สอดคล้องกับองค์ความรู้ด้านเศรษฐศาสตร์การศึกษาที่ชี้ชัดว่า ช่วงเปิดภาคเรียนคือจุดวิกฤตทางการเงินของครัวเรือน เพราะรายจ่ายหลายด้านเกิดขึ้นพร้อมกันในเวลาอันสั้น ทั้งค่าเดินทาง ค่าอาหาร ค่าอุปกรณ์การเรียน ค่าเครื่องแบบ และค่าใช้จ่ายจำเป็นอื่น ๆ ทางการศึกษา

ที่ประชุมคณะทำงานพัฒนานวัตกรรมการช่วยเหลือเด็กและเยาวชนในภาวะวิกฤตการศึกษา กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) จึงมีมติเห็นชอบจัด “ชุดสวัสดิการพื้นฐานสำหรับเด็กและเยาวชนในภาวะวิกฤตการศึกษา” ตาข่ายสุดท้ายเพื่อปกป้องไม่ให้เด็กและเยาวชนหลุดจากระบบการศึกษา ประกอบด้วย “5 โอกาส” ดังนี้

โอกาสที่ 1  คูปองการเรียนรู้ Learning Plus
สวัสดิการสนับสนุนการเข้าถึงการศึกษาแบบบูรณาการ 3 มิติ ทั้งคอร์สทักษะออนไลน์ฟรี ครอบคลุมทักษะชีวิต ทักษะดิจิทัล และทักษะอาชีพยุคใหม่ รวมถึงการสนับสนุนค่าเดินทางและค่าอาหารเช้า

โอกาสที่ 2 เรียนฟรีได้ทุกที่ทุกเวลา ผ่าน Mobile School
แพลตฟอร์มการเรียนรู้ยืดหยุ่นแบบออนไลน์ (Flexible Learning Platform) ที่เชื่อมการเรียนรู้จากชุมชน พื้นที่ทำงาน และชีวิตประจำวัน เข้ากับผู้เรียน ครู โค้ช และพื้นที่การเรียนรู้ในระบบเดียว มุ่งทลายข้อจำกัดด้านเวลาและสถานที่ และเปิดโอกาสให้เรียนฟรีโดยไม่มีค่าใช้จ่าย

โอกาสที่ 3 SIM พร้อมเรียน

การสนับสนุนอินเทอร์เน็ตฟรีเพื่อการเรียนรู้ ภายใต้หลักคิดว่า “การเชื่อมต่อดิจิทัล” คือโครงสร้างพื้นฐานทางโอกาสที่สำคัญไม่ต่างจากสาธารณูปโภคขั้นพื้นฐาน เพื่อลดความเหลื่อมล้ำด้านดิจิทัลที่ยังเป็นอุปสรรคต่อการเข้าถึงการเรียนรู้

โอกาสที่ 4 Learn to Earn
กลไกการเรียนรู้ควบคู่การทำงาน (Work-Integrated Learning) ผ่านความร่วมมือกับภาคเอกชน โดยมีระบบเทียบโอนทักษะจากการทำงานเป็น “หน่วยกิตการศึกษา” เปิดทางให้ผู้เรียนมีรายได้ระหว่างเรียน และได้รับวุฒิการศึกษาที่ได้รับการรับรองเมื่อสำเร็จการศึกษา เพื่อลดเงื่อนไขที่ทำให้เด็กต้องเลือกระหว่าง “ปากท้อง” กับ “อนาคต”

โอกาสที่ 5 ธนาคารโอกาส
 ระบบกลางจัดสรรทรัพยากรและสวัสดิการด้านอุปกรณ์การศึกษา เช่น คอมพิวเตอร์ โทรศัพท์ และสื่อการเรียนรู้ บนหลักการของความโปร่งใสและการมุ่งเป้าอย่างแม่นยำ เพื่อให้ทรัพยากรที่มีอยู่อย่างจำกัด ไปถึงเด็กที่ต้องการจริง เพราะการขาดอุปกรณ์จำเป็นเพียงชิ้นเดียว อาจทำให้เด็กคนหนึ่งหลุดออกจากการเรียนรู้ได้

อ่านรายละเอียดฉบับเต็มได้ที่ https://www.eef.or.th/news-230426/

ทั้งนี้ กสศ. พร้อมเปิดรับความร่วมมือจากจังหวัด องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น และภาคีเครือข่ายในพื้นที่ที่สนใจเข้าร่วมโครงการเพื่อช่วยเหลือเด็ก โดยสามารถติดต่อ ศูนย์ช่วยเหลือเด็กวิกฤตการศึกษา กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) เบอร์สายด่วนโทร 092-596-6155 และ 02-079-5475

The post กสศ. เดินหน้า “5 ชุดสวัสดิการพื้นฐาน” ช่วยเด็กวิกฤต ไม่ให้หลุดจากระบบการศึกษา รับมือช่วงเปิดเทอมปีการศึกษา 2569 first appeared on กสศ..

มีคนหลุดขำ มีคนเชียร์ มีคนตั้งคำถามว่าทำไม แต่ไม่มีใครตัดสินว่าเป็นความฝันที่ผิด เพราะฟารุสอธิบายได้ว่า อยากเป็นเด็กเอ็นเพราะชอบร้องเพลง แถมอาชีพนี้ก็ดูสนุกดี แต่ต่อให้ฟารุสจะอธิบายไม่ได้ หรือเหตุผลจะไม่สมเหตุสมผลก็ไม่เป็นไร ไม่มีใครว่า เพราะนี่คือ 1 ในกระบวนการวิเคราะห์ตัวเองที่มาจาก ‘โมเดลชีวิต 6 ด้าน’

โมเดลชีวิต 6 ด้าน คือ เครื่องมือช่วยให้ผู้ใช้รู้ว่าตัวเองมีทักษะอะไร มีความสนใจในเรื่องไหน พร้อมประเมินความเป็นไปได้และความเหมาะสมให้กับอนาคตของตัวเอง ซึ่ง 1 ในจุดเด่นของเครื่องมือนี้คือ ผู้ใช้สามารถมองเห็นตัวเองในด้านที่ไม่เคยเห็น ผ่านความคิดเห็นของคนในวงสนทนาที่ทำแบบทดสอบเดียวกัน ซึ่งถูกออกแบบและพัฒนาโดย อานัส มินา, ฟารุก ผ่องใส และภัทรพล มาสตูล คณะทำงานของสมาคมศูนย์การเรียนและบ้านเรียนไทยมุสลิม ภายใต้โครงการยกระดับพื้นที่ปลอดภัยสู่การเรียนรู้ตามบริบทของผู้เรียน กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.)

เมื่อทดลองทำโมเดลนี้ เยาวชนกลุ่มต่างๆ รวมถึงเยาวชนที่หลุดระบบด้วยเหตุผลที่หลากหลายในพื้นที่ ไม่ว่าจะเป็น การศึกษาในระบบไม่เอื้อต่อวิถีทางศาสนา เป็นเด็กที่มีความบกพร่องทางการเรียนรู้และพัฒนา หรือเคยถูกกลั่นแกล้งในโรงเรียนเพราะความเชื่อทางศาสนา ก็จะสามารถออกแบบการเรียนรู้ของตัวเองได้ว่าขาดเหลืออะไรบ้างสำหรับอาชีพที่สนใจในอนาคต เพราะการจัดการการเรียนรู้ภายใต้สมาคมศูนย์การเรียนและบ้านเรียนไทยมุสลิม เน้นการจัดกิจกรรมรายบุคคลและรายกลุ่ม ให้ ‘ยืดหยุ่น’ และ ‘ยึดโยง’ กับความต้องการของผู้เรียนมากที่สุด

