เมื่อมีรายงานเคสเด็กยาวชนสุ่มเสี่ยง จังหวัดพิษณุโลก จะมีคณะทำงาน ‘ผู้จัดการรายกรณี’ (Case Manager: CM) พร้อมลงพื้นที่ติดตามทันที พร้อมขุดลงไปถึงรากของปัญหาและเร่งดำเนินการแก้ไขอย่างตรงจุด เช่น ซ่อมแซมที่อยู่อาศัยที่อยู่ในสภาพทรุดโทรม หรือดำเนินการเรื่องเบี้ยยังชีพคนชราหรือผู้พิการที่ยังไม่ได้ลงทะเบียนกับสำนักงานพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ รวมถึงมุ่งจัดทำฐานข้อมูลบนแพลตฟอร์มมาตรฐาน ที่ทุกหน่วยงานสามารถเข้าถึง-นำไปใช้-ส่งต่อกันได้รวดเร็ว เพื่อให้ความช่วยเหลือเข้าถึงกลุ่มเป้าหมายทันต่อความต้องการ ไม่สะดุดขาดตอนระหว่างทาง เป็นข้อมูลที่สดใหม่ มีอายุใช้งานยาวนาน และเป็นข้อมูลชุดเดียวที่ใช้ร่วมกันได้สะดวกยิ่งขึ้น

ความเข้มแข็งของเครือข่ายการจัดการศึกษาเชิงพื้นที่จังหวัดพิษณุโลก ทำให้เกิดนวัตกรรมการทำงานแบบ ‘One Stop Service’ โดยเมื่อค้นพบกลุ่มเป้าหมายที่มีปัญหาเร่งด่วน ‘ผู้จัดการรายกรณี’ สามารถส่งเรื่องถึงมือหน่วยงานผู้มีหน้าที่รับผิดชอบได้ภายใน 24 ชั่วโมง พร้อมวิเคราะห์ปัญหา ค้นหารูปแบบวิธีการทำงาน และแจ้ง Time Line การให้ความช่วยเหลือทั้งแผนระยะสั้นและระยะยาวได้ทันที หลายกรณีเด็กกลุ่มเสี่ยงรอดจากการหลุดออกจากระบบการศึกษา เนื่องจากกลุ่มเป้าหมายและผู้ปกครองมีความมั่นใจว่า ‘ผู้จัดการรายกรณี’ จะดูแลให้บุตรหลานอยู่ในโรงเรียนได้จนจบการศึกษา และมีการส่งต่อข้ามช่วงชั้น ข้ามโรงเรียนเป็นลำดับ  

‘แผนงานต่อไป’ และ ‘แรงหนุนเสริม’

ขณะนี้เครือข่ายจัดการศึกษาเชิงพื้นที่จังหวัดพิษณุโลก เตรียมพร้อมกับการเดินหน้าจัดตั้งศูนย์การเรียนรู้ประจำตำบล เชื่อมโยงสถานศึกษา องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น และชุมชน เพื่อช่วยกันดูแลรองรับเด็กเยาวชนกลุ่มเสี่ยงทั้งในและนอกระบบ ด้วยพลังความร่วมมือที่สร้างฐานจากระดับชุมชนหรือหมู่บ้าน โดยต้องการการหนุนเสริมจาก กสศ. ในการจัดเวทีสัญจรและกิจกรรมประชาสัมพันธ์ เพื่อกระตุ้นการรับรู้และการมีส่วนร่วมยิ่งขึ้นจากคนในพื้นที่

The post ‘พิษณุโลก’ One Stop Service ที่พร้อมส่งต่อเด็กเยาวชนในภาวะเสี่ยงถึงมือ ‘สหวิชาชีพ’ ใน 24 ชั่วโมง first appeared on กสศ..

“ผมเป็นคนสงขลา มาอยู่บาละเพราะบรรจุที่นี่ ถึงปีนี้ก็ครบสิบปีพอดีที่เป็นครู อยู่โรงเรียนเดียวพื้นที่เดียวมาตลอด ถ้าถามว่าการช่วยเหลือเด็กเคสไหนยากที่สุด คงตอบไม่ได้ แต่ข้อเท็จจริงหนึ่งที่เราได้จากประสบการณ์สิบปี คือการช่วยเหลือเด็กกลุ่มเสี่ยงให้เขาไปต่อได้บนเส้นทางการศึกษา ไม่เคยมีเคสที่ง่าย และถ้าเราไม่ติดตามให้ความช่วยเหลือ ไม่เป็นที่พึ่งให้กับเขา ความเสี่ยงที่เด็กจะหลุดก็แทบสูงถึง 90% ทีเดียว”

แม้ ‘กาบัง’ จะห่างจากอำเภอเมืองยะลาเพียง 50 กิโลเมตร กับเวลาเดินทางราว 1 ชั่วโมง แต่ด้วยลักษณะภูมิประเทศส่วนใหญ่เป็นป่าเนินเขาสูง มีภูเขาสลับซับซ้อนปกคลุมด้วยป่าดิบชื้นเป็นวงกว้าง ทำให้การเดินทางในพื้นที่ค่อนข้างลำบาก นอกจากนี้ วิถีชีวิตของผู้คนในพื้นที่ยังมีความเป็นพหุวัฒนธรรมค่อนข้างสูง จึงไม่ใช่เรื่องง่ายที่คนต่างถิ่นจะปรับตัวใช้ชีวิตอยู่ได้โดยไม่เจออุปสรรค

หากมี ‘ครู’ จากต่างถิ่นท่านหนึ่ง ที่มาเริ่มต้นอาชีพ ณ โรงเรียนแห่งนี้ ทั้งยังทำงานต่อเนื่องมาตลอด 1 ทศวรรษ โดยไม่คิดย้ายไปไหน

“เพราะสิ่งที่รั้งเราไว้ตรงนี้จริง ๆ คือเด็ก ที่เราอยากติดตามดูแลต่อจนได้รู้ว่าเขามีทางไปต่อในชีวิต ได้เรียน มีอาชีพเลี้ยงตัวเอง เห็นครอบครัวเขาดีขึ้น

ครูธีระพล พงษ์พิมาย โรงเรียนบ้านบาละ อำเภอกาบัง เผยบทเรียนการทำงานเบื้องหลังเด็กกลุ่มเสี่ยง ที่บรรจบครบสิบรอบปีการศึกษาในปีนี้ หลังจากได้สร้างระบบดูแลช่วยเหลือในโรงเรียนร่วมกับเพื่อนครูโรงเรียนบาละ จนวันนี้ครูธีระพลเป็นหนึ่งในกลไกระดับจังหวัด ในฐานะ ‘ผู้ดูแลรายกรณี’ (Case Manager: CM) โครงการศูนย์ช่วยเหลือเด็กและเยาวชนในภาวะวิกฤตทางการศึกษา ซึ่งนำโดย อบจ.ยะลา และ กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) ในการผลักดันให้ระบบดูแลช่วยเหลือนักเรียนเชื่อมโยงขยับขยายออกไป

ปัญหาทับซ้อนบนความยากจนด้อยโอกาส

ครูธีระพลเล่าว่า นับแต่เทอมแรกของชีวิตการเป็นครู สิ่งหนึ่งที่สะดุดใจคือปัญหาเด็กขาดเรียนบ่อย หรือเด็กบางคนหยุดเรียนเป็นเวลานาน จึงเริ่มติดตาม ค้นหาสาเหตุ จนพบว่ามีสองปัจจัยหลักที่ทำให้เด็กไม่มาเรียน หนึ่งคือเด็กต้องทำงานช่วยที่บ้าน กับสองคือเด็กรู้สึกไม่มีตัวตนที่โรงเรียน

“ข้อมูลเบื้องต้นทำให้เราหยิบสภาพปัญหามาคุยกันจริงจังในหมู่เพื่อนครู แล้วตั้งทีมขึ้นมาดูแลนักเรียนกลุ่มเสี่ยงโดยเฉพาะ แน่นอนว่าเบื้องต้นเด็กมาจากครอบครัวยากจนด้อยโอกาส แต่ลึกลงไปเราเห็นปัญหาทับซ้อนมากกว่านั้น คือส่วนใหญ่ของเด็กกลุ่มนี้พ่อแม่เลิกกัน หลายคนอยู่ในครอบครัวแหว่งกลาง ต้องอยู่กับปู่ย่าตายาย บางคนอยู่กับพ่อหรือแม่เลี้ยงเดี่ยว ทำงานแรงเดียวเลี้ยงลูก 4-5 คน พอไปพบผู้ปกครองเด็ก เรารู้เลยว่าเขาเหนื่อย หมดกำลังใจ ความทุกข์ความสิ้นหวังกับปัญหาอีกหลายอย่างหลายประการมันเลยส่งผ่านไปที่ตัวเด็กตรง ๆ โดยไม่มีอะไรกรองไว้เลย ทำให้เขาไม่มีสมาธิ ไม่มีใจจะเรียน”

