“นวัตกรรมการจ่ายเงินตามผลลัพธ์” ที่เรียกว่ากลไก “Pay for Success” หรือ “Outcome-Based Contract” อาจฟังดูไม่คุ้นหูนัก เพราะยังเป็นเรื่องใหม่ในประเทศไทย แต่กลไกดังกล่าวได้มีการศึกษาและทดลองจริงแล้วในช่วงที่ผ่านมา ซึ่งผลลัพธ์ที่ได้จากประสบการณ์ของผู้มีส่วนเกี่ยวข้องล้วนเป็นที่น่าพอใจ กลไกนี้จึงอาจเป็นอีกหนึ่งทางเลือกเพื่อผลักดันการแก้ไขปัญหาสังคมอย่างจับต้องได้ และส่งเสริมนิเวศของการลงทุนเพื่อสังคมอย่างยั่งยืนและเกิดผลลัพธ์ตามที่ผู้ให้ทุนคาดหวัง ไม่ว่าจะเป็นภาครัฐหรือภาคเอกชนที่ต้องการลงทุนเพื่อสังคม ก็จะมีแรงจูงใจมากยิ่งขึ้นต่อการลงทุน

กสศ. ขอเชิญชวนผู้อ่าน ติดตามการสรุปจากวงสัมมนา “การเงินเพื่ออนาคต ยกระดับทุนมนุษย์: โอกาสและประสบการณ์ในไทยและต่างประเทศ” ที่สถาบันวิจัยเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา กสศ. จัดขึ้นเมื่อวันพฤหัสบดีที่ 14 พฤษภาคม 2569 

ในวงเสวนา “จากจุดเริ่มต้น…สู่ผู้รับผลประโยชน์: เส้นทางของคุณค่าและผลลัพธ์” วิทยากรจากทั้งภาคท้องถิ่น สถาบันที่แก้ปัญหาสังคม นักวิชาการ และผู้สนับสนุนโครงการ มาร่วมบอกเล่าประสบการณ์จริงที่ได้ใช้กลไก Pay for Success หรือ Outcome-Based Contract กับโครงการพัฒนาเด็กปฐมวัยที่บูรณาการการเรียนรู้ผ่านการเล่น โดยยึดเด็กเป็นศูนย์กลางการเรียนรู้ (Integrated Child – Centered Active Learning project: ICAP) พร้อมทั้งให้มุมมองและแรงบันดาลใจในการนำกลไกไปใช้ต่อในวงกว้าง เพื่อช่วยผลักดันการสร้างสังคมที่ดีขึ้นอย่างเป็นรูปธรรม

ผศ.ดร.ตรีนุช ไพชยนต์วิจิตร นักวิชาการผู้พัฒนาโครงการ กล่าวถึง หนึ่งหัวใจหลักของนวัตกรรมการจ่ายเงินตามผลลัพธ์ คือ การตั้งเกณฑ์เงื่อนไขความสำเร็จเป็นตัวชี้วัด แทนที่ตั้งเป้าหมายกว้าง ๆ ในบริบทการศึกษา ผศ.ดร.ตรีนุช ยกตัวอย่างว่า รูปแบบเดิมอาจเป็นการขยายห้องเรียน การสร้างโรงเรียนเพิ่มเติม การซื้อคอมพิวเตอร์ และคาดหวังว่าเด็กจะเข้ามาใช้อุปกรณ์นั้นเพื่อการศึกษาที่ดีขึ้น แต่ถ้าเป็นโมเดลตามผลลัพธ์ จะมุ่งเน้นที่การตั้งเป้าหมายอย่างเป็นรูปธรรมและระบุเงื่อนไขที่เกี่ยวข้อง เช่น ถ้าต้องการให้เด็กมีการศึกษาที่ดีขึ้น ต้องระบุเงื่อนไขด้วยว่าผ่านเกณฑ์การศึกษาในระดับเท่าไหร่ หรือเด็กจบไปแล้วมีงานทำ หรือได้เรียนต่อในระดับที่สูงขึ้น 

นวัตกรรมดังกล่าวไม่ได้กระตุ้นเพียงแค่ผลลัพธ์เท่านั้น เพราะระหว่างทางของการไปถึงผลลัพธ์ ก็ยังช่วยทำให้ผู้มีส่วนเกี่ยวข้องในโครงการที่รับโจทย์มีความมุ่งม้่นมากยิ่งขึ้น 

คุณอุไรลักษณ์ ลาภเบญจกุล ผู้บริหารโครงการพัฒนาเด็กปฐมวัย (ICAP) ได้แบ่งปันประสบการณ์จากการเข้าร่วมโครงการนวัตกรรมการเงินแบบจ่ายเงินตามผลลัพธ์ ว่าเดิมโครงการ ICAP เน้นเรื่องการสร้างการเปลี่ยนแปลงได้จริงและเกิดคุณภาพจริงอยู่แล้ว แต่นวัตกรรมนี้ ช่วยกระตุ้นทั้งคนที่เป็นเจ้าของโครงการและคนที่อยู่หน้างาน เพราะหากทำไม่สำเร็จ ก็จะไม่ได้รับเงินกลับมา ระบบนี้มีเงื่อนไขเป็นตัวผลลัพธ์และงบการลงทุนจากภาคส่วนลงทุนในอนาคต คุณอุไรลักษณ์ ยังกล่าวต่อว่าอยากให้นวัตกรรมการเงินแบบจ่ายเงินตามผลลัพธ์ นำไปใช้กับโครงการอื่น ๆ รวมถึงภาครัฐด้วยเช่นกัน เพราะกลไกนี้จะช่วยพลิกวิธีคิดที่เกี่ยวกับเรื่องของการทำงานลงสู่ผลลัพธ์ของกลุ่มเป้าหมายได้แท้จริง

ขยับมาฟังมุมมองจากภาคท้องถิ่นผ่าน คุณสิริดนย์ น้าวิไลเจริญ นายกเทศมนตรีตำบลขุนหาญ จังหวัดศรีสะเกษ มองว่านวัตกรรมการเงินแบบจ่ายเงินตามผลลัพธ์ จะช่วยการจุดประกายการใช้งบอย่างมีประโยชน์ ที่เอื้อให้เกิดผลลัพธ์โดยที่มีตัวชี้วัดที่ชัดเจน อีกทั้งยังช่วยปรับวิธีคิดของคนที่อยู่ในกระบวนนี้ให้คิดว่าจะใช้งบประมาณให้เกิดผลประโยชน์ที่จับต้องได้และเห็นผลชัดเจน ในบริบทของ ICAP นวัตกรรมดังกล่าวเข้ามาช่วยปรับกระบวนการคิด พฤติกรรมเด็กได้ ในขณะเดียวกัน คุณสิริดนย์กล่าวต่อว่า เมื่อครูหรือพี่เลี้ยงเห็นผลลัพธ์ที่ดีและได้ผลจริง ก็ส่งผลให้มีกำลังใจในการทำงานยิ่งขึ้น

นอกจากนี้ คุณสิริดนย์ แบ่งปันความเห็นในระดับภาครัฐว่าสิ่งสำคัญคือ จะทำอย่างไรให้ผู้ที่อยู่ในระดับนโยบายเห็นตรงกันว่าเราควรสร้างสังคมโดยเริ่มที่เด็ก โดยผู้บริหารท้องถิ่น และนายกองค์การบริหารส่วนตำบลควรเข้าใจและมีแรงบันดาลใจเรื่องการสร้างสังคมไปในทางเดียวกัน อย่างไรก็ตามถ้าเกิดไม่มีการนำนวัตกรรมที่มุ่งให้เกิดผลลัพธ์มาใช้ ผ่านไปสามรุ่น เด็กสามรุ่นก็จะเด็กเติบโตไปโดยไม่ผ่านกระบวนการพัฒนาเด็กที่เห็นผลได้จริง

โครงการนวัตกรรมการเงินแบบจ่ายเงินตามผลลัพธ์ เป็นการจุดประกายว่าจะทำอย่างไร ที่จะทำให้เมื่อเราเติมเงินลงไปแล้ว มันวัดผลออกมาได้โดยที่มีตัวชี้วัดที่ชัดเจน แล้วก็ปรับวิธีของคนทำ ปรับวิธีคิดของคนที่อยู่ในกระบวนนี้ ให้คิดว่าจะใช้งบประมาณให้เกิดผลประโยชน์ที่จับต้องได้และเห็นผลชัดเจนอย่างไร ยกตัวอย่างเทศบาลตำบลขุนหาญ ครูศูนย์เด็กเล็กเมื่อก่อน เหมือนพี่เลี้ยงเด็ก เขาจะใช้คำว่าครูพี่เลี้ยงคือคอยดู แต่พอเราปรับวิธีคิดเขา ให้เห็นเป้าหมายว่าเราอยากเห็นคนเติบโตมาแล้วเป็นแบบนี้ ขั้นตอนในการทำให้คนเติบโตมาเป็นแบบนี้จะต้องทำอย่างไรบ้าง

พอครูเห็นผลลัพธ์ที่ดี ครูมีความรู้สึกว่าอยากทำ แล้วได้ทำ มีคนสนับสนุน ทำให้เขามีกำลังใจในการทำ พอได้พรีเซนต์ตัวเองก็มีความภูมิใจที่สิ่งที่เขาทำได้ผลจริงและมีคนสนใจในสิ่งที่เขาทำ

เรื่องการพัฒนาเด็กยังประสบกับความท้าทายหลายข้อ โดยเฉพาะเรื่องของโมเดลระบบการศึกษา คุณสุนิตย์ เชรษฐา กรรมการผู้จัดการสถาบัน Change Fusion เสนอว่าถ้าหากโมเดลระบบการศึกษาไม่นิ่ง ก็ทำให้เด็กในระบบเสียโอกาส ดังนั้นถ้าหากเจอทางออกการศึกษาที่เหมาะสมแล้ว อาจต้องมองหากลไกมาร่วมสนับสนุนที่ช่วยขยายโมเดล 

คุณสุนิตย์ยังกล่าวเสริมว่า สิ่งสำคัญที่ควรเพิ่มคือ จำนวนผู้ลงทุนตั้งแต่ต้นโครงการ เพื่อเสริมสร้างโครงการที่แข็งแรงและง่ายต่อการขยายผลได้เหมือนในต่างประเทศ เรื่องการขยายผลคุณสุนิตย์ ยกตัวอย่างจำนวนห้องเรียนที่ใช้หลักสูตร ICAP เริ่มแรกตั้งต้นจากราว ๆ 100 ห้อง ปัจจุบันมีการขยายหลักสูตรไปจนถึงประมาณ 1,000 ห้อง คุณสุนิตย์เชื่อว่าปลายปีอาจสามารถขยายไปถึง 2,000 ห้อง ซึ่งฟังแล้วดูเหมือนเป็นจำนวนที่มาก แต่ห้องเรียนเด็กปฐมวัยศูนย์พัฒนาเด็กมีประมาณ 20,000 ห้อง ซึ่งเมื่อเทียบแล้ว ยังมีห้องเรียนจำนวนมากที่ต้องการความร่วมมืออยู่

ในมุมมองของผู้สนับสนุนทุน คุณวาทนันทน์ พีเทอร์สิค ผู้ร่วมสนับสนุนโครงการ ICAP เห็นด้วยกับการนำนวัตกรรมการเงินแบบจ่ายเงินตามผลลัพธ์ มาใช้เพื่อให้เกิดความโปร่งใสในเรื่องผลลัพธ์ที่ได้สำเร็จผลจริง แต่อย่างไรก็ตามคุณวาทนันท์มองว่า องค์กรเดียวหรือภาคเดียวไม่สามารถแก้ปัญหาได้ และเน้นย้ำว่าภาคเอกชนซึ่งเป็นฝ่ายมีทรัพยากรมากมาย ควรเข้ามามีบทบาทในการช่วยกันแก้ปัญหาสังคม โดยใช้นวัตกรรมหรือวิธีที่มีประสิทธิภาพ

และนี่คือส่วนหนึ่งของการแลกเปลี่ยนประสบการณ์ของผู้มีส่วนเกี่ยวข้องที่ได้สัมผัสกับนวัตกรรมการจ่ายเงินตามผลลัพธ์ (Pay for Success / Outcome-Based Contract)

สำหรับใครที่สนใจงานสัมมนา การเงินเพื่ออนาคต ยกระดับทุนมนุษย์: โอกาสและประสบการณ์ในไทยและต่างประเทศ สามารถรับชมการถ่ายทอดสดย้อนหลังได้ที่ LIVE การเงินเพื่ออนาคต ยกระดับทุนมนุษย์ – โอกาสและประสบการณ์ในไทยและต่างประเทศ

• อ่านข่าว: ครั้งแรกของการลงทุนไทย! กสศ. พลิกโฉมการศึกษา ใช้ผลลัพธ์นำการจ่ายเงิน “Pay for Success” แก้ปัญหาเด็กพัฒนาการช้า พร้อม MOU ดึงนักลงทุนนานาชาติร่วมแก้ความเหลื่อมล้ำการศึกษาไทย

The post “Pay for Success” เมื่อผลลัพธ์ที่วัดผลได้ คือ ความสำเร็จและเงื่อนไขของการลงทุนทางสังคม first appeared on กสศ..

การรักษาเด็กในระบบ: ต้นทุนที่ต่ำกว่าการตามหาเด็กนอกระบบ

นางสาวกนิษฐา คุณาวิศรุต ผู้อำนวยการสำนักพัฒนาหลักประกันโอกาสทางการศึกษา กสศ.  กล่าวว่า หนึ่งในภารกิจสำคัญของ กสศ. คือการสร้างโอกาสทางการศึกษาให้เด็กยากจนเข้าถึงการศึกษาในระบบ ผ่านกระบวนการคัดกรองซึ่งดำเนินการร่วมกับสถานศึกษา 6 สังกัดทั่วประเทศ ได้แก่ สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน (สพฐ.) กรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่น (อปท.) กองบัญชาการตำรวจตระเวนชายแดน (บช.ตชด.) สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาเอกชน (สช.) สำนักงานพระพุทธศาสนา (พศ.) และกรุงเทพมหานคร (กทม.)