ซึ่งรูปแบบการใช้โมเดล ยังเป็นการสร้างเสริมความแข็งแรงของสมาคมศูนย์การเรียนและบ้านเรียนไทยมุสลิมในฐานะ ‘พื้นที่ปลอดภัย’ เพราะเป็นการทำกิจกรรมกลุ่มหรือเวิร์กช็อปร่วมกัน เพื่อสร้างความสัมพันธ์ที่ดีระหว่างเด็ก ครู บุคลากร และทำให้เด็กสามารถเดินทางไปสู่เป้าหมายโดยได้รับการสนับสนุนจากผู้ใหญ่ที่เกี่ยวข้องอย่างไม่ตัดสิน ตามเป้าหมายของโครงการว่าเป็น ‘การยกระดับพื้นที่ปลอดภัยสู่การเรียนรู้ตามบริบทของผู้เรียน’

โมเดลชีวิต 6 ด้านที่ใช้อยู่ตอนนี้ อานัสเล่าว่า เป็นรูปแบบที่ถูกพัฒนาเป็นครั้งที่ 3 จากแบบแรกที่เป็นเพียงกระดาษ A4 คล้ายแบบทดสอบทั่วไป พร้อมเปิดมือถือให้ดูต้นแบบโมเดลชีวิต 6 ด้านสำหรับแพลตฟอร์มดิจิทัล

“เราพัฒนามาตลอด พัฒนามาเยอะมาก แต่จริงๆ เนื้อหาข้างในค่อนข้างจะคล้ายเดิม สิ่งที่เปลี่ยนเยอะอย่างชัดเจน คือ รูปร่างหน้าตา เพื่อให้น่าสนใจมากขึ้น จากแผ่นชีทที่พิมพ์ขาวดำ มีกรอบเยอะๆ เขียนเยอะๆ มันเหมือนข้อสอบ ตอนนี้ก็พัฒนาขึ้น แล้วก็กำลังพัฒนาเวอร์ชันออนไลน์” ฟารุส เสริม

แม้ปัจจุบันหน้าตาของโมเดลชีวิต 6 ด้านจะมีสีสันสดใส มีสติ๊กเกอร์ให้แกะให้แปะ ดึงดูดความสนใจจากเด็กๆ แต่ในมุมของคนนอกที่ลองมาทำ เรากังวลว่าเนื้อหาอาจจะยากเกินไปในการปล่อยให้เด็กเล็กทำเพียงลำพัง

ตรงนี้ฟารุสเฉลยว่า โจทย์นี้แก้ได้ด้วยการให้ผู้ปกครองหรือครูเป็นผู้นำกระบวนการ

“เราไม่ได้ทำโมเดลนี้เพื่อใช้แค่กับเด็ก แต่เราต้องสร้างความเข้าใจทั้งเด็ก ผู้ปกครอง และบุคลากรต่างๆ ให้เห็นภาพเดียวกัน เราต้องทำให้เขาเอ๊ะว่า โมเดลนี้สำคัญกับการวางแผนอนาคตของลูกเขานะ” อานัสเสริม

การจะเข้าไปคุยกับผู้ปกครองก็มีขั้นตอนไม่ต่างจากการเข้าหาเด็ก คือ เริ่มจากความไว้ใจ

“เราไม่ได้เริ่มจากการสื่อสารโดยตรง แต่เราเริ่มจากการสร้างความใส่ใจ สร้างพื้นที่ปลอดภัย ไม่ใช่ให้แค่กับเด็กๆ แต่ให้ผู้ปกครองด้วย ให้เขาไว้ใจเรา ให้เขารู้สึกว่า ถ้าลูกเขามาที่นี่จะได้รับความช่วยเหลือ เพราะการสนับสนุนจากเรามันปลอดภัย แล้วอาจจะช่วยเขาได้จริงๆ” ภัทรพลอธิบาย

ที่ผ่านมา โมเดลชีวิต 6 ด้านผ่านการใช้งานนับไม่ถ้วน มีทั้งเด็กราว 60-70 คนที่ได้ลองทำ ไหนจะผู้ใหญ่อีกจำนวนหนึ่ง ผลลัพธ์ที่ออกมาในแต่ละครั้งจึงมีความแตกต่างกัน บางคนก็ได้คะแนนเต็ม บางคนก็ได้ไม่ถึงครึ่ง แต่ฟารุสบอกว่า ไม่เคยมีใครผิดหวังกับผลลัพธ์ เพราะตลอดการทำโมเดลชีวิต 6 ด้าน ต่างคนต่างให้กำลังใจกัน และเน้นย้ำว่า มันเป็นส่วนหนึ่งของชีวิต ไม่ใช่ทั้งหมด เรายังสามารถพัฒนาต่อไปได้ 

“บางคนเขาชัดเจน พอลงมือทำปุ๊ปก็เต็มทุกช่อง แต่บางคนก็ไม่ถึงครึ่ง เขาไม่เฟลนะ เพราะมีกำลังใจตลอดทาง เราไม่ได้สอนให้เขายอมแพ้ เราสอนให้เขามองว่า มันน้อยเพราะอะไร ขาดอะไร แล้ววางแผนจะเติมส่วนที่ขาดอย่างไร ไม่มีการตัดสินกัน” ภัทรพลเสริม

ก้าวทีละขั้นผ่านเวิร์กช็อปโมเดลชีวิต 6 ด้าน

ก่อนจะขีดเขียนลงบนแบบทดสอบ สิ่งแรกที่ถูกหยิบยื่นให้เราในวงเวิร์กช็อปโมเดลชีวิต 6 ด้าน คือ กระดาษเปล่าและปากกา เพื่อเขียน ‘จุดแข็ง’ ‘จุดอ่อน’ และ ‘งานอดิเรก’ ของตัวเอง ก่อนจะผลัดกันแนะนำตัวผ่าน 3 หัวข้อที่เขียนลงไป ทำให้นอกจากจะได้ทบทวนตัวเองคร่าวๆ แล้ว ยังมองเห็นภาพกว้างอีกด้วยว่า แต่ละคนในวงเวิร์กช็อปนี้มีทักษะอะไรบ้าง

และขั้นตอนถัดมาคือการเขียนอาชีพที่สนใจจำนวน 10 อาชีพลงไป ซึ่งภัทรพลอธิบายว่า อาชีพที่เขียนจะเป็นอะไรก็ได้ แค่สนใจในอาชีพนั้นก็พอ ทำให้อาชีพที่เกิดขึ้นภายในวงเวิร์กช็อปนี้มีหลากหลาย มีตั้งแต่อาชีพยอดฮิต เช่น หมอ ครู นักกีฬา ไปจนถึงอาชีพที่เด็กเอ็นของฟารุส

ทุกอาชีพที่เขียนมา จะถูกนำเสนอโดยเจ้าตัวว่าทำไมถึงสนใจในอาชีพนั้น เช่น อานัสที่สนใจในอาชีพนักกีฬา เพราะสมัยเด็กเคยเล่นกีฬามาก่อน และจะผลัดกันให้เพื่อนในวงเวิร์กช็อปแสดงความคิดเห็นว่าใน 10 อาชีพที่เพื่อนสนใจ เพื่อนเหมาะกับอาชีพไหน เพราะอะไร โดยอิงจากจุดแข็ง จุดอ่อน และงานอดิเรกที่เขาแนะนำตัวในช่วงแรก

เช่นอาชีพเด็กเอ็นที่ฟารุกสนใจ ก็มีทั้งคนที่เห็นด้วยและไม่เห็นด้วย โดยฝั่งที่เห็นด้วยให้เหตุผลว่า ในเมื่อฟารุกมีจุดแข็งคือเข้ากับคนง่าย และดูพูดคุยสนุก ก็สามารถใช้จุดแข็งนี้ในการทำงาน ส่วนฝั่งที่ไม่เห็นด้วยก็ให้เหตุผลว่า ในเมื่อฟารุกมีงานอดิเรกเป็นการร้องเพลง อาชีพนักร้องอาจจะเข้ากว่า