ทำให้ทุกคนเป็นคนสำคัญ

หนึ่งในวิธีที่โรงเรียนบ้านบาละใช้ดูแลเด็กกลุ่มเสี่ยง คือจัดตั้งกลุ่มอาชีพขึ้นในโรงเรียน แตกแขนงออกไปตามความสนใจของเด็ก อาทิ เกษตรกรรม ทำเบเกอรี ทำอาหาร และงานช่าง     

การรวมกลุ่มอาชีพให้ผลทางตรงคือสร้างรายได้ให้เด็ก ส่วนทางอ้อมคือเกิดการสร้างพื้นที่ให้เด็กมีบทบาท มีตัวตน ได้ค้นหาความสนใจความถนัดของตัวเอง แล้วพัฒนาต่อยอดให้เชี่ยวชาญชำนาญขึ้น โดยในการทำกิจกรรมกลุ่ม ทุกคนจะได้เติมเต็มความเชื่อมั่นในตนเอง ได้รับการยอมรับ และเป็น ‘คนสำคัญ’

“พอมาโรงเรียนแล้วได้เงิน ได้ทำกิจกรรมที่สนใจ อย่างแรกอัตราขาดเรียนน้อยลงทันที แล้วการสื่อสารกับเพื่อนในกลุ่มทำให้เด็กไม่โดดเดี่ยว มีที่ปรึกษา มีคนให้ความช่วยเหลือ มีคนรอคอยให้เขามาโรงเรียนทุกวัน เป็นการฝึกความรับผิดชอบต่อส่วนรวมด้วย เพราะถ้าวันไหนเขาหยุด งานกลุ่มก็เดินไม่ได้ มันเลยบีบให้เขาพยายามมาโรงเรียนกันทุกวัน”

สอดแทรกสาระวิชาในทุกกิจกรรมฝึกอาชีพ

การวิเคราะห์สิ่งที่มีอยู่ในบริบทพื้นที่ แล้วนำมาปรับเป็นหลักสูตรการสอนที่เหมาะสม ทำให้กิจกรรมอาชีพของโรงเรียนบ้านบาละมีการผสมผสานเอาสาระวิชาต่าง ๆ เข้าไป เด็กจึงได้ทั้งความรู้ ทักษะ และความสนุกสนานจากบทเรียนประจำวัน

“ทุกเรื่องทุกอย่างที่ทำ เราสามารถบูรณาการสาระวิชาเข้าไปได้ เช่นคณิตศาสตร์ในสูตรอาหาร การตวงน้ำตาลทราย หรือการเปลี่ยนสถานะของเบคกิ้งโซดาที่ใช้ทำขนมเมื่อโดนน้ำและความร้อน ซึ่งเป็นหลักการทางวิทยาศาสตร์ เหล่านี้เด็กจะได้เรียนรู้ผ่านการลงมือปฏิบัติจริงทุกครั้ง โดยครูจะไม่อธิบายว่าสิ่งนั้นสิ่งนี้คืออะไร มันคือการกระตุ้นให้เขาเป็นนักค้นคว้า ทำความเข้าใจกับส่วนประกอบ ขั้นตอน ตั้งสมติฐานและทดลองหาผลลัพธ์ด้วยตัวเอง

“ภาษาอังกฤษก็อยู่บนฉลากผลิตภัณฑ์ อยู่ในสูตรอาหาร จนถึงการช่วยกันคิดออกแบบบรรจุภัณฑ์ ก็ทำให้เด็กได้สังเกต ได้ลองสร้างสรรค์ไอเดีย เพราะเราไม่ได้ให้เขาแค่ ‘ทำ’ แต่มองปลายทางต่อยอดไว้แล้ว โดยโรงเรียนได้เปิดหน้าร้านขึ้นในตัวอำเภอ เพื่อรองรับทั้งสินค้า และเป็นที่สร้างอาชีพให้กับเด็ก ๆ กลุ่มนี้ด้วย

จบ ม.3 ไม่พอ ต้องข้ามรอยต่อไปให้ได้

ครูธีระพลกล่าวว่า ขั้นตอนที่ว่ามาคือเราใช้ประคองเด็กให้จบ ม.3 ส่วนหลังจากนั้นถ้าเด็กอยากเรียน และสุดความสามารถของผู้ปกครองแล้ว ครูจะพาไปสมัครเรียนต่อทุกคน นี่คือวิธีการที่จะทำให้เด็กข้ามช่วงชั้นไปได้ ทางโรงเรียนบ้านบาละ เรามี MOU กับโรงเรียนที่ไม่เก็บค่าเล่าเรียน ไม่ต้องจ่ายค่าเสื้อผ้ารองเท้ากระเป๋า เงินทุนอีกส่วนก็สะสมจากที่ทำกิจกรรมฝึกอาชีพกัน

“อย่างโรงเรียนกาบังพิทยาคม มีทุนภูมิทายาท เราก็ช่วยกันติวเด็กให้สอบได้ หลุดจากตรงนี้ก็มองหาทางอื่น พยายามดึงความสามารถเขาออกมาขัดเกลา กีฬาบ้าง ศิลปะบ้าง มีทุนอยู่ตรงไหนเราพาเด็กไปหมด”

มรสุมลูกใหญ่ที่ซัดมา ในชื่อ ‘โควิด-19’
จุดเริ่มต้นการสร้างเครือข่ายระดับจังหวัด   

ตลอด 6-7 ปีผ่านมา ระบบดูแลช่วยเหลือในโรงเรียนสามารถช่วยให้เด็กจำนวนมากที่บาละจบชั้น ม.3 และได้ไปต่อในเส้นทางการศึกษาที่สูงขึ้น ทว่าเมื่อโควิด-19 มาถึง และทิ้งรอยโหว่ขนาดใหญ่เอาไว้ ทำให้ต้องยอมรับว่าบางที ความช่วยเหลือเท่าที่ทำได้ อาจถึงจุดที่ ‘สุดมือ’ ของครูแล้ว

“เทอมเดียวเรามีเด็กกลุ่มเสี่ยงเพิ่มมากกว่าหนึ่งเท่า มันคือมรสุมลูกใหญ่ที่กวาดเข้ามา ปัญหาเดิมที่หนักอยู่แล้ว โควิด-19 ยิ่งเข้ามาทำให้ทวีหนักขึ้น เด็กขาดแคลนทุกอย่าง มาโรงเรียนไม่ได้ เรียนออนไลน์ไม่ได้เพราะอุปกรณ์ไม่มี บางพื้นที่หมู่บ้านปิด ครูก็มาช่วยกันหาวิธีการร้อยแปด ครูบางคนให้โทรศัพท์ตัวเองกับเด็กไว้ใช้ ตัวครูใช้ด้วยกันไปก่อน คิดว่าอย่างน้อยให้ติดต่อได้ ไม่ตัดขาดไปเลยจากโรงเรียน”

“เป็นเวลาที่ครูต้องตั้งสติ หลังพยายามกันแล้วที่จะดูแลเด็กให้ครอบคลุมทั่วถึง ใช้ทั้งคน ทั้งทุนทุกอย่างที่มีจนหมด จนคิดกันว่าถึงเวลาแล้วที่ต้องหาที่พึ่ง หาคนมาช่วยประคอง เพราะการดูแลเด็กกำลังจะสุดปลายมือของครูแล้ว”

และจากสถานการณ์ดังกล่าว ได้นำมาสู่การสานเครือข่ายความร่วมมือขนาดใหญ่ เมื่อ อบจ.ยะลา และ กสศ. ตั้งโครงการศูนย์ช่วยเหลือเด็กและเยาวชนในภาวะวิกฤตทางการศึกษา โดยทำงานเชิงพื้นที่ประสานกับผู้นำชุมชนและสถาบันการศึกษาในอำเภอต้นแบบ เพื่อช้อนรับเด็กที่ต้องการความช่วยเหลือฉุกเฉินให้ได้ไปต่อบนเส้นทางการศึกษา

“ต้องบอกว่าโรงเรียนเราแม้ไม่ได้อยู่ในพื้นที่อำเภอต้นแบบ แต่เมื่อเราทราบว่ามีศูนย์ช่วยเหลือ ฯ แล้วติดต่อไปทาง อบจ. ก็ได้รับความช่วยเหลือเข้ามาทันที เด็กหลายคนของเราจึงผ่านช่วงวิกฤตมาได้โดยไม่หลุดออกไป สิ่งที่สำคัญกว่านั้นคือ การทำงานที่เริ่มในวันนั้น ได้ยกระดับเป็นเครือข่ายที่ยั่งยืนต่อมา และเป็นหลักประกันโอกาสทางการศึกษาให้เด็กอีกหลายคน ที่ยังเวียนวนอยู่ในภาวะความเสี่ยง ให้เขามีที่พึ่ง ว่าถ้าตัดสินใจไปต่อ เราก็มีมือที่จะเข้ามารองรับและคอยผลักดันสนับสนุนให้เขาอยู่ได้จนตลอดรอดฝั่ง”