โดยมีคุณครูกว่า 400,000 คน ร่วมลงพื้นที่เยี่ยมบ้านและค้นหาเด็กกลุ่มเป้าหมายที่ต้องการความช่วยเหลืออย่างเร่งด่วน ให้ได้รับจัดสรรเงินอุดหนุนทุนเสมอภาค เพื่อช่วยบรรเทาภาระค่าใช้จ่ายด้านการศึกษาและสนับสนุนให้นักเรียนสามารถมาเรียนได้อย่างต่อเนื่องไม่ว่าจะเป็นค่าอาหารเช้า ค่าเดินทาง ซึ่งในปีการศึกษา 2569 ได้ปรับเพิ่มเงินอุดหนุนเป็น 4,200 บาทต่อคนต่อปี จากเดิมครั้งแรก 1,600 บาทในช่วงเริ่มต้นของโครงการ และปรับขึ้นครั้งที่สองเป็น 3,000 บาทต่อคนปี โดยตลอดระยะเวลา 8 ปีของการดำเนิน “ทุนเสมอภาค” กสศ. ได้ปรับอัตราเงินอุดหนุนมาแล้ว 3 ครั้ง เพื่อให้สอดคล้องกับต้นทุนการศึกษาที่เพิ่มสูงขึ้น

สิ่งที่ กสศ. ให้ความสำคัญเป็นอันดับแรก คือ “การรักษาเด็กที่อยู่ในโรงเรียนไม่ให้หลุดออกจากระบบ” เพราะต้นทุนในการค้นหาและดึงเด็กที่หลุดออกไปแล้วกลับเข้าสู่การเรียนรู้มีความซับซ้อนและสูงกว่าหลายเท่า ด้วยเหตุนี้ “ทุนเสมอภาค” จึงทำหน้าที่เป็นกลไกเติมเต็มค่าใช้จ่ายที่จำเป็นต่อการเรียน เช่น ค่าเดินทาง ค่าอาหาร และค่าใช้จ่ายพื้นฐานต่าง ๆ เพื่อช่วยลดภาระของครอบครัว

ผลลัพธ์ที่เกิดขึ้นสะท้อนให้เห็นว่า เด็กที่ได้รับทุนเสมอภาคกว่า 95–98% ยังคงอยู่ในระบบการศึกษาอย่างต่อเนื่อง ขณะที่นักเรียนกลุ่มที่เคยขาดเรียนบ่อยมีจำนวนวันมาเรียนเพิ่มขึ้นเฉลี่ย 7–12% ต่อภาคเรียน แสดงให้เห็นว่า การลงทุนเพื่อป้องกันไม่ให้เด็กหลุดจากระบบตั้งแต่ต้นทาง เป็นแนวทางที่มีประสิทธิภาพและคุ้มค่าที่สุด

ใช้ “พื้นที่เป็นฐาน” สร้างการเรียนรู้ที่ยืดหยุ่น ลดความยากจนข้ามรุ่น

หลังจากดำเนินงานมาเป็นเวลากว่า 7 ปี กสศ. พบว่า ปัญหาเด็กหลุดจากระบบการศึกษาเป็นปัญหาที่ซับซ้อนเกินกว่าหน่วยงานใดหน่วยงานหนึ่งจะรับมือได้เพียงลำพัง เพราะมักเชื่อมโยงกับปัญหาอื่น ๆ ทั้งด้านเศรษฐกิจ สุขภาพจิต ความพิการ ยาเสพติด หรือปัญหาครอบครัว

แนวคิดดังกล่าวจึงนำไปสู่การขับเคลื่อนโครงการ Thailand Zero Dropout ที่ใช้ “จังหวัดเป็นฐาน” และเปิดพื้นที่ให้ทุกภาคส่วนเข้ามาร่วมกันออกแบบทางออกสำหรับเด็กและเยาวชนในบริบทของตนเอง รวมถึงโครงการอื่น ๆ ที่มุ่งสร้างความเสมอภาคทางการศึกษาและการเรียนรู้ตลอดชีวิตให้กับประชาชนทุกกลุ่ม

หนึ่งในตัวอย่างสำคัญคือ โครงการนวัตกรรมการจัดการเรียนรู้ที่ยืดหยุ่นโดยใช้ชุมชนเป็นฐานในพื้นที่ภาคเหนือ ยกตัวอย่างที่อำเภอลี้ จังหวัดลำพูน ได้เปิดพื้นที่ให้หน่วยงานภาครัฐ องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น สกร. ศูนย์การเรียนรู้ ภาคประชาชน และหน่วยจัดการเรียนรู้ของ กสศ. เข้ามาร่วมกันออกแบบระบบส่งเสริมโอกาสการเรียนรู้ที่สอดคล้องกับสภาพปัญหาและความต้องการของคนในพื้นที่อย่างแท้จริง

โครงการดังกล่าวทำหน้าที่เป็น “พื้นที่กลาง” ที่เชื่อมโยงข้อมูลและทรัพยากรจากหลายหน่วยงาน ทั้งทุนเสมอภาค ทุนนวัตกรรมสายอาชีพชั้นสูง Thailand Zero Dropout และทุนส่งเสริมโอกาสทางการเรียนรู้สำหรับประชากรวัยแรงงานนอกระบบ เพื่อนำมาวิเคราะห์ วางแผน และออกแบบความช่วยเหลือที่เหมาะสมกับแต่ละบุคคลและแต่ละครอบครัวขณะเดียวกัน ยังมีการพัฒนารูปแบบการเรียนรู้ที่ต่อยอดจากทุนทางสังคมและทุนวัฒนธรรมในพื้นที่ เพื่อสร้างทางเลือกการเรียนรู้ที่ช่วยยกระดับคุณภาพชีวิตของคนในชุมชน โดยเทศบาลตำบลป่าไผ่ ซึ่งเป็นหนึ่งในพื้นที่นำร่อง ได้สะท้อนให้เห็นถึงพลังของผู้นำท้องถิ่นและคนในชุมชนที่ร่วมกันแก้ไขปัญหา จนเกิดเป็น “กลไกหน้าหมู่” ที่ช่วยให้ทุกคนมีโอกาสเดินหน้าต่อไปในชีวิตได้อย่างมีศักดิ์ศรี

กลไกหน้าหมู่: ป้าข้างบ้านที่เข้าใจเด็ก

คำว่า “หน้าหมู่” ในภาษาเหนือ หมายถึง “ส่วนรวม” หรือ “การร่วมมือกันของทุกคน” และนี่คือหัวใจสำคัญของโมเดลการทำงานในอำเภอลี้

กลไกหน้าหมู่ทำหน้าที่เสมือน “ป้าข้างบ้าน” ที่คอยสอดส่อง ดูแล และไม่ทอดทิ้งเด็กหรือคนที่กำลังเผชิญปัญหา โดยทุกฝ่ายในชุมชนเข้ามาร่วมกันค้นหา ติดตาม ช่วยเหลือ และออกแบบแนวทางแก้ไขปัญหาอย่างเป็นระบบ ไม่ผลักภาระให้เป็นหน้าที่ของหน่วยงานใดหน่วยงานหนึ่ง

นอกจากจะสร้างโอกาสให้กับผู้ที่ได้รับการช่วยเหลือแล้ว ยังทำให้คนทำงานในพื้นที่เกิดความภาคภูมิใจในบทบาทของตนเอง ในฐานะผู้ที่ลุกขึ้นมารับผิดชอบต่อปัญหาของชุมชน และช่วยให้ใครบางคนสามารถกลับมายืนหยัดได้อีกครั้ง พร้อมส่งต่อโอกาสดี ๆ ให้กับผู้อื่นต่อไป

“ตัวอย่างพื้นที่อำเภอลี้ จังหวัดลำพูน ถือเป็นต้นแบบที่ชัดเจน เนื่องจากคนในพื้นที่มีความเข้าใจสภาพปัญหาดีที่สุด โดยภาพที่เราคาดหวังคือ ต่อไปอาจไม่มี กสศ. ก็ได้ แต่ท้องถิ่นและชุมชนสามารถลุกขึ้นมาสร้างกลไกดูแลเด็กในพื้นที่ของตัวเองได้ตามศักยภาพ”

การเชื่อมโยงข้อมูล: เข็มทิศนำทางความช่วยเหลือ

อีกหนึ่งเครื่องมือสำคัญในการสร้างความเสมอภาคทางการศึกษา คือ “ฐานข้อมูล” ซึ่ง กสศ. มองว่าไม่ใช่เพียงเครื่องมือสำหรับการจัดเก็บ แต่เป็นกลไกสำคัญในการส่งต่อความช่วยเหลือให้ถึงมือผู้ที่ต้องการมากที่สุด

ในระดับต้นน้ำ กสศ. ใช้ข้อมูลในการคัดกรองและติดตามการคงอยู่ในระบบของนักเรียนยากจนพิเศษกว่า 1.3 ล้านคน กลางน้ำ มีการเชื่อมโยงข้อมูลกับระบบ HERO OBEC CARE เพื่อเฝ้าระวังปัญหาด้านสุขภาพจิต สุขภาพกาย พฤติกรรม การเรียน เศรษฐกิจ และความปลอดภัย พร้อมส่งต่อความช่วยเหลือไปยังหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เช่น กรมสุขภาพจิต หรือกระทรวง พม. ส่วนปลายน้ำ มีการเชื่อมโยงข้อมูลกับ กยศ. และระบบ TCAS เพื่อสนับสนุนการศึกษาต่อในระดับที่สูงขึ้น

นอกจากนี้ กสศ. ยังอยู่ระหว่างการพัฒนาแผนที่ข้อมูล (Data Mapping) ร่วมกับโครงการส่งเสริมการเรียนรู้สำหรับประชากรวัยแรงงานนอกระบบและครัวเรือนที่มีแนวโน้มตกอยู่ในภาวะยากจนข้ามรุ่น เพื่อให้แต่ละพื้นที่มองเห็นภาพปัญหาของตนเองอย่างชัดเจน ทั้งจำนวนเด็กยากจนพิเศษ เด็กเสี่ยงหลุดจากระบบ และกลุ่มเปราะบางอื่น ๆ อันจะนำไปสู่การวางแผนช่วยเหลือที่แม่นยำและตรงจุดมากยิ่งขึ้น

หลักประกันโอกาสทางการศึกษา คือความร่วมมือของทั้งสังคม

สำหรับ กสศ. แล้ว “หลักประกันโอกาสทางการศึกษา” ไม่ได้หมายถึงเพียงระบบข้อมูลหรือกลไกทางการเงิน แต่คือความร่วมมือของทุกภาคส่วน ทั้งภาครัฐ ภาคเอกชน องค์กรสาธารณประโยชน์ และประชาชน ที่เข้ามาร่วมกันปิดช่องว่างทางการเรียนรู้ โดยเฉพาะในช่วงรอยต่อสำคัญของชีวิตการศึกษา

เพราะท้ายที่สุด การสร้างโอกาสทางการศึกษาไม่อาจแยกขาดจากการสร้างความมั่นคงให้กับครอบครัว เมื่อครอบครัวมีอาชีพ มีรายได้ และมีคุณภาพชีวิตที่ดี เด็กก็จะมีทั้งกำลังกายและกำลังใจในการพัฒนาตนเอง เติบโตเป็นกำลังสำคัญของสังคม และหลุดพ้นจากวงจรความยากจนข้ามรุ่นได้อย่างยั่งยืน

“เมื่อรากฐานในบ้านแข็งแรง เด็กจะมีทั้งกำลังกายและกำลังใจในการพัฒนาตัวเอง จนกลายเป็น ‘ช้างเผือก’ ที่สามารถเรียนจบและมีงานทำ สร้างวงจรชีวิตใหม่ที่หลุดพ้นจากกับดักความยากจนได้อย่างยั่งยืน”

The post ถอดรหัส “หลักประกันโอกาสทางการศึกษา” จากทุนเสมอภาคสู่ระบบนิเวศการเรียนรู้ตลอดชีวิต : กนิษฐา คุณาวิศรุต ผู้อำนวยการสำนักพัฒนาหลักประกันโอกาสทางการศึกษา กสศ. first appeared on กสศ..

‘อิ่ม’ เอกหทัย ญาณะนันท์ อดีตนักเรียนทุนเสมอภาคของ กสศ. ตั้งแต่ช่วงมัธยมศึกษาตอนต้น เล่าถึงเป้าหมายในชีวิตของเธอ ระหว่างเตรียมตัวเดินทางไปศึกษาต่อที่ Lancaster University ประเทศอังกฤษ ในสาขา STEM ด้าน Environmental Science ผ่านโครงการทุนการศึกษาเพื่อขยายโอกาสและพัฒนาประเทศ หรือ ODOS รุ่นแรก

อิ่มเพิ่งสำเร็จการศึกษาระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 จากโครงการห้องเรียนพิเศษวิทยาศาสตร์ คณิตศาสตร์ เทคโนโลยี และสิ่งแวดล้อม (SMTE) โรงเรียนสตรีศรีน่าน โดยเส้นทางการเรียนรู้ของเธอเติบโตขึ้นท่ามกลางวิกฤตฝุ่นควันที่ส่งผลกระทบต่อผู้คนในพื้นที่รุนแรงขึ้นทุกปี จนกลายเป็นแรงผลักสำคัญที่ทำให้เธอเลือกศึกษาต่อด้านวิทยาศาสตร์สิ่งแวดล้อม เพื่อกลับมาแก้ปัญหาให้บ้านเกิดของตัวเองในอนาคต

Environmental Science หรือ วิทยาศาสตร์สิ่งแวดล้อม เป็นศาสตร์ที่บูรณาการองค์ความรู้หลายแขนง ทั้งเคมี ชีววิทยา ฟิสิกส์ และธรณีวิทยา เพื่อศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์กับธรรมชาติ มุ่งทำความเข้าใจระบบนิเวศ ประเมินผลกระทบด้านสิ่งแวดล้อม รวมถึงพัฒนาแนวทางจัดการมลพิษและทรัพยากรธรรมชาติอย่างยั่งยืน

ส่วน ‘ODOS’ หรือ Outstanding Development Opportunity Scholarship คือทุนรัฐบาลที่มุ่งเปิดโอกาสให้เยาวชนที่มีศักยภาพ โดยเฉพาะในสาขา STEM และเทคโนโลยีอุตสาหกรรมแห่งอนาคต ได้ก้าวข้ามข้อจำกัดทางเศรษฐกิจและการเข้าถึงการศึกษา เพื่อไปศึกษาต่อในสถาบันคุณภาพสูงทั้งในและต่างประเทศ และเติบโตเป็นกำลังสำคัญของประเทศในอนาคต

“เรากำลังเจอผลกระทบจากความเปลี่ยนแปลงของสิ่งแวดล้อมมากขึ้นทุกปี ไม่ว่าจะที่เกิดจากธรรมชาติเอง หรือการกระทำของมนุษย์ ซึ่งการจะทำให้ทุกอย่างดีขึ้นคงไม่อาจทำสำเร็จได้ด้วยตัวคนเดียว หรือแค่คนกลุ่มเดียว แต่เราก็เชื่อมั่นว่าถ้าได้โอกาสไปเรียนรู้ในสถาบันที่มีชื่อเสียงระดับโลก ในด้านการเรียนการสอนและวิจัยเกี่ยวกับด้านสิ่งแวดล้อมโดยตรง จะทำให้เรามีวิธีคิด มีเครื่องมือ หรือมีบทเรียนต้นแบบ ที่จะเอามาปรับใช้ทั้งเชิงนโยบายและภาคปฏิบัติ เพื่อกระตุ้นให้ผู้คนตระหนักถึงปัญหา และช่วยกันทำให้วิกฤตบรรเทาลงได้ …เพราะที่นี่คือบ้านของเรา คือเมืองของทุกคน ถ้าปล่อยให้เป็นอย่างนี้ต่อไป ในอนาคตเราอาจจะอาศัยอยู่กันไม่ได้แล้ว”    

อิ่มเล่าด้วยความมุ่งมั่น ก่อนกล่าวขอบคุณ “โอกาส” ที่คอยผลักดันและประคับประคองเด็กธรรมดาคนหนึ่ง ให้กล้าฝัน กล้าพยายาม และกล้าตัดสินใจเดินทางไปยังสถานที่ที่ “ไม่รู้จักอะไรเลย” เพื่อเก็บเกี่ยวความรู้และประสบการณ์ กลับมาดูแลบ้านเกิดของตัวเอง ให้ผู้คนได้กลับมาหายใจอย่างเต็มปอดอีกครั้ง 

“หนูคิดมาตลอดว่า กว่าจะผ่านช่วง ม.ต้น มาถึง ม.ปลาย จนมาอยู่ตรงจุดนี้ ทั้งหมดเกิดขึ้นได้เพราะโอกาสที่พยุงเราไว้เมื่อวันนั้น”

อิ่มย้อนเล่าถึงช่วงชีวิตในวัยมัธยม ที่แม้จะตั้งใจเรียนและเชื่อมั่นในเป้าหมายของตัวเองมากแค่ไหน แต่ข้อจำกัดด้านทุนทรัพย์ก็ทำให้เธอรู้สึกเสมอว่า ความฝันอาจอยู่ไกลเกินเอื้อม กระทั่งวันหนึ่งในช่วง ม.ต้น ครูได้แจ้งว่าเธอได้รับ “ทุนเสมอภาค” ของ กสศ. ซึ่งกลายเป็นจุดเปลี่ยนสำคัญของชีวิต