หลังจากแลกเปลี่ยนความคิดเห็นกับพอสมควร ขั้นตอนต่อไปที่ภัทรพลอธิบาย คือ การประเมิน 10 อาชีพที่ตัวเองเขียนลงไปผ่าน 3 เกณฑ์ ได้แก่ ชอบ ถนัด และถูกแนะนำจากคนอื่นในเวิร์กช็อปว่าเหมาะกับเรา เพื่อจะไปเลือกอีกทีว่า 1 อาชีพที่เราสนใจที่สุดคืออะไร จะเป็นอาชีพที่ติ๊กถูกทั้ง 3 เกณฑ์ หรือแค่ชอบอย่างเดียวก็ได้ ซึ่งอาชีพที่เราเลือกจะถูกนำไปเขียนในหน้าถัดไปในตำแหน่ง ‘เป้าหมาย’

“พอเราเขียนเป้าหมายลงไป ก็มาดูต่อว่าในแต่ละด้าน เรามีอะไรบ้าง ถ้ามีก็ลอกสติ๊กเกอร์บนกระดาษไปแปะ ส่วนด้านอุปสรรค ถ้าอะไรเป็นอุปสรรคของเราในการไปถึงเป้าหมาย ก็ลอกสติ๊กเกอร์อุปสรรคไปแปะทับทางเดินสู่เป้าหมายของเรา” ภัทรพลอธิบาย

6 ด้านในแบบทดสอบนี้ประกอบไปด้วย : 1. ความพร้อม 2. คนรอบข้าง 3. รายได้ 4. ศาสนา, ปรัชญา, ศีลธรรม และจริยธรรม 5. แรงบันดาลใจ และ 6. อุปสรรค

ซึ่งคะแนนรวมทั้งหมดเพื่อไปถึงเป้าหมายอยู่ที่ 25 คะแนน โดยด้านที่ 1-5 จะมีคะแนนข้อละ 1 คะแนน ส่วนด้านที่ 6 หรืออุปสรรค จะติดลบข้อละ -1 คะแนน

“คะแนนเอามาใช้เทียบระยะห่างระหว่างตัวเรากับอาชีพที่เราชอบว่าเราเหมาะกับอาชีพนั้นแค่ไหน คะแนนแต่ละด้านสามารถนำมาใช้วิเคราะห์ได้ว่าอะไรที่เราขาดไป แล้วเราจะวางแผนอย่างไรต่อ”

ภัทรพลเสริมว่า บางครั้งทำออกมาแล้วได้คะแนนน้อย ก็จะแนะนำคนที่ใช้แบบทดสอบนี้ว่า ให้มีความมุ่งมั่นและลองหาทางเติมเต็มคะแนนที่หายไป ชวนเขาสำรวจลู่ทางว่าพอจะมีทางไหนที่ทำได้บ้างหากสนใจในอาชีพนั้นจริงๆ แต่ถ้าลองคิดแล้วมันเกินความสามารถ ก็จะแนะนำให้กลับมาดูอาชีพอื่นๆ ที่เราสนใจ เผื่อมีอาชีพอื่นที่ทักษะของเราสอดคล้องมากกว่า

เรื่อง : ธันยพร เกษรสิทธิ์
ภาพถ่าย : อธิคม แสงไชย
ภาพประกอบ : ภัทราภรณ์ สงสาร

The post โมเดลชีวิต 6 ด้าน : ให้เด็กเห็นตัวเองในด้านที่ไม่เคยเห็น รู้จักตัวเอง วางเป้าหมาย ด้วยแนวทางที่ชัดเจน ไม่ตัดสินของสมาคมศูนย์การเรียนและบ้านเรียนไทยมุสลิม first appeared on กสศ..

ขณะที่ครูจำนวนมากไม่ได้ทำหน้าที่ “สอน” เพียงอย่างเดียว แต่ยังต้องแบกรับทุกบทบาท

ธุรการ–การเงิน
ประชาสัมพันธ์
ช่างเทคนิค–ซ่อมบำรุง
ฯลฯ

ผลกระทบที่น่าห่วง

ครู 44.7% ภาระงานล้นมือ กระทบคุณภาพการสอน
ครูถึง 63% ไม่สามารถรักษาสมดุลชีวิตและการทำงานได้

ในวันครูปีนี้ กสศ. เสนอให้ “คืนเวลาการสอนให้ครู” ด้วยการลดงานเอกสารที่ไม่จำเป็น แยกงานสนับสนุนออกจากงานสอน และจ้างบุคลากรเฉพาะทาง เพื่อให้ครูได้ทำหน้าที่หลักอย่างเต็มศักยภาพ

วันครู…เสียงสะท้อนจากงานวิจัยที่อยากให้สังคมได้ยิน

การดูแลครู คือการดูแลอนาคตของเด็กทุกคน

#วันครู

The post ของขวัญวันครูที่ดีที่สุด คือระบบที่ไม่ทำให้ครูต้องแบกทุกอย่างไว้คนเดียว และทำให้ครูได้สอนอย่างเต็มที่ first appeared on กสศ..

The post เพราะมองหาจึงมองเห็น 7,322 ชีวิตเด็กนอกระบบที่เคยหลุดหาย วันนี้ถูกค้นพบ และได้รับการมองเห็นตัวตนจากการเชื่อมข้อมูลของ “พม. Smart x กสศ.” first appeared on กสศ..

“หนูซ้ำชั้น 3 รอบ” 

“อยู่กับยาย 2 คน พ่อแม่ไม่รู้ไปไหนเลยต้องออกเรียนมาทำงาน”

หลากหลายสาเหตุที่ทำให้เด็กคนหนึ่ง ‘หลุดออกจากระบบการศึกษา’ ไม่ใช่แค่เกเร ไม่รักเรียน หรือเรียนไม่เก่งอย่างที่อคติสังคมอาจเข้าใจไปในทางนั้น 

880,463 คนคือจำนวนคงเหลือของเด็กและเยาวชนอายุ 3-18 ปี ที่อยู่นอกระบบการศึกษาในปี 2567 ซึ่งเป็นผลสำรวจจากฐานข้อมูล Thailand Zero Dropout

งานวิจัยเชิงสํารวจเพื่อศึกษาข้อมูลของเด็กนอกระบบการศึกษาภายใต้ “โครงการการสนับสนุนและพัฒนากลไกการขับเคลื่อนครูและเด็กนอกระบบการศึกษา” โดยการพัฒนาของกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) วิเคราะห์จำนวนเด็กนอกระบบการศึกษาจำแนกตามสาเหตุของการออกนอกระบบการศึกษาพบว่า มีสาเหตุมาจากความยากจนมากที่สุด ร้อยละ 46.70 รองลงมาคือ มีปัญหาครอบครัว ร้อยละ 16.14 ออกกลางคัน/ถูกผลักออก ร้อยละ 12.03 ไม่ได้รับสวัสดิการด้านการศึกษา ร้อยละ 8.88 ปัญหาสุขภาพ ร้อยละ 5.91 อยู่ในกระบวนการยุติธรรม ร้อยละ 4.93 และได้รับความรุนแรง ร้อยละ 3.63

รวมถึงปัจจัยแวดล้อมอื่นๆ อีกเช่น ไม่อยากเรียน ต้องการทำงาน ตั้งครรภ์ในวัยเรียน มีครอบครัว ไม่มีสัญชาติไทย ไม่มีบัตรประชาชน พิการ ยาเสพติด ฯลฯ โดยที่สำคัญที่สุดคือเด็กกลุ่มนี้กำลังเผชิญกับปัญหาที่โยงใยซับซ้อนมากกว่า 1 ปัญหา โดยที่ไม่สามารถแก้เพียงเรื่องหนึ่งเรื่องใด แล้วจะหลุดพ้นจากวิกฤตได้

