เริ่มตั้งแต่การประเมินความรู้ของเด็กแต่ละคน พร้อมสอนซ้ำในเนื้อหาที่ยังไม่เข้าใจ ก่อนจะเดินหน้าสอนบทเรียนต่อไป​ อีกด้านหนึ่งยังเปิดห้องเรียนพิเศษให้เด็กๆ ที่ยังเรียนตามเพื่อนไม่ทันได้กลับเข้ามาซ่อมเสริมความรู้จนพร้อมที่จะออกไปเรียนกับเพื่อนๆ  ทั้งหมดเป็นความพยามที่ต้องการให้เด็กทุกคนเกิดการเรียนรู้เต็มศักยภาพของตัวเอง ไม่ทิ้งใครไว้ข้างหลัง

ดวงภัทร สุนิมิตร ผู้อำนวยการโรงเรียนวัดละมุด เล่าให้ฟังว่า จากที่ได้เข้าร่วมเป็นเครือข่ายโรงเรียนพัฒนาตนเอง โดยมีมูลนิธิโรงเรียนสตาร์ฟิชคันทรีโฮมเข้ามาเป็นพี่เลี้ยง  ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงที่ดีขึ้น   “สิ่งที่เห็นได้ชัดเจนคือ การเปลี่ยนวิธีการสอนโดยเน้นให้เด็กได้ลงมือปฏิบัติจริง รู้จักแก้ปัญหาด้วยตัวเอง ทำให้ได้คิดมากขึ้น กล้าแสดงออกมากขึ้น   เด็กสามารถนำไปใช้ระหว่างเรียนออนไลน์หรือออนแฮนด์ เป็นประโยชน์มากกับพื้นฐานการเรียนรู้ด้วยตัวเอง”​

Learning Box ที่ปรับตามตัวชี้วัด
การสอนที่เน้น Acitve Learning ตามกลุ่มสาระวิชา

โควิดรอบแรกคุณครูเองก็ได้ปรับรูปแบบการสอน  มาเป็นแบบออนแฮนด์ที่เน้นให้เด็กลงมือปฏิบัติด้วยตัวเอง  พอมาโควิดรอบที่สองต้องปิดเรียนทั้งเทอม เด็กเริ่มชินกับการเรียนแบบนี้แล้ว รู้จักค้นคว้าและลงมือปฏิบัติด้วยตัวเอง  โดยผู้ปกครองคอยมีส่วนร่วมอำนวยความสะดวก ร่วมกับการใช้กล่องเรียนรู้ หรือ Learning Box

“สำหรับ Learning Box จะออกแบบให้เข้ากับการเรียนออนแฮนด์ เดือนหนึ่งจะแบ่งเป็นสองส่วน ส่วนแรกคือ วิชากลุ่มสาระหลัก 5 วิชา และอีกส่วนเป็น STEAM Design Process  ที่นักเรียนจะนำอุปกรณ์มาทำกิจกรรมใบงาน  โดยดัดแปลงจากต้นแบบของทางสตาร์ฟิช  ซึ่งจะเน้นประเมินสมรรถนะ แต่ของเราจะพะยายามประเมินทั้งสมรรถนะและตัวชี้วัด ขณะที่กระบวนการเรียนรู้ก็ปรับให้เป็นแบบ Active Learning ตามกลุ่มสาระวิชา ให้เด็กวิเคราะห์แก้ปัญหา 

“คุณครูจะออกแบบการเรียนโดยดูตัวชี้วัดว่าจะเน้นตัวไหนก่อน ซึ่งเป็นผลจากการเข้าร่วมโครงการ TSQP  ทำให้ได้รับการโค้ช  ช่วยให้การสอนเข้าที่เข้าทางมากขึ้น รวมทั้งมี PLC ที่เข้มแข็ง  คุณครูทุกคนก็กระตือรือร้น  ต้องการจะเห็นความเปลี่ยนแปลง ทำให้ภาพรวมดีขึ้น”

สอนซ้ำช่วงเปิดเทอม
ประเมินความพร้อมก่อนเดินหน้า

โรงเรียนวัดละมุดมีนักเรียนประมาณ 140 คน เปิดสอนตั้งแต่อนุบาล 2  ถึง ป.6 ช่วงล็อกดาวน์เปิดสอนออนแฮนด์เป็นหลักและเป็นสอนออนไลน์ระดับชั้น ป.4-6  พร้อมทั้งมีคิวอาร์โค้ดให้เข้าไปดูคลิปเสริมจากที่เรียนออนแฮนด์  นักเรียนที่มีความพร้อมสามารถเข้ามาเรียนออนไลน์ พูดคุยซักถามกับคุณครูได้ ซึ่งคุณครูจะนัดหมายล่วงหน้าว่าวันไหนจะเรียนวิชาอะไร ช่วงเวลาไหน โดยคำนึงถึงความสะดวกของนักเรียน

แต่สุดท้ายการเรียนออนแฮนด์หรือออนไลน์ก็ยังมีข้อจำกัดสำหรับการเรียนรู้ โดยเฉพาะเด็กเล็กที่พบว่ามีปัญหาเรื่องความรู้ถดถอย ทำให้เมื่อเปิดภาคเรียนใหม่ คุณครูจะต้องทบทวนความรู้เดิม  ก่อนที่จะเดินหน้าสอนเรื่องต่อไป  

“ช่วงเปิดเทอมจะสอนซ้ำเดิมก่อน แล้วค่อยดูว่าจะเริ่มไปข้างหน้าไหวหรือไม่ โดยให้อิสระคุณครูแต่ละห้องเป็นผู้ประเมินว่าเด็กเรียนรู้ตามตัวชี้วัดได้ไหม ตัวไหนที่สำคัญก็ต้องสอนให้ได้ก่อน ต้องช้อนกลับมาให้ได้ ก่อนที่จะไปบทเรียนต่อไป

“สำหรับเด็กที่ยังเดินไปข้างหน้าไม่ได้  ก็จะแยกให้มาเรียนห้องเรียนพิเศษ  ซึ่งไม่ได้บอกเขาว่าที่แยกออกมาเพราะอะไร แต่จะบอกว่าเป็นเพราะต้องจำกัดจำนวนนักเรียนเพื่อมาตรการรักษาความปลอดภัยช่วงโควิด  อย่าง ป.3 มี 25 คน ก็แยก 6 คนออกมาสอนต่างหาก เพราะหากเรียนรวมกันกับเพื่อนคนอื่น ก็อาจจะดึงกัน ไม่ได้เป็นไปตามศักยภาพที่ควรจะเป็นของเด็กแต่ละคน

“ห้องที่เปิดเพิ่มขึ้นมา  พี่จะเป็นคนรับผิดชอบสอนเอง​ ไม่ให้กระทบกับงานของคุณครูที่เขามีตารางสอนอยู่แล้ว  เน้นไปที่วิชาภาษาไทยก่อน ให้เขาเริ่มอ่านออก ตอนนี้อ่านได้นิดหน่อยก็ดีใจแล้ว ดีกว่าไปเรียนร่วมกับเพื่อคนอื่นแล้วทำอะไรไม่ได้เลย เราต้องไม่ปล่อย ต้องทำให้เด็กทุกคนเดินไปข้างหน้าได้ ต้องไม่ทิ้งใครไว้ข้างหลัง เขามีค่ากับเราทุกคน มีวิธีไหนที่ทำได้ก็ต้องทำ พอถึงวันหนี่งที่เขาเริ่มรู้เรื่อง  ก็จะสามารถกลับไปเรียนร่วมกับเพื่อนๆ ได้ต่อไป”  ผอ.ดวงภัทรกล่าว

The post โรงเรียนวัดละมุด จังหวัดพระนครศรีอยุธยา เปิดห้องเรียนพิเศษ ซ่อมเสริมความรู้ถดถอย ไม่ทิ้งใครไว้ข้างหลัง first appeared on กสศ..