“ทุกเทอม หนูรับรู้มาตลอดว่าที่บ้านพยายามมากแค่ไหนเพื่อส่งเราเรียน ยิ่งเรียนสูงขึ้น ค่าใช้จ่ายก็ยิ่งเพิ่มขึ้น จนบางครั้งหนูไม่แน่ใจเลยว่าจะได้เรียนต่อถึงชั้นไหน แต่วันหนึ่งตอน ม.ต้น ครูก็บอกว่าเราได้ทุนเสมอภาคของ กสศ. จากนั้นชีวิตหนูก็เปลี่ยนไปเลย หนูมีทุนช่วยเรื่องการเรียน มีค่าอาหารกลางวัน มีเงินซื้อหนังสือ ทำให้การเรียนกลับกลายเป็นสิ่งที่วางแผนต่อได้ เหมือนจุดเล็ก ๆ ตรงนั้น ค่อย ๆ ต่อยอดเรามาจนถึง ม.ปลาย และมาถึงทุน ODOS ในวันนี้”

อิ่มยังเล่าถึงความประทับใจ เมื่อพบว่าเส้นทางการศึกษาของเธอไม่ได้เป็นเรื่องบังเอิญ เพราะในใบสมัครทุน ODOS มีการระบุชัดเจนถึงความตั้งใจที่จะเปิดโอกาสให้กับนักเรียนทุนเสมอภาค ซึ่งทำให้เธอรู้สึกว่า “ทุนเล็ก ๆ” ที่เคยช่วยประคับประคองเด็กคนหนึ่งไว้ในระบบการศึกษา กำลังกลายเป็น “สะพานโอกาส” ที่พาเธอไปได้ไกลกว่าเดิม

“ตอนสมัครทุน ODOS เราเห็นว่าทุนนี้ตั้งใจจริง ๆ เพื่อเปิดโอกาสสำหรับเด็กที่มาจากทุนเสมอภาค ก็แอบประหลาดใจว่าทุนหนึ่งที่เคยได้ กำลังพาเราไปไกลขึ้น และโอกาสตรงนี้ไม่ได้จะเปลี่ยนแค่ชีวิตเราคนเดียว เพราะพอมองถึงทุน ODOS ที่เราเชื่อว่าเพื่อน ๆ ทุกคนก็มีเป้าหมายในใจเช่นกัน ว่าจะเอาความรู้ความสามารถกลับมาพัฒนาบ้านของเรา
“หนูจึงคิดว่าทุนการศึกษา คือสิ่งที่เติมเต็มความหมายของคำว่า ‘สะพานโอกาส’ อย่างเต็มที่สำหรับเด็ก ๆ มากมายที่เคยไม่กล้าคิดถึงการเรียนในระดับสูง ด้วยเพราะความห่างไกล ความขาดแคลนทุนทรัพย์ แต่ตอนนี้เรากลับมีทุนที่พร้อมสนับสนุนให้คนที่มีศักยภาพด้านวิศวกรรม ชีววิทยา วิทยาศาสตร์เคมี สิ่งแวดล้อม และอีกหลายสาขา ให้ได้เรียนต่อจนสุดทาง ซึ่งมันคือโอกาสสำคัญจริง ๆ ของการพัฒนาประเทศ”

ก่อนเดินทางไปศึกษาต่อ อิ่มได้เข้าร่วมค่ายกิจกรรมเตรียมความพร้อมสำหรับนักเรียนทุน ODOS ซึ่งจัดขึ้นเพื่อช่วยให้นักเรียนรับมือกับสภาพแวดล้อมใหม่ ลดความกังวลเรื่องการปรับตัว และเป็นพื้นที่สร้างความทรงจำร่วมกัน ก่อนแต่ละคนจะแยกย้ายไปตามเส้นทางการเรียนรู้ของตัวเองในต่างประเทศ 

“การมาค่ายครั้งนี้เป็นเวลาสั้น ๆ แต่ทำให้เราเติบโตขึ้นมากมาย ที่สำคัญคือช่วยลดความกังวลก่อนเดินทางไปเรียน เพราะเราทุกคนต่างต้องเจอสิ่งแวดล้อมใหม่ทั้งหมด ฉะนั้นจึงต้องช่วยกันเติมกำลังใจ และย้ำเตือนกันไม่ให้ลืมโฟกัสว่าเป้าหมายของการไปครั้งนี้คืออะไร 

“…และสำหรับผู้ใหญ่ทุกท่านที่มีส่วนทำให้เกิดทุน ODOS หนูอยากบอกว่า ขอบคุณ และสัญญาว่าจะเปลี่ยนแปลงโอกาสที่ได้รับให้เกิดคุณค่ามากที่สุด ทั้งต่อตัวเอง ต่อน้อง ๆ รุ่นต่อไป และต่อบ้านเมืองของเราดังเป้าหมายที่ตั้งไว้ในวันนี้ค่ะ”

The post จากเด็กทุนเสมอภาค จ.น่าน สู่ทุน ODOS รุ่นแรก ที่ประเทศอังกฤษ ‘อิ่ม’ เลือกเรียนสิ่งแวดล้อม เพื่อกลับมาปกป้องลมหายใจของบ้านเกิด first appeared on กสศ..

คุณวาทนันทน์ พีเทอร์สิค ตัวแทนจากภาคเอกชนผู้ร่วมสนับสนุนโครงการ Pay for Success เล่าว่า Pay for Success หรือ Outcome-Based Financing คือกลไกที่ภาคเอกชนหรือนักลงทุนออกเงินล่วงหน้าให้โครงการทางสังคมดำเนินการก่อน โดยรัฐหรือผู้จ่ายเงินตามผลลัพธ์จะจ่ายเงินคืนพร้อมผลตอบแทน ก็ต่อเมื่อโครงการบรรลุเป้าหมายที่กำหนดไว้และได้รับการยืนยันจากผู้ประเมินอิสระแล้วเท่านั้น ต่างจากโครงการแบบเดิมที่จ่ายเงินตามกิจกรรมโดยไม่ผูกกับผลที่เกิดขึ้นจริง

ทั้งนี้ อยากเชิญชวนภาคเอกชนเข้ามาทำงานด้านการศึกษาให้มากขึ้น เพราะ ปัญหาด้านการศึกษาของประเทศไทยมีมากและซับซ้อนเกินกว่าที่ใครคนใดคนหนึ่ง หรือเพียงแค่องค์กรเดียวจะแก้ได้หมด ภาคเอกชน คือภาคส่วนที่มีทรัพยากรและความพร้อมมากที่สุดในประเทศ ถึงเวลาแล้วที่เราต้องนำสิ่งที่มีค่า เข้ามาสร้างอิมแพคในวิธีที่ได้ผลจริง ทุกภาคส่วนจำเป็นที่จะต้องบูรณาการความร่วมมือรูปแบบใหม่ ใช้ “นวัตกรรมการเงินเพื่อสังคม” (Social Investment) เข้ามาปฏิวัติการศึกษาไทย

“ จากการติดตามโมเดลพันธบัตรเพื่อสังคม (Social Investment Bond) ในต่างประเทศมานานกว่า 16 ปี นวัตกรรมการเงินรูปแบบใหม่ที่ กสศ. นำมาใช้นั้น มีหัวใจสำคัญอยู่ 3 ส่วนหลัก ซึ่งเป็นโครงสร้างที่ช่วยอุดรอยรั่วของการทำงานเพื่อสังคมแบบเดิม ส่วนแรก คือ  Social Outcomes Contracts (สัญญาที่ยึดผลลัพธ์ทางสังคม): การทำข้อตกลงร่วมกันระหว่าง 3 ฝ่าย (รัฐ เอกชน และผู้ลงมือทำ) โดยเปลี่ยนจากการวัดผลแค่ ‘Output’ เช่น เด็กเข้าร่วมกี่คน หรือสร้างศูนย์เด็กลงไปกี่แห่ง มาเป็นการวัดที่ ‘Outcome’ หรือ ผลลัพธ์ความสำเร็จที่เกิดขึ้นจริงกับตัวเด็ก เช่น ทักษะสมองที่พัฒนาขึ้น ซึ่งสร้างความรับผิดชอบร่วมกัน (Accountability) และสามารถวัดผลได้ทั้งสิ่งที่ถูกและสิ่งที่ผิด  ซึ่งในอดีต ภาคเอกชนจะสนับสนุนด้านการเงิน ให้ฝ่ายองค์กรด้านสังคม โดยมีการวัดผลเฉพาะการทำงานในส่วนที่เป็น ‘Output’ เช่น เด็กเข้าร่วมกี่คน หรือสร้างศูนย์เด็กลงไปกี่แห่ง มาเป็นการวัดที่ ‘Outcome’ หรือ ผลลัพธ์ความสำเร็จที่เกิดขึ้นจริงกับตัวเด็ก นับเป็นตัวเลขว่าเด็กกี่คนที่จะได้ผลประโยชน์ หรือว่าทำได้ศูนย์เด็กกี่ที่ แต่ในการที่เราทำสัญญา Outcome หมายถึง ต้องการเป็นผลจริงๆ การเปลี่ยนแปลงพฤติกรรม ในการพัฒนาเด็กที่แท้จริง ก็สร้างความรับผิดชอบโดยทั้ง 3ฝ่าย รับผิดชอบในผลลัพธ์ที่ได้จากการทำงาน รับผิดชอบทั้งผิดทั้งถูก

ส่วนที่ สอง คือ Pay for Success ซึ่งเป็นกลไกที่รัฐบาลจะจ่ายเงินงบประมาณคืนให้แก่นักลงทุนภาคเอกชน ก็ต่อเมื่อโครงการนั้นบรรลุผลสำเร็จตามตัวชี้วัดที่ตกลงกันไว้จริง ในมุมของเอกชน เงินทุนนี้จึงสามารถหมุนเวียน กลับมาใช้ในโครงการสังคมอื่นๆ ได้อีกเรื่อยๆ ขณะเดียวกันก็ช่วยให้รัฐบาลบริหารงบประมาณแผ่นดินได้อย่างมีประสิทธิภาพสูงสุด จ่ายเงินเฉพาะกับสิ่งที่ได้ผลจริงเท่านั้น แนวคิด และหลักการ Pay for Success จะทำให้เกิดความโปร่งใสมากขึ้น เพราะทำงานด้วยความตระหนักร่วมกัน ว่าผลลัพธ์คืออะไร ตกลงกันว่า สิ่งที่จะเป็นผลลัพธ์ คืออะไร และจะมีการจ่ายเงินแค่ตามที่มีผลลัพธ์จริงๆ

ส่วนที่ สาม ซึ่งเป็นส่วนที่สำคัญมากเช่นกัน ก็ คือ Social Investment Partnership (หุ้นส่วนการลงทุนเพื่อสังคม) นี่คือหัวใจสำคัญที่สุด จากประสบการณ์การทำงาน ด้านนี้มาถึง 20 ปี พบว่า การทำงานร่วมกับหน่วยงานอื่น เป็นเรื่องที่ค่อนข้างยาก แต่กลไก Social Investment Partnership จะ ช่วยทลายกำแพง “ความไม่ไว้วางใจกัน” ระหว่างภาคเอกชน ภาคสังคม และภาครัฐ ให้หันมาจับเข่าคุยร่วมกัน ตั้งแต่การร่วมออกแบบโครงการ กำหนดตัวชี้วัด และสร้างกระบวนการทำงานที่โปร่งใส ตรวจสอบได้ รูปแบบการทำงาน ที่มีการพูดคุยกัน สร้างข้อตกลงร่วมกัน ตั้งแต่เริ่ม จะทำให้องค์กรและหน่วยงานซึ่งมีวัฒนธรรมการทำงานที่แตกต่างกัน เข้าใจประเด็นปัญหาต่างๆ ที่ได้ร่วมกันพิจารณาหาทางออกร่วมกันมากขึ้น” คุณวาทนันทน์ เล่าถึงรายละเอียด และระบุด้วยว่า เชื่อมั่นอย่างยิ่งว่า หัวใจสำคัญ ในการทำงานทั้ง 3 ส่วน ที่กล่าวมา จะช่วยให้เกิดการทำงานที่ มองเห็นผลลัพธ์ในทิศทางเดียวกัน และทำงานอย่างมีความไว้วางใจกันมากขึ้น

คุณวาทนันทน์ เล่าอีกว่า จุดเริ่มต้นในการก้าวเข้ามามีส่วนร่วมกับ กสศ. เกิดจากความประทับใจในระหว่างลงพื้นที่เยี่ยมชมศูนย์พัฒนาเด็กเล็กนำร่องของโครงการพัฒนาศักยภาพเด็กปฐมวัย (ICAP) ที่จังหวัดลพบุรี ผลลัพธ์จากการทำงานของ ICAP ทำให้มองเห็นความแตกต่างจากศูนย์เด็กเล็กทั่วไปอย่างชัดเจน ทั้งเรื่องการใช้สีสัน อุปกรณ์การเรียนการสอนที่มีประสิทธิภาพ ตลอดจนพฤติกรรมการสอนเชิงรุกของครู และปฏิกิริยาการตอบสนองของเด็กๆ ทุกสิ่งสะท้อนถึงการออกแบบการทำงานแบบบูรณาการที่คำนึงถึงตัวเด็กเป็นศูนย์กลางจริงๆ มีหลักฐานเชิงประจักษ์รองรับ การสร้างการมีส่วนร่วมของผู้ปกครองอย่างต่อเนื่อง ทำให้การพัฒนาเด็กเกิดขึ้นได้อย่างครอบคลุมและยั่งยืนในระดับพื้นที่ เมื่อ กสศ. เข้ามาทาบทาม จึงตัดสินใจเข้าร่วมขับเคลื่อนทันทีอย่างไม่ลังเล

คุณวาทนันทน์ กล่าวทิ้งท้าย ว่า สำหรับเอกชนที่อาจจะกังวลเรื่องความเสี่ยง หรือยังไม่พร้อมรับความเสี่ยงในการสนับสนุนนวัตกรรมทางสังคมใหม่ๆ ซึ่งหากติดตามรายละเอียด จะพบว่า โมเดลของ กสศ. นี้ตอบโจทย์มาก เพราะสามารถเลือกบทบาทได้หลากหลาย เอกชนกลุ่มหนึ่งอาจทำหน้าที่สนับสนุนเงินทุนล่วงหน้าในตอนต้น หรือเอกชนอีกกลุ่มก็สามารถเลือกเป็น ‘ผู้รับจ่ายเงินคืนเมื่อเห็นผลลัพธ์ความสำเร็จแล้ว’ ก็ได้ มีโมเดลการออกแบบทางเลือกที่ตอบโจทย์ความต้องการธุรกิจมากมาย มาร่วมเปลี่ยนการทำ CSR แบบเดิมๆ ให้เป็นการลงทุนในมนุษย์ที่สร้างความเติบโตที่ยั่งยืนให้ประเทศไปด้วยกัน

การทำงานของ กสศ. ในวันนี้ ไม่ใช่เพียงกองทุนที่แจกจ่ายเงินช่วยเหลือ แต่คือ “ผู้ขับเคลื่อนนวัตกรรมและกลไกเชิงระบบ” ที่สร้างสะพานเชื่อมความไว้วางใจ ความโปร่งใส และโอกาส เพื่อดึงศักยภาพและทรัพยากรจากภาคเอกชนมาเปลี่ยนอนาคตของเด็กไทยได้อย่างคุ้มค่าที่สุด

หมายเหตุ : การสัมภาษณ์ผ่านคลิปวิดีโอ ภายในงานสัมมนาการเงินเพื่ออนาคต ยกระดับทุนมนุษย์: โอกาสและประสบการณ์ในไทยและต่างประเทศ  ณ โรงแรม เดอะ สุโกศล กรุงเทพฯ

The post แนวคิดโมเดลการเงิน “จ่ายเงินตามผลลัพธ์” Pay for Success การพลิกโฉมประเทศไทยด้วยการลงทุนกับการศึกษา first appeared on กสศ..