นเรศ สงเคราะห์สุข หรืออาจารย์ต๋อม รองหัวหน้าโครงการหนุนเสริมทางวิชาการและการจัดการความรู้สำหรับการพัฒนาเด็กนอกระบบการศึกษา กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) ลงหน้างานคุยกับเด็ก และศึกษาเรื่อง ‘ปัญหาเด็กและเยาวชนนอกระบบการศึกษา’ ทำให้พบว่าระบบการศึกษาไทยในปัจจุบันไม่สามารถรองรับความแตกต่างของบริบทหรือเงื่อนไขของเด็กแต่ละคนได้

เหมือนเรื่องราวที่เกิดขึ้นกับสองพี่น้องที่หมู่บ้านกองผักปิ้ง อำเภอเชียงดาว จังหวัดเชียงใหม่ 

“ผมโดนครูตีจนขาแตก เลือดออกเยอะมาก  ไม่รู้เหมือนกันว่าโดนครูตีเพราะอะไร แรกๆ ครูบอกว่าผมเรียนไม่ทันเพื่อน บอกพัฒนาการช้า แต่น้องสาวผมก็โดนตีเหมือนกัน ไม่แน่ใจว่าเพราะพวกเราเป็นลาหู่ กลุ่มหมู่บ้านที่จนที่สุดที่นี่หรือเปล่า พ่อแม่เลยให้ออกโรงเรียนดีกว่า” 

ดังนั้นแล้วการแก้ปัญหาของเด็กหลุดระบบถึงต้องทำงานกับหลายภาคส่วน และสิ่งที่สำคัญคือการสร้างพื้นที่ปลอดภัยของเด็กจริงๆ แบบที่พวกเขาไม่ต้องกลับเข้าโรงเรียนก็ได้ ซึ่งนับเป็น 1 ใน 4 มาตรการหลักของนโยบาย Thailand Zero Dropout ด้วยการสร้างรูปแบบการเรียนรู้ที่ยืดหยุ่น เช่น 1 โรงเรียน 3 รูปแบบ ศูนย์การเรียนรู้ การเรียนออนไลน์ผ่าน Mobile School การเทียบโอนหน่วยกิตเพื่อรับรองวุฒิการศึกษา ฯลฯ

“พื้นที่ปลอดภัยของเด็กๆ ไม่ใช่แค่ตามตัวเด็กที่หายไป หรือนำเด็กกลับเข้าโรงเรียน แต่คือสร้างรูปแบบการเรียนรู้ที่ยืดหยุ่น มอบทักษะชีวิต อาชีพให้เด็กเรียนรู้และมีรายได้ควบคู่กันไป ปัจจุบันมี 40 หน่วยการเรียนรู้ ภายใต้โครงการพัฒนาการเรียนรู้สำหรับเยาวชนนอกระบบการศึกษา จากการร่วมมือของ กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.)  คือหน่วยจัดการเรียนรู้สำหรับเยาวชนนอกระบบการศึกษา ที่สามารถนำไปตอบโจทย์เป้าหมาย Thailand Zero Dropout ที่เป็นกระบวนการสร้างพื้นที่ปลอดภัยที่เป็นรูปธรรมที่ทำได้”นเรศ สงเคราะห์สุข  อธิบาย 

ที่มา :
7 สาเหตุที่ทำให้เด็กออกนอกระบบการศึกษา
เด็กหลุดจากระบบการศึกษา ไม่ใช่แค่เรื่องของพวกเขา…แต่เป็นเรื่องของเราทุกคน

The post ไม่มีเด็กคนไหนอยากหลุดระบบ แต่เพราะ… first appeared on กสศ..

The post 3 ชุดทักษะแห่งอนาคต เพื่อความสำเร็จตั้งแต่วันนี้ first appeared on กสศ..

1. สร้างพื้นที่ปลอดภัย ให้เด็ก ๆได้ถ่ายทอดอารมณ์ ความรู้สึกที่มี อนุญาตให้ทุกอารมณ์เกิดขึ้นได้ เศร้า เสียใจ ร้องไห้ได้
2. เคียงข้าง ปลอบประโลม มองตา รับฟังใช้หลักการทวน และสะท้อนสิ่งที่เด็กๆ เล่า
3. อธิบายเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นตามความเป็นจริง ใช้คำอธิบายง่ายๆ ต่อเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นให้เหมาะสมกับช่วงวัย
ของเด็กๆ
4. สร้างกิจวัตรที่แน่นอน เพื่อสร้างความมั่นคงทางจิตใจ
5. สร้างโอกาสในการถ่ายทอดอารมณ์ความรู้สึก อาจจะผ่าน กิจกรรมการเล่น

หมายเหตุ : จากหนังสือการเล่นเพื่อดูแลจิตใจเด็ก ๆ ที่เผชิญความสูญเสีย
จัดทำโดย กสศ.

ทั้งนี้ หากต้องการสนับสนุนการช่วยเหลือ สามารถติดต่อโดยตรงไปยังเครือข่ายเพื่อน กสศ. ตามรายละเอียดด้านล่าง 
• นางสาวณัฐการณ์ รัตตะกุญชร 0934464775 ประสานพื้นที่ จ.บุรีรัมย์
• นางสาวปริมประภา สุวรรณพรม 0981473445 ประสานพื้นที่ จ.สุรินทร์
• นางสาวขวัญจิรา พลพวก 0972625940 ประสานพื้นที่ จ.อุบลราชธานี
• นางสาวเบญจพร ดีพร้อม 0902707608 ประสานพื้นที่ จ.ศรีสะเกษ

หรือ สอบถามข้อมูลเพิ่มเติม Call center กสศ. โทรศัพท์ : 02-079-5475

The post 5 หลักสำคัญ การดูแลใจเด็ก first appeared on กสศ..

 แต่นี่ไม่ใช่แนวคิดใหม่…
มันมี “ราก” มาตั้งแต่ รัฐธรรมนูญปี 2540
ที่ประชาชนมีส่วนร่วมออกแบบ “สิทธิในการจัดการศึกษา” ด้วยตนเอง จนต่อมาเป็น พระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2542

 เจตนารมณ์คือ…
“เปิดโอกาสให้สถาบันทางสังคมที่มีความพร้อม มาช่วยรัฐจัดการศึกษาขั้นพื้นฐาน”
ทั้งครอบครัว ชุมชน ศาสนา บุคคล องค์กรวิชาชีพ หรือแม้กระทั่งสถานประกอบการ

 ศูนย์การเรียนภายใต้มาตรา 12 มี กฎกระทรวงรองรับ 6 ฉบับ ได้แก่:
 ครอบครัว (ปี 2547)
 สถานประกอบการ (ปี 2547)
 สถาบันศาสนาพุทธ (ปี 2548)
 บุคคล (ปี 2554)
 องค์กรวิชาชีพ (ปี 2554)
 องค์กรชุมชนและองค์กรเอกชน (ปี 2555)

 อ้างอิงตามมาตรา 12, มาตรา 18(3) และมาตรา 53 วรรคสอง เปิดกว้างให้ประชาชนสามารถจัดการศึกษาได้ ยกเว้นใบประกอบวิชาชีพครู หากมีความพร้อมและยึดประโยชน์สูงสุดของผู้เรียนเป็นสำคัญ

 ที่มา: Workshop “การจัดการศึกษาในศูนย์การเรียน”
จัดโดยองค์กรชุมชน องค์กรเอกชน และสถานประกอบการ ตามมาตรา 12
เพื่อสร้างโอกาสใหม่ให้เด็กและเยาวชนนอกระบบ ภายใต้แนวคิด
Thailand Zero Dropout
 เอกสารประกอบการประชุม: คลิก
 รับชมวิดีโอย้อนหลัง: https://youtu.be/a-LaWwffEuo?si=s-bHLAoTJdIpjAWq

สนับสนุนโดย กสศ. กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา
 Visual note สวยๆ โดย: Chanthi.moon – Visual Note Taker
ร่วมสังเคราะห์ข้อมูล: GroundLoud

 เมื่อโลกเปลี่ยนเร็วขนาดนี้…
“การศึกษา” ยังไหวอยู่ไหม?