1 ทศวรรษของการทำงาน ถ้าไม่มีระบบดูแลช่วยเหลือ เด็ก ๆ เหล่านั้นจะเป็นอย่างไร

ครูธีระพล กล่าวว่า ผลจากการสร้างระบบช่วยเหลือตั้งแต่เล็ก ๆ ในโรงเรียน จนถึงเครือข่ายทำงานระดับจังหวัด ทำให้เห็นชัดว่าจำนวนเด็กหลุดกลางคันลดลงทุกปี ซึ่งเมื่อเทียบกับความเหนื่อยยากของการลงพื้นที่ การสื่อสารกับผู้ปกครองเพื่อรั้งเด็กไว้ในโรงเรียน ก็นับว่าคุ้มค่ามหาศาล เพราะถ้าปล่อยให้เรื่องราวดำเนินไปโดยไม่ทำอะไรเลย ไม่เพียงเราจะมองไม่เห็นอนาคตของเด็กว่าจะเป็นอย่างไร หากวิถีชีวิตของคนในพื้นที่ ก็จะไม่มีวันเปลี่ยนแปลงไปในทางที่ดีขึ้นด้วย

วันที่เด็กพ้นไปจากรั้วโรงเรียน เราไม่มีทางรู้แล้วว่าจากนั้นเขาจะไปอยู่ที่ไหน ดังนั้นการจะตามกลับมาจึงเป็นเรื่องยากเย็นแสนเข็ญ เพราะเมื่อเขาหลุด ส่วนใหญ่จะออกนอกพื้นที่ไปเลย ไปทำงานหาเลี้ยงชีพ ไปมาเลเซียทำงานก่อสร้าง หรืออพยพย้ายถิ่นไปเรื่อยตามแหล่งจ้างงานทั่วประเทศ ซึ่งถึงวันนี้ที่เด็กหลุดน้อยลงแล้ว แต่กลุ่มนี้เรายังเจออยู่ ที่ครูทำได้คือเราไม่หยุดติดตามเขา หาทุกช่องทางเก็บเขาไว้กับเรา ทั้งไลน์ เฟสบุ๊ค หรือเบอร์มือถือ

“เขาจะต้องไม่รู้สึกโดดเดี่ยว ไม่ว่าในหรือนอกรั้วโรงเรียน ในฐานะครู เราเชื่อว่าแม้ทำทุกทางแล้วยังรั้งเขาไว้ไม่ได้ แต่ถ้าเรายังติดต่อพูดคุย รู้ว่าเขาทำอะไรอยู่ตรงไหน แม้จะออกนอกเส้นทางการศึกษาในระบบไปแล้ว สองสามปีผ่านไปก็ยังไม่สายเกินที่เขาจะกลับมาเรียน”

“บางคนที่เราสื่อสารด้วยตลอด ช่วยแนะแนวชีวิตเขาที่นอกรั้วโรงเรียน ชี้ทางอ้อม ๆ ให้นึกถึงการศึกษา จนวันหนึ่งเขาโทรมาบอกว่าไปสมัครเรียน กศน. เราก็ดีใจ

คือ ณ จุดหนึ่งเขาหรือครอบครัวอาจยังไม่เห็นคุณค่า ไม่รู้ว่าปลายทางการศึกษาจะพาไปไหน แต่บทเรียนจากนอกรั้วโรงเรียนที่ไปเจอจะบอกเขาเองว่าให้กลับมาเรียนให้สูงขึ้น แล้วเมื่อนั้นครูต้องไม่ทิ้งให้เขาโดดเดี่ยว ต้องเปิดรับ พร้อมช่วยเหลือทุกทาง อย่าให้ปัญหาเรื่องกฎเกณฑ์เอกสารหยุมหยิมมาผลักเขาออกไปอีก”

นี่คือบันทึกการทำงานของ CM ท่านหนึ่ง ในโครงการศูนย์ช่วยเหลือเด็กและเยาวชนในภาวะวิกฤตทางการศึกษา จังหวัดยะลา และเป็นประสบการณ์การทำงานของครูคนหนึ่ง ที่บอกว่า การเป็น ‘ครู’ ไม่จำเป็นต้องเป็นที่โรงเรียนก็ได้ เพราะถ้าเราเข้าไปอยู่ในชีวิตของเด็ก หรือเป็นที่พึ่งของเขาได้แล้ว เราจะสามารถให้บทเรียนหรือคำแนะนำที่ดีกับลูกศิษย์ได้เสมอ

The post บันทึก CM โรงเรียนบ้านบาละ : ‘เขาต้องไม่โดดเดี่ยว ไม่ว่าในหรือนอกรั้วโรงเรียน’ first appeared on กสศ..

‘แม่ชีหนู’ ย้อนถึงวันที่เจอกับ ‘ทิว’ และ ‘อชิ’ สองพี่น้องต่างพ่อ ที่เข้ามาอาศัยอยู่ในวัดสว่างศรีบุญเรือง บ้านหนองบัว ตำบลโนนสะอาด อำเภอชุมแพ จังหวัดขอนแก่น เมื่อ 5 ปีก่อน

วันนี้ เด็กทั้งคู่อายุ 11 กับ 8 ขวบ ได้รับการดูแลโดยศูนย์ช่วยเหลือเด็กและเยาวชนในภาวะวิกฤตทางการศึกษา จังหวัดขอนแก่น โดยร่วมมือกับกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) ในการค้นหาและวางแนวทางดูแลช่วยเหลือนักเรียนที่เสี่ยงหลุดจากระบบการศึกษา ทั้งจากผลกระทบของสถานการณ์โควิด-19 และอยู่ในสภาวะฉุกเฉินทางคุณภาพชีวิต        

แม่ชีหนูเผยว่าเข้ามาอยู่ที่วัดก่อนเด็ก ๆ ไม่นาน ตั้งใจจะใช้เวลาสักเดือนในบรรยากาศสงบ ให้ธรรมะเป็นโอสถเยียวยาตนเอง หลังผ่านการทำเคมีบำบัดเพื่อรักษาตัวจากโรคมะเร็ง แต่พอเริ่มดูแลทิวและอชิ ระยะเวลาที่กำหนดไว้ก็ค่อย ๆ ขยายออกไป จนทิวที่เรียนชั้น ป.2 กับอชิในชั้นอนุบาล 3 วันนั้น เติบโตขึ้นเป็นนักเรียน ป.6 และ ป.4 ในปัจจุบัน

“สังคมเรามีเรื่องให้ประหลาดใจมากมาย แต่ไม่คิดมาก่อนว่าจะได้ประสบเอง จากภาพแรกพบชวนสงสาร พอเราได้ฟังภูมิหลังของเขา ก็ยิ่งทำให้อยากทุ่มเทเอาใจใส่ทั้งคู่ขึ้นไปอีก อย่างน้อยที่สุดให้เขาขาดพร่องน้อยลง พาตัวเองผ่านพ้นจากความบอบช้ำไปได้ เราก็พอใจแล้ว”

วัดคือที่พึ่งของผู้ไร้ทางไป

เรื่องราวของทิวกับอชิ ตั้งต้นที่แม่ของเด็กนำสองคนไปฝากไว้กับเพื่อนบ้าน แต่ด้วยความไม่พร้อมในการดูแล ทำให้เด็กต้องอยู่กันแบบกินไม่ครบมื้อ นอนไม่เต็มตื่นในพื้นที่เปิดโล่งไม่มีมุ้ง อีกทั้งไม่เคยได้กินนมกินขนมเหมือนเด็กคนอื่น ๆ

จนเวลาผ่านไปโดยแม่ของเด็ก ๆ ไม่เคยย้อนกลับมา ทั้งสองคนจึงไม่ได้ไปโรงเรียนอีก

“ก่อนมาอยู่วัดเด็กหลุดจากโรงเรียนไปปีนึง เหมือนบ้านที่รับฝากเขาไม่ไหวแล้ว ตั้งใจจะพาเด็กไปอยู่สถานสงเคราะห์ ทางผู้ใหญ่บ้านเลยมาปรึกษาหลวงพ่อ ขอให้ที่วัดรับไว้ ท่านก็ตกลง

“พอสองคนมาอยู่ใกล้ เราก็เลยช่วยดูแลตั้งแต่นั้น ใหม่ ๆ ก็ดื้อบ้างซนบ้างเหมือนเด็กทั่วไป แต่พอคุ้นเคยกันเขาก็ฟังเรา บอกได้สอนได้ กลายเป็นแม่เป็นลูกกันไปแล้ว“

เดี๋ยวนี้เขาร่าเริง คุยเก่ง ไม่ซึมเหมือนก่อน เวลาไปโรงเรียนเจออะไรก็มาเล่าให้ฟัง เราดีใจที่เห็นพัฒนาการเขา เรื่องทักษะชีวิตก็ค่อยปรับค่อยฝึกกันไป สอนให้ล้างถ้วยล้างชาม ซักเสื้อผ้า ทำกับข้าวง่าย ๆ อยากให้เขาทำเป็นไว้ หรือจะกินอะไรเราทำได้ก็ทำให้ บางทีลูกเรามารับไปไหนก็เอาเขาไปด้วย พาไปเที่ยวไปกิน มันก็พอเติมเต็มส่วนที่เขาขาดได้บ้าง ที่เน้นเป็นพิเศษคือเรื่องการดูแลตัวเอง เราจะบอกเขาตลอดว่าแม่คงไม่ได้อยู่ด้วยตลอด วันใดโตขึ้นไปอยู่ที่อื่นแล้ว ต้องช่วยเหลือตัวเองได้ทุกอย่าง”