ในโลกแห่งความเป็นจริง โครงสร้างของการศึกษาในระบบแบบดั้งเดิม กลับกลายเป็นกำแพงสูงชันสำหรับเยาวชนที่มีวิถีชีวิตไม่หยุดนิ่ง เด็กและวัยรุ่นหลายคนในวงการนี้ต้องจำใจถอดชุดนักเรียนเพื่อมาสวมชุดแดนเซอร์และนักแสดง พวกเขาถูกบีบบังคับด้วยความจำเป็นทางครอบครัว ให้ต้องเลือกระหว่าง ความฝันในห้องเรียน กับ เงิน เพื่อมาจุนเจือปากท้องของตัวเองและคนข้างหลัง

ทว่า ท่ามกลางข้อจำกัดเหล่านั้น คณะหมอลำระดับตำนานอย่าง เสียงอิสาน กำลังสร้างปรากฏการณ์ความเปลี่ยนแปลงครั้งสำคัญ เมื่อพื้นที่สำหรับพักผ่อนและแต่งหน้าทำผมหลังเวที ถูกพลิกโฉมให้กลายเป็นพื้นที่แห่งการเรียนรู้ โดยมีฟันเฟืองชิ้นสำคัญคือผู้บริหารสายเลือดใหม่อย่าง บอสแป้ง-ณัฐธิดา ขันคำ ผู้มุ่งมั่นที่จะทลายกรอบเดิมๆ และพิสูจน์ให้เห็นว่า ศิลปินหน้าฮ้านไม่จำเป็นต้องทิ้งการศึกษา แต่พวกเขาสามารถไขว่คว้าอนาคตไปพร้อมกับการสืบสานวัฒนธรรมได้อย่างแท้จริง

หาก แม่นกน้อย อุไรพร คือเสาหลักที่ค้ำยันตำนานของคณะเสียงอิสานมายาวนานกว่าครึ่งศตวรรษ การก้าวขึ้นมาของ แป้ง–ณัฐธิดา ขันคำ หรือ บอสแป้ง ในฐานะผู้บริหารสายเลือดใหม่ เปรียบเสมือนสายลมแห่งความเปลี่ยนแปลงที่พัดพาเอาวิสัยทัศน์แห่งยุคสมัย เข้ามาโอบอุ้มมรดกทางวัฒนธรรมนี้ให้ก้าวเดินต่อไปได้อย่างมั่นคง

บนเส้นทางที่ทอดยาวกว่า 20 ปีภายใต้ชายคาเสียงอิสาน แป้งเติบโตมากับเสียงพิณแคนตั้งแต่ยังเป็นเด็กหญิงวัยเพียง 15 ขวบ วันนี้ในฐานะผู้บริหารที่ต้องรับไม้ต่อ เธอตระหนักดีว่าความท้าทายไม่ได้มีเพียงการรักษามาตรฐานโชว์บนเวที แต่คือการอนุรักษ์คน ซึ่งเป็นหัวใจสำคัญของวงการหมอลำ

รอยต่อของยุคสมัย และการศึกษาที่เข้าถึงได้

“การศึกษาเป็นใบเบิกทางของทุกสิ่ง และการเรียนรู้ก็ไม่มีที่สิ้นสุด” คือความเชื่อที่ฝังรากลึกในใจของบอสแป้ง เพราะเธอเองก็คืออดีตเด็กสาวที่ต้อง เรียนไปนำ ลำไปด้วย ตั้งแต่อายุ 15 ปี

ภาพจำในวันวานของแป้งคือความเหน็ดเหนื่อยขั้นสุด เมื่อลงจากเวทีการแสดง เธอต้องรีบคว้าหนังสือมาอ่านเพื่อเตรียมตัวสอบ ท่ามกลางตารางงานที่รัดตัวและข้อจำกัดของยุคสมัยที่เทคโนโลยียังไม่เอื้ออำนวย เมื่อเทียบกับปัจจุบัน เธอพบว่าเส้นทางการศึกษาของเด็กรุ่นใหม่นั้นเปิดกว้างและเข้าถึงได้ง่ายกว่าเดิมมาก

เมื่อมีผู้เสนอแนวคิดเรื่องห้องเรียนหมอลำเข้ามา นาทีแรกเธอเองก็แอบตั้งคำถามด้วยความสงสัยว่า “จริงไหม เป็นไปได้ด้วยหรือที่หมอลำจะเรียนไปนำลำไปด้วยได้” แต่เมื่อได้ลงมือศึกษาอย่างจริงจัง เธอพบว่านี่คือนวัตกรรมทางการศึกษาที่เป็นพื้นที่ที่เยาวชนสามารถศึกษาวิชาชีพบนหน้าเวที ควบคู่ไปกับวิชาการหลังเวทีได้โดยไม่ต้องก้าวเท้าเข้าสู่รั้วโรงเรียน

“เราไม่เคยคิดมาก่อนว่าหลังเวทีจะกลายเป็นห้องเรียนหมอลำ สมัยก่อนตอนที่เรายังเป็นเด็ก มันยังไม่มีหลักสูตรนี้ แต่พอมาถึงยุคนี้ เราก็นับว่านี่เป็นโอกาสอันดีมาก ที่ทุกคนจะได้เรียน ได้ศึกษาไปพร้อมๆ กับการทำงาน” แป้งสะท้อนความตื้นตัน

มหาวิทยาลัยชีวิต ที่รับผู้เรียนด้วยไฟฝัน

ปัจจุบัน สมาชิกส่วนใหญ่ของวงเสียงอิสานคือกลุ่มวัยรุ่นอายุเฉลี่ย 15-20 ปี การที่คนรุ่นใหม่หันมาสนใจมรดกของวงศ์ตระกูลหมอลำ ถือเป็นความน่าภูมิใจอย่างยิ่ง แต่เบื้องหลังการก้าวเข้ามาของพวกเขา มักซ่อนไว้ด้วยความจำเป็นทางครอบครัวที่แตกต่างกัน

หลายคนต้องทิ้งการเรียนเพราะความยากจน ‘เงิน’ คือปัจจัยที่จำเป็นที่สุดที่ผลักดันให้พวกเขามาอยู่ใต้หลังคาคณะหมอลำ แต่บอสแป้งมองไกลกว่านั้น เธอเชื่อว่าเสียงอิสานไม่ควรให้แค่รายได้ แต่ต้องมอบ ‘การศึกษา’ ควบคู่ไปด้วย

เกณฑ์การรับคนเข้าทำงานของบอสแป้ง จึงไม่ได้วัดกันที่พรสวรรค์เพียงอย่างเดียว “สิ่งแรกที่เราตัดสินใจรับเขาคือ ความตั้งใจ ความอยากจะเป็น อยากจะสร้างงาน มีไฟ บางคนอยากเต้นแต่เต้นไม่เก่ง บางคนอยากร้องแต่เสียงไม่ดี เราก็บอกว่าไม่เป็นไร คนเราสามารถฝึกฝนกันได้ เรียนรู้ไปพร้อมๆ กัน”

เมื่อความจำเป็นเรื่องเงินถูกจับคู่กับโอกาสทางการศึกษา ห้องเรียนหลังเวทีที่มีนักเรียนกว่า 10 ชีวิต (ซึ่งส่วนใหญ่เป็นแดนเซอร์) จึงเริ่มต้นขึ้น โดยหลักสูตรถูกออกแบบให้สอดคล้องกับชีวิตประจำวัน นำประสบการณ์ในวงมาปรับใช้เป็นบทเรียน

เด็กๆ จะบริหารเวลาอย่างชาญฉลาด เมื่อเต้นเสร็จและลงจากเวทีในช่วงโชว์ลำเรื่องต่อกลอน ซึ่งเป็นช่วงที่พวกเขาไม่มีคิวแสดง หรือแม้แต่ช่วงเวลานั่งแต่งหน้าทำผม พื้นที่ว่างเหล่านั้นจะถูกเปลี่ยนเป็นคาบเรียน พวกเขาสามารถหยิบใบงานขึ้นมาทำส่งครูได้โดยไม่รบกวนเวลาทำงานหลัก

คุณครูหลังม่าน และใบเบิกทางสู่อนาคต

ในห้องเรียนแห่งนี้ บอสแป้งไม่ได้สวมหมวกผู้บริหารเพียงใบเดียว แต่ยังสวมบทบาทเป็นผู้ช่วยคุณครูของศูนย์การเรียนปัญญากัลป์ผู้พัฒนาหลักสูตรหมอลำศึกษา คอยกำกับดูแลนักเรียนของเธออย่างใกล้ชิด ท่ามกลางการเดินทางรอนแรมข้ามจังหวัด เธอจะคอยไถ่ถามและติดตามความคืบหน้าเสมอ “เด็กๆ ส่งการบ้านคุณครูหรือยัง” กลายเป็นประโยคคุ้นหูที่สะท้อนถึงความใส่ใจ

บอสแป้งมองเห็นสัจธรรมของวงการที่ว่า คนเก่าไป คนใหม่มา เธอเปรียบเทียบการมาอยู่กับเสียงอิสานว่าไม่ต่างอะไรกับการมาฝึกงานในมหาวิทยาลัยชีวิต วุฒิการศึกษาที่เด็กๆ ได้รับจากโครงการนี้ ไม่ใช่แค่แผ่นกระดาษ แต่คือ ใบเบิกทางที่ทรงคุณค่า

วันนี้พวกเขาอาจจะวาดลวดลายเป็นแดนเซอร์อยู่หน้าฮ้าน แต่หากวันข้างหน้าพวกเขามีความฝันใหม่ อยากผันตัวไปเป็นครู รับราชการ หรือประกอบอาชีพอื่น วุฒิการศึกษานี้จะเป็นสะพานโอกาสเชื่อมให้พวกเขาสามารถต่อยอดชีวิตไปสู่เส้นทางที่หลากหลายได้

การส่งมอบโอกาสทางการศึกษาของบอสแป้ง จึงไม่ใช่เพียงการสานต่อปณิธานของแม่นกน้อย อุไรพร แต่คือการสร้างนิเวศของการเรียนรู้แบบใหม่ ที่ทำให้เสียงแคน เสียงพิณ และเสียงของการพลิกหน้าหนังสือ สามารถบรรเลงสอดประสานกันได้อย่างงดงาม และเป็นเครื่องยืนยันว่า สำหรับคนเบื้องหลังเวที การเรียนรู้ไม่จำเป็นต้องมีจุดสิ้นสุด

บทสัมภาษณ์นี้เป็นความร่วมมือระหว่าง กสศ. และ The Isaan Record
เรื่อง: สุภโชค จันทร์สกุล
ภาพ: ทิพวัลย์ โลหะสาร, ธนภัทร สิงห์โท

The post จากตำนานนก สู่ปณิธานสายเลือดใหม่ บอสแป้ง-ณัฐธิดา ขันคำ กับภารกิจปั้นคนในห้องเรียนหมอลำเสียงอิสาน first appeared on กสศ..

ในการประชุมผู้บริหารระดับสูงกระทรวงศึกษาธิการ ครั้งที่ 3/2569 เมื่อวันที่ 27 พฤษภาคมที่ผ่านมา นายประเสริฐ จันทรรวงทอง รัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการ กล่าวถึงข้อมูลจากรายงานผลวิจัยการสำรวจภาระงานครู ซึ่งจัดทำโดยกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) จากกลุ่มตัวอย่างครูในสังกัด สพฐ. องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น โรงเรียนเอกชน และกรุงเทพมหานคร

ข้อมูลดังกล่าวสะท้อนว่า ครูกว่า 47.7% เห็นว่าภาระงานเอกสารและงานประเมิน ส่งผลกระทบต่อคุณภาพการสอน ขณะที่กว่า 63% ไม่สามารถรักษาสมดุลระหว่างชีวิตและการทำงาน (Work-Life Balance) ได้

ตัวเลขเหล่านี้ไม่ใช่เพียงข้อมูลในรายงานวิจัย แต่คือเสียงสะท้อนจากครูผู้ปฏิบัติงานจริง ที่ชี้ให้เห็นว่า ภาระงานที่ไม่จำเป็นและการประเมินที่ซ้ำซ้อน กำลังดึงเวลาของครูออกจากสิ่งสำคัญที่สุด คือการดูแลและพัฒนาผู้เรียนในห้องเรียน

งานวิจัยจาก กสศ. จึงเป็นหนึ่งในหลักฐานสำคัญที่ช่วยสะท้อนภาระของครู และสนับสนุนการออกแบบนโยบายลดภาระงานที่ไม่จำเป็นของกระทรวงศึกษาธิการ ภายใต้แนวทาง “Work Smart” เพื่อคืนเวลาให้ครูกลับไปอยู่กับนักเรียนมากขึ้น

โดยในปีงบประมาณ 2570 กระทรวงศึกษาธิการจะดำเนินการยกเลิก “โครงการสถานศึกษาสีขาว” รวมถึงยกเลิกการประเมินในอีก 6 โครงการและกิจกรรมที่มีลักษณะซ้ำซ้อน ได้แก่

• กิจกรรมการประเมิน ITA ออนไลน์
• กิจกรรมการประเมินโรงเรียนคุณธรรม 4–5 ดาว
• โครงการยกระดับสมรรถนะความฉลาดรู้ของผู้เรียนตามกรอบประเมินระดับนานาชาติสู่การเพิ่มขีดความสามารถการแข่งขัน
• โครงการยกระดับ OBEC Channel
• โครงการวิจัยและพัฒนานวัตกรรมการเรียนรู้สู่ห้องเรียน
• โครงการส่งเสริมสุขภาพและพลานามัย

เพราะการลดความเหลื่อมล้ำทางการศึกษา ไม่ได้เริ่มต้นจากการช่วยเหลือเด็กเพียงปลายทางเท่านั้น แต่ต้องเริ่มจากการทำให้ระบบการศึกษาสนับสนุนครู โรงเรียน และผู้เรียนได้อย่างตรงจุด

เมื่อครูมีเวลามากขึ้น

เด็กก็มีโอกาสได้รับการดูแลมากขึ้น

และห้องเรียนก็มีโอกาสกลับมาเป็นพื้นที่ของการเรียนรู้อย่างแท้จริง

กสศ. จะเดินหน้าพัฒนาข้อมูล งานวิจัย และองค์ความรู้ เพื่อสนับสนุนการตัดสินใจเชิงนโยบาย ที่ทำให้ระบบการศึกษาไทยเห็นปัญหาจริง ตอบโจทย์จริง และไม่ทิ้งใครไว้ข้างหลัง

• ผลสำรวจภาระงานครูโดย กสศ. สู่ข้อเสนอรัฐบาลใหม่
• วิกฤตครูโรงเรียนเล็ก แบก “งานสอนมาราธอน” สูงกว่ามาตรฐาน
• ศธ. เคาะแล้ว! เดินหน้า “Work Smart” ลดภาระครู

The post กระทรวงศึกษาธิการ เดินหน้าลดภาระงาน คืนเวลาครูสู่ห้องเรียน: เมื่อ “เสียงของครู” ถูกเปลี่ยนเป็นข้อมูล และข้อมูลถูกใช้เป็นฐานสำคัญในการออกแบบนโยบาย first appeared on กสศ..

