จากการเก็บข้อมูลเพื่อค้นหากลุ่มเป้าหมายสำหรับเข้าร่วมโครงการพัฒนาอาชีพการผลิตผ้าของสตรีภูซาง จังหวัดพะเยา ในพื้นที่ 3 หมู่บ้านในอำเภอภูซาง ได้แก่ บ้านฮวก บ้านใหม่รุ่งทวี และบ้านคอดยาว พบว่า กลุ่มสตรีจากทั้งสามหมู่บ้านแบ่งออกได้เป็น 2 เชื้อชาติ คือกลุ่มสตรีม้งและกลุ่มสตรีลาว ซึ่งมีทักษะการผลิตผ้าต่างกัน โดยกลุ่มสตรีลาวจะมีทักษะการทอผ้าติดตัวมาตั้งแต่เด็ก ส่วนกลุ่มสตรีม้งจะถนัดการปักลายและการเขียนเทียน โดยที่ผ่านมา ทั้งสองกลุ่มต่างคนต่างทำ ต่างคนต่างขาย ไม่เคยพบปะ แลกเปลี่ยนความรู้กัน

เหมือนฝัน ยองเพชร สมาชิกศูนย์การศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัยอำเภอภูซาง และผู้รับผิดชอบโครงการ อธิบายว่า เป้าหมายของโครงการนี้คือการยกระดับผ้าภูซาง ซึ่งผสานเอกลักษณ์ของกลุ่มสตรีทั้งสองกลุ่มให้เป็นผลิตภัณฑ์ที่มีคุณภาพและเป็นที่รู้จักในวงกว้าง ผ่านการกำหนดหลักสูตรที่สอดคล้องและตอบโจทย์ความต้องการของกลุ่มเป้าหมายทั้ง 50 คน ได้แก่ กลุ่มสตรีจากบ้านฮวก 20 คน, บ้านใหม่รุ่งทวี 15 คน, และบ้านคอดยาว 15 คน 

โดยกระบวนการที่คณะทำงานวางไว้มี 3 ขั้นตอน ดังนี้ (1) การพัฒนาทักษะการผลิตผ้าทอ ผ้าเขียนเทียน และผ้าปักลายม้ง (2) การจัดอบรมการออกแบบตัดเย็บ เช่น การสร้างแบบ การตัดเย็บ และการออกแบบเสื้อผ้าให้ทันสมัย และ (3) การตลาดออนไลน์ เช่น การสร้างเพจ การถ่ายรูป การแนะนำสินค้า และการไลฟ์ขายสินค้า ซึ่งเหมือนฝันเสริมว่า การอบรมตั้งแต่ขั้นตอนการผลิตไปจนถึงการจำหน่าย จะส่งผลดีต่อกลุ่มเป้าหมายอย่างมั่นคงในอนาคต

ทั้งนี้ คณะทำงานได้นำความแตกต่างด้านชาติพันธุ์ และกระบวนการออกแบบตัดเย็บของกลุ่มสตรีทั้งสองกลุ่ม มาผสานรวมเป็นเทคนิคการ Mix and Match ซึ่งต่อยอดมาจากงานอดิเรกของกลุ่มเป้าหมาย นั่นคือการเย็บผ้า ผนวกกับการสอบถามความต้องการของกลุ่มเป้าหมายโดยตรง จนกลายเป็นหลักสูตรการออกแบบตัดเย็บที่มีวิทยากรจากภายนอกเข้ามาถ่ายทอดความรู้ ควบคู่กับการสืบสานทักษะการทอผ้า การปักลาย และการเขียนเทียน ให้กลุ่มเป้าหมายในแต่ละหมู่บ้าน ทำให้เยาวชนรุ่นใหม่หันมาสืบทอดภูมิปัญญาด้านนี้มากขึ้น และส่งผลให้ภูมิปัญญาผ้าภูซางคงอยู่ต่อไป 

วรวลัญจ์ สิงห์สุวรรณ หนึ่งในคณะทำงาน เล่าถึงบรรยากาศการอบรมหลักสูตรการออกแบบตัดเย็บว่า เธอสังเกตเห็นความตั้งใจของกลุ่มเป้าหมายที่ต้องการเรียนรู้การออกแบบตัดเย็บอย่างมุ่งมั่น และจากที่ปกติแล้ว กลุ่มสตรีทั้งสองกลุ่มไม่เคยพูดคุย แลกเปลี่ยนความรู้กัน กระบวนการอบรมก็เปิดโอกาสให้พวกเธอแลกเปลี่ยนความรู้มากขึ้น จนเกิดระบบช่วยเหลือกันและกัน ซึ่งแสดงถึงความสัมพันธ์อันดีในชุมชน และต่อยอดเป็นการรวมภูมิปัญญาด้านผ้าของทั้งสามหมู่บ้าน ทั้งการทอผ้าของบ้านฮวก การปักลายของบ้านใหม่รุ่งทวี และการเขียนเทียนของบ้านคอดยาว ไว้บนผ้าผืนเดียวกัน

