ใส่ใจ และจริงใจกับเขามากพอ เด็กทุกคนก็คือความแตกต่างที่ต้องได้โอกาสเหมือนๆ กัน

เคยเครียดกับหลักสูตรการสอนแบบเดิมๆ

อุปสรรคที่ครูบ่าวต้องเจอไม่ได้มีแค่เรื่องของเด็กๆ เท่านั้น แต่ยังรวมไปถึงระบบหลักสูตรการสอนแบบเดิมๆ “เมื่อก่อนเราสอนวิทยาศาสตร์ธรรมดา มันยังไม่มีรูปแบบชัดเจนมาก หาทิศทางไม่เจอ หนักไปในทางเรียนอัดๆ เหมือนยัดเยียดข้อมูลใส่หัวเด็ก การเรียนรู้มันก็ไม่เกิดมากเท่าที่ควร” ครูบ่าวย้ำถึงปัญหาที่ฝังรากลึกมานานในระบบการเรียนการสอนไทย

จุดเปลี่ยนที่ทำให้เกิดความเสมอภาค

“จุดเปลี่ยนคือครูได้เข้าอบรมหลักสูตรการเรียนแบบบ้านวิทยาศาสตร์ ก่อนจะนำมาประยุกต์ใช้ในการสอนทุกวันนี้”

เด็กๆ ได้โอกาสทำการทดลองวิทยาศาสตร์ด้วยตัวเอง

ซึ่งกิจกรรมดังกล่าวจัดขึ้น อาทิตย์ละ 1-2 ครั้ง ครั้งละ 2 ชั่วโมง เพื่อเปิด “พื้นที่เล็กๆ” ให้เด็กๆ ได้ฝึกการสังเกตุ คิด วิเคราะห์ แยกแยะด้วยตนเอง ค่อยๆ พูดคุย ถามกลับเพื่อให้เด็กได้คิดไปเรื่อยๆ ไม่ไปตีกรอบเขามากเกินไป ซึ่งรูปแบบนี้จะทำให้เด็กๆ กระตือรือร้น มีความสุขกับการเรียนมากขึ้น  มีสมาธิกับการเรียนมากขึ้นตามลำดับ

“หนึ่งเราจะเตรียมเด็กให้มีสมาธิพร้อมที่จะเรียนรู้ก่อน สองคือเราจะนำเข้าสู่บทเรียนโดยการหา Case Study เหตุการณ์ที่เชื่อมโยงเข้าการสอน และสามคือให้เด็กคาดคะเนคำตอบว่าถ้าเราทำการทดลองแบบนั้น แบบนี้ มันจะให้ผลออกมายัง”

เช่น ถ้าเราใส่น้ำลงไปในกะละมัง ก็จะตั้งสมมุติฐานให้เด็กๆ คาดเดา >> ทดลองตามขั้นตอน >> วิเคราะห์ผลลัพธ์ เขาก็จะได้สังเกตุว่าผลออกมาเหมือนที่ตัวเองคิดรึเปล่า สิ่งที่เกิดขึ้นคือเด็กมีความกล้าและภูมิใจสิ่งที่เขาได้แสดงความเห็นออกมา ทำให้เด็กมีทักษะทางการสื่อสารมากขึ้น เขาเรียนรู้ได้เร็วขึ้น 

ถ้าเขาวิเคราะห์คำตอบออกมาผิด ครูก็จะถามกลับว่า “ทำไมลูกคิดแบบนั้น?” แล้วให้เขาค่อยๆ คิดต่อ เพื่อนำไปสู่คำตอบที่ถูกต้องได้ใกล้เคียงขึ้นเรื่อยๆ  เพราะถ้าเราให้คำตอบเขาเลยก็จะเป็นการปิดกั้นความคิดสร้างสรรค์เขา

“ดีใจมากครับที่มีโครงการนี้ ได้รับหลักการ แนวทาง ขั้นตอนการจัดกิจกรรมจาก กสศ.  รวมถึงการนิเทศติดตามจากท่านอาจารย์จาก ม.สงขลานครินทร์ที่มาอบรม ในโครงการ “พัฒนาครูและโรงเรียนเพื่อยกระดับคุณภาพการศึกษาอย่างต่อเนื่อง หรือ TSQP (Teachers & School Quality Program)” ของ กสศ.  ตลอดช่วง 4 เดือนที่ผ่านมา ทำให้เราได้เปลี่ยนจากการสอนแบบเดิมๆ ที่ไม่มีรูปแบบชัดเจนมาก ให้มีทิศทางขึ้นมา ตอนนี้เราเลยก็ไม่เครียดด้วย เพราะการเรียนรู้มันออกมาจากเด็กจริงๆ โดยที่ไม่ต้องไปยัดเยียดเขา”

และนี่คือเส้นทางกว่า 20 ปีของ “ครูบ่าว” ที่ฝ่าฟันจนมาถึงวันนี้…วันที่ไม่มีความแตกต่างในห้องเรียนของครูอีกต่อไป

The post ปัญหาเด็กที่แตกต่างกัน ที่ครูทุกคนต้องทำให้เกิดความเท่าเทียม first appeared on กสศ..