‘ก้อง’ พนต์พิพัฒน์ กันฉาย นักศึกษาทุนนวัตกรรมสายอาชีพชั้นสูง รุ่นที่ 5 ของ กสศ. ระดับ ปวช. แผนกอิเล็กทรอนิกส์ วิทยาลัยเทคนิคสิงห์บุรี พูดถึงเส้นทางการศึกษาที่ครั้งหนึ่งเขาไม่เคยคิดว่าจะเกิดขึ้นได้จริง เพราะปลายปีนี้ ก้องกำลังจะเดินทางไปศึกษาต่อสาขาวิศวกรรมเมคคาทรอนิกส์ (Mechatronics Engineering) ณ สถาบันชั้นนำที่ประเทศออสเตรเลีย ในฐานะผู้ได้รับ ‘ทุน ODOS รุ่น 1’ หรือทุนการศึกษาเพื่อขยายโอกาสและพัฒนาประเทศของรัฐบาล 

เหตุผลที่เขาเลือกออสเตรเลีย เพราะที่นั่นคือแหล่งรวมสถาบันด้านวิศวกรรมศาสตร์ระดับแนวหน้า ซึ่งเขาเชื่อว่าจะเป็นพื้นที่สำคัญในการต่อยอดความฝันครั้งใหญ่ นั่นคือการนำความรู้และประสบการณ์กลับมาช่วยพัฒนาประเทศไทยด้านนวัตกรรม ให้สามารถก้าวทันประเทศชั้นนำของโลกได้  

“ผมเชื่อว่าประเทศไทยมีศักยภาพสูงพอ โดยเฉพาะต้นทุนเรื่องบุคลากร ยิ่งเรียนสายอาชีพทำให้ผมเห็นว่ารอบตัวล้วนเต็มไปด้วยคนมีความสามารถ แต่ที่ผ่านมายังขาดการผลักดันมากพอเพื่อไปสู่การแข่งขันระดับนานาชาติ

“ในฐานะนักเรียนทุน ODOS รุ่นแรกที่กำลังจะได้ไปเรียนต่อต่างประเทศด้วยทุนรัฐบาล ผมตั้งใจจะใช้โอกาสนี้อย่างคุ้มค่า พาตัวเองไปเก็บเกี่ยวความรู้และประสบการณ์จากสถาบันที่ได้รับการยอมรับจากทั่วโลกด้านการผลิตกำลังคนสายวิศวกรรมเมคคาทรอนิกส์ แล้วเอาทุกอย่างที่ได้รับกลับมาพัฒนาประเทศไทย ให้มีศักยภาพพอจะร่วมขบวนรถไฟแห่งเทคโนโลยี ไปพร้อมกับประเทศอื่น ๆ ได้โดยไม่ถูกทิ้งไว้ข้างหลัง” 

ก่อนจะเดินหน้าไปสู่ความฝัน ก้องชวนย้อนกลับไปมองจุดเริ่มต้นของตัวเอง เพื่อสะท้อนว่า ‘ฝันยิ่งใหญ่’ ในวันนี้ อาจไม่มีวันเกิดขึ้น หากวันนั้นไม่มีใครยื่นโอกาสแรกเข้ามา ในช่วงเวลาที่เขายังไม่แน่ใจเลยว่าเส้นทางการเรียนรู้ของตัวเองจะไปได้ไกลแค่ไหน

เพียงไม่กี่ปีก่อน ตอนเรียนอยู่ชั้น ม.3 ก้องยังมองตัวเองเป็นเด็กที่มีผลการเรียนระดับปานกลาง ไม่มีฝันหรือเป้าหมายแน่ชัด จนวันที่เริ่มคิดว่าอยากมีทักษะอาชีพเพื่อดูแลครอบครัว เด็กที่เคยเรียนปานกลางคนนั้น จึงเริ่มตั้งใจเปลี่ยนตัวเอง และมองหาเส้นทางที่จะช่วยให้ไปถึงเป้าหมายได้เร็วขึ้น นั่นคือ ‘การเรียนสายอาชีพ’

“ตั้งแต่ ม.ต้น ผมเรียนปานกลางค่อนไปทางไม่ดีเลย มีเกเร ไม่เข้าเรียนบ้าง จนมาถึงจุดเปลี่ยนตอน ม.3 คือแม่ออกจากงาน ครอบครัวเริ่มลำบากขึ้น ผมเลยเริ่มคิดว่าเส้นทางการเรียนของเราอาจหยุดลงได้ทุกเมื่อ ก็เลยอยากมีทักษะเอาไว้ทำงานช่วยแม่ อยากหาเงินได้เร็ว ๆ เลยตั้งใจทำผลการเรียนให้ดีขึ้น เพื่อเรียนต่อสายอาชีพ

“ผมได้ยินครูแนะแนวพูดถึงทุนนวัตกรรมสายอาชีพชั้นสูง ก็เลยลองสมัครดู จนได้ทุนเรียนสาขาอิเล็กทรอนิกส์ ที่วิทยาลัยเทคนิคสิงห์บุรี แล้วหลังจากนั้นชีวิตก็เปลี่ยนไปมาก พอได้มาเรียนภาคปฏิบัติเต็มตัว ผมกลับเข้าใจบทเรียนมากขึ้น รู้สึกว่าได้เรียนรู้อะไรใหม่ ๆ ทุกวัน และเริ่มจับทางตัวเองได้จากตรงนั้น”

จากวันนั้น เส้นทางชีวิตของก้องก็เปลี่ยนไปอย่างก้าวกระโดด ภายในเวลาไม่ถึงสองปี เขาพัฒนาผลการเรียนจนขึ้นมาอยู่ระดับหัวแถวของสาขา ได้รับเลือกเป็นตัวแทนสถาบันเข้าแข่งขันทักษะวิชาชีพ กวาดรางวัลทั้งระดับภาคและระดับประเทศ ก่อนที่ผลการเรียนและทักษะอันโดดเด่น จะพาเขาไปสู่ก้าวสำคัญอีกครั้งของชีวิต เมื่อได้รับคัดเลือกเข้าสู่โครงการทุนการศึกษาเพื่อขยายโอกาสและพัฒนาประเทศ หรือ ODOS (Outstanding Development Opportunity Scholarship) ทุนรัฐบาลที่มุ่งค้นหาและสนับสนุน ‘เยาวชนกลุ่มช้างเผือก’ ให้สามารถก้าวข้ามข้อจำกัด และเปิดประตูสู่การศึกษาคุณภาพสูงทั้งในและต่างประเทศ โดยเฉพาะในสาขา STEM และเทคโนโลยีอุตสาหกรรมแห่งอนาคต เพื่อพัฒนากำลังคนคุณภาพของประเทศ 

ก้องเล่าถึงโอกาสครั้งสำคัญนี้ว่า

“วันที่เราเริ่มเข้าใจศักยภาพของตัวเองมากขึ้น สิ่งที่ตามมาคือความเชื่อมั่น ว่าถ้าข้ามรอยต่อการศึกษาไปได้อีกระดับ เราน่าจะทำประโยชน์ให้สังคมและประเทศได้มากกว่านี้ โดยเฉพาะถ้าได้ไปเรียนต่อในที่ที่เป็นที่สุดจริง ๆ ในสายงานของเรา

“เอาจริง ๆ อย่างที่บอกครับว่าแค่ได้ทุนเรียนต่อ ปวช. ก็คิดว่าดีมาก ๆ แล้ว ส่วนเรื่องเรียนต่อต่างประเทศคงได้แค่คิด เพราะรู้ดีว่าใช้ต้นทุนสูงมาก แต่พออาจารย์แนะนำว่ามีทุน ODOS ผมถึงเริ่มกล้าฝัน และเมื่อฝันแล้ว ก็อยากลองลุยให้เต็มที่ ว่าถ้าพยายามสุดทางแล้ว เราจะไปได้ไกลแค่ไหน

“จนวันที่สอบผ่าน ก.พ. มาได้ ตอนนี้ผมพร้อมแล้วครับที่จะไปอีกระดับ และจะกลับมาทำฝันที่ตั้งใจไว้ให้เป็นจริง”

ขณะที่เราคุยกับก้อง เป็นช่วงเวลาของค่ายเตรียมความพร้อมสำหรับนักเรียนทุน ODOS รุ่น 1 ก่อนออกเดินทางไปศึกษาต่อต่างประเทศ ซึ่งก้องบอกว่าการมาค่ายครั้งนี้สำคัญมากต่อการปรับสภาพจิตใจ ช่วยลดความตื่นเต้นกดดันจากความเปลี่ยนแปลงที่กำลังจะมาถึง ทั้งเรื่องการเรียน วัฒนธรรม ภาษา การใช้ชีวิตประจำวัน และความคาดหวังสูงลิบที่ตั้งไว้ต่อตัวเอง

“ผมรู้สึกผ่อนคลายขึ้นมาก เมื่อได้ฟังประสบการณ์จากพี่ ๆ วิทยากรหลายท่าน และเชื่อว่าจะเอามาปรับใช้ได้จริงแน่นอนเมื่อวันนั้นมาถึง 

“กิจกรรมที่ได้ร่วมทำกับเพื่อนนักเรียนโรงเรียนนานาชาติ ยังทำให้เราได้ปรับพื้นฐานการใช้ภาษาจนมั่นใจ เริ่มคุ้นเคยกับการสื่อสารมากขึ้น เพราะเป็นเรื่องที่เรากังวลว่าจะเป็นอุปสรรคต่อการใช้ชีวิตหรือการเรียนรู้มากที่สุด

“ยิ่งเราเป็นรุ่น 1 ก็มีครับที่กดดัน ผมอยากให้ความสำเร็จของรุ่น 1 สามารถส่งต่อไปถึงน้อง ๆ อีกหลายรุ่นจากนี้ นั่นหมายถึงเราไม่เพียงกำลังพยายามเพื่อตัวเอง แต่การเดินทางครั้งนี้ ยังหมายถึงการเพิ่มความเป็นไปได้ของโอกาสที่จะตกไปถึงคนรุ่นต่อไปด้วย”   

บนเวที ‘รุ่นน้องถามรุ่นพี่’ ก้องยังได้เป็นตัวแทนนักเรียนทุน ODOS รุ่น 1 เพื่อแบ่งปันประสบการณ์และส่งต่อกำลังใจให้รุ่นน้อง โดยเขาทิ้งท้ายไว้ว่า

“ดีใจครับที่ได้ขึ้นไปให้กำลังใจน้อง ๆ มันเหมือนเราได้จุดไฟและส่งต่อคบเพลิงจากรุ่นสู่รุ่น ยิ่งถ้าเรื่องของเราจะเป็นแรงผลักดันหรือจุดประกายให้ใครได้ก็จะดีใจมาก ๆ ครับ 

“ผมรู้ว่าการไปเรียนต่อในที่ที่ทุกอย่างใหม่ทั้งหมดไม่ง่ายเลย แต่ก็อยากให้ทุกคนสู้ให้เต็มที่ และสำหรับเพื่อน ๆ ODOS รุ่น 1 ผมอยากบอกว่า อย่าลืมชื่นชมยินดีกับชีวิต ว่าจากหลายสิ่งที่ผ่านมา เราพยายามกันเท่าไหร่เพื่อก้าวมาถึงตรงนี้ 

“หลังจากนี้ก็จะยังมีโอกาสอีกมากมายให้ไขว่คว้า ขอให้ทุกคนทำปัจจุบันให้คุ้มค่า มีความสุขกับการเรียน การเดินทาง เก็บความรู้และประสบการณ์ให้มากที่สุด เพื่อวันข้างหน้าเราจะกลับมาช่วยกันพาประเทศไทยไปยืนตรงหัวแถวบนเวทีโลกด้วยกันครับ”

The post จากเด็กทุนนวัตกรรมสายอาชีพชั้นสูง ก้าวสู่ทุน ODOS รุ่นแรก บนเส้นทางสู่ออสเตรเลีย ‘ก้อง’ ฝันพาไทยขึ้นขบวนเทคโนโลยีโลก first appeared on กสศ..

ในปีการศึกษาที่ผ่านมา บริษัท สยามมิชลิน จำกัด สาขาระยอง ได้เปิดให้นักศึกษาผู้พิการทางการได้ยิน ระดับประกาศนียบัตรวิชาชีพชั้นสูง (ปวส.) จากวิทยาลัยเทคนิคบางแสน จำนวน 4 คน เข้าฝึกประสบการณ์การทำงานและมอบโอกาสในการพัฒนาตนเองเพื่อก้าวเข้าสู่การเป็นพนักงานประจำ สร้างอาชีพและรายได้ที่มั่นคงต่อไป

เบื้องหลังความมุ่งมั่นนี้คือวิสัยทัศน์ของมิชลิน (Michelin) บริษัทผลิตยางรถยนต์จากประเทศฝรั่งเศส ซึ่งสะท้อนผ่านคำบอกเล่าของ วิกร เนตรหิน ผู้จัดการฝ่ายบุคคล, ทัศน์นัย คณิตศิลป์ SHOP Manager RCD23 และ วรรณดี สุนทรชัยกิจ Site Recruiter ซึ่งไม่เพียงเปิดพื้นที่ให้ผู้พิการได้แสดงศักยภาพ ยังเชื่อมโยงภาคธุรกิจอุตสาหกรรมเข้ากับการลดความเหลื่อมล้ำในสังคมอย่างแท้จริง

แนวคิด ‘ความหลากหลายและเท่าเทียม’ ขับเคลื่อนด้วยวิสัยทัศน์ขององค์กร

จากวิสัยทัศน์ที่เห็นความสำคัญกับความหลากหลายและความเท่าเทียม บริษัทสยามมิชลินได้ทำ MOU ร่วมกับวิทยาลัยเทคนิคบางแสน ในการเปิดรับนักศึกษาที่มีความต้องการพิเศษ โดยเริ่มจากโรงงานแหลมฉบัง ก่อนจะต่อยอดสู่จังหวัดระยอง ภายใต้กลยุทธ์สำคัญคือ Michelin Metal หรือ ‘กลยุทธ์เพื่อการเอาชนะ 6 เรื่อง’ ซึ่ง วิกร เนตรหิน ผู้จัดการฝ่ายบุคคล อธิบายว่า เป็นส่วนหนึ่งของนโยบายในการดูแลเรื่องความเสมอภาค ที่มองว่า ‘ทรัพยากรบุคคล’ ไม่ได้เป็นเพียงกำลังแรงงาน แต่เป็นหัวใจของความสำเร็จขององค์กร

 “ใน 6 เรื่องนี้ จะมีทั้งด้านธุรกิจและด้านผู้คน โดยในส่วนของผู้คน เราแยกออกมาเป็นอีกหนึ่งแกนสำคัญ โดยใช้แนวคิดเรื่องการสร้าง ‘ประสบการณ์ที่ดี’ และ ‘แรงดึงดูด’ เพื่อดึงดูดคนเข้ามาร่วมงานกับองค์กรในระดับโลก”

สำหรับแนวคิดเรื่องผู้คน คีย์เวิร์ดสำคัญคือ ‘Equity’ และ ‘Inclusion’ มิชลินมุ่งเน้นที่ความหลากหลายที่นำไปสู่ความเท่าเทียมอย่างแท้จริง โดยเฉพาะ ความเท่าเทียมในการจ้างงาน 

“ในช่วง 3–4 ปีที่ผ่านมา สิ่งที่เราเน้นมากขึ้นคือเรื่องของ Inclusion คือการทำให้ความหลากหลายและความเท่าเทียมสามารถอยู่ร่วมกันได้อย่างกลมกลืน ทำงานร่วมกันได้ และประสบความสำเร็จไปด้วยกัน”

นอกจากกรอบแนวคิดในระดับนโยบายแล้ว สิ่งสำคัญอีกประการหนึ่งคือ ‘ความเชื่อ’ ที่องค์กรมีต่อศักยภาพของคน

“มิชลินมีความเชื่อเรื่อง ‘ศักยภาพของคน’ เรามองว่าทุกคนสามารถประสบความสำเร็จในงานที่ตัวเองรักได้ เพราะถ้าเราไม่เชื่อแบบนี้จริงๆ เราก็คงไม่เปิดรับน้องผู้พิการเข้ามาทำงาน”