“ชุดการเรียนรู้เคลื่อนที่คือการเปิดโอกาสให้การศึกษาเดินทางออกไปพ้นจากห้องเรียน ทำให้เด็กเรียนรู้ได้จากที่บ้านหรือที่ใดๆ ก็ตามที่เขาพร้อม สิ่งที่สำคัญคือ​ เราต้องเพิ่มสมรรถนะครูและโรงเรียนให้ออกแบบชุดการเรียนรู้ที่เด็กนำไปต่อยอดกับสภาพแวดล้อมรอบตัวของเขาได้ นี่คือสิ่งที่วิกฤตเข้ามากระตุ้นเราให้ตระหนัก และพร้อมขยับไปตามทิศทางของระบบการศึกษาในโลกปัจจุบัน”
ดร.นรรธพร จันทร์เฉลี่ย เสริบุตร ประธานมูลนิธิโรงเรียนสตาร์ฟิชคันทรีโฮม

ปรากฏการณ์ ‘โรงเรียนปิด’ ด้วยผลกระทบของโควิด-19 เป็นเวลาเกือบสองปี ได้สะเทือนถึงการจัดการศึกษาในโรงเรียนทั่วประเทศ จนต้องมีการนำรูปแบบวิธีการต่างๆ มาใช้ ไม่ว่าจะเป็นวิธีการเรียนผ่านระบบออนไลน์ การจัดห้องเรียนแบบจำกัดพื้นที่-กำหนดจำนวนผู้เรียน (ออนไซต์/ออนดีมานด์) ภายใต้มาตรการรักษาระยะห่างในบางพื้นที่ หรืออีกวิธีหนึ่งที่ใช้กันแพร่หลายคือ​ การมอบหมายใบงานและใบความรู้ให้เด็กๆ กลับไปเรียนรู้ที่บ้าน

อย่างไรก็ตาม ทุกวิธีการที่กล่าวก็ยังไม่อาจเติมเต็ม ‘ช่องว่างการเรียนรู้’ (Learning Gap) หรือ ‘ฟื้นฟูการเรียนรู้ที่ถดถอย’ (Learning Lost) ได้อย่างเต็มประสิทธิภาพ ด้วยพื้นฐานของผู้เรียน ตลอดจนบริบทรายรอบนั้นห่มคลุมไว้ด้วยปัญหาจากความแตกต่างเหลื่อมล้ำ นำมาซึ่งคำถามที่ว่า เราจะมีวิธีการอย่างไรที่จะส่งมอบการเรียนรู้ไปให้ถึงเด็กๆ ทุกคนได้ในช่วงวิกฤตโควิด-19 เพื่อไม่ให้พวกเขาเหล่านั้นต้องเผชิญกับระยะห่างจากการเรียนรู้ ที่อาจมีปลายทางอยู่ที่การ ‘หลุดไปจากระบบการศึกษากลางทาง’ ในวันหนึ่ง

เครือข่ายโรงเรียนพัฒนาตัวเอง ​(TSQP) โดยกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา​ (กสศ.) ได้พยายามค้นหาทางออกผ่านนวัตกรรม ‘ชุดการเรียนรู้เคลื่อนที่’ ที่มีเป้าหมายให้น้องๆ ได้พัฒนาทั้งทักษะวิชาการ ร่างกาย อารมณ์ สังคม และจิตใจ ไปจนถึงวางรากฐานการสร้างการเรียนรู้ด้วยตนเอง อันเป็นทักษะสำคัญของเด็กๆ ในศตวรรษที่ 21 โดยได้ส่งต่อทั้งเครื่องมือและแนวความคิดของการจัดทำชุดการเรียนรู้ไปยังโรงเรียนในเครือข่ายทั่วประเทศ ก่อนจะเกิดการนำไปดัดแปลงใช้งานในรูปแบบต่างๆ และให้ผลลัพธ์ที่น่าพอใจในแง่ของการทำให้การเรียนรู้เกิดขึ้นได้ในทุกพื้นที่ ทุกเวลา

การศึกษาวิถีใหม่ เรียนรู้ผ่านบ้าน ชุมชน ท้องถิ่น
สร้างการมีส่วนร่วมในการพัฒนาเด็กจากนอกรั้วโรงเรียน

รศ.​ดร.ธันยวิช วิเชียรพันธ์ ผู้อำนวยการสำนักวิจัยและพัฒนานวัตกรรม มหาวิทยาลัยศรีปทุม วิทยาเขตชลบุรี ผู้พัฒนา ‘Black Box’ กล่าวว่า ด้วยสถานการณ์การศึกษาที่เปลี่ยนไป เราต้องพัฒนานวัตกรรมการศึกษาที่สอดคล้องกับวิถีการเรียนรู้ใหม่ เพื่อให้ผู้เรียนสังเคราะห์องค์ความรู้ได้จากปัญหารอบตัว​ หรือเหตุการณ์ในชุมชนของตน โดยจะมีครูเป็นผู้มอบโจทย์และอยู่ในสถานะที่ปรึกษา การเรียนรู้ในลักษณะดังกล่าว ผู้เรียนจะสามารถพัฒนาตนเองได้จากการลงมือทำ เข้าใจที่มาว่าต้องใช้ความรู้จากกลุ่มสาระวิชาใดบ้างมาเป็นเครื่องมือไปสู่เป้าหมาย แล้วผลอีกด้านหนึ่งจะเป็นการสร้างคุณค่าในตัวเองให้กับตัวผู้เรียนด้วย

“หัวใจของชุดการเรียนรู้ด้วยตนเองไม่ได้อยู่ที่อุปกรณ์ เครื่องมือ หรือสิ่งใดก็ตามที่บรรจุไว้ในนั้น แต่คือแนวคิด ชุดคำถาม การอำนวยความรู้ของครู ผู้ปกครอง คนในชุมชนทุกคนที่สามารถเข้าไปมีส่วนร่วมในการกระตุ้นให้เด็กเกิดแรงบันดาลใจ รู้จักตั้งคำถาม​ และมุ่งมั่นที่จะทดลอง พิสูจน์ ลงมือทำเพื่อหาคำตอบให้ตนเองได้สำเร็จ”

“วิธีการนี้ทำให้ผู้เรียนเป็นอิสระจากผู้สอน ช่วยลดช่องว่างของภาวะถดถอยทางการเรียนรู้ เนื่องจากเด็กเรียนด้วยตัวเองได้ตลอดเวลาผ่านการทำชิ้นงาน โดยครูจะมีหน้าที่ติดตามผล ส่งเสริม เสนอแนะ และประเมินผล อีกทั้งชุดคำถามในโครงงานต่างๆ ยังเน้นเรื่องราวเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นในสังคม การพัฒนาตนเอง ครอบครัว และท้องถิ่น ทำให้ผู้ปกครองสามารถเป็นที่ปรึกษาและเรียนรู้ไปพร้อมเด็กๆ ได้ด้วย”

ดร.นรรธพร จันทร์เฉลี่ย เสริบุตร ประธานมูลนิธิโรงเรียนสตาร์ฟิชคันทรีโฮม ผู้พัฒนากล่องแห่งการเรียนรู้ ‘Learning Box’ มาใช้กับโรงเรียนเครือข่ายในช่วงโควิด-19 กล่าวว่า การปรับรูปแบบการเรียนรู้ในช่วงโควิด-19 ต้องคำนึงถึงความพร้อมของเด็กในเรื่องเครื่องมืออุปกรณ์ สถานที่เรียน และผู้ปกครอง เพื่อออกแบบวิธีการเรียนรู้ที่เหมาะสมกับเด็กในแต่ละช่วงชั้น และแต่ละความพร้อมของเด็กแต่ละกลุ่ม

“ในการออกแบบสื่อการเรียนรู้ ‘Learning Box’ ก็เช่นกัน ที่เราแบ่งตามระดับชั้น โดยในชุดการเรียนรู้จะประกอบด้วยชุดบทเรียน อุปกรณ์การเรียน และเครื่องมือช่วยผู้ปกครองให้สามารถพาเด็กๆ ทำกิจกรรม เช่น ในชั้นอนุบาลเราเน้นเสริมพัฒนาการ ทักษะชีวิต โภชนาการ ดึงผู้ปกครองเข้ามาช่วยประเมินผลจากชุดเกม บัตรคำ ซึ่งเราออกแบบให้เรียนรู้บทเรียนได้เป็นรายสัปดาห์ นอกจากนี้ยังทำงานร่วมกับชุมชนผ่านครูในพื้นที่ ผู้ปกครอง หรือนักเรียนรุ่นพี่ ให้เป็นผู้ช่วยแนะนำการเรียนรู้ได้อีกด้วย หมายถึงสื่อการเรียนรู้ในมือเด็กๆ คือการสร้างการเรียนรู้แบบ Active Learning ที่ให้เด็กตั้งคำถามกับสภาพแวดล้อมรอบตัว อันเป็นจุดเริ่มต้นที่ดีของการสร้างพื้นฐานเรียนรู้ด้วยตนเอง ซึ่งจะเป็นการวางระบบการศึกษายุคใหม่ ที่เด็กจะเปลี่ยนสถานะไปเป็นศูนย์กลางของการเรียนรู้ โดยครูทำหน้าที่ออกแบบวิธีการและให้คำปรึกษาอยู่ไกล ๆ”

รวมวาทะผู้ใช้งาน ‘ชุดการเรียนรู้’ ที่ช่วยลดช่องว่างเด็กตกหล่นเรียนออนไลน์
พิสูจน์ด้วยคะแนนสูงกว่าค่าเฉลี่ยระดับประเทศ

มินตรา กะลินตา หัวหน้าฝ่ายวิชาการ โรงเรียนวัดบ้านไร่ (ประชานุกูล) จังหวัดสมุทรสาคร เครือข่ายโรงเรียนพัฒนาตนเอง  เล่าว่า เด็กที่เข้าไม่ถึงเทคโนโลยี ถ้าเราให้ใบงานเพียงอย่างเดียว​ นานวันเข้าเด็กจะหมดความสนใจ เพราะเขาเรียนไม่เข้าใจ เราจึงนำนวัตกรรม Learning Box มาปรับใช้ในแต่ละรายวิชา ให้นักเรียนได้ลงมือทำ ได้ประดิษฐ์ ได้ทดลองจากอุปกรณ์ในกล่องการเรียนรู้ โดยผลทดสอบระดับชาติในปีการศึกษาที่ผ่านมา ทั้ง RT ป.1 NT ป.3 และ O-NET ป.6 ยืนยันได้ว่าการจัดการเรียนการสอนด้วยนวัตกรรม Learning Box ได้ผลจริงๆ จากผลลัพธ์การเรียนรู้ของนักเรียนทุกรายวิชา ทั้งคณิตศาสตร์ ภาษาไทย ภาษาอังกฤษ หรือวิทยาศาสตร์ ที่สูงเกินกว่าค่าเฉลี่ยระดับประเทศทั้งหมด”