สำหรับเด็กมัธยมปลายส่วนใหญ่ ช่วงใกล้จะเรียนจบ ม.6 คงไม่มีเรื่องไหนสำคัญไปกว่าการลุ้นว่าอนาคตจะเดินไปทางใด จะได้เรียนในสถาบันที่คิดไว้ หรือต้องทำใจยอมรับความผิดหวัง มองหาทางเลือกอื่นๆ ที่เหมาะสมกับตัวเอง

‘ซะนะ’ หรือ กัลยาภรศ์ เตาวะโต นักศึกษาทุนนวัตกรรมสายอาชีพชั้นสูง กสศ. และนักพูดสร้างแรงบันดาลใจจากสาขาวิชาการท่องเที่ยว อนุปริญญา ปี 1 วิทยาลัยชุมชนสตูล จังหวัดสตูล เพราะเมื่อย้อนกลับไปทบทวนประสบการณ์ในช่วงนั้น แม้ว่าเป้าหมายเดียวที่เธอต้องฝ่าฟันทำให้สำเร็จคือการดิ้นรนทุกทางเพื่อให้ได้เรียนหนังสือต่อ แต่เหมือนไม่ว่าจะพยายามอย่างไร โอกาสทางการศึกษาก็ไม่ยอมเปิดรับเธอสักที ทั้งที่ซานะเชื่อว่า ถ้าไม่ได้เรียนต่อ ความหวังที่จะกำจัดความยากลำบากออกไปจากครอบครัวคงยิ่งริบหรี่ และอนาคตก็คงไม่หยิบยื่นอะไรให้เธอและน้อง ๆ อีก นอกจากวงจรความยากจนที่ส่งต่อมาจากคนรุ่นพ่อแม่

กัลยาภรศ์ เล่าถึงชีวิตของตัวเองว่า มีพี่น้อง 6 คน พ่อแยกไปสร้างครอบครัวใหม่ แม่ต้องทำงานตระเวนค้าขายไปตามจังหวัดต่างๆ ส่วนพี่สองคนแต่งงานออกจากบ้านไปแล้ว ในฐานะพี่คนที่ 3 ซานะจึงกลายเป็นหัวหน้าครอบครัวที่ต้องคอยดูแลน้อง 3 คนให้ได้รับความอบอุ่น อิ่มท้อง และให้ได้รับการศึกษา ด้วยเงินรายได้น้อยนิดเท่าที่แม่พอจะส่งเสียได้

ช่วงที่กำลังจะเรียนจบ ม.6 ซานะรู้ว่าหนทางที่จะได้เรียนต่อนั้นแทบมองไม่เห็น นั่นเพราะน้องๆ ที่กำลังเติบโตขึ้นมาพร้อมค่าใช้จ่ายในการเรียนที่สูงขึ้น แต่เธอยังเชื่อว่าด้วยความตั้งใจและผลการเรียนที่ดีมาตลอด จะช่วยให้มีโอกาสดีๆ ผ่านเข้ามาบ้างสักครั้ง

ตอนที่เห็นเพื่อนๆ ตื่นตัวเรื่องสมัครเรียนมหาวิทยาลัยกัน เรารู้ว่าชีวิตกำลังจะวิกฤติ เข้าใจดีว่าการเรียนต่อมีค่าใช้จ่ายเยอะมาก ซึ่งที่บ้านเราไม่มีทางหามาได้ แต่เรายังหวังว่าจะได้เรียน ยังให้กำลังใจตัวเองอยู่เสมอ จึงเอาเงินเก็บที่พอมีทั้งหมดไปสมัครสอบรอบ Portfolio มั่นใจว่าเรามีผลงานดี เลือก 3 มหาวิทยาลัยในสาขาวิชาที่อยากเรียนที่สุด คือภาษาอังกฤษธุรกิจ การโรงแรม และการท่องเที่ยว แล้วผลออกมาว่าเราสอบได้ทั้ง 3 แห่ง