อย่างไรก็ตาม ชีวิตที่คล้ายจะดีขึ้นกลับสะดุด เมื่ออชิล้มป่วยเข้าโรงพยาบาล และตรวจพบว่าเป็นมะเร็งเม็ดเลือดขาวชนิดเฉียบพลัน

ไม่มีปัญหาใดหนักหนาเกินกำลังคนทั้งชุมชน

พระอาจารย์สุขสันต์ เจ้าอาวาสวัดสว่างศรีบุญเรือง เล่าว่า เด็กสองคนมาอยู่วัดแล้วสดชื่นสดใสขึ้นมาก เพราะได้หลายคนช่วยกันดูแล แต่วันหนึ่งอชิรู้สึกปวดหัว อาเจียน ไข้สูง จึงรีบพาไปโรงพยาบาล ซึ่งผลที่ตามมาก็ทำให้หลวงพ่อเริ่มคิด ว่าลำพังการดูแลของวัดอย่างเดียวนั้น เริ่มไม่เพียงพอกับเด็ก ๆ แล้ว

“ตอนที่คนเล็กป่วยเขาเรียนอยู่ ป.2 ต้องไปนอนโรงพยาบาลเป็นเดือน ออกมาแล้วก็ยังไป ๆ มา ๆ ทุกเดือน มีทำคีโมด้วย ค่าใช้จ่ายสูงมาก เริ่มเกินกำลังวัด เลยปรึกษากับผู้ใหญ่บ้าน เขาก็เอาเรื่องไปประชุมกัน จนเกิดกองผ้าป่าใหญ่หมู่บ้าน คนในชุมชนเขายินดีช่วยลงขันค่ารักษาค่าเดินทาง พอเด็กจะไปโรงพยาบาลทีหนึ่งก็รวมเงินกันให้มา ช่วงนั้นไปเดือนละสองครั้ง ตอนนี้เหลือเดือนละครั้ง นี่ก็ทำคีโมเสร็จแล้ว แต่ยังต้องคอยไปเจาะตรวจเชื้อ รับยา ติดตามอาการกันอยู่”

อีกหนึ่งพลังจาก ‘ครู’ ที่ไม่ได้ทำเพียงสอนหนังสือ

เราได้เห็นภาพของบ้านหนองบัว ที่เข้มแข็งด้วยวัดและชุมชน ซึ่งช่วยเยียวยาอดีตและเติมเต็มปัจจุบันให้กับเด็ก ๆ ไปแล้ว พลังสำคัญอีกขาหนึ่งที่ไม่อาจกล่าวข้ามได้ คือ ‘โรงเรียน’ อันเป็นสถานที่เพาะบ่มสร้างอนาคตให้น้อง ๆ ได้เติบโตก้าวไปข้างหน้า

‘ครูเค้ก’ ชลวัลย์ นาคนชม ครูธุรการโรงเรียนเหมือดแอ่หนองบัว เล่าว่า ทิวและอชิเข้ามาเรียนตั้งแต่ยังตัวน้อย ๆ จนตอนนี้คนพี่กำลังจะจบ ป.6 แล้ว โดยรวมเด็กทั้งคู่สนใจการเรียนดี แต่ทิวนั้นไม่ค่อยถนัดทางวิชาการ มีปัญหาการเรียนรู้อยู่บ้าง ซึ่งสำหรับโรงเรียนเหมือดแอ่หนองบัวแม้มีนักเรียนแค่ 56 คน แต่ในจำนวนนั้นเป็นเด็กที่บกพร่องทางการเรียนรู้ 15 คน จึงมีครูพี่เลี้ยงสำหรับจัดการศึกษาพิเศษ 1 คน คอยช่วยพัฒนาการอ่านการเขียนและการเรียนรู้เฉพาะทางให้เด็กได้

“เราใช้ประโยชน์จากขนาดที่เล็ก ทำให้ครูใกล้ชิดกับนักเรียนในทุกด้านโดยไม่ได้มองว่าเป็นภาระเพิ่มขึ้น เพราะเรารู้ว่าสำหรับเด็กกลุ่มนี้ ครูคือคนสำคัญที่มีส่วนช่วยให้เขาอยู่ในระบบ เรียนจนจบ และรอดผ่านช่วงชั้นรอยต่อไปได้ ด้วยขั้นตอนดูแลที่ไม่ได้มีแค่เรื่องเรียน แต่เราต้องดูแลสุขภาพร่างกาย จิตใจ มองหาส่วนที่ขาดแล้วหาทางเติมให้อย่างดีที่สุด”

ครูเค้กพูดในฐานะตัวแทนของครูอัตราจ้างตัวเล็ก ๆ คนหนึ่ง ที่ใช้ดวงตาและจิตใจอันเมตตานำทางในการทำงานกับเด็ก ๆ ซึ่งเปรียบไปแล้วก็คือลูกหลานของชุมชน ที่วันหนึ่งจะก้าวมาเป็นกำลังหลักในการดูแลหมู่บ้านของทุกคนต่อไป

“เราเป็นคนบ้านหนองบัว โตมาตรงนี้ รู้เห็นว่าเด็กจำนวนมากในหมู่บ้านยังขาดโอกาส ส่วนใหญ่อยู่กับปู่ย่าตายาย พ่อแม่แยกทาง บ้างไปทำงานที่อื่น เราเลือกเป็นครูที่นี่เพราะคิดว่าถ้าไม่มีใครช่วยพวกเขา มันก็ยากที่เด็กจะเติบโตไปอย่างมีคุณภาพได้

“สำหรับทิวกับอชิ ครูทุกคนเราหาทางช่วยดูแลกัน ตัวเราเองทุกวันเลิกเรียนก็จะรับน้องขึ้นรถกลับมาส่งที่วัด คือไม่ใช่แค่น้องสองคน แต่เด็กคนไหนในหมู่บ้านไม่มีคนรับส่งเราเก็บให้หมด ถึงจะเป็นเรื่องเล็ก ๆ แต่เราในฐานะบุคลากรทางการศึกษาคนหนึ่ง อยากให้เขามีคุณภาพชีวิตนอกห้องเรียนที่ดี อย่างน้อยคิดว่าช่วยเสริมเด็กให้มีสมาธิกับการเรียนได้มากขึ้น”

รอยต่อการศึกษา ภารกิจที่กลไกจังหวัดเข้ามารับช่วง

ปีการศึกษาหน้าทิวจะขึ้นชั้นมัธยม และอีกสองปีก็ถึงคราวของอชิ บนรอยต่อทางการศึกษานี้ ครอบครัวใหญ่ของเด็ก ๆ กำลังเฝ้าดูว่าเด็กทั้งสองคนจะข้ามผ่านไปทางไหน อย่างไร

แม่ชีหนูกล่าวว่าโรงเรียนเหมือดแอ่หนองบัวเป็นโรงเรียนขยายโอกาส เปิดสอนถึง ม.3 ทิวสามารถเรียนต่อได้เลย นอกจากนี้ยังมีทางเลือกอื่น ๆ รองรับ ไม่ว่าจะบวชเรียนในโรงเรียนปริยัติธรรม หรือในจังหวัดขอนแก่นเองก็มีมูลนิธิบอยส์ทาวน์ ซึ่งพร้อมรับเด็กเยาวชนตั้งแต่ชั้น ม.1 เข้าอยู่ในพำนัก ช่วยส่งเสียค่าเล่าเรียน และมีผู้ดูแลตลอด 24 ชม. จนเด็กจบ ม.3 หรือ ม.6 อย่างไรก็ตาม ทั้งหมดนั้นขึ้นอยู่กับความตั้งใจของทิวและอชิ ว่าจะเลือกทางเดินชีวิตต่อไปอย่างไร

“ตอนนี้ไม่ห่วงแล้วนะว่าเขาจะไม่ได้เรียนต่อ ทีแรกกังวลกันมาก เพราะตั้งแต่ปีก่อนมีทางศูนย์ช่วยเหลือเด็ก ฯ ในภาวะวิกฤตทางการศึกษา จังหวัดขอนแก่น ลงมาเก็บข้อมูลเด็ก แล้วรับทิวกับอชิเข้าไปอยู่ในความดูแล เราก็มั่นใจกันแล้วว่ายังไงเขาก็ไปต่อได้ จะขาดเหลือติดขัดอะไรทางศูนย์เขาพร้อมช่วย ก็เหลือแต่ขึ้นอยู่ว่าอยากไปทางไหน เรากับหลวงพ่อคุยกันแล้วก็เห็นตรงกันว่าแล้วแต่เขา”

ครูเค้กกล่าวเสริมว่า “ทุนที่เด็กได้รับตั้งแต่ทุนเสมอภาคที่ กสศ. มอบให้ หรือทุนอะไรก็ตามที่เข้ามาเติม ทุกบาททุกสตางค์นับว่ามีค่ากับเด็ก ๆ มาก โดยเฉพาะในสถานการณ์เศรษฐกิจอย่างนี้ ค่าชุดนักเรียน ค่าอุปกรณ์การเรียน ค่าเดินทาง ทุกอย่างมันเป็นอุปสรรคที่ดึงให้เด็กเสี่ยงหลุดได้ตลอดเวลา ยิ่งคนไหนครอบครัวไม่สมบูรณ์ เงินส่วนนี้ยังสามารถช่วยเหลือเขาในเรื่องอื่น ๆ ได้อีก”