ปลายปีที่ผ่านมา ประชากรโลกแตะ 8 พันล้านคน
แต่จำนวน “เด็กเกิดใหม่” ในไทยกลับไม่ถึง 500,000 คน
ในขณะที่สังคมผู้สูงวัยพุ่งขึ้น
สัดส่วนคนสูงวัยในประเทศไทยจะทะลุ 30% ภายในไม่กี่ปีข้างหน้า
 แล้ว…ใครจะดูแลพวกเขา/พวกเรา?
ถ้าเด็กที่เกิดน้อยลงเรื่อยๆ
ยังเติบโตในระบบการศึกษาที่ ไม่ช่วยให้พวกเขาเติบโตเต็มศักยภาพ

 เรากำลังอยู่ในโลกที่…
• AI เข้ามาแทนแรงงานมนุษย์โดยไม่รู้ตัว
• เศรษฐกิจแย่งชิงความสนใจ (Attention Economy)
ดึงเราให้อยู่หน้าจอนานถึง 8–9 ชั่วโมงต่อวัน
• เด็กเจนใหม่ (Gen Alpha) เผชิญภาวะซึมเศร้ามากกว่า 50%
และมีอัตราพยายามฆ่าตัวตาย เพิ่มขึ้นถึง 100%
• มนุษย์กำลังสูญเสียสุขภาวะ
→ กายภาพ: จากอาหารแปรรูป (Ultra-processed food)
→ จิตใจและจิตวิญญาณ: จากความเครียด ความทุกข์ และการขาดความหมายในชีวิต
• สังคมขับเคลื่อนด้วยแพลตฟอร์มที่เห็น “กำไร” มากกว่า “คุณค่า” บูลลี่ ข้อมูลปลอม มิจฉาชีพแฝงอยู่ทุกมุม

 แล้วระบบการศึกษาเรายังสอนแบบเดิม?
• ยังใช้ หลักสูตรปี 2551 อยู่หรือเปล่า?
• ยังเน้นการจำ ทำข้อสอบ วัดผลด้วยเกรดเพียงอย่างเดียว?
ถ้า การศึกษาไม่ปรับตัว
เด็กๆ จะโตมาเป็นแค่ “เบี้ยในเกม” มากกว่าเป็น “คนสร้างเกม”

 ถึงเวลาแล้วหรือยัง…
ที่เราจะ ออกแบบการเรียนรู้ใหม่
ให้สอดรับกับโลกที่หมุนเร็วขึ้นทุกวัน
และให้มนุษย์เติบโตได้ มากกว่าวุฒิ
ไม่ว่าอยู่ในระบบ นอกระบบ หรือเรียนตามอัธยาศัย
สิ่งที่เรียน ต้องใช้ได้จริง
และ ต้องช่วยให้ผู้เรียนพบ “ความหมายของชีวิต” บางอย่างในตัวเอง

 ที่มา:
อาจารย์วิเชียร ไชยบัง ใน Workshop “การจัดการศึกษาในศูนย์การเรียน” โดยองค์กรชุมชน องค์กรเอกชน และสถานประกอบการ ตามมาตรา 12 เพื่อแก้ปัญหาเด็กนอกระบบ ภายใต้แนวคิด Thailand Zero Dropout

แม้โลกจะเปลี่ยนเร็ว
แต่…โรงเรียนก็ “พยายามจะเปลี่ยน”
ในยุคที่ทุกอย่างหมุนเร็วและท้าทาย
หลายโรงเรียนพยายามออกแบบการเรียนรู้ให้ไม่เหมือนเดิมอีกต่อไป
 จากการสอนในห้องเรียน → สู่ Project-Based Learning
ที่ให้ผู้เรียนลงมือทำ ฝึกคิด วิเคราะห์ แก้ปัญหา
เพื่อ “เรียนรู้จากโลกจริง” ไม่ใช่แค่จำเนื้อหาในหนังสือ
เพราะพวกเขารู้ว่า…
การศึกษาแบบเดิม ไม่พออีกต่อไปแล้ว

 ตัวอย่างสำคัญ: โรงเรียนลำปลายมาศพัฒนา
“การศึกษา ไม่ว่าจะในระบบ นอกระบบ หรือเรียนรู้ด้วยตนเอง
ควรทำให้สิ่งที่เรียน
 ใช้ได้จริงในชีวิต
 พาให้คนๆ หนึ่ง พบความหมายในตัวเอง”
 หลักสูตรใหม่จึงวางความสำคัญไว้ 3 หลัก:
1. ความสามารถในการอ่าน สื่อสาร เข้าใจ
2. ความสามารถในการประยุกต์ใช้ความรู้ (Functional Literacy)
3. ความสามารถเชิงสมรรถนะ แก้ปัญหาในบริบทจริง
การศึกษาควรพาเด็กไปไกลกว่าวิชาการ คือ…
 สุขภาวะทางกาย
 สุขภาวะทางใจ
 สุขภาวะทางสังคม
 สุขภาวะทางจิตวิญญาณ
 และ “เจตจำนง” ที่เด็กจะตอบได้ว่า
“ฉันเกิดมาเพื่ออะไร?”

 โรงเรียนลำปลายมาศพัฒนา
ออกแบบกระบวนการเติบโตของมนุษย์ ตั้งแต่เล็กจนโต
ผ่านการศึกษาตามช่วงวัยด้วยจิตศึกษา และ PBL โดย
 อนุบาล – วัยก่อรูป
• สร้าง EF (Executive Functions)
• พัฒนาอารมณ์ สมาธิ ความมั่นคงทางจิต
• เล่นเป็น ทำเป็น ผ่านจิตศึกษาและธรรมชาติ
 ประถม – วัยสร้าง
• ฝึกคิด ตั้งคำถาม สื่อสาร เลือก
• รู้จัก “ฉันเป็นใคร”
 มัธยมต้น – วัยเก็บเกี่ยว สร้างอัตลักษณ์
• ม.1–2: เรียนเท่าที่จำเป็น เพื่อเปิด “พื้นที่ชีวิต” ให้เด็กค้นพบเส้นทางของตัวเอง
• ม.3: เด็กจะเริ่มพุ่งเป้าการเรียนไปสู่สิ่งที่ตนมุ่งมั่นจริง

………
 แนวคิดนี้เชื่อว่า…
“การศึกษาที่ดี ไม่ควรปล่อยให้เด็กคนใดล้มเหลว”
โดยเฉพาะในช่วงอายุ 15 ปีแรก ที่สำคัญต่อการก่อรูป Self-concept – เป้าประสงค์ของชีวิต
 และที่สำคัญ…
AI ควรเป็น “เครื่องมือ” ไม่ใช่ “สิ่งที่กลืนชีวิตมนุษย์”
ถ้าเด็กไม่มี ปัญญาภายใน
AI อาจดึงเขาออกจากเจตจำนงชีวิต ก่อนที่เขาจะรู้ว่า…
“ฉันอยากเป็นอะไร”

 การศึกษาแบบนี้ เรียบง่าย แต่แม่นยำ
เพราะมันพามนุษย์ ให้รู้จักชีวิต ไม่ใช่แค่รู้จักวิชา

 ถ้าการศึกษาไม่เปลี่ยน…
เรากำลัง “บีบคั้นเด็กที่เกิดใหม่”
ให้เติบโตในโลกที่ต้องการคุณภาพมากกว่าเดิม
แต่ระบบ…กลับไม่เท่าทัน

แล้วเราควรมี “พื้นที่ทางการศึกษา” แบบไหน?
ที่ให้เด็กได้ “ยืดหยุ่น”
ได้ “เข้าใจโลก” และ “เข้าใจตัวเอง”
แม้จะอยู่นอกโรงเรียนก็ตาม

 เมื่อโรงเรียนพยายามปรับ…แต่ระบบวิถีเดิมยังไม่ยืดหยุ่น?