มุกดา คำวินิจ ผู้อำนวยการ โรงเรียนบ้านปลาดาว จังหวัดเชียงใหม่ กล่าวว่า เด็กที่ไม่มีความพร้อมด้านอุปกรณ์มีถึง 80% เราใช้ ‘Learning Box’ มาช่วยให้เด็กๆ ได้เรียนรู้จากเรื่องราวและสิ่งต่างๆ รอบตัว ได้พัฒนาทักษะชีวิต ทักษะความรู้ ได้ทำกิจกรรมอ่านเขียน คำนวณ เปิดพื้นที่สร้างสรรค์ หรือในเด็กอนุบาล เราจะมีครูลงพื้นที่สอนในชุมชนครั้งละ 7-8 คน เหล่านี้คือความพยายามในการหาพื้นที่ให้เด็กได้เรียนรู้มากที่สุด

ชำนาญ สังข์ทอง ผู้อำนวยการโรงเรียนวัดศิลามูล จังหวัดนครปฐม กล่าวว่า เนื่องจากนครปฐมเป็นพื้นที่สีแดง โรงเรียนสำรวจพบเด็กที่ขาดความพร้อมในการเรียนออนไลน์ถึง 70% ซึ่งแม้จะได้รับการสนับสนุนซิมโทรศัพท์มือถือไปแล้วก็ยังไม่ครอบคลุมนักเรียนทุกคน ปัญหาคือ เด็กมีภาวะความรู้ถดถอย โดยเฉพาะชั้น ป.1 ที่ยังมีทักษะการอ่านน้อย การเรียนรู้ด้วยตนเองทำได้ยาก จึงนำนวัตกรรมกล่องการเรียนรู้มาใช้แทนการเรียนออนไลน์ โดยครูจะวิเคราะห์หน่วยการเรียนรู้ทั้ง 8 หน่วยสาระ เจาะลึกหน่วยที่จำเป็นคือสิ่งที่ ‘ต้องรู้’ ก่อน แล้วเสริมสิ่งที่ ‘ควรรู้’ เพิ่มเข้าไป และออกแบบ Booklet ใบความรู้ ใบงาน เพื่อการเรียนรู้ด้วยตัวเอง โดยครูจะเป็นโค้ชช่วยผู้ปกครองให้สามารถทำหน้าที่เป็นครูจากที่บ้านได้ วิธีการนี้ช่วยลดช่องว่างได้เป็นอย่างดีในช่วงวิกฤต จากการติดตามผลพบว่านักเรียนให้ความร่วมมือในการทำกิจกรรม มีความสุขในการใช้กล่องการเรียนรู้ และผู้ปกครอง 90% พอใจกับการจัดการเรียนรู้ด้วยตัวเองที่ไม่ต้องพึ่งอินเทอร์เน็ต

ดร.สุนิสา คงสุวรรณ ผู้อำนวยการโรงเรียนวัดดอนพุดซา จังหวัดพระนครศรีอยุธยา กล่าวว่า โรงเรียนสำรวจพบว่ามีเด็กพร้อมเรียนออนไลน์แค่ 10 % ครูจึงช่วยกันออกแบบ ‘กระเป๋าแดงแห่งการเรียนรู้’ ขึ้นมา ภายในบรรจุด้วยสื่อการสอนที่เป็นสื่อมาตรฐานตั้งต้น แล้วค่อยเพิ่มเติมพัฒนาตามความแตกต่างของแต่ละพื้นที่ หรือเป็นรายบุคคล นอกจากนี้ยังพัฒนาครูไปควบคู่กัน เพราะต้องปรับเปลี่ยนตนเองให้รับกับการสอนที่ไม่เจอตัวเด็ก จึงต้องเขียนแผนการสอน ออกแบบสื่อ Booklet ที่จะไปใส่กระเป๋าแดง และเมื่อเด็กๆ ส่งผลงานกลับมาทุกสิ้นเดือน ครูก็จะตรวจวัดประเมินผลตามตัวชี้วัดและทักษะต่างๆ ที่กำหนดไว้ ผลคือเกิดไอเดียใหม่ๆ ของเด็กที่คิดวางแผนการทำงานผ่านชิ้นงานอยู่เสมอ”

ด.ญ.วราภรณ์​  สิงห์โต​ ชั้นประถมศึกษาปีที่​ 6​  โรงเรียนบ้านอ้อมโรงหีบ​ จังหวัดสมุทรสาคร กล่าวว่า ช่วงที่โรงเรียนปิด ได้รับกล่องการเรียนรู้ที่ กสศ.มอบให้ พบว่ามีกิจกรรมที่ช่วยพัฒนาทักษะอาชีพ มีเครื่องมืออุปกรณ์หลายอย่างมาให้ ได้เรียนรู้แบบผสมผสาน บทเรียนหนึ่งประยุกต์ขึ้นจากหลายวิชา จนสามารถนำมาบูรณาการต่อเป็นพื้นฐานอาชีพที่อยากทดลองทำได้

ผอ.อรอุมา แจ่มเจ็ดริ้ว โรงเรียนบ้านอ้อมโรงหีบ จังหวัดมสุทรสาคร กล่าวว่า ชุดการเรียนรู้ด้วยตัวเอง ช่วยเปิดโอกาสทางการศึกษาให้นักเรียนได้ค้นคว้า ทดลอง ปฏิบัติด้วยตนเอง ส่งเสริมให้ผู้ปกครองเป็นที่ปรึกษา ถือว่าเป็นกล่องมหัศจรรย์แห่งการเรียนรู้ เพิ่มทักษะกระบวนการการเรียนและเปิดประสบการณ์ได้อย่างดี โดยหลังจากนี้โรงเรียนจะนำไอเดียชุดการเรียนรู้มาเป็นต้นแบบในการจัดการเรียนรู้ที่จะช่วยกระจายความเสมอภาคไปถึงนักเรียนทุกช่วงชั้น ในทุกสถานการณ์ แม้ว่าโรงเรียนจะเปิดทำสอนเป็นปกติได้แล้วก็ตาม เพราะเรามองว่าชุดการเรียนรู้นี้สามารถนำมาใช้ในการต่อยอดพัฒนานักเรียนได้เป็นรายคน สร้างบทเรียนเสริมได้ในทุกบริบทของแต่ละคนได้อีกด้วย  

กานตา มาตฤเนตร ผู้ปกครองของเด็กที่ได้รับ ‘ถุงปันยิ้ม’ จาก กสศ.ในช่วงสถานการณ์วิกฤตโควิด-19  กล่าวว่า ลูกเรียนออนไลน์มาหลายเดือนแล้ว เราเห็นว่าเขาเครียด กังวล ไม่มีสมาธิ เรามองว่าการเรียนออนไลน์แทบจะไม่ตอบโจทย์ แต่พอได้รับถุงการเรียนรู้ ก็ดีใจที่เห็นลูกดูกระตือรือร้นกับเครื่องมืออุปกรณ์ต่างๆ ที่ส่งมาในถุง นอกจากนั้น เราคิดว่าเป็นเรื่องของกำลังใจ ซึ่งสำคัญมากในสถานการณ์อย่างนี้ มันทำให้เด็กๆ มีแรงต่อสู้กับโควิด-19 และการศึกษาทางไกลได้ดีขึ้น

และนี่คือ ‘นวัตกรรมการศึกษา’ แห่งปี ที่ กสศ.ได้พัฒนาขึ้น เพื่อส่งความรู้ไปให้ถึงมือน้องๆ ในยามวิกฤต ช่วยฟื้นฟูภาวะความรู้ถดถอย และส่งเสริมพัฒนาการตามช่วงวัย ก่อนจะส่งไปถึงมือเด็กในโรงเรียนและพื้นที่ชุมชนต่างๆ โดยผลลัพธ์ที่ได้จากชุดการเรียนรู้นี้ กสศ.จะนำถอดบทเรียน และสนับสนุนให้ผู้บริหารสถานศึกษา ครู ผู้ปกครอง ผู้นำชุมชน และผู้มีส่วนเกี่ยวข้องในแวดวงการศึกษา มาร่วมกันวางกรอบความคิด มองหาสิ่งจำเป็นที่จะบรรจุลงในชุดการเรียนรู้ และสร้างนวัตกรรมการศึกษาที่จะสร้างประโยชน์ในระยะยาวได้ต่อไป

The post ชุดการเรียนรู้เคลื่อนที่ ‘นวัตกรรมแห่งปี’ ช่วยปิดช่องว่างการศึกษายุคโควิด-19 first appeared on กสศ..