ขณะที่พระอาจารย์สุขสันต์ กล่าวทิ้งท้ายถึงทิวและอชิว่า “ส่วนของวัดเอง เราจะส่งเสียดูแลเด็กไปจนสุดความสามารถ จนถึงวันที่เขารับผิดชอบตัวเองได้ จากนั้นจะเลือกเดินทางไหนก็ขึ้นอยู่กับเขา

“เด็กสองคนนี้สะท้อนภาพของชุมชนที่เปรียบเสมือนครอบครัวขนาดใหญ่ อย่างที่เราเห็นว่าเมื่อทุกคนช่วยกันคนละไม้ละมือยื่นมาประคองรองรับเด็กไว้ เมื่อนั้นเด็กที่ไม่มีที่พึ่ง ขาดแคลนโอกาส เขาจะเหมือนกับได้รับชีวิตใหม่ ได้รับความรักความเอาใจใส่ ซึ่งท้ายที่สุดมันไม่ใช่แค่เปลี่ยนชีวิตเด็ก แต่มันคือการเปลี่ยนสังคมที่ยั่งยืนที่สุด”

The post ‘เด็ก ๆ ของหมู่บ้าน’ ความร่วมมือที่เผยให้เห็น ‘พลังการทำงาน’ ของเครือข่ายจังหวัด first appeared on กสศ..

โดยบอยส์ทาวน์ได้เข้าไปทำงานต่อยอดจากงานเดิมที่ทำอยู่ ไปสู่การเป็นอีกหนึ่งสถานที่พร้อมรองรับเด็กและเยาวชนกลุ่มเสี่ยงในเคสฉุกเฉินทางการศึกษา เพื่อให้เด็กๆ มีที่พัก ได้รับอาหารครบมื้อรวมถึงสิ่งจำเป็นต่างๆ พร้อมทำหน้าที่ประสานส่งต่อเพื่อให้เด็กๆ เข้าเรียนได้ทันทีในโรงเรียนชุมชนหนองกุงวิทยา และโรงเรียนน้ำพองศึกษา ทำให้เด็ก ๆ กลุ่มที่มีความเสี่ยงหลุดจากระบบการศึกษาสามารถเรียนต่อได้ทันทีอย่างไม่ทิ้งช่วง หรือต้องหันหลังให้กับการศึกษาไปตลอดชีวิต ซึ่งหากกู้วิกฤตนี้ไม่ทันก็คงเป็นการตัดโอกาสในอนาคตของเด็กคนหนึ่งไปอย่างน่าเสียดาย

‘Boys Town’ กับบทบาทใหม่ ท่ามกลางภาวะวิกฤตทางการศึกษา

ดร.กฤต สุวรรณพรหม ศึกษาธิการจังหวัดขอนแก่น กล่าวว่า การที่จังหวัดขอนแก่นขับเคลื่อนงานช่วยเหลือเด็กในภาวะวิกฤตทางการศึกษาได้เร็ว เพราะได้รับความช่วยเหลือจากทุกภาคส่วนและมีคณะทำงานที่ทำงานด้วยหัวใจ ทุกฝ่ายต่างแสดงให้เห็นว่า สามารถเป็นที่พึ่งพิงได้ทั้งกับเด็กๆ หรือกระทั่งการสานต่องานจากคณะทำงานด้วยกัน

“บอยส์ทาวน์คือหนึ่งในพื้นที่ที่เต็มใจรองรับและดูแลเด็กๆ เป็นอย่างดี โดยเฉพาะในสถานการณ์ทีเด็กเยาวชนมากมายเสี่ยงกับการไม่ได้เรียนต่อเพราะโควิด-19 ที่นี่จึงเป็นเหมือนสถานที่ที่มอบความหวัง มอบโอกาส มอบอนาคตทางการศึกษาคืนให้พวกเขา แล้วการจะช่วยเด็กกลุ่มนี้ให้ตลอดรอดฝั่ง พ้นจากปัญหาได้จริงๆ เราต้องดูแลเขาในระยะยาว ให้เขาได้เติบโตขึ้นตามวิถีที่เขาเป็น เพื่อวันที่เขาโตขึ้น เขาจะเป็นผู้ใหญ่ที่พร้อมช่วยคนอื่นต่อไป ถ้าทำได้อย่างนี้ เราจะหยุดวงจรปัญหาความยากจนข้ามรุ่น และปัญหาสังคมต่างๆ ที่จะเกิดขึ้นในอนาคตได้

ในอีกด้านหนึ่ง บอยส์ทาวน์ยังแสดงให้เห็นว่า เด็กต้องการสถานที่ที่อบอุ่น ตอบโจทย์การเติบโต มีความปลอดภัย ซึ่งปัจจัยเหล่านี้ถ้าเราไม่ช่วยเหลือเขา มันแทบจะร้อยเปอร์เซ็นต์ว่าเด็กไม่มีต้นทุนที่จะฝ่าฟันไปได้ลำพัง แล้วชีวิตเขาจะเปลี่ยนไปอีกทางหนึ่ง การได้เห็นบอยส์ทาวน์ส่งเด็กรุ่นต่อรุ่นไปสู่ความสำเร็จ ทำให้เราเชื่อมั่นได้ว่าจำนวนเด็กกลุ่มนี้จะลดลง หรืออาจไปถึงจุดที่ไม่มีพวกเขาอีกเลยในวันข้างหน้า”

30 ปี บนเส้นทางแห่งโอกาสจาก ‘Boys Town’

“เด็กทุกคนมาที่นี่ด้วยสาเหตุต่างกัน แต่อย่างหนึ่งที่เขามีเหมือนกันคือขาดโอกาส อยากเรียน อยากให้การศึกษาพาชีวิตไปให้ไกลที่สุด”

คำจำกัดความสั้นๆ ของอาจารย์ปราโมทย์ คลังเกตุ ผู้ช่วยผู้อำนวยการ ‘Boys Town’ ที่กล่าวถึงการมีอยู่ของสถานที่ที่ ‘ไม่ใช่โรงเรียน’ ไม่ใกล้เคียงกับการเป็น ‘ศูนย์’ หรือ ‘สถาบัน’ ใดหนึ่ง ทว่ากว่า 30 ปีผ่านมา อาณาบริเวณบนพื้นที่ราว 30 ไร่ ที่ตำบลหนองกุง อำเภอน้ำพอง จังหวัดขอนแก่น แห่งนี้ คือที่พึ่งของเด็กเยาวชนรุ่นแล้วรุ่นเล่า ที่ในวันนี้พวกเขาเหล่านั้นต่างแยกย้ายกันไปเติบโตตามเส้นทางและเป็นส่วนหนึ่งของการสรรค์สร้างสังคม บ้างเป็นครูอาจารย์ บ้างเป็นวิศวกร กับจำนวนอีกไม่น้อยได้รับราชการในกระทรวงกองกรมต่างๆ

และแม้ถึงเป้าหมายแล้ว แต่ละคนก็ไม่เคยลืมที่จะแวะเวียนกลับมาส่งต่อโอกาสให้น้องๆ อยู่เสมอ นั่นเพราะที่แห่งนี้คือบ่อเกิดของความภาคภูมิใจ ความผูกพัน และเป็นที่รับรู้ร่วมกันว่าพวกเขาเดินทางมาถึงวันนี้ได้ ก็ด้วยโอกาสที่ได้รับจากการเป็น ‘เด็กบอยส์ทาวน์’ ในวันนั้น

เพาะบ่มประสบการณ์ที่จะติดตัวตลอดไป

“เราอยู่กันแบบครอบครัวใหญ่ เป็นบ้านให้เด็กๆ พักพิง มีที่นอน เสื้อผ้า อาหาร มีผู้ดูแลขัดเกลาทักษะชีวิตและให้โอกาสพวกเขาได้เรียนหนังสือตั้งแต่ชั้น ม.1 ถึง ม.6 เพื่อที่โอกาสนั้นจะช่วยเปลี่ยนแปลงชีวิตเขาและครอบครัวให้ดีขึ้น”

อาจารย์ปราโมทย์ ในฐานะศิษย์รุ่นแรกที่เข้ามาอยู่บอยส์ทาวน์ตั้งแต่ปี 2532 จนได้เวียนกลับมาช่วยดูแลน้องๆ รุ่นแล้วรุ่นเล่า เล่าว่า บอยส์ทาวน์ก่อตั้งขึ้นด้วยทุนจากมูลนิธิในประเทศอังกฤษ และสโมสรโรตารีในประเทศไทย เปิดรับเด็กชายวัย 12-18 ปีทั่วภาคอีสานที่จบชั้น ป.6 แต่ขาดผู้อุปการะหรือขัดสนทุนการศึกษา โดยมีความตั้งใจที่จะเรียนต่อ บอยส์ทาวน์จะดูแลเรื่องที่พัก อาหาร และส่งเข้าเรียนที่โรงเรียนชุมชนหนองกุงวิทยา ซึ่งเป็นโรงเรียนขยายโอกาสเปิดสอนถึงชั้น ม.3 และโรงเรียนน้ำพองศึกษา โรงเรียนประจำอำเภอที่มีตั้งแต่ชั้น ม.1-ม.6 ส่วนใครที่สนใจเรียนสายอาชีพก็จะได้รับการสนับสนุนให้ไปต่อได้ตามที่ตั้งใจ