“โครงการนี้ ทำให้เกิดแนวคิด Mix and Match ที่สามารถบอกใครต่อใครได้ว่า นี่แหละคือผ้าภูซาง” วรวลัญจ์กล่าว และเสริมว่า ในอนาคตอันใกล้นี้ ทีมงานและนายอำเภอได้สร้างเป้าหมายร่วมกันว่า จะผลักดันภูมิปัญญาที่ผสานรวมของทั้งสามหมู่บ้าน ให้กลายเป็น ‘แบรนด์ผ้าภูซาง’ ขึ้นให้ได้ เพื่อส่งผลิตภัณฑ์ผ้าภูซางไปโลดแล่นบนตลาดออนไลน์

สาเหตุที่การตลาดออนไลน์มีบทบาทสำคัญ สืบเนื่องมาจากสถานการณ์แพร่ระบาดของเชื้อไวรัสโควิด-19 ซึ่งส่งผลกระทบไปทั่วโลก คณะทำงานจึงต้องปรับหลักสูตรการอบรมใหม่ ด้วยการนำหลักสูตรการตลาดออนไลน์มาเป็นหลักสูตรแรก จากเดิมที่วางแผนให้หลักสูตรการตัดเย็บเป็นหลักสูตรแรก เพราะสถานการณ์ดังกล่าวส่งผลให้ทุกคนต้องอยู่บ้านเป็นหลัก ตามมาตรการอยู่บ้าน หยุดเชื้อ เพื่อชาติ 

ด้าน วสันต์ สุธรรมมา หนึ่งในคณะทำงาน กล่าวว่า “เราพยายามทำอย่างไรก็ได้ ให้เขาขายสินค้าได้ เพราะถ้าเราเปลี่ยนความคิดของเขาตรงนี้ได้ แล้วเขาสามารถขายสินค้าด้วยตัวเองจากพื้นที่ชุมชน เขาก็จะมีรายได้เข้ามา โดยที่ไม่ต้องไปทำงานที่อื่น” เพราะบริบทสังคมในปัจจุบันมีการใช้เทคโนโลยีมากขึ้น ทุกคนสามารถเข้าถึงสื่อออนไลน์เพียงปลายนิ้วสัมผัส การนำเทคโนโลยีมาปรับใช้กับการขายจึงเป็นเรื่องจำเป็น 

คณะทำงานจะสอดแทรกการวิเคราะห์พฤติกรรมผู้บริโภค การถ่ายรูปลงเพจ รวมไปถึงการถ่ายทอดสดทางเฟซบุ๊ก ลงไปในหลักสูตรการตลาดออนไลน์ ซึ่งวสันต์อธิบายว่า “สิ่งแรกที่ต้องเรียนรู้ก็คือ การทำเนื้อหาหลักสูตรให้กลุ่มเป้าหมายสามารถอธิบายจุดเด่นของสินค้าได้ และเมื่อเขาเข้าใจตรงนี้เพียงพอแล้ว ขั้นตอนต่อมาจึงค่อยเสริมเรื่องเทคนิคต่างๆ เช่น การถ่ายรูป การโพสต์ขายสินค้า”  

ผลสำเร็จที่สามารถการันตีประสิทธิภาพของโครงการนี้ได้อย่างชัดเจน คือการที่ จินตนา มุ่งจันทร์ หนึ่งในกลุ่มเป้าหมายจากบ้านคอดยาว สามารถนำความรู้ด้านการตลาดออนไลน์มาใช้ขายสินค้า ด้วยเทคนิคการถ่ายทอดสด (ไลฟ์) ซึ่งช่วยให้เธอขายสินค้าได้กว่า 10,000 บาท ต่อการไลฟ์หนึ่งครั้ง โดยเธอเล่าว่า “เมื่อก่อนเคยเห็นคนอื่นไลฟ์ แต่เราไม่รู้ว่าต้องทำอย่างไร กระบวนการอบรมช่วยให้เรามีช่องทางการค้าขายมากกว่าเดิม ตอนนี้ก็ค่อยๆ ปรับรูปแบบและเทคนิคการขายให้น่าสนใจอยู่เสมอ” 

ถึงตอนนี้ ผ้าภูซางเริ่มเป็นที่รู้จักของคนพะเยาและจังหวัดใกล้เคียงมากขึ้น ซึ่งเป็นผลพวงจากการตลาดออนไลน์ของกลุ่มเป้าหมาย และการสนับสนุนของ วิรุฬห์ สิทธิวงศ์ นายอำเภอภูซาง ที่พยายามผลักดันและยกระดับผ้าภูซาง เพื่อต่อยอดและสร้างรายได้ให้คนในท้องถิ่น 