ภาวะความรู้ถดถอยหรือการเรียนรู้ที่ไม่เต็มประสิทธิภาพในช่วงสถานการณ์ล็อกดาวน์ กำลังเป็นปัญหาที่เกิดขึ้นในหลายพื้นที่ 

โรงเรียนวัดดอนพุดซา จังหวัดพระนครศรีอยุธยา เป็นหนึ่งในโรงเรียน ที่พบเห็นปัญหาจากการที่นักเรียนเข้าเรียนออนไลน์ได้เพียงแค่ 10% ในช่วงที่ผ่านมา ทำให้ต้องปรับรูปแบบไปสู่การเรียนออนแฮนด์ควบคู่กับ “กระเป๋าแดงแห่งการเรียนรู้” ซึ่งบรรจุอุปกรณ์สำหรับต่อยอดสร้างการเรียนรู้ด้วยตัวเองที่บ้าน 

“ช่วงนี้กลับมาเปิดเรียนได้ตามปกติ ที่โรงเรียนจะเห็นว่าเด็กถดถอยลงไปพอสมควร ตอนนี้เด็กเล็ก ป.1 ป.2 มีปัญหาเรื่องการอ่านออกเขียนได้ 50% คือลืมสิ่งที่เคยเรียนไป ต้องกลับมาหัดอ่านกันใหม่ ยิ่งการเขียนนี่ลืมไปเลย เด็กเล็กๆ จะเรียนออนไลน์ไม่ได้ และที่โรงเรียนเรียนออนไลน์ได้แค่ 10% ออนแฮนด์ก็มีงานกลับมา แต่ถ้าดูงานเราก็จะรู้ว่าทำเองบ้าง ไม่ได้ทำเองบ้าง และสถานการณ์ก็ทำให้ไม่สามารถลงไปพื้นที่ได้”

โรงเรียนวัดดอนพุดชาเป็นหนึ่งในเครือข่ายโรงเรียนพัฒนาตัวเอง (TSQP) กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) โดยมีทีมโค้ชจากมูลนิธิโรงเรียนสตาร์ฟิชคันทรีโฮมเป็นพี่เลี้ยง ที่เน้นเรื่อง Active Learning และกระบวนการ STEAM Design Process ที่สอดแทรกเข้าไปอยู่ในวิชาต่างๆ เพื่อให้เด็กได้คิดวิเคราะห์ สามารถสร้างการเรียนรู้ด้วยตัวเอง

สำหรับสื่อการสอน ทางโรงเรียนได้ต่อยอดจาก “เลิร์นนิ่งบอกซ์” ของสตาร์ฟิช มาเป็น “กระเป๋าแดงแห่งการเรียนรู้” โดยสีแดงเป็นสีประจำโรงเรียน และประยุกต์วัสดุ อุปกรณ์ข้างในให้เข้ากับบริบทของพื้นที่ ในช่วงที่ต้องล็อกดาวน์ เด็กได้ใช้กระเป๋านี้ไปช่วยอุดช่องว่างสำหรับเด็กที่เรียนออนไลน์ไม่ได้ ทำให้การเรียนรู้แบบออนแฮนด์มีประสิทธิภาพมากขึ้น  โดยครูจะออกแบบการสอนให้เด็กส่งงานทุกสัปดาห์ 

พบปัญหาเด็กลืมอ่าน-เขียน-คำนวณ​

ดร.สุนิสา คงสุวรรณ ผู้อำนวยการโรงเรียนวัดดอนพุดชา เล่าให้ฟังว่า ​ตั้งแต่เปิดเรียนวันที่ 15 พฤศจิกายนเป็นต้นมา ครูแต่ละชั้นจะสำรวจว่าสถานการณ์ความรู้ถดถอยของเด็กเป็นอย่างไรบ้างตอนนี้  ไม่ใช่แค่เรื่องอ่านออกเขียนได้ แต่ต้องดูทั้งหมด ทั้งเรื่องเนื้อหาการเรียนไปจนถึงเรื่องความรับผิดชอบ เพื่อจะได้จัดการวางแผนแก้ไขปัญหาได้อย่างรอบด้าน 

เบื้องต้นทางโรงเรียนวางแผนสอนซ้ำเนื้อหาในช่วงที่ต้องเรียนอยู่ที่บ้าน เช่น ส่วนของเด็กเล็ก การอ่านออกเขียนได้ก็จะนำหลัก “บันไดสี่ขั้น” ของทุ่งสักอาศรม เน้นให้เด็กอ่านออกเขียนได้ก่อน เพื่อจะได้เป็นพื้นฐานไปสู่การเรียนรู้ด้านอื่นๆ ต่อไปได้ ​

“ส่วนเด็กชั้นที่โตขึ้นมาหน่อย ก็มีปัญหาช่วงเรียนออนไลน์เหมือนกันหมด ครูต้องมาเริ่มสอนกันใหม่ ที่เห็นชัดเจนคือเด็กลืมเนื้อหาที่เคยเรียนไปก่อนหน้านี้  เช่น ป.3 ป.4 เด็กก็ลืมสูตรคูณที่เคยท่อง จำไม่ได้แล้ววิธีคูณยังไง หารยังไง ดังนั้นทุกชั้นก็ต้องคอยไปสำรวจแล้วสอนเสริมให้เขากลับมาให้ได้ก่อน จากนั้นจึงจะค่อยเดินหน้าหลักสูตรเนื้อหาใหม่ ไม่เช่นนั้นจะยิ่งงงและเรียนไม่รู้เรื่อง”

อีกด้านหนึ่งทางโรงเรียนได้พัฒนาเรื่องหลักสูตรอาชีพเสริม หลังจากได้ประชุมร่วมกันระหว่างครู ผู้ปกครอง ชุมชน โดยบริบทของโรงเรียนเป็นโรงเรียนขยายโอกาส นักเรียนจบชั้น ม.3 ส่วนใหญ่ไม่ได้เรียนต่อ แต่ออกไปเรียน กศน. รออายุครบเกณฑ์เพื่อจะได้ไปทำงานโรงงานหรือรับจ้างที่อื่น ดังนั้นโรงเรียนจึงจัดหลักสูตรปูพื้นฐานอาชีพให้เขาสามารถนำไปสร้างรายได้ช่วงรอยต่อ เช่น ทำอาหาร ทำขนม ช่างเสริมสวย ตัดผม

ทั้งหมดนี้ก็เพื่อให้การศึกษาสามารถตอบโจทย์ชีวิตจริงของนักเรียนให้ได้นั่นเอง

The post โรงเรียนวัดดอนพุดซา จังหวัดพระนครศรีอยุธยา ซ่อมเสริมความรู้ที่หายช่วงล็อกดาวน์ first appeared on กสศ..

ดร.นรรธพรกล่าวต่อว่า ในฐานะผู้บริหารโรงเรียนบ้านปลาดาว ซึ่งอยู่มูลนิธิโรงเรียนสตาร์ฟิชคันทรีโฮมเป็นผู้รับใบอนุญาต โรงเรียนบ้านปลาดาวเป็นโรงเรียนเอกชนประเภทศึกษาสงเคราะห์ขนาดเล็ก มีนักเรียน 200 กว่าคน เด็กกว่า 80% เป็นเด็กชาติพันธุ์ ไม่ได้สื่อสารภาษาไทยเป็นภาษาแรก ในช่วงโควิด-19 โรงเรียนบ้านปลาดาวจัดการเรียนการสอนทั้งแบบ On hand, การจัด Learning Box ให้กับเด็ก และมีครูลงไปยังชุมชนเพื่อช่วยดูแลเด็ก รวมถึงร่วมมือกับผู้ปกครองในการดูแล แต่ก็พบว่าเด็กเรียนรู้ได้ไม่เหมือนกับการมาเรียนที่โรงเรียน เป็นปัจจัยที่ทำให้สตาร์ฟิชคันทรีโฮมมาทบทวนว่า ในมุมของโรงเรียนจะต้องเตรียมความพร้อมเรื่องใดบ้างเมื่อเปิดเทอม จึงเป็นที่มาให้ทางมูลนิธิมาถอดบทเรียนในเรื่องนี้ โดยจากการวิเคราะห์สถานการณ์ปัญหาพบ 5 มาตรการสำคัญที่เป็นปัจจัยที่ต้องเตรียมพร้อมเมื่อกลับมาเรียน และช่วยเด็กฟื้นฟูการเรียนที่ถดถอยของเด็กได้ ดังนี้ 

1. การประเมินสภาพแวดล้อมทั้งระบบ ต้องตรวจสอบว่าเด็กมีความเปลี่ยนแปลงมากน้อยแค่ไหน สภาพครอบครัว ทั้งความเป็นอยู่ การเข้าถึงอินเทอร์เน็ต การเข้าถึงทรัพยากรต่างๆ ของครอบครัวเป็นเช่นไร เป็นเรื่องสำคัญ เพื่อจะได้ทราบว่าเด็กของเราอยู่จุดไหน 