“ในเรื่องของ Performance (ผลงาน) เรายอมรับว่าคนทั่วไปกับคนพิการอาจมีความแตกต่างกันบ้าง ซึ่งตรงนี้เราเข้าใจและยอมรับได้ เพราะเราเชื่อว่าโลกนี้มีความหลากหลาย และมิชลินเองก็มองว่าความหลากหลายเป็นสิ่งสำคัญ เป็นเหมือนทรัพยากรหรือสินทรัพย์ที่ทำให้เราได้เรียนรู้ซึ่งกันและกัน”

“คนพิการเองก็เข้ามาเติมเต็มมุมมองบางอย่าง ทำให้สังคมการทำงานของเรามีความสมบูรณ์มากขึ้น เป็นสังคมที่ประกอบไปด้วยคนที่หลากหลาย และเราก็เชื่อมั่นว่าความหลากหลายนี้ สามารถสร้างสิ่งที่พิเศษได้เสมอครับ”

สำหรับการดำเนินการอย่างเป็นรูปธรรม สยามมิชลินได้ตั้งเป้าหมายว่า ภายในสิ้นปี 2026 บริษัทจะต้องมีพนักงานคนพิการไม่น้อยกว่า 2% ของจำนวนพนักงานทั้งหมด ทว่าสิ่งที่สำคัญกว่าตัวเลข คือการทำให้พนักงานทุกคนสามารถทำงานร่วมกันได้อย่างราบรื่นและมีประสิทธิภาพ

ก้าวข้ามกำแพงการสื่อสาร เมื่อใจเปิดกว้าง หน้างานก็ไร้อุปสรรค

แม้แนวคิดระดับนโยบายจะชัดเจน แต่ความท้าทายที่แท้จริงอยู่ที่การปฏิบัติงาน โดยเฉพาะในโรงงานอุตสาหกรรมที่มีข้อกำหนดด้านความปลอดภัยและกระบวนการทำงานที่เข้มงวด ทัศน์นัย คณิตศิลป์ SHOP Manager RCD23 อธิบายว่า จุดเริ่มต้นของความเป็นไปได้อยู่ที่การปรับมุมมองของทีมงานต่อความแตกต่างและข้อจำกัดทางกายภาพ

“ในส่วนของหน้างานหรือในช็อป สิ่งสำคัญอันดับแรกเลยคือเรื่องของมายด์เซ็ตครับ มายด์เซ็ตนี้ต้องเริ่มตั้งแต่ตัวผมเอง รวมถึงทีมงานที่ดูแลน้อง ๆ ด้วย ว่าเราต้องเปิดใจและเปิดรับก่อนว่าเรารับน้องเข้ามาเพื่ออะไร”

เมื่อใจเปิดกว้าง วิธีการสื่อสารจึงตามมา สำหรับนักศึกษาผู้พิการทางการได้ยิน อุปสรรคสำคัญคือการสื่อสาร ซึ่งต้องอาศัยการปรับตัวของทั้งสองฝ่าย

“ตอนแรกเรายังใช้ภาษามือไม่เป็น หัวหน้างานก็ยังใช้ไม่เป็นเหมือนกัน เราเลยใช้การเขียนเป็นหลัก ซึ่งน้อง ๆ เขียนเก่งมาก เรามีแท็บเล็ตให้หัวหน้างานใช้สื่อสาร เวลามีอะไรก็สามารถเขียนคุยกันได้ หรือใช้จอในหน้างานที่เป็นลักษณะทัชสกรีนช่วยอธิบาย บางครั้งเราต้องอธิบายงานให้ละเอียดกว่าปกติ ใช้วิธีสาธิตให้ดูจริง หรือทำให้เห็นเป็นขั้นตอน เพื่อให้น้องมั่นใจว่าเขาเข้าใจถูกต้องก่อนลงมือทำ”

เมื่อเวลาผ่านไป การเรียนรู้ร่วมกันก็เริ่มเกิดขึ้นในทีม จนหัวหน้างานเริ่มเรียนรู้ภาษามือพื้นฐาน เช่น การทักทายง่าย ๆ อย่าง “เป็นยังไงบ้าง สบายดีไหม” อย่างไรก็ตาม ความท้าทายที่แท้จริงไม่ได้มีแค่เรื่องภาษา แต่สะท้อนผ่านตัวเลขกราฟ Performance ที่ทางทีมเก็บข้อมูลอย่างละเอียด

ข้อค้นพบที่น่าสนใจคือ พนักงานทั่วไปอาจใช้เวลาเพียง 4 สัปดาห์ในการเรียนรู้งานจนได้มาตรฐาน 80% แต่สำหรับน้องผู้พิการทางการได้ยิน ในช่วงแรกอาจต้องใช้เวลาถึง 10 สัปดาห์ ถึงอย่างนั้น วิกร เนตรหิน อธิบายว่า บริษัทเลือกที่จะไม่กดดันและไม่ถอยกลับ แต่คอยเติม Resource (ทรัพยากร) และความพยายามลงไปเพิ่ม ทั้งระบบพี่เลี้ยงตัวต่อตัว การใช้คลิปวิดีโอแอนิเมชันช่วยสอนงานเครื่องจักร และการปรับวิธีการสื่อสาร จนสามารถย่นระยะเวลาการพัฒนาให้เร็วขึ้นอย่างเห็นได้ชัด สิ่งนี้พิสูจน์ว่า หากองค์กรกล้าลงทุนกับ ‘เวลา’ ศักยภาพที่ซ่อนอยู่จะพัฒนาขึ้นได้จริง

และแม้จะยืดหยุ่นให้กับระยะเวลาในการเรียนรู้ของผู้พิการ แต่สิ่งหนึ่งที่สยามมิชลินระยองไม่เคยผ่อนปรนคือเรื่อง ‘ความปลอดภัย’ 

“เราจะไม่ให้มีการฝ่าฝืนกฎเด็ดขาด เพราะเครื่องจักรมีจุดหนีบ จุดหมุน ซึ่งมีความเสี่ยงสูง เราต้องให้น้องทำตามมาตรฐาน และต้องมั่นใจ 100% ก่อนถึงจะให้ลงเครื่องจริง” ทัศน์นัย ย้ำชัด

วางรากฐานสู่ความยั่งยืน สร้างระบบซัพพอร์ตที่ ‘แคร์คน’ มากกว่าแค่ ‘จ้างงาน’

การเปิดโอกาสให้ผู้พิการเข้ามาทำงาน ไม่สามารถเกิดขึ้นได้จากความตั้งใจเพียงอย่างเดียว แต่ต้องมีระบบสนับสนุนที่ออกแบบมาอย่างเหมาะสม วรรณดี สุนทรชัยกิจ Site Recruiter อธิบายว่า ในช่วงเริ่มต้นบริษัทจำเป็นต้องมีตัวช่วยในการสื่อสาร

“ในช่วงแรกเราจะมีการนำล่ามภาษามือเข้ามาช่วยดูแลน้อง ๆ ประมาณ 3–4 สัปดาห์ เพราะต้องมีการแปลที่หน้างาน เพื่อให้น้องสามารถเข้าใจงานและการสื่อสารต่าง ๆ ได้อย่างถูกต้อง”

หลังจากนั้นในส่วนของกระบวนการเรียนรู้และปฏิบัติงานก็จะเริ่มจากพื้นฐานก่อน แล้วค่อย ๆ พัฒนาขึ้นตามลำดับ 

“เราจะไม่ได้ให้เขาเริ่มจากงานที่ยากเลยนะคะ แต่จะค่อย ๆ ให้เรียนรู้แล้วดูศักยภาพของแต่ละคนว่าเขาถนัดอะไร และสามารถพัฒนาไปทางไหนได้บ้าง ซึ่งเราไม่ได้คาดหวังให้น้อง ๆ ต้องปรับตัวฝ่ายเดียว แต่เราเองก็ต้องปรับตัวเข้าหาน้อง ๆ ด้วย เพราะเรื่องภาษามือก็เป็นสิ่งใหม่สำหรับเราเหมือนกัน” 

นอกจากนี้ เพื่อประสิทธิภาพและความปลอดภัย สภาพแวดล้อมในการทำงานก็ได้รับการออกแบบให้รองรับความแตกต่างหลากหลายของพนักงานด้วย

“เราจะใช้สัญญาณไฟเป็นหลัก เช่น ถ้ามีไฟสัญญาณขึ้น ก็ให้เข้าไปยังจุดอพยพตามที่กำหนด และเราก็มีระบบพี่เลี้ยง มีครูผู้ฝึกสอน และมีการมอบหมายพี่เลี้ยงในแต่ละหน่วยงาน เพื่อคอยดูแล ให้คำแนะนำ และช่วยประคับประคองน้อง ๆ” 

วรรณดี อธิบายต่อว่าไม่ใช่แค่ความปลอดภัยด้านร่างกายเท่านั้น แต่จิตใจก็จะมีพี่ ๆ คอยพูดคุยเป็นระยะ

“เราจะมีการคุยกับน้องว่ามีปัญหาอะไรไหม ทำงานตรงไหนแล้วรู้สึกยาก หรืออยากพัฒนาเพิ่มเติมตรงไหน เพื่อที่เราจะได้ช่วยซัพพอร์ตเขาได้ตรงจุดมากขึ้น” 

ทั้งหมดนี้สะท้อนว่า ‘ความเท่าเทียม’ ที่แท้จริง ต้องมาพร้อม ‘หัวใจ’ ที่เปิดกว้าง และ ‘ระบบ’ ที่คิดมาอย่างรอบคอบและยืดหยุ่นพอที่จะไม่ทำให้ความแตกต่างกลายเป็นข้อจำกัด

พิสูจน์ด้วยผลงาน เปลี่ยนคำว่า ‘สงสาร’ เป็น ‘โอกาส’ ที่จับต้องได้

ปลายทางของโครงการทุนนวัตกรรมสายอาชีพชั้นสูง ไม่ได้อยู่ที่วุฒิการศึกษาเท่านั้น ความมุ่งหวังสำคัญคือ การทำให้ผู้เรียนมีงานทำหลังเรียนจบ มีรายได้พอที่จะดูแลตัวเองและครอบครัวในก้าวข้ามความยากจนได้

ในมุมของสถานประกอบการ วรรณดีอธิบายว่า หลังจากฝึกงานแล้ว การพิจารณารับเข้าทำงานจะอิงจากความสามารถในการปฏิบัติงานเป็นหลัก “ถ้าน้องทำงานได้จริง และมีตำแหน่งว่างอยู่ เราก็พร้อมที่จะรับเข้าทำงานค่ะ”

ทัศน์นัย กล่าวเสริมถึงจุดเด่นของนักศึกษากลุ่มนี้ว่า คือ ‘การเรียนรู้’ และ ‘ขยัน อดทน ไม่ย่อท้อ’ “บางคนสามารถปรับตัวและมีแรงผลักดันตัวเองได้ดี” พร้อมกันนี้เขายังแสดงความคาดหวังว่า อยากเห็นคนในองค์กรปรับทัศนคติต่อคนพิการด้วยเช่นกัน

“สิ่งที่เราอยากให้เกิดขึ้นในองค์กรก่อนเลยคือ อยากให้ตัดคำว่า ‘สงสาร’ ออกไปครับ แล้วเปลี่ยนมาเป็นคำว่า ‘โอกาส’ แทน” 

ด้วยวิสัยทัศน์เช่นนี้ ความสำเร็จของสยามมิชลินอาจไม่ใช่แค่การเพิ่มจำนวนพนักงานตามตัวเลข KPI แต่คือการเปลี่ยนแปลงมุมมองความคิดของผู้คนต่อความแตกต่างหลากหลาย เปลี่ยนอคติเป็นการยอมรับ เห็นคุณค่า และสนับสนุนซึ่งกันและกัน เพื่อสร้างโอกาสที่เท่าเทียมในการทำงาน

“สิ่งสำคัญที่สุดคือ เราต้องเริ่มจาก ‘ความเชื่อ’ ก่อน ว่าคนพิการก็สามารถประสบความสำเร็จได้เหมือนกับคนทั่วไปครับ” วิกร กล่าวทิ้งท้าย

The post เมื่อศักยภาพที่แตกต่างถูกโอบรับด้วย ‘ระบบ’ และ ‘หัวใจ’ โอกาสการทำงานย่อมไม่ถูกปิดกั้น: เปิดวิสัยทัศน์ระดับโกลบอล บริษัท สยามมิชลิน จำกัด สาขาระยอง first appeared on กสศ..

ท่ามกลางความวุ่นวายของทีมคอนวอยหมอลำ ผู้จัดเวทีแข่งกับเวลาและแสงสุดท้ายของวัน เพื่อความพร้อมใช้สำหรับการแสดงในค่ำคืนนี้ เราเดินลัดเลาะไปยังหลังฮ้านหมอลำ พื้นที่เล็กๆ ที่ซ่อนเรื่องราว ความฝัน และเส้นทางชีวิตของใครหลายคนเอาไว้

ที่นั่น เราได้พบกับ วุ้นเส้น–อารัญญา แสงใส เด็กหญิงวัย 14 ปี จากจังหวัดอุดรธานี ผู้เลือกก้าวเข้าสู่เส้นทางการทำงานในคณะหมอลำตำแหน่งแดนเซอร์ แทนการเรียนต่อในระดับมัธยม แม้การทำงานเต็มไปด้วยความท้าทายและการวางแผนชีวิต แต่ในความท้าทายเหล่านั้นก็มีโอกาสใหม่รออยู่ และ ‘หลักสูตรหมอลำศึกษา’ เป็นอีกทางเลือกที่จะช่วยเติมเต็มความฝันของวุ้นเส้น ให้เธอได้เรียนต่อไปพร้อมกับทำงาน และเก็บวุฒิการศึกษาเพื่อต่อยอดอนาคตของตนเอง

ออกจากห้องเรียน ก้าวขึ้นสู่เวทีหมอลำ

“เดี๋ยวต้องไปแต่งหน้าแต่งตัวเตรียมขึ้นแสดง แต่งหน้าเองค่ะ ทุกคนแต่งหน้าแต่งตัวเองหมดเลย”

ประโยคสั้นๆ ก่อนบทสนทนาจริงจังจะเริ่มต้นขึ้น วุ้นเส้นขยับจัดท่านั่งของเธอให้ถนัดพร้อมกับเอ่ยเล่าหน้าที่ของตัวเองก่อนที่จะขึ้นแสดงบนเวทีให้เราฟัง โดยปกติแล้วแดนเซอร์จะมีพื้นที่เล็กๆ ของตัวเองใต้เวที ใช้สำหรับจัดวางข้าวของส่วนตัวพร้อมกับชุดที่จะต้องถูกใช้ผลัดเปลี่ยนไปแต่ละโชว์ ทำให้เราได้เห็นภาพความวุ่นวายหลังฮ้านที่ต้องเกิดขึ้นทุกครั้งเมื่อมีการแสดง 

การพูดคุยสัพเพเหระพอจะช่วยลดความตื่นเต้นลงไปได้บ้าง วุ้นเส้นจึงได้แนะนำตัวอีกครั้ง 

“ชื่ออารัญญา แสงใส อายุ 14 ปี ชื่อเล่นชื่อน้องวุ้นเส้น สิ่งที่ทำให้ตัดสินใจมาอยู่วงหมอลำ มาทำงานหมอลำ เพราะเป็นคนชอบหมอลำ และเราอยากเต้น เราอยากทำงาน เราอยากได้ตังค์”

วุ้นเส้นเล่าถึงจุดเริ่มต้นในวงการหมอลำให้เราฟัง เธอสนใจหมอลำเพราะความชอบ นั่นจึงทำให้วุ้นเส้นตัดสินใจยื่นสมัครงานกับทางคณะหมอลำเสียงอิสานในตำแหน่งแดนเซอร์ และผ่านการคัดเลือกจึงทำให้เธอได้เข้ามาทำงาน