“แม้จะสอบได้ แต่หนูไม่มีสิทธิ์ดีใจด้วยซ้ำ ตอนนั้นไม่ได้คิดเลยว่าเราไปสอบได้แล้วจะยังไงต่อ จนใกล้ถึงวันรายงานตัว ความจริงมันก็ค่อยๆ บอกเราว่าแค่เงินใช้จ่ายรายวันครอบครัวเรายังมีไม่พอเลย ค่ารถค่าข้าวให้น้องไปโรงเรียนก็มีบ้างไม่มีบ้าง แล้วเราจะเอาเงินที่ไหนไปจ่ายค่าเทอม สุดท้ายหนูก็ต้องยอมสละสิทธิ์ไปทั้งหมด” กัลยาภรศ์ เล่าปัญหาวันนั้น

กัลยาภรศ์ ยังไม่หยุดความพยายามแค่นั้น ลองติดต่อหาทุนจากโครงการต่างๆ ที่เคยเข้าร่วมกิจกรรมเมื่อครั้งเรียนมัธยม แต่เมื่อได้รับข้อเสนอ เธอก็จำต้องปฏิเสธอีกครั้ง เพราะเป็นทุนเรียนในต่างประเทศที่ช่วยเธอได้เฉพาะค่าเล่าเรียน

“ตอนนั้นหนูเริ่มคิดแล้วว่าคงหมดหวังกับการเรียนจริงๆ มันเป็นช่วงที่รู้สึกท้อแท้ที่สุดในชีวิต หนูได้รับติดต่อให้รับทุนหนึ่งที่ต้องไปเรียนในประเทศมาเลเซีย ซึ่งมันไกลตัว แล้วหนูรู้ว่ายังไงก็ต้องดูแลน้องๆ ไม่สามารถไปเรียนไกลๆ ได้ ที่สำคัญคือเขามีเงินให้แค่ค่าเล่าเรียน แต่ค่าใช่จ่ายอื่นๆ เราต้องออกเอง ซึ่งสำหรับหนูคงหมดสิทธิ์” กัลยาภรศ์ ปรารภถึงโอกาสแต่คว้าไม่ได้

ช่วงเวลาเดียวกัน กัลยาภรศ์ ได้รับข้อเสนอจากครอบครัวให้แต่งงาน เพราะว่ามันเป็นหนทางที่คนในครอบครัวเชื่อว่าชีวิตจะดีขึ้นได้ แต่ในความคิดมันเหมือนเส้นทางไปสู่อนาคตของเธอกำลังจะจบลงโดยสมบูรณ์ต้องใช้ความพยายามมากเพื่ออธิบายให้ที่บ้านเข้าใจ ว่าการแต่งงานคือการตัดอนาคต ที่บ้านเขาคิดว่าเราคงหมดโอกาสเรียนแล้ว และถ้าไม่เรียนก็ต้องแต่งงาน แต่มีความตั้งใจเดียวคือจะเรียนต่อ นอกจากตัวเองแล้วยังคิดไปถึงน้องๆ หนูไม่อยากให้ที่บ้านของเรามีคนเรียนจบสูงสุดแค่ชั้น ม.3 คิดว่าถ้าน้องไม่มีแบบอย่างที่ดี ทุกคนในบ้านเราก็จะมีอนาคตเหมือนกันทั้งหมด

ถึงจุดนั้น กัลยาภรศ์  ตั้งใจแล้วว่าจะทำงานเพื่อเก็บเงินส่งตัวเองเรียน จึงเริ่มหาข้อมูลเกี่ยวกับวิทยาลัยที่เหมาะสมกับตัวเอง ที่มีสาขาวิชาที่สนใจ มีราคาค่าเทอมที่จ่ายไหว จนได้พบประกาศจากเว็บไซต์ของวิทยาลัยชุมชนสตูลว่ามีทุนนวัตกรรมสายอาชีพชั้นสูง ของกสศ. ในระดับอนุปริญญา

“ตอนที่เห็นรายละเอียดของทุน ว่าจะได้เงินเดือนละ 7,500 บาท แล้วยังไม่ต้องจ่ายค่าเทอมด้วย หนูก็คิดว่ามีด้วยเหรอทุนแบบนี้ แล้วยิ่งเป็นสาขาวิชาการท่องเที่ยว หนูก็ยิ่งสนใจ จึงสมัครไปทันที แล้วหลังจากนั้นเป็นช่วงที่ต้องผ่านขั้นตอนการคัดเลือก มีอาจารย์ไปเยี่ยมที่บ้านและต้องรอผล จำได้ว่ามันเป็นความรู้สึกที่ทั้งตื่นเต้น เครียดและกดดัน มันมากยิ่งกว่าตอนเราลุ้นผลสอบเสียอีก เพราะสำหรับหนูนี่คือโอกาสที่แทบจะสุดท้ายแล้ว ถ้าไม่ได้ทุนนี้ ก็คงต้องหยุดคิดเรื่องเรียนไปก่อน” กัลยาภรศ์ กล่าว