2. การวางแผนของโรงเรียนทั้งระบบ เมื่อรู้ข้อมูลพื้นฐานของเด็กต้องนำมาสู่การวางแผนโดยต้องทำเป็นทีมโรงเรียน เนื่องจากการฟื้นฟูการเรียนถดถอยไม่สามารถทำแค่ครูบางคน บางชั้นเรียน เพราะเด็กทุกคนได้รับผลกระทบทั้งหมด ดังนั้น การวางแผนระดับโรงเรียนจะสามารถกำหนดแนวทาง วางระบบ การทำงาน รวมถึงทรัพยากรงบประมาณ เพื่อดำเนินการให้เกิดความสอดคล้องกับการบริหารงานของโรงเรียน โดยมีผู้อำนวยการ ครู ชุมชน และผู้ปกครองร่วมกันวางแผน

3. การสนับสนุนการพัฒนาวิชาชีพครู ในการฟื้นฟูการเรียนรู้ที่ถดถอยต้องชัดเจนว่าประเด็นใด สิ่งใดบ้างคือความถดถอย ในมุมมองของสตาร์ฟิชประกอบด้วย 3 เรื่อง ได้แก่ วิชาการ เรียนรู้ตามหลักสูตร, พัฒนาการของเด็ก เป็นไปอย่างสมวัยหรือเปลี่ยนไป และทักษะ พัฒนาการทางสังคมเปลี่ยนไปหรือไม่ เพราะบางคนอาจเป็นลูกคนเดียวอยู่บ้านนานๆ กลับมาเรียนจะเปลี่ยนไปหรือไม่ เป็นต้น เพราะฉะนั้น Learning Loss จึงไม่ได้หมายถึงการฟื้นฟูความถดถอยแค่เฉพาะวิชาการเท่านั้น อย่างไรก็ตาม ครูต้องได้รับการพัฒนาและมองให้ออกว่าเด็กมีช่องว่างตรงไหน เพื่อช่วยเด็กเติมเต็ม และต้องช่วยครูสร้างสื่อการสอน สร้างเครือข่ายให้ครูพัฒนาตนเองได้

4. การช่วยเหลือนักเรียน คือการพัฒนาตัวเด็ก การจัดกิจกรรมการเรียนการสอนเพื่อช่วยลดช่วงว่างการเรียนรู้ การช่วยเหลือเด็กด้านสุขภาวะ เราต้องให้ความสำคัญเด็กเป็นรายบุคคล เพราะพื้นฐานครอบครัวแตกต่างและหลากหลาย ความต้องการจึงเฉพาะบุคคลไม่สามารถเหมารวมได้ เช่น เด็ก ป.2 มีความต้องการเหมือนกัน แต่ต้องดูไปถึงสื่อการเรียนการสอน วิธีและโอกาสในการเรียนรู้ การสนับสนุนจากครอบครัว ที่แตกต่างกัน โดยต้องเจาะไปที่รายบุคคล หรืออย่างน้อยที่สุดต้องลงไปรายกลุ่ม

5. การติดตามปรับปรุงและผลสะท้อนกลับ เป็นการประเมินผลจากสิ่งที่ทำมาในมาตรการต่างๆ ต้องมาประเมินผลด้วยว่าดีหรือยัง ซึ่งไม่สามารถทำได้หลังจากสิ้นสุดเทอม 2 แต่จะต้องทำการประเมินควบคู่ไปกับการทำงาน เพราะยังอยู่ช่วงวิกฤตที่อะไรก็ปรับเปลี่ยนได้เสมอ การมอนิเตอร์เป็นเรื่องสำคัญ

“โรงเรียนต้องเตรียมตัวในการเปิดภาคเรียน จะเปิดเรียนปกติแบบที่ผ่านมาเหมือนไม่มีอะไรเกิดขึ้นไม่ได้ ดังนั้น การเตรียมตัวรับการเปิดภาคเรียนจึงสำคัญมาก โดยทั้ง 5 มาตรการเป็นกรอบการทำงานที่วางไว้ เพื่อช่วยกันดูการฟื้นฟูการถดถอยทั้งระบบ ไม่ใช่แค่ Learning Loss ซึ่งเป็นส่วนหนึ่ง แต่การฟื้นฟูการเรียนรู้ที่ถดถอยต้องมองให้กว้างกว่าและมีหลายภาคส่วนมาเกี่ยวข้อง ทั้งนี้ ได้เริ่มทำที่โรงเรียนบ้านปลาดาว และขยายไปกลุ่มโรงเรียนพัฒนาตนเอง (TSQP) ซึ่งได้กำหนดมาตรการหนุนเสริมให้โรงเรียนเลือกนำไปวางแผนพัฒนา โดยผลลัพธ์ที่คาดหวังเมื่อโรงเรียนตระหนักในประเด็นต่างๆ เหล่านี้ สามารถเตรียมความพร้อมได้เป็นระบบ เด็กกลับมาเรียนได้โดยที่รู้สึกว่าสบายใจ ไม่ยากเกินไป เพราะหากโรงเรียนไม่สนใจ Learning Loss สอนตามแบบแผนตามปกติ ไม่มองความพร้อมผู้เรียน ซึ่งการที่เด็กเรียนไม่ทันอยู่แล้ว ก็ประสบปัญหาเรียนไม่ทัน สภาพแวดล้อมครอบครัวก็ลำบากด้วยภาวะเศรษฐกิจ พอมาเรียนแล้วเรียนไม่รู้เรื่องจะยิ่งกลายเป็นการซ้ำเติมว่าโรงเรียนไม่ใช่ที่ของเขา” ดร.นรรธพรกล่าว

ดร.นรรธพรกล่าวย้ำว่า ขอฝากให้โรงเรียนตระหนักว่าเราไม่สามารถทำเหมือนไม่มีอะไรเกิดขึ้นและกลับไปเปิดเทอมตามปกติได้ อยากให้มองเห็นว่ามีอะไรที่จะต้องเติมเต็มเด็กรายบุคคล หรือเติมเต็มสิ่งที่หายไป โรงเรียน และครูต้องทำงานหนัก แต่การทำงานหนักนี้ ผู้บริหารโรงเรียน ครู ต้องปรับวิธี หากมีความตระหนัก ทางมูลนิธิโรงเรียนสตาร์ฟิชคันทรีโฮมมีเครื่องมือ แนวทางที่มาแบ่งปันให้โรงเรียนนำไปปรับให้เหมาะกับโรงเรียนของตนเองได้ ขณะนี้มีหลายงานวิจัย มีเครื่องมือมากมาย แต่อย่างไรก็ตาม ผู้ที่จะรู้ดีที่สุดว่าช่องว่างการเรียนรู้นั้นใหญ่แค่ไหนคือครูผู้สอน จึงหวังว่าการเปิดเทอมในครั้งนี้ แม้อาจจะไม่สบาย แต่อย่างน้อยมีเพื่อนที่ร่วมทำและมีโรงเรียนที่สามารถจะเป็นตัวอย่างให้นำไปปรับใช้ เพราะการศึกษาไทยเวลานี้จะต้องช่วยกัน ไม่สามารถบอกว่าใครทำได้ดีที่สุด สิ่งสำคัญคือต้องแบ่งปัน ทำอะไรไปแล้วบ้าง ปรับตัวให้เร็ว การเปิดเทอม onsite ไม่ได้หมายความว่าจะเรียนในโรงเรียนได้ตลอด เพราะฉะนั้น การเตรียมพร้อมถือว่าเป็นสิ่งสำคัญ

The post “5 มาตรการฟื้นฟูการเรียนรู้ที่ถดถอยทั้งระบบ” โรงเรียนต้องเตรียมความพร้อมรับมือการเปิดเทอมอย่างไร? first appeared on กสศ..

จัดกระบวนการ PLC หารูปแบบใหม่ๆ สำหรับนักเรียนช่วงปิดเรียน

รัชนีพร บุญศักดิ์ ผู้อำนวยการโรงเรียนวัดใหม่หนองพะอง จ.สมุทรสาคร กล่าวว่า การปิดเรียนยาวนานเกือบ 2 เดือน สร้างความอ่อนล้าทั้งทางร่างกายและจิตใจอย่างมาก แต่เด็กๆ กลับมองว่าเป็นมิติใหม่ๆ ของการเรียนรู้ ทุกคนตื่นเต้นที่ได้เรียนในรูปแบบที่ต่างไปจากการเรียนในห้อง ครูจะใช้กระบวนการ PLC ทุกสัปดาห์เน้นการค้นหารูปแบบใหม่ๆ ในการเรียนการสอน เพื่อกระตุ้นให้นักเรียนตื่นตัว ไม่เบื่อ ซึ่งครูทุกคนก็ให้ความร่วมมืออย่างดี แต่เราจะเน้นให้ใบงานและกิจกรรมต้องเกี่ยวเนื่องกับเนื้อหาการเรียน อีกสิ่งหนึ่งที่พบคือเด็กบางคนแต่เดิมไม่สนใจการเรียน แต่เขากลับกลายเป็นคนขยันเรียนเมื่อได้เรียนแบบออนไลน์ ทำให้เราคิดว่ารูปแบบการเรียนก็ถือว่ามีผลต่อความสนใจของนักเรียนด้วย