เดิมที หลังจากสำเร็จการศึกษาระดับประถมศึกษาปีที่ 6 จากโรงเรียนชุมชนจำปี ตำบลจำปี อำเภอศรีธาตุ จังหวัดอุดรธานี เส้นทางชีวิตของเธอควรจะดำเนินต่อไปในระบบการศึกษาเช่นเดียวกับเด็กคนอื่นๆ แต่ด้วยข้อจำกัดทางเศรษฐกิจและความจำเป็นของครอบครัว ความเหลื่อมล้ำทางเศรษฐกิจและการศึกษายังคงเป็นเงาที่ทอดยาว ทำให้เยาวชนจำนวนมากต้องเดินบนเส้นทางสองแพร่ง ระหว่าง ‘การศึกษา’ ที่เป็นรากฐานของอนาคต กับ ‘รายได้’ ที่จำเป็นต่อการอยู่รอด วุ้นเส้นเองก็เป็นหนึ่งในเยาวชนที่เดินอยู่บนเส้นทางนี้

ความหวังที่อยากกลับไปเรียน

เมื่อถามถึงเหตุผลในการตัดสินใจ รวมทั้งวิธีการพูดคุยกับที่บ้านเรื่องการไม่เรียนต่อในชั้นมัธยมศึกษาตอนต้นแต่เลือกที่จะมาทำงานเป็นแดนเซอร์หมอลำเต็มตัว วุ้นเส้นเล่าว่า เบื้องหลังการตัดสินใจครั้งสำคัญนี้ ไม่ได้มีเพียงความชอบส่วนตัวเท่านั้น แต่ยังมีเรื่องของเศรษฐกิจครอบครัวเข้ามาเกี่ยวข้อง

“ตอนแรกหนูก็คิดว่าจะเรียนให้จบก่อน แล้วค่อยมาทำหมอลำ แต่ช่วงนี้เศรษฐกิจไม่ค่อยดี การเงินของที่บ้านก็ไม่ค่อยดี เราจึงอยากช่วยหาเงิน” วุ้นเส้นกล่าว

แม้ครอบครัว โดยเฉพาะแม่จะมีความกังวลและพยายามห้ามเนื่องด้วยอาชีพหมอลำไม่ใช่อาชีพที่มั่นคง และมีความลำบาก แต่ด้วยความมุ่งมั่น วุ้นเส้นจึงพยายามอธิบายด้วยเหตุผลและขอโอกาสจากที่บ้านให้ได้ทดลองทำในสิ่งที่ตัวเองชอบ

“แม่บอกว่าวงการหมอลำมันลำบากนะ แล้วเราจะมีเงินเก็บไหม แม่ก็ไม่อยากให้เราออกมาอยู่คนเดียว เพราะเราเป็นลูกสาวคนเล็ก แต่เราก็ดื้อ รวมทั้งอ้อนวอนบอกแม่ว่าจะปรับตัว จะเก็บเงินให้ได้ ขอแค่ลองสักปี ถ้าไม่ไหวจะกลับไปเรียน” 

ท้ายที่สุดแม่จึงยอมให้เธอได้ลองเดินตามเส้นทางที่เลือกเองดูสักครั้ง ระหว่างการพูดคุยมีเสียงหัวเราะและรอยยิ้มปรากฏเป็นครั้งคราว รวมทั้งออกท่าทางบ้างเล็กน้อย เมื่อถามว่าปัจจุบันได้คุยกับแม่บ่อยหรือไม่ เธอตอบว่า ถามไถ่ข่าวคราวกันอยู่เรื่อยๆ 

ช่วงที่จะต้องตัดสินใจ วุ้นเส้นมีความคิดว่าจะเรียนต่อชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 ให้จบก่อน เพื่อให้ได้วุฒิ ม.3 มาใช้สมัครงาน แต่เนื่องด้วยสถานการณ์เศรษฐกิจที่ไม่ดีจึงทำให้เธอเลือกที่จะทำงานเก็บเงินสักหนึ่งปี แล้วจึงไปสมัครเรียน กศน. การออกจากระบบการศึกษาในช่วงวัยประถมศึกษา ทำให้วุ้นเส้นมีวุฒิการศึกษาเพียงระดับประถมศึกษาปีที่ 6 เท่านั้น ซึ่งเธอเองก็ตระหนักถึงข้อจำกัดนี้เป็นอย่างดี

“คิดว่าการศึกษาสำคัญมาก ถ้ามีแค่วุฒิ ป.6 มันหางานยาก ถ้าวันหนึ่งหมอลำไม่ใช่ทางของเรา อย่างน้อยถ้าเรามีวุฒิเราก็สามารถไปทำงานอื่นๆ ได้ แต่ถ้าเราไม่มีวุฒิเราก็หางานยาก จริงๆ อยากจบสูงกว่า ม.6 แต่กลัวมันไปไม่ถึงหรือความพยายามเราน่าจะไม่มากพอ ตอนนี้เลยขอ วุฒิ ม.3 ไว้ก็ยังดี”

ความคิดนี้ทำให้เธอไม่เคยละทิ้งการเรียนไปจากชีวิต แม้จะต้องทำงานแล้วก็ตาม กระทั่งโอกาสได้เข้ามาในรูปแบบของหลักสูตรหมอลำศึกษา

หมอลำศึกษา การเรียนที่ตอบโจทย์กับการเป็นหมอลำ

“รู้จักหลักสูตรเพราะทางครูจากศูนย์การเรียนปัญญากัลป์เข้ามาแนะนำพอได้ฟังเราก็สนใจ เพราะมันเป็นความหลักสูตรที่แปลกใหม่ดีและมันก็ได้วุฒิด้วย ก็เลยตัดสินใจสมัครเรียน”

สำหรับหลักสูตรหมอลำศึกษา ศูนย์การเรียนปัญญากัลป์แนะนำหมอลำเสียงอิสาน ทำให้วุ้นเส้นเกิดความสนใจ เพราะหลักสูตรดังกล่าวเปิดโอกาสให้เธอได้เรียนควบคู่ไปกับการทำงานได้ ขณะที่รูปแบบการเรียนการสอน วุ้นเส้นบอกกับเราว่า ทางคุณครูจะมีการสร้างกลุ่มใน Facebook มอบหมายการบ้านหรือใบงานลงในกลุ่มนั้น โดยให้ทำใบงานส่งรายสัปดาห์

“คิดว่าการเรียนไปด้วยทำงานไปด้วยไม่ได้กระทบการใช้ชีวิตขนาดนั้น แต่ก็มีเหนื่อยบ้างเพราะทำงานก็ไม่มีเวลาพัก ซึ่งใบงานนี้ตอบโจทย์กับอาชีพหมอลำที่กำลังทำมาก เพราะถ้าเรามีเวลาว่าง เราก็สามารถเอาเวลานั้นมาทำใบงานได้โดยไม่ได้เบียดเบียนเวลาพักผ่อน”

ส่วนหลักสูตรหมอลำศึกษา คณะหมอลำเสียงอิสานเองก็มีผู้เข้าร่วมจำนวนไม่น้อย ในมุมมองของวุ้นเส้นเธอมองว่าหลักสูตรนี้คือสิ่งหนึ่งที่เธอเรียกว่า โอกาส

“เป็นหลักสูตรที่ตอบโจทย์มากกับเราที่เป็นหมอลำ แต่ยังอยากที่จะเรียน ทำให้เราไม่ได้ทิ้งการเรียน และได้ทำงานไปด้วยได้ คิดว่ามันโอเคกับเราตอนนี้”

วุ้นเส้นพูดอย่างตรงไปตรงมาว่า ตัวเธอเองอยากลองทำงานในวงหมอลำสัก 2–3 ปี หากรู้สึกว่าไม่ใช่เส้นทางที่เหมาะกับตัวเองก็พร้อมจะหยุดไว้เพียงเท่านั้น นี่คือความตั้งใจตั้งแต่เริ่มทำงานเป็นแดนเซอร์ให้กับคณะเสียงอิสาน แต่ถึงอย่างนั้นก็มีบางขณะที่วุ้นเส้นคิดถึงบรรยากาศของห้องเรียน 

“คิดถึงห้องเรียนมาก เพราะการเรียนมันสบายกว่า และไม่เหนื่อยเท่ากันการทำงานแต่ที่ยังเลือกทำงานเพราะเศรษฐกิจช่วงนี้มันต้องใช้เงิน ยังจำตอนที่ขึ้นเวทีครั้งแรกได้ชัดเจน คือวันลอยกระทง วันที่ 5 พฤศจิกายน 2568 อยู่ที่บุรีรัมย์ ตื่นเต้นมากและไปไม่ถูกเพราะไม่ได้ซ้อมกับเพื่อน”

ประสบการณ์บางส่วนที่วุ้นเส้นได้บอกเล่าสู่เราฟัง จากชีวิตที่เคยนั่งเรียนในห้องเรียนสู่การขึ้นเวทีทำการแสดง มันให้บรรยากาศที่แตกต่างและต้องปรับตัวพอสมควร แต่เมื่อเราถามว่าวุ้นเส้นมีความสุขกับงานที่ทำไหม เธอตอบกลับอย่างรวดเร็วว่า

“มีความสุข การเป็นหมอลำมันสนุกแต่ก็ปนกับความเหนื่อย แต่ยังมีความสุขที่ได้ทำ”

เธอค่อยๆ ปรับตัวไปกับสมาชิกในคณะหมอลำ และเพื่อนๆ แดนเซอร์เพื่อให้เกิดความคุ้นเคย วุ้นเส้นย้ำว่าเธอไม่ใช่คนที่คุยเก่งมากนัก แต่ก็พยายามปรับตัวแม้ว่าในช่วงแรกจะเหนื่อย แต่เธอก็สนุกและมีความสุขที่ได้อยู่ในจุดนี้ และหากมีถ้อยคำที่อยากจะฝากถึงเพื่อนๆ หรือคนที่สนใจในหลักสูตรนี้แต่ยังคงมีความลังเล 

“อยากบอกว่าถ้าสนใจก็เข้ามาเรียนได้เลย เราคิดว่าหลักสูตรนี้ไม่ได้ยาก เพราะมันก็เหมือนกับการเรียนทั่วไป” 

ความฝันและอนาคต

เสียงของเธอแผ่วลงเล็กน้อยเมื่อพูดถึงความฝัน คำพูดที่เคยฉะฉานร่าเริงมีเสียงสะอื้นเจือมาให้ได้ยิน เธอค่อยๆ นำเอาความฝันที่อยู่ในใจเล่าออกมาให้เราได้เห็นภาพ

“อยากเป็นครูคณิตศาสตร์ เพราะชอบตัวเลขมาก ฝันไว้ว่าอยากเรียนให้สูงๆ และจะไปเรียนครูต่อ จะพยายามทำให้ตัวเองเป็นครูคณิตให้ได้ หากเดินตามความฝันต่อได้จากการเรียนหลักสูตรนี้ ก็จะเดินตามเพราะเป็นความฝันที่อยากเป็นมาก โดยอยากเป็นครูที่โรงเรียนที่เราเคยเรียน”

นั่นเป็นความฝันและอนาคตที่วุ้นเส้นคาดหวังไว้ โดยเธอตั้งใจจะเรียนต่อให้ได้วุฒิ ม.3 และ ม.6 โดยหากได้วุฒิการศึกษามาแล้ว เธอตั้งใจที่จะพักงานในวงหมอลำ ก่อนจะหาลู่ทางศึกษาเกี่ยวกับคณะและมหาวิทยาลัยที่จะสามารถทำตามความฝันของตัวเองให้เป็นจริงได้

“ตอนนี้ก็ทำงานเก็บเงินไปก่อน พอได้วุฒิมาค่อยนำไปต่อยอดในเส้นทางอื่น”

เธอยิ้มเล็กๆ และเช็ดน้ำตาที่ไหลจากหางตา ก่อนความฝันที่อยู่ในใจมานานระยะหนึ่งถูกเล่าออกมา คำพูดของเธอไม่ได้มีเพียงความฝันอย่างเดียวเท่านั้น ในความฝันยังมีความหวังและความมุ่งมั่นเป็นองค์ประกอบที่จะทำให้เส้นทางที่วุ้นเส้นฝันเป็นจริง 

ตอนนี้เธอเองก็กำลังสร้างเส้นทางนั้นด้วยการเรียนหลักสูตรหมอลำศึกษา ระหว่างนี้ เธอทั้งเรียนและทำงานไปด้วย สิ่งที่ท้าทายวุ้นเส้นที่สุด คือ ความท้าทายด้านเวลา 

“เรื่องเวลาเป็นสิ่งที่ท้าทายมาก ว่าเราจะไหวไหมหรือไม่ไหว เพราะเราทำงานดึกได้พักช่วงกลางวัน  มันท้าทายว่าเราจะเรียนและทำใบงานได้หรือเปล่า เพราะเวลาพักก็น้อย”

วุ้นเส้นค่อยๆ ปรับตัวกับความท้าทายเรื่องนี้ไปทีละนิด เพราะถึงอย่างไรเธอก็จะไม่ทิ้งการเรียน แค่ต้องจัดสรรเวลาให้เป็นระเบียบมากยิ่งขึ้น

ท้ายที่สุด จากจุดเริ่มต้นของความชื่นชอบหมอลำ มันค่อยๆ พาเธอก้าวเข้าสู่เส้นทางของแดนเซอร์ ก่อนจะนำไปสู่การตัดสินใจครั้งสำคัญในการหวนกลับเข้าสู่ระบบการศึกษาอีกครั้ง แม้เส้นทางนี้จะเป็นเพียงก้าวเล็กๆ แต่กลับเต็มไปด้วยความท้าทายที่วุ้นเส้นต้องแบกรับ ทั้งการทำงานควบคู่ไปกับการไล่ตามความฝันของตน แต่สิ่งหนึ่งที่ยังคงชัดเจนในใจของวุ้นเส้น คือความมุ่งมั่นที่จะไม่ละทิ้งอนาคต และนี่คือข้อความที่เธออยากฝากถึงตัวเองในวันข้างหน้า

“อยากบอกตัวเองในอนาคตว่า ถ้าวันหนึ่งหนูประสบความสำเร็จในสิ่งที่หนูอยากเป็นจริงๆ เราจะภูมิใจในตัวเองมาก และอยากขอบคุณตัวเองในวันนี้ที่พยายามทำทุกอย่างเพื่ออนาคตของตัวเอง รวมถึงอยากขอบคุณตัวเองในอนาคตที่ยังคงพยายามและไม่ย่อท้อ”

หากวันหนึ่งที่เธอสามารถคว้าวุฒิการศึกษาจากหลักสูตรหมอลำศึกษาที่กำลังเรียนอยู่นี้ได้สำเร็จ สิ่งแรกที่วุ้นเส้นตั้งใจจะทำ คือการนำความสำเร็จนั้นกลับไปบอกกับคนที่บ้าน

“ถ้าได้วุฒิการศึกษามา จะบอกที่บ้านว่า แม่หนูได้วุฒิมาแล้วนะ ไม่จำเป็นต้องทำงานหมอลำอย่างเดียวอีกต่อไป หนูสามารถเอาวุฒิไปยื่นที่อื่นได้แล้ว สามารถต่อยอดทำงานอื่นได้แล้ว”

บทสนทนาจบลงพร้อมรอยยิ้ม เคล้ากับเสียงดนตรีที่เริ่มดังกระหึ่มขึ้นอีกครั้ง วุ้นเส้นค่อยๆ ผละจากวงสนทนา ก่อนจะหายลับเข้าไปใต้เวที เพื่อเตรียมตัวสำหรับการแสดงในค่ำคืนนี้ เส้นทางของเธอยังคงดำเนินต่อไป ทั้งในฐานะแดนเซอร์บนเวที และนักเรียนในห้องเรียนหมอลำ

บทสัมภาษณ์นี้เป็นความร่วมมือระหว่าง กสศ. และ The Isaan Record
เรื่อง: ณัฐพร วัฒตะนันท์
ภาพ: ธนภัทร สิงห์โท, ทิพวัลย์ โลหะสาร, สุภโชค จันทร์สกุล

The post หน้าฮ้าน คือห้องเรียน วุ้นเส้น – อารัญญา แสงใส หางเครื่องแห่งเสียงอิสาน first appeared on กสศ..