จนถึงวันประกาศผลออกมาว่าได้รับเลือกให้เป็น นศ. ทุนนวัตกรรมสายอาชีพชั้นสูง ของกสศ. กัลยาภรศ์ เล่าทุกสิ่งที่อัดอั้นใจว่า วันนั้นเป็นวันที่พูดได้เต็มปากว่า ‘มีความสุข’ ได้บอกทุกคนว่ามีที่เรียนแล้ว และชีวิตจะไม่ได้ดีขึ้นแค่ตัวคนเดียว แต่ยังหมายถึงว่าสามารถแบ่งเบาภาระของแม่ และช่วยให้น้องๆ ได้มีความเป็นอยู่ที่ดีขึ้นด้วย

การได้เรียนหนังสือสำหรับซานะยังมีความหมายมากกว่านั้น เพราะหลังจากที่เธอได้เข้าเรียน ซานะได้นำเอาประสบการณ์ในฐานะพิธีกร ผู้ดำเนินรายการในหลากหลายเวทีที่เข้าร่วมมาตั้งแต่เรียนชั้นประถม การันตีความสามารถด้วยเกียรติบัตรและรางวัลมากมาย มาใช้ต่อยอดในสิ่งที่เธอรัก นั่นคือความหลงใหลในการเล่าเรื่องผ่านการพูดสร้างแรงบันดาลใจ กัลยาภรศ์ เปิดรับทุกโอกาส เสนอตัวไปทุกงาน ทุกเวที ทั้งงานเล็กงานใหญ่ งานจิตอาสา ด้วยเชื่อว่าเธอสามารถส่งต่อแรงบันดาลใจไปยังเพื่อนๆ และน้องๆ ที่ต้องเผชิญเรื่องราวคล้ายกับเธอ ให้มีกำลังใจลุกขึ้นสู้ ผ่านพ้นช่วงเวลาท้อแท้ และให้ยึดมั่นในความคิดเสมอว่า การศึกษาจะเปลี่ยนแปลงชีวิตและอนาคตของพวกเขาได้

“สิ่งที่หนูคิดมาตลอดและจะพยายามถ่ายทอดให้ทุกคนได้รับฟัง คือเรื่องความสำคัญของการศึกษา โดยเฉพาะกับน้อง ๆ ที่เขายังเรียนในชั้น ม.ปลาย ว่าถ้าจบแค่ ม.6 โอกาสเลือกงานที่เราอยากทำจริง ๆ แทบไม่มีเลย หรือไม่ก็ต้องไปทำงานที่ไม่เหมาะกับวัยของเรา เช่นเดียวกับที่หนูใช้บอกกับน้อง ๆ ของตัวเองอยู่เสมอ ว่าเราจะไปได้ไกลกว่านี้ถ้าได้เรียนหนังสือ ให้เขาเชื่อมั่นในการเรียน เป็นความจริงที่ว่าวันนี้เราอาจจะยากจน แต่ถ้าเรามีการศึกษา ได้ทำงานดีๆ วันหนึ่งสภาพที่ครอบครัวเราเป็นอยู่มันจะเปลี่ยนไปได้ ในทางกลับกันถ้าไม่เรียน สิ่งที่เป็นอยู่นี้มันก็จะเหมือนเดิมต่อไป หนูไม่ได้บอกให้เขาคิดฝันถึงความร่ำรวย แต่การที่เราได้มีวุฒิการศึกษา มีอาชีพที่มั่นคงเลี้ยงดูตัวเองได้ตามความเหมาะสม เราจะมีอนาคตที่ดีอย่างที่เราเคยฝันถึงได้ หนูอยากเป็นแรงบันดาลใจให้น้อง ทำให้เขาดูเป็นตัวอย่าง ให้เขาเห็นผลสำเร็จของการเรียนหนังสือ” กัลยาภรศ์ กล่าว

The post ความดีช่วยพลิกชีวิต แรงบันดาลใจจากครอบครัว ผ่านชีวิตยากเข็ญ first appeared on กสศ..