ทั้งหมดช่วยจุดประกายโรงเรียนเรื่องการค้นหานวัตกรรมใหม่ๆ อยู่เสมอ เพื่อมากระตุ้นให้เด็กๆ ตื่นตัวในการเรียนรู้มากขึ้น ผนวกกำลังทักษะที่ไดจากทีมโค้ชของเครือข่าย TSQP ที่กสศ.ได้ดำเนินการเข้ามาสนับสนุนแนะแนวการเรียนการสอนที่รองรับปัจจุบันและเหมาะสมกับสถานการณ์เมื่อเกิดภาวะวิกฤต ถึงจะมีปัญหาสำคัญในเรื่องสัญญาณอินเตอร์เน็ตและเครื่องมือสื่อสารที่เด็กมีไม่ทั่วถึงทุกบ้าน แต่เราก็ใช้วิธีให้เด็กบ้านใกล้กันมาเรียนด้วยกัน พยายามตามเก็บให้หมด ให้ทุกคนมีโอกาสเข้าถึงการเรียนอย่างเท่าเทียม

ผอ.รัชนีพร กล่าวว่า การจัดการศึกษาในช่วง COVID-19 สิ่งที่เห็นได้ชัดคือครูมีความ active ขึ้น กระตุ้นตัวเองในการหาสิ่งแปลกใหม่มาพัฒนาตัวเองและส่งให้กับนักเรียน และจากวิกฤตครั้งนี้ทำให้ได้เห็นความสามัคคี อดทน และความทุ่มเทของบุคลากรโรงเรียนร่วมมือกันเพื่อให้เด็กๆ ได้เรียนต่อไปได้ ถึงแม้จะไม่เต็มร้อยก็ตาม

จัดทำสื่อ ‘กสิกรรมชาแนล’ เป็นช่องใช้เผยแพร่ความรู้

สุพัตรา นาวิก ผู้อำนวยการโรงเรียนสหกรณ์กสิกรรมชายทะเล ต.พันท้ายนรสิงห์ อ.เมือง จ.สมุทรสาคร กล่าวว่า ประสบการณ์ COVID-19 รอบแรกเมื่อต้นปี 2563 ทำให้โรงเรียนมีการสำรวจความพร้อมเรื่องการใช้สื่อออนไลน์ของเด็ก จึงมีข้อมูลพื้นฐานข้อมูลเกี่ยวกับครอบครัวมาถึงการระบาดในรอบล่าสุด ทางโรงเรียนได้นำข้อมูลที่มีมาปรับใช้เป็นต้นแบบจัดการศึกษา เริ่มตั้งแต่การจัดให้มีการการเรียนผ่าน DLTV ร่วมกับให้ใบงาน และกิจกรรมให้เด็กรับกลับไปทำ โดยครูจะตามงานเด็กทุกวัน ซึ่งผู้ปกครองของเด็กทุกคนจะสื่อสารกับครูโดยตรงผ่านไลน์กลุ่ม ครูจะบันทึกว่าเด็กเข้าเรียนกี่คน คนที่ไม่เข้าเรียนติดปัญหาอะไรบ้าง และหาทางแก้ไขให้ทันที

“โรงเรียนมีการจัดทำสื่อ ‘กสิกรรมชาแนล’ เป็นช่องที่ครูใช้เผยแพร่ความรู้ รวมถึงใช้สอนเด็กๆ ให้ทำคลิปวิดีโอ เพื่อสื่อสารส่งต่อกันทางกลุ่มไลน์หรือเพจเฟซบุ๊กของโรงเรียน อีกทั้งช่องทีวีที่สร้างขึ้นยังใช้แลกเปลี่ยนเผยแพร่สื่อการเรียนรู้ของโรงเรียนอื่นๆ ในสมุทรสาครที่ประสบปัญหาเดียวกันด้วย ส่วน Learning Box ที่ได้รับจาก กสศ. ซึ่งเด็กๆ ได้ใช้ตั้งแต่ช่วงสถานการณ์ COVID-19 รอบแรก การปิดโรงเรียนรอบหลังนี้ ได้มาปรับให้เป็น Learning Bag และมอบให้เด็กตั้งแต่ชั้น อ.2 ถึง ป.6 ทุกคน เด็กจะได้รับ Learning Bag ประกอบด้วยชุดการเรียนรู้ โจทย์งาน และอุปกรณ์เพื่อนำไปทำชิ้นงาน และกลับมาส่งพร้อมรับถุงใหม่ทุกสัปดาห์ โดยรวมแล้วทั้งครู ผู้ปกครอง และเด็กๆ สามารถปรับตัวได้ดีในสถานการณ์วิกฤต แม้ชิ้นงาน การบ้าน หรือผลสะท้อนที่ส่งกลับมาอาจจะไม่ได้เต็มร้อยเหมือนตอนโรงเรียนเปิด แต่ทุกคนก็พยายามให้ความร่วมมือกับโรงเรียนอย่างเต็มที่” ผอ.โรงเรียนสหกรณ์กสิกรรมชายทะเล กล่าว

จัดเรียนออนไลน์และสื่อเรียนรู้ให้เด็กเข้าไม่ถึงเทคโนโลยี

รัติยา กาหลง ผู้อำนวยการโรงเรียนบ้านบางปิ้ง ต.นาดี อ.เมือง จ.สมุทรสาคร กล่าวว่า โรงเรียนใช้วิธีจัดการเรียนการสอนออนไลน์ผ่านโปรแกรม ZOOM, Google Meet  และ DLTV ร่วมกับการบูรณาบทเรียนผ่านกิจกรรม Maker Space ที่ได้รับงบประมาณสนับสนุนจาก กสศ. โดยใช้กล่อง Learning BOX  ซึ่งมีแบบฝึกหัดและงานให้เด็กๆ กลับไปทำที่บ้านได้ ทำให้แม้ในเด็กกลุ่มที่เข้าไม่ถึงการศึกษาออนไลน์ ก็ยังสามารถพัฒนาทักษะการเรียนรู้ได้ในช่วงที่โรงเรียนปิด

การจัดการสอนออนไลน์ ทางโรงเรียนสามารถทำได้ถึง 89.72% จากเด็ก 400 คน มีเพียง 10.28 ที่เข้าไม่ถึง ซึ่งโรงเรียนได้ใช้วิธีติดต่อผู้ปกครองให้เข้ามารับและส่งงานที่โรงเรียน หรือให้ครูที่อยู่ในพื้นที่ใกล้เคียงกับเด็กๆ เข้าไปส่งมอบและรับงาน

“ด้วยวิธีการที่ทำเราพบว่าผู้ปกครองส่วนใหญ่ให้การตอบรับและร่วมมือกับโรงเรียนเป็นอย่างดี สิ่งหนึ่งที่ครูและผู้ปกครองทุกคนคิดเหมือนกันคือ วิกฤตครั้งนี้เป็นเรื่องใกล้ตัวเรามาก ชาวสมุทรสาครทุกคนต้องรับผลกระทบรุนแรงจากการเป็นพื้นที่สีแดง ครูและผู้ปกครองจึงกระตือรือร้นในการช่วยให้เด็กได้เรียนรู้ต่อไป ทั้งช่วยตามงานเด็ก สอบถามความคืบหน้าเรื่องบทเรียนต่างๆ และช่วยกันแก้ไขปัญหาที่เกิดขึ้น ส่วนเด็กๆ ต่างยอมรับรูปกระบวนการจัดการศึกษาในรูปแบบของ TSQP ที่ใช้นวัตกรรมอย่าง Learning Box มาช่วยสร้างการเรียน ซึ่งเป็นกิจกรรมที่สนุก ด้วยสื่ออุปกรณ์ที่หลากหลาย และวิธีการสอนของครูที่ไม่ปิดกั้นความคิดเด็ก” ผู้อำนวยการโรงเรียนบ้านบางปิ้ง กล่าว

ทำ Maker Space ตารางกิจกรรมตามความสมัครใจ

สมพิศ กอบจิตติ ผู้อำนวยการโรงเรียนบ้านยกกระบัตร จังหวัดสมุทรสาคร กล่าวว่า การจัดการเรียนการสอนช่วง COVID-19 ใช้การเรียนออนไลน์เป็นหลัก ครูจะทำตารางสอนแต่ละสัปดาห์ ส่งใบงานให้เด็กนำไปทำ และให้ทำแบบฝึกหัดผ่าน DLTV ซึ่งคณะครูจะผลิตคลิปสอนเด็กๆ กันเองด้วย การเรียนออนไลน์ของทางโรงเรียนมีเด็กที่มีอุปสรรคเรื่องการเข้าถึง แต่ครูแก้ปัญหาด้วยการนำใบงานไปส่งให้ที่บ้าน หรือจัดทำลิงก์ให้เรียนย้อนหลังกรณีที่ผู้ปกครองมีสมาร์ทโฟนเครื่องเดียวและต้องพกไปทำงานด้วย ในแต่ละชั้นจะจัดทำไลน์กรุ๊ป กลุ่มเฟซบุ๊กสำหรับใช้ติดต่อสื่อสารกัน