“เด็กที่เข้ามาจะผ่านการคัดกรองแล้วว่ามีพื้นฐานการดูแลตัวเองที่ดีในระดับหนึ่ง เพราะเรามีข้อจำกัดทั้งเรื่องทุนและคนดูแล อย่างปี 2565 นี้ เรามีครู 3 คน กับเด็ก 25 คน เด็กบอยส์ทาวน์จึงต้องพร้อมรับฟัง ปรับปรุงตัวเองได้ และมีเป้าหมายชัดว่าอยากศึกษาเล่าเรียน ส่วนเรื่องทักษะชีวิตต่างๆ ที่ขาดพร่องไปบ้าง บอยส์ทาวน์จะช่วยเติมเต็มให้พวกเขา จากอาจารย์ จากเพื่อนพี่น้อง และจากความมุ่งมั่นตั้งใจภายในตัวเองของเขา        

“นอกจากความรู้ที่โรงเรียนแล้ว เราต้องการให้เขามีมุมมองต่อชีวิตที่รอบด้าน มีทักษะอื่นๆ ติดตัวไว้ เราจะบอกเด็กเสมอว่าปริญญาไม่ได้การันตีความสำเร็จในชีวิตเสมอไป ดังนั้น ขอให้เก็บทุกสิ่งที่เรียนรู้จากบอยส์ทาวน์ไว้เป็นต้นทุน เพื่อเอาไปใช้ประโยชน์ทั้งในการประกอบอาชีพ และการก้าวผ่านปัญหาอุปสรรคต่างๆ ทั้งในวันนี้และวันข้างหน้า”

ตารางชีวิตภายใต้ระเบียบเดียวกันของเด็กบอยส์ทาวน์ คือ ตื่นตีห้า เก็บที่นอน แบ่งงานกันทำ เริ่มด้วยจัดระเบียบบ้าน ทำอาหาร กินข้าวเช้า ลงแปลงผัก เลี้ยงไก่ ซักผ้า โดยทุกกิจกรรมจะหมุนเวียนหน้าที่ให้ทุกคนได้ทำทุกสัปดาห์ แบ่งเป็นทีมคละรุ่นพี่รุ่นน้องเพื่อดูแลและสอนงานกันได้ ถ้าเป็นวันธรรมดา เจ็ดโมงเช้าเด็กจะพากันไปโรงเรียน พอ 4 โมงเย็นกลับมาถึงก็แยกย้ายลงงานตามหน้าที่ ทำกิจกรรมสันทนาการ ออกกำลังกาย เล่นดนตรี แล้วอาบน้ำ กินข้าวเย็น ทำการบ้านอ่านหนังสือ เข้านอนสามทุ่ม ส่วนเสาร์อาทิตย์จะเพิ่มชั่วโมงลงงานกับเวลาพักผ่อนตามอัธยาศัย และเข้านอนไม่เกินสี่ทุ่ม

เปลี่ยนทิศทาง ‘สายน้ำแห่งชีวิต’

อาจารย์ปราโมทย์พูดจากประสบการณ์ที่ได้เห็นน้องๆ มาแล้วหลายรุ่นว่า “พื้นฐานของเด็กบอยส์ทาวน์จะค่อนข้างอ่อนไหว ส่วนใหญ่เข้ามาแรกๆ มีเหงาบ้าง เพราะหลายคนไม่เคยห่างบ้านเลย แต่ด้วยจิตใจแน่วแน่ว่าอยากเรียนหนังสือ ไม่นานเขาก็ปรับตัวได้ อีกทั้งทุกคนต่างก็มีเป้าหมายเดียวกัน ทำให้เด็กๆ เขาพร้อมดูแลกัน รับฟังและแนะนำกัน เพื่อให้แต่ละคนฝ่าฟันปัญหาจนไปถึงเป้าหมายปลายทางของตนได้

“ชีวิตที่บอยส์ทาวน์สอนเราว่า วิถีชีวิตคนเรานั้นมีหลากร้อยปัญหา มีความขาดแคลนที่ต่างกันไป สิ่งเดียวที่ทำได้คือหาทางของเรา ปรับปรุงชีวิตของเรา และวิธีหนึ่งที่ทำได้เลยคือใช้การศึกษาพาไปสู่ชีวิตที่ดีขึ้น ซึ่งโอกาสที่เขาได้รับก็เปรียบเหมือนกับการเปลี่ยนทิศทางของสายน้ำแห่งชีวิต เด็กที่ผ่านบอยส์ทาวน์ไปส่วนใหญ่จบปริญญาตรีในสถาบันชั้นนำ หลายคนได้ทุนเรียนต่อปริญญาโท จบแล้วแยกย้ายไปทำงาน มีอาชีพมั่นคง ดูแลตัวเองดูแลครอบครัวได้

“ตัวผมเองภูมิใจที่เป็นเด็กบอยส์ทาวน์ มีโอกาสเรียนก็เพราะที่นี่จนจบปริญญาโท ไปเป็นอาจารย์ แล้ววันหนึ่งก็ตัดสินใจกลับมาดูแลน้องๆ นับถึงปีนี้ก็ครบ 21 ปีแล้ว ศิษย์เก่าคนอื่นๆ เขาก็ไม่เคยเงียบหาย ส่งความช่วยเหลือมาตลอด หรือใครไปเจอเด็กที่ขาดโอกาสก็จะส่งต่อมาที่เรา ถือว่าให้อนาคตกันต่อๆ ไป ส่วนว่าเด็กอยากเรียนอะไร ไปทางไหนนั้นขึ้นอยู่กับเขา ที่เราทำคือแนะแนวทางให้เขาเห็นภาพอนาคตให้มากที่สุด แล้วช่วยผลักดันเขาให้พัฒนาได้เต็มศักยภาพ”

ทรรศนะเด็กบอยส์ทาวน์ 
กับพื้นที่แห่งมิตรภาพ ความหวัง และโอกาส

‘เต้อ’ ตัวแทนเด็กบอยส์ทาวน์ ผู้ตั้งเป้าเรียนรัฐศาสตร์ หลังจบชั้น ม.6 ในปีการคึกษานี้ บอกว่า รู้จักบอยส์ทาวน์เพราะมีรุ่นพี่จากหมู่บ้านเดียวกันอยู่ที่นี่ ตัวเขาเองเข้ามาอยู่หลังจบ ป.6 เพราะทางบ้านไม่มีเงินส่งให้เรียนต่อแล้ว

“พ่อแม่ผมทำงานหาเช้ากินค่ำ นอกจากผมก็ยังมีน้องอีกสองคน คิดว่าถ้าผมเรียนต่อ ม.1 เขาก็ต้องจ่ายค่าชุดนักเรียน ค่าอะไรต่างๆ อย่างน้อยต่อคนก็ไม่ต่ำกว่าสี่พัน ไหนจะเงินไปโรงเรียนอีก ดูยังไงก็ไม่ไหว ผมเลยตัดสินใจมาที่นี่

“ถ้าไม่มีบอยส์ทาวน์คงไม่มีโอกาสดีๆ สำหรับเด็กอย่างพวกผม มันยากนะครับ สำหรับพวกเราที่อยู่ห่างไกล บางหมู่บ้านไม่มีโรงเรียน ไม่มีอินเตอร์เน็ต เราไม่เคยรู้ไม่เคยเห็นเลยว่ามีอะไรที่ข้างนอกนั่น ขณะที่โรงเรียนในเมืองมีพร้อมทุกอย่าง ผมจึงตั้งใจว่าอยากเรียนเกี่ยวกับการปกครอง เพื่อทำงานที่สามารถเปลี่ยนแปลงประเทศของเรา ให้มีความเท่าเทียมครอบคลุมทุกพื้นที่ให้ได้มากกว่านี้”       

‘เก้อ’ ที่ตั้งใจเรียนต่อวิศวกรรมศาสตร์ เล่าว่าตอนจบ ม.3 ที่บ้านประสบปัญหาการเงินอย่างหนัก ตัวเขาเองที่ตั้งใจจะเรียนต่อสายอาชีพในวิทยาลัยแถวบ้าน เริ่มไม่มั่นใจว่าจะไหวแค่ไหน แต่บังเอิญได้รับคำแนะนำจากครูท่านหนึ่งที่เคยเป็นศิษย์เก่าบอยส์ทาวน์ เขาจึงลองเข้ามาดูและตัดสินใจได้ทันที