จึงสามารถกล่าวได้ว่า โครงการพัฒนาอาชีพการผลิตผ้าของสตรีภูซาง จังหวัดพะเยา สามารถสร้างอาชีพ สร้างรายได้ให้กลุ่มสตรีภูซางที่ขาดแคลนทุนทรัพย์ และเป็นผู้ด้อยโอกาสได้อย่างมั่นคง อีกทั้งยังบรรลุเป้าหมายในเรื่องการอนุรักษ์และผสานรวมภูมิปัญญาด้านผ้าของกลุ่มสตรีภูซางไว้ด้วยกัน ควบคู่กับการเพิ่มทักษะด้านการตลาดออนไลน์ จนกลุ่มเป้าหมายจากทั้งสามหมู่บ้าน มีรายได้และช่องทางการขายมากขึ้น โดยไม่ต้องผ่านพ่อค้าคนกลางเหมือนที่ผ่านมา และเกิดกระบวนการคิด วิเคราะห์ และรู้จักพึ่งพาตัวเองอย่างยั่งยืน

“เราพยายามทำอย่างไรก็ได้ ให้เขาขายสินค้าได้ เพราะถ้าเราเปลี่ยนความคิดของเขาตรงนี้ได้ แล้วเขาสามารถขายสินค้าด้วยตัวเองจากพื้นที่ชุมชน เขาก็จะมีรายได้เข้ามา โดยที่ไม่ต้องไปทำงานที่อื่น สิ่งแรกที่ต้องเรียนรู้ก็คือ การทำเนื้อหาหลักสูตรให้กลุ่มเป้าหมายสามารถอธิบายจุดเด่นของสินค้าได้ และเมื่อเขาเข้าใจตรงนี้เพียงพอแล้ว ขั้นตอนต่อมาจึงค่อยเสริมเรื่องเทคนิคต่างๆ เช่น การถ่ายรูป การโพสต์ขายสินค้า” วสันต์ สุธรรมมา หนึ่งในคณะทำงาน

The post กศน.อำเภอภูซางฟื้นฟูทักษะการผลิตผ้าที่เป็นอัตลักษณ์ของกลุ่มสตรี สร้างอาชีพ เสริมความแข็งแกร่งให้กับกลุ่มชาติพันธุ์ในจังหวัดพะเยา first appeared on กสศ..

โครงการพัฒนาอาชีพฯ จึงได้เกิดขึ้นเพื่อเข้ามาช่วยสนับสนุนและเติมเต็มทักษะที่ขาดของสตรีใน 3 พื้นที่ของอำเภอภูซาง คือ 1.ชุมชนบ้านฮวก 2.ชุมชนบ้านคอดยาว 3.ชุมชนบ้านใหม่รุ่งทวี

หลังจากที่ได้ทำการลงพื้นที่สำรวจความต้องการและจุดเด่น-จุดด้อยในด้านทักษะอาชีพของประชากรทั้ง 3 พื้นที่ กศน.ภูซางจึงได้ออกแบบแนวทางการพัฒนาทักษะขึ้นมาเป็น 3 รูปแบบคือ

1. กลุ่มฝึกฝนทักษะการทอผ้า
2. กลุ่มฝึกทักษะเขียนเทียนผ้าม้ง
3. กลุ่มฝึกทักษะปักผ้าม้ง

และได้ทำการรับสมัครสมาชิกเข้ามาทั้งสิ้น 50 คน เพื่อทำการอบรมเป็นกลุ่มแรก

เมื่อโครงการได้ดำเนินไปแล้วระยะหนึ่ง เจ้าหน้าที่ก็ได้เห็นความก้าวหน้าด้านทักษะฝีมือของกลุ่มสมาชิกที่มีความชำนาญขึ้น เห็นความสำคัญในการพัฒนาผลิตภัณฑ์ของชุมชนร่วมกัน มีความภาคภูมิใจในผลงานของตัวเองมากขึ้น และหันมาสนใจเกี่ยวกับการค้าขายออนไลน์เพื่อสร้างรายได้มากขึ้นด้วย

หนึ่งในสมาชิกกลุ่มเขียนเทียนผ้าม้งได้เล่าถึงสิ่งที่เรียนรู้จากการฝึกอาชีพกับโครงการไว้ว่า “หลังจากที่ได้เข้ามาในโครงการ ก็ได้เห็นถึงกลไกลของการขยายกิจการหรือธุรกิจที่สร้างจากผลิตภัณฑ์ในชุมชนมากขึ้น ซึ่งสามารถช่วยให้คนในชุมชนมีรายได้เพิ่มมากขึ้นด้วย นอกจากนี้โครงการก็ได้สอนบางทักษะที่เราไม่รู้มากก่อนอย่างเช่นการออกแบบและแปรรูปผลิตภัณฑ์ในชุมชนให้เป็นที่สนใจของคนอื่นๆ ในสังคม”