การทำ Maker Space ครูจะทำตารางให้เด็กทำกิจกรรมสัปดาห์ละครั้ง เปิดโอกาสให้เด็กคิดว่าอยากทำอะไร ตามความสนใจ ตามสภาพแวดล้อมของตน โดยห้องเรียนจะแบ่งเป็น 6 ห้องให้เด็กเลือกเข้าเรียนห้องไหนก็ได้ตามความสมัครใจ เช่น ทำอาหาร สิ่งประดิษฐ์ ฯลฯ ซึ่งเด็กจะส่งงานเป็นภาพถ่ายหรือคลิปวิดีโอกกลับมา ซึ่งการจัดการเรียนการสอนที่เกิดขึ้นทำให้มีโอกาสในการพัฒนาเรื่องการใช้เทคโนโลยี หรือการคิด ขวนขวายหาวิธีการว่าจะทำยังไงให้เด็กได้เรียนและมีประสิทธิภาพที่สุด เช่นการถ่ายคลิป การทำข้อสอบออนไลน์ โดยรวมครูทุกคนมีความกระตือรือร้นมากยิ่งขึ้น

ผู้อำนวยการโรงเรียนบ้านยกกระบัตร กล่าวว่า ถึงแม้มีปัญหาอุปสรรคที่พบในการจัดการเรียนการสอนที่ทำอยู่คือเด็กๆ และผู้ปกครองไม่ได้มีความพร้อมทุกครอบครัว ทั้งเรื่องเวลา เครื่องมือ แต่ครูของเราจะไม่ปล่อยใครไว้ จะเข้าถึงทุกคนในจำนวน 342 คนของนักเรียนทั้งหมด “เราต้องตามทุกคน ใครหายไปครูจะเข้าไปหา ไปส่ง-รับ ใบงานถึงบ้าน” แม้โรงเรียนจะปิดแต่การศึกษาต้องเดินต่อไปไม่หยุดชะงัก

ปรับการเรียนรู้ด้วยกระบวนการ ‘ออนแฮนด์’

ครูภาษิตา เฉียงภาเลิศ โรงเรียนวัดปัจจันตาราม จังหวัดสมุทรสาคร กล่าวว่า ในการระบาดระลอกใหม่โรงเรียนใช้วิธี ‘ออนแฮนด์’ คือมีใบงาน ให้ครูอัดคลิปสอน แล้วให้ครูประจำชั้นส่งให้ผู้ปกครองเด็กทางกลุ่มไลน์ สำหรับ ป.4-6 ซึ่งเป็นเด็กโตเสริมด้วยการสอนออนไลน์ ยกเว้นคนที่ไม่สะดวกจะใช้วิธีเพิ่มใบงานเฉพาะคน ส่วนการเรียนออนไลน์เราใช้ google meet แล้วมีการติดตามผลโดยครูประจำชั้น คอยช่วยเหลือพิเศษสำหรับคนที่ทำงานไม่ได้

“สำหรับ Learning Box มองว่าช่วยได้เยอะ แต่ด้วยจำนวนที่ไม่พอกับเด็กทุกคน เรานำของในกล่องมาแยก มาจัดทำใหม่ให้ครบตามจำนวนเด็ก ซึ่งใช้ได้จริงในหลาย ๆ วิชา ข้อดีของการจัดการศึกษาในช่วงนี้คือเด็กมีความคิดเป็นของตัวเอง เขาจะสนุก มีอิสระ เลือกเวลาเรียนเองได้ประมาณหนึ่ง กลุ่มนี้จะเรียนประมาณ 10 โมง ถึงบ่าย ๆ บางคลาสขอเข้าเรียนตอนค่ำ เขาก็ตอบรับกันดีซึ่งส่วนใหญ่เป็นเด็กมัธยม ส่วนชั้นประถมถือว่ามีความสนุกตื่นเต้น แต่อัตราเข้าเรียนยังอยู่แค่ 50% เพราะไม่มีผู้ปกครองคอยดูแล” ครูภาษิตา กล่าว

ครูภาษิตา กล่าวว่า อุปสรรคสำคัญคือเด็กที่เริ่มโต ผู้ปกครองเขาจะพาไปทำงานด้วย ผู้ปกครองเขาจะคิดว่าโรงเรียนหยุด ก็ให้ไปช่วยขายของ ขายผัก ทำนาเกลือ จึงอธิบายว่าโรงเรียนปิดแต่เด็กยังต้องเรียน ยังต้องได้เติมความรู้ ซึ่งก็ต้องเป็นความพยายามของทางโรงเรียนที่จะทำความเข้าใจต่อไป

ร่วมสร้างโอกาสไปกับ
กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.)
www.eef.or.th/donate/
ธนาคารกรุงไทย สาขาซอยอารีย์
เลขที่ : 172-0-30021-6
บัญชี : กสศ.มาตรา 6(6) – เงินบริจาค

The post ปิดโรงเรียนสมุทรสาคร แต่การเรียนรู้ไม่เคยหยุดนิ่ง first appeared on กสศ..

จากการออกแบบของ Starfish Academy ซึ่งทำงานร่วมกับกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) ได้สร้างต้นแบบเพื่อให้เป็นตัวอย่างสำหรับโรงเรียนต่างๆ ที่จะสามารถนำไปประยุกต์ ออกแบบกล่องการเรียนรู้ของตัวเองที่ตอบโจทย์ความต้องการของนักเรียนในระดับชั้นต่างๆ และสอดรับกับสภาพบริบทของแต่ละพื้นที่ที่แตกต่างกันไป

โรงเรียนบ้านดง จ.ลำพูน ถือเป็นอีกตัวอย่างความสำเร็จในการใช้ Learning Box ในช่วงการแพร่ระบาดของเชื้อ COVID-19 รอบที่ผ่านมา วันเพ็ญ อินต๊ะขัติย์ ผู้อำนวยการโรงเรียนบ้านดง เล่าให้ฟังว่า ช่วงที่ต้องหยุดเรียนเพราะโควิดได้แจก Learning Box ให้เด็กทุกคนตั้งแต่ชั้นอนุบาลถึง ป.6 โดยรวม 3 วิชาหลัก  ภาษาไทย คณิตศาสตร์ ภาษาอังกฤษ

ภายใน Learning Box จะประกอบไปด้วย อุปกรณ์เครื่องเขียน ปากกา สมุด ดินสอ สี​ ไม้บรรทัด ยางลบ ​แบบฝึกหัดของทางกระทรวง ประยุกต์รวมกับแผ่นใบงาน ที่เคยไปฝึกอบรมกับทาง Starfish Academy  ที่ให้เด็กได้คิดด้วยตัวเองว่าอยากจะหาความรู้เรื่องอะไร แล้วไปทดลองเขียนหาสาเหตุเกิดจากอะไร วิธีการค้นคว้า ค้นคว้าอย่างไร ​รวม 30-40 ชุด แบ่งออกเป็นช่วงชั้นต่างๆ อนุบาล ป.1-3 และ ป.4-6

ครูประจำชั้นลงติดตามผลพื้นที่ทุกสัปดาห์
ปรับเนื้อหาให้สอดคล้องกับความสามารถของเด็ก

สำหรับปัญหาที่พบคือผู้ปกครองส่วนใหญ่เป็นกลุ่มชาติพันธุ์อ่านเขียนภาษาไทยได้น้อย ทำให้ต้องใช้กลไกให้ครูประจำชั้นลงไปช่วยติดตามผล ให้คำแนะนำสัปดาห์ละครั้ง โดยรวมกลุ่มเด็กบ้านที่อยู่ในละแวกเดียวกันมาอธิบายพร้อมกัน 5-6 คน ส่วนบ้านเด็กที่แยกห่างไกลออกไปครูจะไปเยี่ยมบ้านเป็นรายบุคคล โดยมีครู 10 คน ดูแลนักเรียนทั้งหมด 197 คน

การเรียนรู้ของเด็กแต่ละคนจะไม่เหมือนกันอยู่ที่การออกแบบของคุณครู เช่น เด็กบางคนเรียนรู้ไว ก็จะได้ปรับชุดการเรียนเพิ่ม ส่วนเด็กที่เรียนช้าครูก็จะปรับให้ง่ายขึ้นในรอบสัปดาห์ถัดไป​และในส่วนของ Steam Design Process เด็กจะได้เรียนรู้เรื่องที่อยากเรียนเช่น ในพื้นที่เด็กอยากรู้เรื่องปลูกลำไย ทอผ้ากระเหรี่ยง ก็จะไปสอบถามจากผู้ปกครอง คนในชุมชนและออกแบบการเรียนรู้ของตัวเองนอกจากวิชาปกติ