“ตอนนั้นที่บ้านมีหนี้สิน ภาระอะไรต่างๆ เยอะมาก คิดว่าแม่ไม่น่าจะส่งผมเรียนได้แล้ว พอครูเขาแนะนำผมก็สนใจครับ กังวลอยู่เรื่องเดียวว่าผมมาแล้วใครจะช่วยเขาทำงาน แต่พอคิดว่าเป็นการมาเพื่ออนาคต ก็ตัดสินใจได้ ผมออกมาก็ทั้งช่วยลดภาระแม่ ให้โอกาสน้องได้เรียน แล้ววันหนึ่งที่เรียนจบซึ่งผมตั้งใจไว้แล้วว่าต้องเอาปริญญาให้ได้ ผมจะมีงานทำ ช่วยแม่ช่วยน้องได้ดีกว่า

“คิดว่าถ้ายังอยู่บ้านก็คงไม่ได้เรียนแล้ว ตอนนี้พอมองเห็นทาง รู้ครับว่ายาก แต่ผมมีความฝันอยู่ มันก็ดีกว่าไม่มีเป้าหมายอะไรเลย อย่างน้อยตอนนี้ฝันก็คือสิ่งที่หล่อเลี้ยงให้ผมอยากเดินไปข้างหน้า ทำตามเป้าหมายให้สำเร็จ”

ส่วน ‘โอ๊ต’ บอกว่าอยู่บอยส์ทาวน์ตั้งแต่จบ ป.6 ตอนมาอยู่ใหม่ๆ คิดถึงบ้านมาก นอนร้องไห้อยู่สามวันเต็ม จนย่าโทรมาถามว่าอยู่ไหวไหม เขาเลยนึกได้ว่าตั้งใจมาอยู่ที่นี่ก็เพื่อย่า จึงพยายามฮึดอีกครั้ง พร้อมได้รับความช่วยเหลือจากอาจารย์ จากรุ่นพี่ และจากเพื่อนๆ จนในที่สุดก็ปรับตัวได้ เรียนหนังสืออย่างมีความสุข กระทั่งวันนี้เหลืออีกปีเดียวจะจบมัธยม และเตรียมตัวเข้ามหาวิทยาลัยแล้ว

“การได้อยู่กับเพื่อนกับรุ่นพี่ช่วยให้ลืมความเหงาได้เยอะครับ ที่นี่ฝึกให้เราเข้มแข็ง สอนให้ช่วยเหลือตัวเองได้ อยู่ร่วมกับคนอื่นเป็น ผมไม่เคยเห็นใครมีเรื่องทะเลาะเบาะแว้งเลย เพราะเรากินข้าวหม้อเดียวกัน เพราะความขาดแคลนและต้องการโอกาสเหมือนๆ กันทำให้เรารักกัน   

“ตอนนี้ผมเป็นรุ่นพี่แล้วก็ต้องมีหน้าที่ดูแลน้องบ้าง อะไรไม่ดีเราก็เตือนกัน ผมคิดว่าเมื่อได้มาอยู่ที่นี่แล้ว พวกเราทุกคนจะเติบโตไปด้วยกัน จะเป็นเพื่อนเป็นพี่เป็นน้องกันตลอดไป เหมือนกับที่เราเห็นพี่ๆ บอยส์ทาวน์รุ่นก่อนๆ ที่ถึงจะเรียนจบไปทำงานที่ไหนก็ตาม แต่ทุกคนยินดีจะส่งความห่วงใยช่วยเหลือกลับมาที่นี่เสมอครับ”

The post มิตรภาพ ความหวัง โอกาส ‘Welcome to Boys Town’ ต่างที่หมาย หลากหลายที่มา หากทุกหัวใจมีฝันเดียวกัน first appeared on กสศ..

นายธีรพัฒน์ คัชมาตย์ รองผู้ว่าราชการจังหวัดสมุทรสาคร กล่าวถึงสถานการณ์การปิดเรียนของจังหวัดว่า สมุทรสาครยังคงเป็นพื้นที่ควบคุมสูงสุด แม้ว่าสถานการณ์การระบาดจะดีขึ้นตามลำดับ แต่ยังคงต้องประเมินรายวัน จึงจำเป็นต้องปิดโรงเรียนมาตั้งแต่วันที่ 19 ธันวาคม 2563  และให้มีการจัดการเรียนการสอนออนไลน์ โดยมอบหมายศึกษานิเทศก์คอยติดตามประเมินว่าการเรียนออนไลน์ได้ผลมากน้อยอย่างไร อย่างไรก็ตามพบว่ามีเด็กบางกลุ่มที่เข้าไม่ถึงอุปกรณ์เทคโนโลยี ซึ่งได้แจ้งให้ศึกษาธิการจังหวัด เขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาและมัธยมศึกษา หากพบว่ามีเด็กคนใดต้องการเครื่องมืออุปกรณ์ เน้นเฉพาะรายที่ไม่มี ขาดแคลนจริงๆ เมื่อมีการร้องขอเข้ามา ทางจังหวัดยินดีที่จะดำเนินการอย่างเต็มที่เพื่อดูแลเด็กและเยาวชนในจังหวัดสมุทรสาครของเรา

นายธีรพัฒน์ กล่าวว่า “การจัดการเรื่องนี้ ต้องพิจารณาหลายๆส่วนร่วมกันทั้ง ด้านสาธารณสุข เศรษฐกิจ และเรื่องการศึกษา ก็เป็นส่วนสำคัญ ต้องทำๆทุกอย่างในเวลาเดียวกัน เพื่อไม่ให้เกิดความเหลื่อมล้ำ ไม่ทิ้งใครไว้ข้างหลัง  ตอนนี้บุคลากรทางการศึกษาทั้งหมดรับทราบสถานการณ์ แต่ยังมีความจำเป็นไม่ให้เด็กเจอกัน เกรงว่าปัญหาการระบาดจะเกิดขึ้น  ทางจังหวัดสมุทรสาครได้เตรียมประชุมร่วมกันกับหน่วยงานทางการศึกษาทั้งหมดเพื่อรับทราบข้อมูล และลงทำงานในพื้นที่เพื่อให้ครอบคลุมถึงเด็กทุกคน”

“เป็นเรื่องที่ดีที่กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา ได้เข้ามาร่วมช่วยกับจังหวัดสมุทรสาคร ฉะนั้นเด็กนักเรียนยากจนพิเศษก็จะได้รับการดูแลจากจังหวัด และจากความร่วมมือจาก กสศ. ต้องขอขอบคุณ กสศ. ที่เข้ามาช่วยจังหวัดสมุทรสาคร และทุกฝ่ายที่ให้ความสนใจเรื่องการศึกษาในจังหวัดสมุทรสาคร ซึ่งช่วยให้สามารถชดเชยสิ่งที่ขาดหายไปสำหรับกลุ่มเด็กด้อยโอกาส ให้ได้มีสิทธิและความเท่าเทียมกับเด็กคนอื่นๆ เพราะอย่างไรก็ตามพวกเขาคือต้นกล้าต้นหนึ่งในการพัฒนาประเทศ” นายธีรพัฒน์ กล่าว

ด้าน นพ.สุภกร บัวสาย ผู้จัดการกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) กล่าวว่า จากการประเมินผลกระทบการปิดโรงเรียนที่ยาวนานในจังหวัดสมุทรสาคร พบว่า กลุ่มเด็กนักเรียนยากจนด้อยโอกาสกำลังเผชิญวิกฤตทางการศึกษา 2 ด้าน คือ 1.การไม่สามารถเข้าถึงการศึกษาในช่วงล็อคดาวน์เพราะขาดอุปกรณ์จึงส่งผลให้เกิดภาวะความรู้ถดถอย (learning loss)  และ 2.มีแนวโน้มที่เด็กและเยาวชนยากจนด้อยโอกาสเสี่ยงหลุดออกนอกระบบการศึกษาเพิ่มขึ้น  เนื่องจากผลกระทบทางเศรษฐกิจและสังคมจากการระบาดของโรคโควิด-19 เพื่อบรรเทาปัญหาดังกล่าว กสศ.ได้ประสานจังหวัดสมุทรสาคร เพื่อนำกลไกศูนย์ช่วยเหลือเด็กและเยาวชนในภาวะวิกฤตทางการศึกษา หรือ smart refer ซึ่งเป็นการบูรณาการความร่วมมือหน่วยงานต่างๆ ที่อยู่ในคณะกรรมการบริหารกสศ. เช่น กระทรวงศึกษาธิการ, กระทรวงพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมุนษย์, กระทรวงมหาดไทย, กระทรวงสาธารณสุข เข้ามาสนับสนุนการช่วยเหลือเด็กยากจนด้อยโอกาสที่ประสบกับภาวะวิกฤตทางการศึกษา โดยการทำงานจะแบ่งเป็น 2 ระยะ คือ 1.ระยะวิกฤต ประคับประคองเพื่อบรรเทาความเดือดร้อนเฉพาะหน้า ให้ได้รับการช่วยเหลือตามสภาพแวดล้อมที่เหมาะสมทันสถานการณ์ และ 2.ระยะฟื้นฟู จัดทำโปรแกรมการช่วยเหลือดูแลรายคนให้สามารถกลับเข้าสู่ภาวะวิถีปกติทางการศึกษาหรือได้รับการศึกษาตามสภาพปัญหาของแต่ละคนต่อไป ทั้งนี้สามารถแจ้งความช่วยเหลือได้ที่หมายเลขโทรศัพท์ 02 079 5475 ต่อ 8