แม้หลายโรงเรียนจะพยายามปรับการเรียนรู้ให้ตอบโจทย์ผู้เรียนมากขึ้น
แต่ก็ยังมีโรงเรียนอีกจำนวนไม่น้อยที่ต้องเผชิญกับ “กฎ–ระเบียบ–ข้อบังคับ”
ที่… ไม่ยืดหยุ่นมากพอ จน “เปลี่ยนแปลง” ได้ยาก

 ตัวอย่างข้อจำกัดที่หลายโรงเรียนเจอ:
•  หลักสูตร พ.ศ. 2551 ที่ยังใช้โครงสร้างแบบเดิม
•  ตัวชี้วัดแบบลงรายละเอียดรายหน่วย
•  มาตรฐานการเรียนรู้ใน 8 กลุ่มสาระ
•  เงื่อนไข “เวลาเรียน” ที่นับแค่ในห้องเรียนเท่านั้น
•  กำหนดอายุของผู้เรียนไว้ที่ 6–18 ปี
 ข้อจำกัดเหล่านี้ ทำให้หลายโรงเรียน…
“อยากปรับ แต่ก็ปรับได้ยากเหลือเกิน”
 และเมื่อระบบไม่ยืดหยุ่นพอ
เด็กบางคนจึงค่อยๆ หลุดออกจากระบบ
บางคนมีข้อจำกัดด้านสุขภาพ
บางคนต้องทำงานเลี้ยงครอบครัว
บางคนเรียนไม่ทันเพื่อน หรือไม่มีบ้านให้อยู่เป็นหลักแหล่ง
และบางคน…ก็แค่รู้สึกว่า
“การเรียนแบบนี้ไม่ตอบโจทย์ชีวิตเขาเลย”

 คำถามจึงเริ่มดังขึ้นในหลายพื้นที่ว่า…
“นอกจากโรงเรียนแล้ว… เรายังมีการศึกษารูปแบบอื่นๆ ได้ไหม?”
“สามารถจัดการศึกษาให้กับเด็กนอกระบบ โดยไม่ติดกรอบแบบเดิม ได้หรือเปล่า?”
“เด็กที่อยู่นอกระบบยังมีสิทธิ์ได้รับการเรียนรู้อย่างมีคุณภาพไหม?”

 เมื่อ “โรงเรียนไม่ตอบโจทย์ทุกคน”
ยังมี “ศูนย์การเรียน” ที่จัดการศึกษาได้อย่างยืดหยุ่น
 จาก… “โรงเรียนเป็นฐาน”
สู่… “ผู้เรียนเป็นฐาน”
สู่… “ชุมชนเป็นฐาน”
และ… “บริบทชีวิตเป็นฐาน”
—
 ตัวอย่างศูนย์การเรียนที่มีอยู่จริงทั่วประเทศ ได้แก่:
•  ศูนย์การเรียนชุมชนธรรมชาติบ้านห้วยพ่าน จ.น่าน
หลักสูตร “ดิน น้ำ ป่า คน ความมั่นคงทางอาหาร” เด็กๆ เรียนรู้จากการดูแลป่า รักษาชีวิตตนเอง และภูมิปัญญาชุมชน โดยชุมชนเป็นผู้จัดเองภายใต้สิทธิชุมชนตามกฎหมาย
•  ศูนย์การเรียนไร่ส้มวิทยา จ.เชียงใหม่
จัดโดยมูลนิธิกระจกเงา จัดการศึกษาให้เด็กไร้สัญชาติชายแดน ตามหลักสิทธิเด็ก เน้นทักษะชีวิต อาชีพ และการรู้หนังสือเพื่อใช้ในชีวิตจริง
•  ศูนย์การเรียนชุมชนศรีสุวรรณสะเนพ่องวิถีกะเหรี่ยงทุ่งใหญ่นเรศวร จ.กาญจนบุรี
เด็กไทยชาติพันธุ์กะเหรี่ยงที่เติบโตในผืนป่ามรดกโลก เรียนรู้ควบคู่กับวิถีชีวิต ความศรัทธา และวัฒนธรรมกะเหรี่ยง
•  ศูนย์การเรียนดุลยพัฒน์ จ.ขอนแก่น
จัดโดยมูลนิธิดุลยพัฒน์ กลุ่มผู้ปกครองรวมตัวจัดการศึกษาแนววอลดอร์ฟ การศึกษาเพื่อชีวิตที่เชื่อมโยงหัวใจ ปัญญา และการกระทำ ให้เด็กเติบโตอย่างมีความหมาย กล้าคิด อ่อนโยน และเป็นตัวของตัวเอง
•  ศูนย์การเรียนบ้านอุ่นรัก จ.กาญจนบุรี
ดูแลเด็กๆ โดยเฉพาะกลุ่มแม่เลี้ยงเดี่ยวและเด็กในสภาวะเปราะบาง สร้างพื้นที่ที่เป็นทั้ง “บ้าน” และ “โรงเรียน” โอบรับเด็กอย่างเป็นองค์รวมทั้งร่างกาย จิตใจ และจิตวิญญาณ ตามแนวคิดแบบนีโอฮิวแมนนิสต์

 ศูนย์การเรียนคืออะไร?
คือสถานศึกษา โดยสถาบันทางสังคม ที่ออกแบบแผนการเรียน การจัดการเรียนรู้ และระบบประเมิน ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน โดยปรับใช้ให้สอดคล้องกับศักยภาพของผู้เรียนแต่ละคน
ที่ได้รับการรับรองจาก สพฐ.กระทรวงศึกษาธิการ อยู่ในกำกับ ดูแล ส่งเสริม ของสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา
แต่ ไม่ได้มีอำนาจบริหารจัดการโดยตรง เช่น การแต่งตั้งผู้บริหาร
—
 นี่ไม่ใช่แค่ “ทางเลือก”
แต่คือ “ทางรอด ความหวัง และมาตรฐานคุณภาพ”
ที่ตอบโจทย์การใช้ชีวิตจริงของผู้เรียน เสริมศักยภาพเฉพาะทาง
และเท่าทันโลกที่เปลี่ยนไปไกลแล้ว
การศึกษาไม่ควรอยู่แค่ในโรงเรียน
แต่อยู่ที่ “ตัวผู้เรียน” และ “บริบทที่เขามีชีวิตอยู่จริงๆ”
 และถึงเวลาแล้ว
ที่เราทุกคนจะช่วยกัน “เปิดพื้นที่แบบนี้ให้มากขึ้น”
เพื่อไม่ปล่อยให้ใครหล่นหาย
เพียงเพราะเขาไม่สามารถเรียนในแบบที่ระบบกำหนดไว้

การศึกษานั้นใหญ่เกินกว่าที่รัฐจะทำเพียงลำพัง
และลึกเกินกว่าที่จะออกแบบโดยไม่ฟังเสียงของ “ผู้เรียน”
—
เราคุยกันมา 5 หัวข้อ
ตั้งแต่โลกที่หมุนเร็ว → ระบบที่ไม่ทันโลก
→ โรงเรียนที่พยายามปรับ → ระบบเดิมที่ยืดไม่พอ
→ จนมาถึงคำถามสำคัญว่า…
“ใครล่ะ ที่จะจัดการศึกษาให้เด็กเหล่านั้น?”