คณะหมอลำเสียงอิสาน สถานที่แห่งนี้ไม่ใช่เพียงเวทีการแสดง หากแต่เป็นทั้งบ้าน ที่พักพิงของชีวิต และห้องเรียนทางเลือกที่ค่อยๆ เยียวยาความฝันที่เคยสะดุด ให้กลับมาเดินต่อได้อีกครั้ง หนึ่งในสมาชิกของวงผู้มีความฝัน คือ ณัฐ – ณัฐชนน สะอาดศรี แดนเซอร์ที่ออกเดินทางร่วมกับเสียงอิสานตั้งแต่อายุ 16 ปี ที่ครั้งหนึ่งเขาเคยตัดสินใจหันหลังให้กับระบบการศึกษา และหันหน้าเข้าสู่วงการหมอลำ 

อะไรทำให้ณัฐออกมา และอะไรทำให้ณัฐอยากกลับไปเรียนอีกครั้ง

หันหลังให้การศึกษา หันหน้าให้เสียงอิสาน  

สำหรับณัฐและเยาวชนอีกหลายคนในวงเสียงอิสาน หมอลำ ไม่ใช่เพียงสิ่งสร้างความบันเทิง และวงหมอลำไม่ใช้แค่สถานที่ทำงาน แต่ที่นี่คือ “บ้าน” และ “โรงเรียนชีวิต” ขนาดใหญ่ที่สอนให้เขารู้จักการเอาตัวรอดและการทำงานด้วยความอดทน

ภายใต้ชุดที่ปักเลื่อมแวววาวนั้น ณัฐมีความลับที่เก็บไว้ในใจเสมอมา นั่นคือ วุฒิการศึกษาที่หยุดลงเพียงแค่ชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 แม้เขาจะเคยพยายามเรียนต่อในระดับมัธยมต้น แต่ภาระหน้าที่และการเดินทางของชีวิตที่ไม่มีจุดหยุดนิ่ง ก็ทำให้เขาต้องหลุดจากระบบการศึกษาไปในที่สุด

ก่อนหันหน้าเข้าสู่วงการศิลปินตั้งแต่อายุ 16 พร้อมกับความไม่ 100% ของคำอนุญาตจากครอบครัว แต่ณัฐก็ตัดสินใจออกมาเพราะเห็นว่านี่คือทางเลือกครั้งใหม่ที่ตัดสินใจเอง แม้คำทักท้วงห่วงใยจากคนในครอบครัวถึงความมั่นคงในอาชีพจะดังขึ้นก่อนหน้าและหลังจากที่มาอยู่ในวง แต่เด็กชายวัย 16 ผู้ยืนหยัด เขากลับต้องการพิสูจน์ให้เห็นว่าอาชีพศิลปินก็มีกินมีใช้ได้เช่นกัน

“เป็นความชอบตั้งแต่เด็ก ชอบความบันเทิง ชอบหมอลำ และหมอลำก็อยู่คู่กับคนอีสานมานาน ปีนี้เป็นปีที่ 7 ที่เข้ามาอยู่กับเสียงอีสาน ตั้งแต่อายุ 16 ปี และตอนแรกที่มาทำงาน ทางบ้านไม่โอเค เขาบอกว่าหมอลำเป็นอาชีพที่ไม่มั่นคง ขึ้นๆ ลงๆ” 

เปลี่ยนความคิด เมื่อวิกฤตโควิด-19 มาเยือน

หลายปีก่อนจากชีวิตที่เคยโลดแล่นอยู่บนเวทีกลับต้องหยุดชะงักลงอย่างฉับพลัน เมื่อโลกเผชิญกับวิกฤตการณ์ โควิด-19 สำหรับณัฐนี่คือบทเรียนชั้นดีที่ทำให้เขาตัดสินใจใหม่อีกครั้ง เมื่อเวทีถูกรื้อถอนและแสงไฟบนคานเหล็กดับลง นับเป็นสัญญาณที่บอกให้เขาต้องหอบหิ้วสัมภาระกลับไปยังบ้านเกิด เพื่อช่วยงานทางบ้านประทังชีวิต

“ช่วงโควิดทำให้เรามองว่าอาชีพหมอลำเกิดการเปลี่ยนแปลงได้อยู่ตลอด ช่วงนั้นลำบากมาก งานไม่มี รายได้หายไป ตอนนั้นจึงกลับไปอยู่บ้าน ทำงานช่วยที่บ้าน และตอนนั้นคิดว่าถ้าเรามีวุฒิ เราสามารถจะทำอย่างอื่นได้ด้วย นี่คือสิ่งที่ทำให้เราตัดสินใจเรียน”

ประสบการณ์ความลำบากในช่วงนั้นทำให้เขาเห็นสัจธรรมถึงความไม่มีอะไรแน่นอนบนโลกใบนี้ อาชีพหมอลำแม้จะสร้างรายได้ดีในยามปกติ แต่กับยามวิกฤตอย่างสถานการณ์ที่ผ่านมา พิสูจน์แล้วว่าอาชีพนี้อาจไม่ใช่อาชีพสุดท้ายของเขา ความคิดดังกล่าวกลายเป็นเปลวไฟเล็กๆ ที่จุดประกายให้เขาตัดสินใจว่าจะต้องกลับไปเรียน เพื่อสร้างใบเบิกทาง และแผนสำรองที่มั่นคงให้กับอนาคต 

สถาปนิกทางการศึกษา และภารกิจแห่งโอกาสของเด็กหลังเวที

หลังจากที่ผู้นำทีมงานอย่าง แป้ง – ณัฐธิดา เสียงอิสาน หรือ บอสแป้ง ได้รู้จัก ปริม – ปริมประภา สุวรรณพรม คุณครูและผู้อำนวยการจากศูนย์การเรียนปัญญากัลป์ จังหวัดอุบลราชธานี ผู้กำลังมองหาทางออกให้กับเยาวชนที่หลุดออกจากระบบ ความตกลงทางการศึกษาจึงเริ่มขึ้น 

เสียงอิสานเป็นอีกคณะหมอลำที่นำหลักสูตรหมอลำศึกษามาปรับใช้ เพื่อให้ผู้เรียนสามารถ “เรียนไปนำ ลำไปด้วย” หมายถึงการทำงานที่สามารถเกิดขึ้นควบคู่ไปกับการเรียนในห้องเรียนที่ชื่อ “ห้องเรียนหมอลำ” ห้องเรียนที่เกิดจากผลสำรวจความจริงในวงหมอลำทั่วภาคอีสาน ที่ครูปริมค้นพบตัวเลขที่น่าตกใจ 

ผลสำรวจของศูนย์การเรียนปัญญากัลป์พบว่า มีเด็กจำนวนมากที่ไม่จบการศึกษาภาคบังคับ (ม.3) และส่วนใหญ่ยังไม่จบชั้นมัธยมปลาย หรือบางคนมีอายุเพียง 14 ปี ก็ต้องออกมาใช้ชีวิตเดินสายทำงานไกลบ้านเพื่อปากท้องของตนเองและครอบครัว

ซึ่งครูปริมเข้าใจดีว่าระบบการศึกษาในห้องเรียนสี่เหลี่ยมแบบเดิมนั้นไม่ตอบโจทย์กับวิถีชีวิตที่เคลื่อนย้ายอยู่ตลอดเวลาของชาวหมอลำ เธอจึงร่วมมือกับผู้เชี่ยวชาญจากมหาวิทยาลัยและวิทยาลัยนาฏศิลป์หลายแห่ง เพื่อร่างหลักสูตรการศึกษาที่ยืดหยุ่นและสอดคล้องกับหัวใจของผู้เรียนกลุ่มนี้

หนึ่งในนักเรียนจากหลักสูตรห้องเรียนหมอลำคือณัฐ เขาเล่าย้อนให้ฟังถึงวันที่เริ่มสมัครเรียนว่า ครูปริมและศูนย์การเรียนปัญญากัลป์ ได้เดินทางเข้ามาประชาสัมพันธ์เรื่องหลักสูตรการเรียนในวงเสียงอิสาน ซึ่งตัวเราเองก็สนใจอยากจะเรียนต่ออยู่แล้วช่วงนั้น เลยไม่ลังเลที่จะสมัครเรียน

“ตอนนั้นมีพี่ๆ มาแนะนำ มีคุณครูมาด้วย เราได้ยินก็คิดว่าเป็นโอกาสดีมากที่จะได้กลับมาเรียนอีกครั้ง”

เรียนไปนำ ลำไปด้วย 

หัวใจสำคัญของห้องเรียนหมอลำที่ศูนย์การเรียนปัญญากัลป์ออกแบบ คือการทำลายกำแพงระหว่างการเรียนและการทำงาน โดยแบ่งการเรียนรู้ออกเป็น 3 ส่วนหลักที่ผู้เรียนสามารถทำได้จริง คือ (1) การเรียนผ่านประสบการณ์ชีวิต ที่ผู้เรียนสามารถเรียนรู้จากสิ่งที่ใกล้ตัวหรือสิ่งที่ปฏิบัติในชีวิตประจำวันอยู่แล้ว 

(2) การเรียนผ่านระบบออนไลน์ ซึ่งผู้เรียนต้องบริหารจัดการตัวเอง ระหว่างที่ต้องทำงานกับช่วงเวลาที่ต้องศึกษาเนื้อหา และส่งงานผ่านออนไลน์ สุดท้ายคือ (3) การเรียนผ่านค่ายหมอลำ ซึ่งจะจัดขึ้นในช่วงที่วงหมอลำปิดฤดูกาล (ช่วงเดือนกรกฎาคม) เด็กๆ จะต้องเข้าค่ายเพื่อสรุปบทเรียนและประเมินผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนร่วมกับอาจารย์ บรมครูหมอลำ ศิลปินในวงการ  

ณัฐเป็นนักเรียนอีกคนที่ไม่ต้องการทิ้งการเต้นเพื่อไปนั่งเรียนในห้องเรียน ซึ่งหลักสูตรสามารถนำทักษะการเต้น การร้อง การแต่งกาย และการอยู่ร่วมกันของสมาชิกในวงหมอลำมาเทียบโอนเป็นหน่วยกิตได้ ส่วนการเรียนผ่านระบบออนไลน์ เป็นส่วนที่ณัฐต้องบริหารจัดการเวลาของตัวเองอย่างหนัก โดยเขาจะใช้เวลาที่หยุดนิ่งก่อนการแสดง คือประมาณ 17:00-20:00 น. ซึ่งเป็นช่วงที่ศิลปินเริ่มแต่งหน้าและเตรียมตัว เข้าไปในกลุ่มเรียนเพื่อศึกษาเนื้อหาและส่งงานผ่านออนไลน์

ณัฐบอกว่า สิ่งที่ท้าทายที่สุดคือการแบ่งเวลา เพราะเขาต้องทำงานตอนกลางคืน และต้องพักผ่อนตอนกลางวัน ฉะนั้นการจัดสรรเวลาให้สมดุลจึงเป็นสิ่งที่จำเป็นมากที่สุดขณะที่เพื่อนร่วมวงบางคนอาจจะใช้เวลาว่างสำหรับการนอนพักผ่อน แต่ณัฐต้องหยิบโทรศัพท์ขึ้นมาทำแบบทดสอบและศึกษาเนื้อหาที่อาจารย์สอน และถึงแม้วิชาคณิตศาสตร์จะเป็นวิชาที่ไม่ชอบและดูเหมือนเป็นอุปสรรคใหญ่ แต่ความสนุกในวิชาภาษาไทย และความมุ่งมั่นที่จะเรียนให้จบ ม.3 และ ม.6 ก็ทำให้ณัฐไม่เคยย่อท้อ

“ชอบเรียนวิชาภาษาไทยมากกว่าวิชาอื่น ส่วนวิชาที่ยากที่สุดคือวิชาคณิตศาสตร์ การเรียนในหลักสูตรจะมีการทำแบบทดสอบ ส่งใบงาน ถ้าวันไปค่าย ก็จะมีอบรม 5 วัน จากนั้นเป็นการสอบภาคปฏิบัติเพื่อวัดผลประเมิน”

ความฝันที่อยู่สูงเหนือคานไฟ และปลายทางของวุฒิการศึกษา

สำหรับณัฐ วุฒิการศึกษาไม่ใช่เพียงกระดาษหนึ่งแผ่น แต่สิ่งนี้คือโอกาสแห่งการมีทางเลือกที่มากกว่าหนึ่ง เขามีเป้าหมายที่ชัดเจนว่า หากเรียนจบและมีวุฒิ ม.6 เขาจะยื่นศึกษาต่อที่ วิทยาลัยนาฏศิลปกาฬสินธุ์ เพื่อเรียนรู้พื้นฐานด้านนาฏศิลป์ให้ลึกซึ้งและเป็นระบบมากกว่าแค่ประสบการณ์หน้าเวที

“ณัฐฝันที่จะขยับขยายหน้าที่จากแดนเซอร์ ไปเป็นศิลปิน หรือคนออกแบบโชว์ ที่มีทักษะความรู้ครบเครื่อง เพื่อสร้างรายได้ที่มั่นคงยิ่งขึ้น เลยอยากเรียนต่อที่วิทยาลัยนาฏศิลปกาฬสินธุ์”

เหนือสิ่งอื่นใด แรงผลักดันที่ยิ่งใหญ่ที่สุดของณัฐ คือ ครอบครัว โดยเฉพาะคุณตาและคุณยายที่คอยรออยู่ที่บ้าน ณัฐบอกกับเราว่าตอนนี้เขายังไม่ได้บอกกับทั้งสองท่านถึงการสมัครเข้าเรียนต่อ แต่ต้องการจะบอกในวันที่สำเร็จการศึกษาเป็นที่เรียบร้อย 

ขณะนั่งคุยกับณัฐ สักพักน้ำตาของเขาก็เริ่มไหลหลังจากที่บทสนทนามีการพูดถึงครอบครัว ณัฐเล่าว่า หากวันที่เขากลับไปพร้อมวุฒิการศึกษา คำพูดแรกที่เขาอยากบอกตากับยาย คือ 

“นัทเรียนจบแล้วเด้อ ต่อไปนี้นัทจะหางานที่มั่นคง และดูแลทุกคนให้ดีกว่าเดิม”

ณ วันนี้ ณัฐยังคงออกสเต็ปเต้นตามจังหวะเพลงบนเวทีเสียงอิสาน ภายใต้แสงสปอตไลท์และไฟนีออนที่กำลังส่องหน้า แต่แววตาที่เปลี่ยนไปของเขามันไม่ใช่เพียงแววตาของนักเต้นที่ทำตามหน้าที่อีกต่อไป แต่เป็นแววตาของนักเรียนบนเวทีชีวิต ที่รู้ว่าตนกำลังสร้างอนาคตที่สามารถเลือกเองได้ และไปต่อบนเวทีชีวิตที่มั่นคงกว่าเดิม

บทสัมภาษณ์นี้เป็นความร่วมมือระหว่าง กสศ. และ The Isaan Record
เรื่อง: ธีรศักดิ์ มณีวงษ์
ภาพ: ธนภัทร สิงห์โท, ทิพวัลย์ โลหะสาร, สุภโชค จันทร์สกุล

The post ณัฐ – ณัฐชนน สะอาดศรี ฝันเรืองรองใต้แสงไฟ เต้นอย่างไรให้กลายเป็นหน่วยกิต first appeared on กสศ..