“ก่อนหน้านี้ กสศ. ร่วมกับกระทรวงศึกษาธิการ, องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น, กองกำกับการตำรวจตระเวนชายแดน ช่วยเหลือบรรเทาความเดือดร้อนให้กับนักเรียนกลุ่มที่ยากลำบาก ผ่านโครงการเงินอุดหนุนอย่างมีเงื่อนไข หรือทุนเสมอภาคของกสศ. ซึ่งดูแลเด็กๆ ตั้งแต่ระดับชั้น อนุบาล-มัธยมศึกษาปีที่ 3 โดยในภาคเรียนที่ 2/63 จัดสรรคนละ 1,000   บาท เมื่อช่วงเดือนมกราคมที่ผ่านมา โดยช่วยเหลือแล้ว จำนวน 932,162 คน การที่กสศ.ริเริ่มศูนย์ smart refer นี้ขึ้น เพื่อปิดช่องว่างไม่ให้เด็กที่อยู่ในภาวะวิกฤตทางการศึกษาคนใดตกหล่น ในสถานการณ์ที่ยากลำบากนี้ โดยเริ่มต้นที่จังหวัดสมุทรสาครเป็นพื้นที่แรก เพื่อพัฒนาให้เป็นสมุทรสาครโมเดล ก่อนขยายการทำงานต่อไป” นพ.สุภกร กล่าว

ด้าน ดร.รัฐวิทย์ ทองนวรัตน์ ศึกษาธิการจังหวัดสมุทรสาคร ระบุว่า COVID-19 ส่งผลกระทบถึงระบบการศึกษาในจังหวัดสมุทรสาครอย่างที่ไม่เคยเกิดขึ้นมาก่อน ในเบื้องต้นการปิดเรียนทำให้การนำเทคโนโลยีถูกนำมาใช้อย่างเต็มรูปแบบ โดยรวมถือว่าช่วยให้การศึกษาเดินต่อไปได้ในระดับหนึ่ง แต่ยังมีเด็กกลุ่มหนึ่งที่จำเป็นต้องได้รับการเข้าถึง ค้นหาให้พบ เพื่อมอบความช่วยเหลือให้เป็นกรณีพิเศษ นั่นคือกลุ่มที่ขาดปัจจัยพื้นฐาน ไม่มีความพร้อมทั้งด้านชีวิตความเป็นอยู่หรือเครื่องมือสื่อสาร ซึ่งหากไม่ได้รับความช่วยเหลืออย่างเร่งด่วน แม้การจัดการศึกษาในภาพรวมจะไปต่อได้ แต่เด็กกลุ่มนี้จะค่อยๆ ถูกทิ้งไว้ข้างหลัง และหลุดออกจากระบบการศึกษาไปในที่สุด

ดร.รัฐวิทย์ กล่าวว่า เบื้องต้นเราได้นำเทคโนโลยีหลากหลายช่องทางมาใช้ ทั้งการใช้ DLTV หรือถ่ายทอดสดการสอนผ่านแอปพลิเคชันต่างๆ ซึ่งพบว่าประสบปัญหาน้อยในโรงเรียนที่มีศักยภาพ และในกลุ่มนักเรียนระดับมัธยมศึกษา แต่สำหรับเด็กเล็กและกลุ่มเด็กด้อยโอกาสในที่ห่างไกล เขาไม่มีเครื่องมือสื่อสาร เข้าไม่ถึงอินเตอร์เน็ต โรงเรียนจึงได้ใช้วิธีทำใบงานแล้วให้ผู้ปกครองเด็กเข้ามารับงานจากโรงเรียนไปทำแล้วกลับมาส่ง บ้างให้ครูลงพื้นที่เข้าไปหาเด็ก โดยจัดเป็นกลุ่มย่อยๆ ในกลุ่มเด็กที่อาศัยอยู่ใกล้กัน นี่คือเราแก้ปัญหาคนละครึ่งทาง เพราะบางคนอยู่ในพื้นที่เสี่ยงครูเข้าไปหาที่บ้านไม่ได้ ก็ต้องหาพื้นที่ส่วนกลางที่ปลอดภัยหมายถึงเราต้องบูรณาการปัญหาด้านการศึกษาและสาธารณสุขเข้าด้วยกันตั้งแต่ในการวางแผนงาน ขณะที่บางโรงเรียนใช้วิธีแก้ปัญหาด้วยการที่โรงเรียนจัดหาเครื่องมือสื่อสารสำหรับเด็กด้อยโอกาสให้เขาได้ใช้เรียนชั่วคราว โดยเป็นนโยบายที่รองผู้ว่าราชการจังหวัดมอบหมายให้สำรวจข้อมูลว่าเด็กคนไหนขาดแคลนและสามารถช่วยได้

ศึกษาธิการจังหวัดสมุทรสาคร ระบุว่า การปิดเรียนที่ยาวนานอาจส่งผลต่อภาวะความรู้ถดถอย โดยเฉพาะกลุ่มเด็กด้อยโอกาสในพื้นที่เสี่ยงซึ่งไม่ได้ขาดแคลนแค่การเข้าถึงการศึกษา แต่ยังรวมไปถึงความปลอดภัยทางสาธารณสุข และคุณภาพชีวิตรอบด้าน เด็กกลุ่มที่น่าเป็นห่วงที่สุดคือพวกที่ด้อยโอกาส อาศัยในพื้นที่โรงงาน พ่อแม่ทำงานในพื้นที่เสี่ยง เด็กกลุ่มนี้เราจะให้ทางโรงเรียนต้นสังกัดแจ้งจำนวนและข้อมูลพื้นฐานเข้ามา แล้วจะจัดให้เขาได้รับการเฝ้าระวังพิเศษ มีทีมงาน ศธจ. ลงพื้นที่เยียวยา พร้อมกับสำนักงานพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์จังหวัด (พมจ.), สำนักงานเหล่ากาชาดจังหวัด ที่จะเข้าไปช่วยเก็บข้อมูล ตรวจสอบ และดูแลเรื่องคุณภาพชีวิต รวมถึงการประสานหน่วยงานอื่นๆ เพื่อหาทางสนับสนุนเรื่องทุนการศึกษาเฉพาะราย ในระยะยาว ผลกระทบจากการที่โรงเรียนปิดจะทำให้เด็กกลุ่มนี้อาจต้องออกจากระบบการศึกษา เพราะเขามีปัญหาอื่นๆ ที่รุนแรงกว่า ศธจ. สมุทรสาคร เราจึงมีหน้าที่เชื่อมโยงหน่วยงานทุกหน่วยที่มีศักยภาพเข้ามาช่วยกันหาทางแก้ปัญหา เบื้องต้นคือมอบสิ่งของจำเป็น ให้ความรู้ในการดูแลตนเองและครอบครัวตามมาตรการสาธารณสุข หน้ากากอนามัยหรือเจลแอลกอฮอล์ต้องมี 100% และใช้ให้ถูกวิธีเพื่อลดการแพร่ระบาดให้ได้มากที่สุด ก่อนจะไปสู่การแก้ปัญหาระยาว คือการหาทางให้กลุ่มเป้าหมายยังอยู่ในระบบการศึกษาได้ต่อไป

“เราได้ร่วมมือกับหน่วยงาน เช่น กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) ที่ได้นำนวัตกรรมทางการเรียนเข้ามามอบให้เด็กๆ ช่วยให้เด็กกลุ่มนี้สามารถเรียนได้จากที่บ้านปิดด้วยสื่อการเรียนรู้ด้วยตนเองที่พัฒนาขึ้นในช่วงโรงเรียน นอกจากนี้เรายังคุยถึงความเป็นไปได้ในการเดินตามโมเดลการสนับสนุนเครื่องมือและอุปกรณ์การเรียนออนไลน์ ที่ กสศ. จะเข้ามาช่วยประสานความร่วมมือด้านการระดมงบประมาณช่วยเหลือ โดยทาง ศธจ. มีข้อมูลของเด็กที่ขาดแคลนซึ่งเรามองแล้วว่าด้วยงบประมาณสนับสนุนจะช่วยเด็กด้อยโอกาสกลุ่มนี้ได้จริง ซึ่งตอนนี้เรามองไปถึงว่าหากหลังจากนี้บางพื้นที่ยังเปิดเรียนไม่ได้ การจัดการเรียนการสอนผ่านเทคโนโลยีออนไลน์ต้องพัฒนาระบบให้ไหลลื่นยิ่งขึ้น รวมถึงการจัดหาอุปกรณ์พื้นฐานที่ช่วยให้การเรียนรู้เดินต่อไปได้ นี่คือความร่วมมือที่เรามองว่าเป็นสิ่งที่ทุกหน่วยในสังคมจำเป็นต้องเชื่อมต่อกัน และขยายออกไปให้ทั่วถึงทุกหน่วยงานในวงกว้างให้ได้มากที่สุด” ศึกษาธิการจังหวัดสมุทรสาคร กล่าว

The post กสศ.จับมือสมุทรสาคร เดินหน้า “ศูนย์ช่วยเหลือเด็กและเยาวชนในภาวะวิกฤตการศึกษา หรือ Smart Refer” first appeared on กสศ..