แล้วเราก็ค้นพบว่า
ไม่ใช่แค่โรงเรียน ที่จัดการศึกษาได้
เพราะกฎหมายเปิดทางไว้ตั้งแต่ปี 2542 แล้วว่า…
 พระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2542
บัญญัติไว้ชัดเจนใน มาตรา 12 ว่า…
 “ครอบครัว บุคคล องค์กรชุมชนและองค์กรเอกชน สถานประกอบการ หรือสถานบันทางศาสนา ฯลฯ
มีสิทธิในการจัดการศึกษาได้”
และใน มาตรา 53 วรรคสอง ก็ระบุว่า…
 “ไม่บังคับใช้ใบประกอบวิชาชีพครู แก่บุคลากรทางการศึกษาที่จัดการศึกษาตามอัธยาศัย ในมาตรา 18 (3)”

มาตรา 12 และ มาตรา 53 วรรคสอง
คือประตูให้ครอบครัว ชุมชน องค์กรเอกชน
ได้ลุกขึ้นมา “จัดการศึกษา” ด้วยมือของตัวเอง
—
 “ศูนย์การเรียน”
แต่ศูนย์การเรียนก็ไม่ใช่สูตรสำเร็จ
ไม่ใช่การปล่อยให้เด็กเรียนตามใจ
และไม่ใช่สิ่งที่จะทดแทนระบบการศึกษาเดิมโดยสิ้นเชิง
มันคือ “การเสริม”
มันคือ “ช่องทางใหม่”
ที่ยืดหยุ่นพอให้คนไม่เหมือนกัน…ได้เรียนรู้ในแบบที่เป็นตัวเอง
และ มัน “ออกวุฒิการศึกษาได้จริง”
มัน “ออกแบบแผนการเรียนเฉพาะบุคคลได้จริง”
มัน “ประเมินผลในชีวิตจริงได้จริง”
และมัน “กลับคืนคุณค่าให้มนุษย์” ได้อย่างแท้จริง
—
เราจึงอยากชวนคุณไปต่อ
ในตอนถัดไป…ที่จะพูดถึง
 การเทียบโอนผลการเรียน
 การจัดแผนการเรียนให้เด็กกลุ่มเป้าหมายเฉพาะ
 การพาเด็กชายแดน เด็กชาติพันธุ์ เด็กนอกระบบการศึกษา กลับสู่การเรียนรู้…แม้ไม่ได้นั่งอยู่ในห้องเรียน
—
 เพราะสุดท้าย…
การศึกษาไม่ใช่เรื่องของการสอบผ่าน แต่คือการใช้ชีวิตได้อย่างมีเป้าหมาย
และศูนย์การเรียน…คือจุดเล็กๆ ที่เริ่มเปลี่ยนโลกของเด็กคนหนึ่งไปทีละคน

The post ศูนย์การเรียนรู้ the series ตอนที่ 1 : ศูนย์การเรียนรู้คืออะไร ? first appeared on กสศ..

ดร.ไกรยส ภัทราวาท ผู้จัดการกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) กล่าวว่า การดำเนินการรับสมัครทุนโอดอสในรุ่นที่ 1 ซึ่งเปิดรับสมัครนักเรียนชั้น ม.6 และ ปวช.3 โดยปิดการรับสมัครเมื่อวันที่ 9 ก.ค.ที่ผ่านมา ได้รับการตอบรับอย่างกว้างขวาง มีนักเรียนที่ได้รับการเสนอชื่อและยืนยันใบสมัครเรียบร้อยแล้วจำนวน 1,718 คน (แบ่งเป็นนักเรียน ม.6 จำนวน 1,551 คน และ ปวช.3 จำนวน 167 คน) ในจำนวนนี้กว่าครึ่งเป็นนักเรียนจากครัวเรือนยากจนและยากจนพิเศษ จำนวน 817 คน คิดเป็น 47.56% และอีก 901 คน หรือ 52.44% มาจากครัวเรือนที่มีรายได้ไม่เกินปีละ 12,000 บาท ที่สะท้อนให้เห็นชัดเจนคือ จากจำนวนนักเรียนทั้งหมดดังกล่าว มีถึง 1,278 คน ที่มีเกรดเฉลี่ยสะสมในช่วง 3.50–4.00 ซึ่งสะท้อนให้เห็นว่า เด็กยากจนจำนวนมากมีศักยภาพทางวิชาการสูง และหากได้รับโอกาสที่เหมาะสม ย่อมสามารถก้าวข้ามข้อจำกัดทางเศรษฐกิจและสังคมได้อย่างแน่นอน

“ผมขอขอบคุณครูและสถานศึกษาทุกแห่งที่ร่วมกันค้นหาและเสนอชื่อนักเรียนทุน ODOS รุ่นที่ 1 ทำให้เราค้นพบนักเรียนช้างเผือกที่มีผลการเรียนดีแต่มีต้นทุนชีวิตไม่เท่ากับคนอื่น ให้ได้เข้าถึงโอกาสทางการศึกษาที่สูงขึ้น ซึ่งบทบาทของสถานศึกษามีความสำคัญอย่างมาก เพราะครูและผู้บริหารโรงเรียนคือผู้ที่รู้จักนักเรียนดีที่สุด และเป็นกลไกหลักในการส่งต่อโอกาสให้ถึงมือเด็กที่เหมาะสม” ดร.ไกรยส กล่าว

“ทุน ODOS ของรัฐบาลจะเป็นส่วนหนึ่งของมาตรการที่ช่วยปิดช่องว่างสำคัญในเส้นทางการศึกษาของเด็กยากจน จากรายงานความเหลื่อมล้ำทางการศึกษาของ กสศ. พบว่า ในปีการศึกษา 2567 มีนักเรียนยากจนและนักเรียนยากจนพิเศษ จำนวนเพียง 22,345 คน จากนักเรียนทั้งหมด 165,585 คน หรือคิดเป็น 13.49% เท่านั้น ที่สามารถคงอยู่ในระบบการศึกษาจนสามารถเข้าศึกษาต่อในระดับอุดมศึกษาได้ ซึ่งต่ำกว่าค่าเฉลี่ยอัตราการเรียนต่อระดับอุดมศึกษาของประชากรไทยกว่า 2 เท่า”

“นี่คือโจทย์สำคัญที่ กสศ. ร่วมมือกับหน่วยงานต่าง ๆ ผลักดันการสร้างหลักประกันโอกาสทางการศึกษาให้เด็กเยาวชนตลอด 20 ปี จากปฐมวัยถึงมีงานทำผ่านการบูรณาการข้อมูลรายบุคคล”

นี่คือการใช้ประโยชน์จากฐานข้อมูลของนักเรียนยากจนพิเศษ 1.34 ล้านคน ระบบชี้เป้าและส่งต่อของกสศ. เพื่อให้น้อง ๆ ได้รับการสนับสนุนโอกาสทางการศึกษาเต็มศักยภาพจากแหล่งทุนต่าง ๆ ทั้ง ภาครัฐ เอกชน มูลนิธิ และประชาชน

The post ถอดรหัสเด็กช้างเผือกสมัครทุน ODOS กว่าครึ่งเป็นเด็กยากจนที่มีศักยภาพสูง first appeared on กสศ..