อุดช่องทางพื้นที่ไกลสัญญาณดาวเทียม
กลไกรุ่นพี่สอนน้องในหมู่บ้าน

“Learning Box ที่นำมาใช้ถือว่าได้ผลดีทีเดียว เพราะในพื้นที่ไม่สามารถเรียนแบบออนแอร์ได้ ผู้ปกครองไม่มีจานดาวเทียมที่บ้าน มีโทรศัพท์มือถือแต่ไม่มีเงินเติมอินเตอร์เน็ต กล่องนี้ก็ได้เข้าไปช่วยทำให้การเรียนรู้ของเด็กไม่ขาดช่วง อาจไม่ได้ผลเท่ากับมาเรียนที่โรงเรียนแต่ก็ถือว่ามีความก้าวหน้า จากการสำรวจกว่า 60% การเรียนรู้ดีขึ้น โดยนอกจากครูที่จะลงไปช่วยดูแลเด็กทุกสัปดาห์แล้ว ในพื้นที่ก็จะมีรุ่นพี่มัธยม ที่หากน้องคนไหนมีปัญหาก็ให้รุ่นพี่ช่วยอธิบายได้”​

ผอ.รร.บ้านดง อธิบายเพิ่มเติมว่า การระบาดรอบใหม่ โรงเรียนยังเปิดการเรียนการสอนได้ปกติ ​​จึงยังไม่ได้ใช้รูปแบบ Learning Box มาเสริมให้กับนักเรียน โดยยังคงรักษาความเข้มงวดในการคัดกรอง ตรวจวัดอุณหภูมิ ติดตามประวัติการเดินทางของนักเรียนผู้ปกครองเพื่อเฝ้าระวัง ไม่ให้เกิดกการแพร่ระบาดในโรงเรียน

รร.บ้านป่าเหมือด การเรียนไม่สะดุด
ปัดฝุ่น Learning Boxใช้อีกรอบทันที

อีกด้านหนึ่ง โรงเรียนบ้านป่าเหมือด อ.ดอยสะเก็ด จ.เชียงใหม่ ซี่งตั้งอยู่ในพื้นที่ที่มีคำสั่งให้ต้องปิดเรียนเพราะการระบาดของเชื้อโควิดรอบใหม่ แต่ด้วยประสบการณ์ที่เคยใช้ Learning Box ได้ผลในการแพร่ระบาดรอบที่แล้ว ทำให้รอบนี้สามารถปัดฝุ่นนำกลับมาใช้ในรอบใหม่​​ตั้งแต่เมื่อสัปดาห์ที่ผ่านมา ซึ่งเป็นกล่องเดียวกันกับที่เด็กทุกคนตั้งแต่อนุบาลถึงป.6 ​เคยได้รับ เพียงแต่ปรับเปลี่ยนใบงานและรายละเอียดกิจกรรมในกล่องใหม่ ให้เหมาะสมกับความต้องการของเด็กแต่ละช่วงวัย

ครูพิมพ์-วรรณพิศา พฤกษมาศ ครูอนุบาล 3 รร.บ้านป่าเหมือด  มองว่า จุดเด่นของ Learning Box ก็คือเด็กจะถือไปเรียนที่ไหน ในห้องเรียน นอกห้องเรียน  ไม่จำกัดเวลา ไม่จำกัดสถานที่พกพาไปได้หมด ช่วงโควิดระบาดปิดเรียนเด็กก็นำไปใช้ที่บ้าน เปิดเรียนก็นำมาใช้ที่โรงเรียน จนรอบใหม่ก็นำกลับไปใช้ที่บ้านได้อีกรอบ  

สำหรับอุปกรณ์ใน Learning Box จะมีความแตกต่างกันในแต่ละระดับชั้น ซึ่งไม่ได้มีเพียงแค่อุปกรณ์ ดินสอ ปากกา สีไม้ สีเมจิก ไม้บรรทัด ยางลบ คัตเตอร์ กรรไกร กาว เข็มเย็บผ้า ด้าย ​แต่บางชั้นเรียนจะมีอุปกรณ์อื่นเสริมของใช้ส่วนตัวเพื่อความปลอดภัยช่วงโควิด​ทั้ง ผ้าเช็ดมือ คู่ไปกับใบงานที่จะบูรณาการวิชาต่างๆ ​ให้เด็กได้เรียนรู้ผ่านกิจกรรมที่กำหนด  

ตั้งกลุ่มไลน์ อัดคลิปให้ผู้ปกครองช่วยลูกหลานที่บ้าน
แก้ปัญหาในพื้นที่อ่านภาษาไทยไม่ได้

ประสบการณ์จากการใช้ Learning Box รอบที่แล้ว ผู้ปกครองจำนวนมากเป็นไทยใหญ่อ่านภาษาไทยไม่ได้ จึงไม่สามารถช่วยดูบุตรหลานให้ทำใบงานได้ รอบนี้ครูพิมพ์จึงเปลี่ยนเป็นการอัดคลิปเสียง และคลิปวีดีโอ ว่าใบงานแต่ละเรื่องต้องทำอย่างไร ให้ผู้ปกครองช่วยดูแลตรงไหนบ้าง และส่งผ่านไปทางไลน์กลุ่ม

โดยในห้องเรียนอนุบาลที่สอนมี 23 คน ผู้ปกครองมีมือถือและอินเตอร์เน็ตใช้ 22 คน ส่วนหนึ่งคนที่ไม่มีก็ให้ผู้ปกครองที่บ้านอยู่ติดกันช่วยประสานงานให้​วิธีนี้ถือว่าได้ผลดีผู้ปกครองเข้ามามีส่วนร่วมมากกว่ารอบก่อน โดยเฉพาะรอบนี้คุณครูไม่สามารถเข้าไปในหมู่บ้านได้เพราะชาวบ้านเกรงว่ามีความเสี่ยงที่จะนำเชื้อเข้าไปติดในหมู่บ้านได้ “ไลน์” จึงกลายเป็นช่องทางเสริมสำหรับการใช้ Learning Box  

สำหรับกิจกรรมแบบฝึกหัดใน Learning Box  ครูแต่ละห้องจะคิดขึ้นมาเองให้เหมาะสมกับนักเรียนเพราะแต่ละห้องมีรายละเอียด ข้อจำกัดที่แตกต่างกัน  จากนั้นครูก็จะมา PLC ร่วมกันดูว่าใครมีปัญหาตรงไหนควรเสริมตรงไหน หรือนำแบบอย่างจากครูคนอื่นมาปรับใช้กับของตัวเองได้อย่างไร โดยใบงานจะเป็นการบูรณาการทั้ง คณิตศาสตร์ วิทยาศาสตร์ ภาษาไทย ศิลปะ การออกแบบของเล่นจากเศษวัสดุเหลือใช้ที่อยู่ในบ้าน

“เมื่อเด็กทำเสร็จผู้ปกครองก็จะถ่ายรูปส่งมาในกลุ่มไลน์ ทุกคนก็จะได้เห็นได้เรียนรู้ร่วมกัน มีคอมเมนต์ ให้ฟีดแบ็ก อธิบายเสริม เสร็จแล้วก็รวมเป็นแฟ้มผลงานว่าทำไปถึงระดับไหน เก็บไว้ในระบบ “สตาร์ฟิช คลาส” จบเทอมการศึกษาก็จะปริ้นท์เป็นรีพอร์ตออกมาให้ผู้ปกครอง ซึ่งห้องครูพิมพ์ผู้ปกครองให้ความร่วมมือดีมากถึง 90%”

กระตุ้นพัฒนาการสร้างสรรค์ และมีวินัย
Learning Box เสริมการเรียนรู้ได้ทุกที่ทุกเวลา

การระบาดของโควิดรอบนี้จึงไม่ได้เป็นปัญหาสำหรับการเรียนรู้มากนักเพราะมีประสบการณ์แล้ว Learning Box ช่วยให้ห้องเรียนเคลื่อนที่ไปพร้อมกับเด็กๆ จากเดิมที่เคยคิดว่าการเรียนต้องอยู่แต่ในห้อง แต่พอได้มาเห็นเขาวาดรูป ออกแบบของเล่น ทำกิจกรรมชุมนุม หรือนอกเวลาเรียนเขาก็เอา Learning Box ประยุกต์ใช้กับกิจกรรมอื่นได้  

“เขาสามารถใช้อุปกรณ์ในกล่องไปเพิ่มการเรียนรู้ได้ เราเห็นพัฒนาการของเขาเกิดขึ้น มีการสร้างสรรค์ผลงานเพิ่มขึ้นอย่างเห็นได้ชัด เด็กได้ใช้ประโยชน์จริง มีความรับผิดชอบมากขึ้น มีวินัยในตัวเอง จุดสำคัญคือครูที่จะต้องคอยอำนวยความสะดวกให้เขาว่าอยากได้อะไร ทำให้กล่องนี้นำไปสู่ทักษะการเรียนรู้ เป็น​กล่องที่เสริมการเรียนรู้ได้ทุกที่เวลา อยู่ที่การออกแบบร่วมกันของครูและนักเรียน” ​ครูพิมพ์ กล่าวทิ้งท้าย

ร่วมสร้างโอกาสไปกับ
กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.)
www.eef.or.th/donate/
ธนาคารกรุงไทย สาขาซอยอารีย์
เลขที่ : 172-0-30021-6
บัญชี : กสศ.มาตรา 6(6) – เงินบริจาค

The post ปิดช่องว่างพื้นที่ห่างไกล สร้างเสริมการเรียนรู้ได้ ทุกที่เวลา first appeared on กสศ..