รายงานสถานการณ์ความเหลื่อมล้ำทางการศึกษาปี 2567 พบว่า มีเพียง 13.49% ของนักเรียนยากจนและยากจนพิเศษ ที่สามารถเรียนต่อในระดับอุดมศึกษา ซึ่งต่ำกว่าค่าเฉลี่ยของประเทศถึงกว่า 2 เท่า

จากความเข้าใจสภาพปัญหาเชิงลึกที่เป็นอุปสรรคต่อการมาเรียนของเด็ก และเยาวชนจากครัวเรือนยากจนพิเศษ กสศ.ได้พัฒนาทุนการศึกษาแบบมุ่งเป้า ร่วมกับหน่วยงานต่างๆ เพื่อเป็นหลักประกันโอกาสทางการศึกษา 20 ปีไร้รอยต่อ จากปฐมวัยถึงมีงานทำ ผ่านการบูรณาการข้อมูลรายบุคคลเพื่อสนับสนุนให้น้องๆ ได้เรียนต่ออย่างเต็มศักยภาพ

ทุนเสมอภาค …จุดเริ่มต้นของโอกาส
การจัดสรรเงินอุดหนุนแบบมีเงื่อนไขหรือทุนเสมอภาค สำหรับนักเรียนยากจนพิเศษช่วงชั้นอนุบาล – มัธยมศึกษาตอนต้น ราว 1.34 ล้านคน ในสถานศึกษา 6 สังกัด ในอัตรา 3,840-4,000 ต่อปีการศึกษา เพื่อช่วยแบ่งเบาภาระค่าใช้จ่ายในการมาเรียนนอกเหนือจากที่รัฐได้จัดสรรให้ เช่น ค่าเดินทางไปโรงเรียน ค่าอาหารเช้า ฯลฯ

กสศ.ได้ติดตามการมาเรียนของนักเรียนที่ได้รับจัดสรรเงินทุนเสมอภาคอย่างต่อเนื่อง ล่าสุดในปีการศึกษา 2567 พบว่านักเรียนมีอัตราการคงอยู่ในระบบการศึกษาอยู่ที่ร้อยละ 97.88 อีกทั้งยังมีแนวโน้วภาวะทุพโภชนาการที่ลดลงอย่างเห็นได้ชัด

 ทุนนวัตกรรมสายอาชีพชั้นสูง…สร้างคน สร้างโอกาส สร้างงาน
ทุนให้เปล่าที่สร้างโอกาสทางการศึกษาแก่เยาวชนผู้ขาดแคลนทุนทรัพย์และด้อยโอกาส มีโอกาสศึกษาต่อสายอาชีพ(ปวช./ ปวส./อนุปริญญา) ในสาขาซึ่งเป็นที่ต้องการของตลาดแรงงาน ราว 2,500 ทุน/ปี โดยทุนนี้สนับสนุนค่าใช้จ่ายรายเดือน ค่าธรรมเนียมการศึกษาในอัตราประหยัด และยังสนับสนุนทุนแก่สถานศึกษาพันธมิตร เพื่อพัฒนาระบบดูแล ความเป็นอยู่ สวัสดิภาพของนักศึกษา พัฒนาหลักสูตร กระบวนการเรียนการสอนให้มีคุณภาพสูง และส่งเสริมโอกาสการมีงานทำ

ทุนนวัตกรรมสายอาชีพชั้นสูง ประกอบด้วย ทุน 1 ปี หลักสูตรผู้ช่วยพยาบาล/ผู้ช่วยทันตแพทย์ ทุน 2 ปี ปวส./อนุปริญญา ทุน 5 ปี (ปวช.ต่อเนื่องปวส.) รวมทุนสะสม 13,924 ทุน จบการศึกษา 6,596 คน อัตราส่วนผู้มีงานทำ (ไม่รวมผู้ศึกษาต่อ) ร้อยละ 82.09 ค่าเฉลี่ยเงินเดือน 11,983.58 บาทต่อเดือน

ทุนพระกนิษฐาสัมมาชีพ….เต็มศักยภาพ สายอาชีพ
ทุนแรกของประเทศไทยที่สนับสนุนให้เยาวชนผู้ขาดแคลนทุนทรัพย์และด้อยโอกาส ที่จบการศึกษาสายอาชีพ มีผลการเรียนดีเยี่ยม และมีความสามารถพิเศษ โดยเฉพาะด้านนวัตกรรมและเทคโนโลยี ศึกษาต่อระดับปริญญาตรีถึงปริญญาเอก ปัจจุบันสนับสนุนแล้ว 6 รุ่น รวม 196 ทุนในสถาบันอุดมศึกษา 51 แห่ง กระจายตัวในทุกภูมิภาค รวม 34 จังหวัด แบ่งเป็นทุนระดับปริญญาตรี 81 ทุน และทุนระดับปริญญาโท 17 ทุน มีนักศึกษาทุนที่สำเร็จการศึกษาแล้ว 94 ทุน นักศึกษาทุนที่จบการศึกษาระดับปริญญาตรี เข้าสู่โลกของการทำงานหลากหลายสาขาอาชีพ ได้แก่ เข้าทำงานานเป็นครู-อาจารย์ ทำงานในหน่วยงานของรัฐและภาคเอกชน รวมทั้ง ประกอบอาชีพส่วนตัว

ทุนครูรัก(ษ์)ถิ่น…สร้างครูนักพัฒนาของชุมชน
ทุนสร้างโอกาสสำหรับเยาวชนขาดแคลนทุนทรัพย์ในพื้นที่ห่างไกล ที่มีใจรักในวิชาชีพครู ได้รับทุนเรียนครูจนจบปริญญาตรีอย่างมีคุณภาพ ปีละประมาณ 300 คน จำนวน 5 รุ่น เพื่อกลับไปเป็นครูนักพัฒนาชุมชนในโรงเรียนขนาดเล็กในพื้นที่ห่างไกลซึ่งเป็นบ้านเกิด ประมาณ 1,500 แห่ง เพื่อลดปัญหาขาดแคลนครู และปัญหาการโยกย้ายครูในอนาคต นอกจากนี้ยังทำงานกับสถาบันผลิตและพัฒนาครู เพื่อให้เกิดการปรับปรุงหลักสูตรและจัดการเรียนรู้สำหรับโรงเรียนขนาดเล็กในพื้นที่ห่างไกล ปัจจุบันนักศึกษารุ่นที่ 1 จำนวน 327 คนสำเร็จการศึกษาตามเป้าหมายและบรรจุในโรงเรียนพื้นที่ห่างไกล 285 โรงเรียน

ทุนโอดอส(ใหม่) ….เส้นทางช้างเผือกของประเทศ
อีกหนึ่งทุนการศึกษามุ่งเป้า (Precision Education Scholarship) เพื่อกระจายโอกาสทางการศึกษาให้นักเรียนผู้ขาดแคลนทุนทรัพย์ แต่มีผลการเรียนดี และมีศักยภาพ ศึกษาต่อ ตั้งแต่สำเร็จการศึกษาภาคบังคับ(ม.3) จนสำเร็จการศึกษาระดับ ม.ปลาย/ปวช. – ปริญญาตรี ทั้งในและต่างประเทศได้เต็มศักยภาพ โดยเริ่มต้นจากสาขาที่สอดคล้องกับความต้องการของประเทศด้าน STEM และ STEM + ซึ่งเป็นการแก้ไขปัญหาที่มีเด็กช้างเผือก จำนวนมากกว่า 20,000 คน ที่หลุดออกจากระบบการศึกษาหลังสำเร็จการศึกษาภาคบังคับในทุกปี

หากเราสามารถรักษานักเรียนยากจนพิเศษให้อยู่ในระบบการศึกษาได้ จะเป็นกุญแจสำคัญที่ช่วยให้ครัวเรือนก้าวข้ามกับดักความยากจนข้ามรุ่นได้ด้วยระดับรายได้ที่เพิ่มสูงขึ้นหลังเรียนจบ

ฐานข้อมูลของนักเรียนยากจนพิเศษ 1.34 ล้านคน จะอยู่ในระบบชี้เป้าและส่งต่อเพื่อให้น้อง ๆ ได้รับการสนับสนุนโอกาสทางการศึกษาเต็มศักยภาพจากแหล่งทุนต่าง ๆ ทั้ง ภาครัฐ เอกชน มูลนิธิ และประชาชนอีกด้วย

The post 5 ทุนการแบบมุ่งเป้า สร้างโอกาสเพื่อเด็กและเยาวชน พัฒนาเต็มศักยภาพ first appeared on กสศ..