“กิจกรรมที่ประทับใจมากที่สุดจึงเป็นทักษะที่เจาะลึกด้านการแปรรูปผลิตภัณฑ์ให้เป็นที่ต้องการของคนภายนอก เราเลยรู้สึกว่าโครงการนี้เป็นโคโครงการนี้เป็นโครงการที่เปิดช่องทางให้เราต่อยอดสินค้าจากชุมชนตัวเอง และพามันออกไปได้ไกลมากขึ้น รวมถึงทำให้คนในชุมชนเริ่มหันมาทำงานร่วมกัน สร้างความสามัคคีในกลุ่มกันมากขึ้นด้วย”

หลังจากที่โครงการได้เข้ามาช่วยเหลือด้านการฝึกฝนทักษะความสามารถ กลุ่มสมาชิกจากทั้ง 3 ชุมชนก็เริ่มมีความเข้มแข็งและเป็นปึกแผ่นกันมากขึ้น เป้าหมายต่อไปของโครงการจึงเป็นการรวมกลุ่มเครือข่ายผลิตภัณฑ์ผ้าในอำเภอภูซาง เพื่อยกระดับโครงการให้มีเครือข่ายที่กว้างขวางและช่วยกันเอื้อประโยชน์ให้งานผ้าจากภูซางมีชื่อเสียงและเป็นที่ต้องการของตลาดมากยิ่งขึ้น รวมถึงขีดความสามารถในการถ่ายทอดองค์ความรู้ด้านวัฒนธรรมนี้ให้กับคนรุ่นใหม่ เพื่อสืบทอดและสืบสานผ้าทอจากภูซางต่อไป

The post กศน.อำเภอภูซางฟื้นฟูทักษะการผลิตผ้าที่เป็นอัตลักษณ์ของกลุ่มสตรี สร้างอาชีพ เสริมความแข็งแกร่งให้กับกลุ่มชาติพันธุ์ในจังหวัดพะเยา first appeared on กสศ..

อำเภอภูซาง จังหวัดพะเยา เป็นหนึ่งในพื้นที่ที่มีการอพยพย้ายถิ่นของสตรีชาวลาวเข้ามาอยู่อาศัยแบบถาวร เนื่องจากเป็นอำเภอที่มีพื้นที่ชายแดนติดกับแขวงไชยะบุรี สปป.ลาว โดยกลุ่มสตรีฯ ที่เข้ามาก็ได้มีครอบครัวร่วมกับคนไทยจำนวนหนึ่ง จนเกิดเป็นชุมชนที่มีความหลากหลายทางชาติพันธุ์และวัฒนธรรม

‘ศูนย์การศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัยอำเภอภูซาง จังหวัดพะเยา’ จึงได้เห็นความสำคัญในการเข้ามาดูแลด้านการเรียนรู้และการสร้างทักษะอาชีพของกลุ่มสตรีฯ กลุ่มนี้ โดยเริ่มจากการจัดการศึกษาที่เหมาะสมในเขตพื้นที่ชายแดน ซึ่งประกอบไปด้วยการเรียนการสอนเรื่องพื้นฐานต่างๆ เช่น ฐานทางสังคม ประเพณี วิถีชีวิต และอัตลักษณ์ของสตรีชาวลาว รวมถึงฝึกฝนทักษะการรู้หนังสือให้อ่านออกเขียนได้

เมื่อจัดการเรียนการสอนได้ระดับหนึ่งแล้ว กศน.อำเภอภูซาง ก็ได้เห็นการรวมกลุ่มของสตรีชาวลาวเพื่อพยายามสร้างอาชีพร่วมกัน ทำให้กศน. ได้เกิดแนวคิดที่จะช่วยฝึกฝนทักษะทางอาชีพ โดยการรื้อฟื้นวิถีชีวิตการทอผ้าที่เป็นเอกลักษณ์ของชาวลาว นอกจากนี้แล้วส่งเสริมให้กลุ่มสตรีชาติพันธุ์ในพื้นที่อื่นๆ ในอำเภอภูซาง ได้แก่ สตรีบ้านใหม่รุ่งทวี และสตรีบ้านคอดยาว ได้ฝึกฝนทักษะการผลิตผ้าที่เป็นเอกลักษณ์ของชนเผ่าตนเอง เพื่อนำมาต่อยอดและสร้างรายได้ให้กับครัวเรือน ผ่านโครงการ ‘พัฒนาอาชีพการผลิตผ้าของสตรีภูซาง จังหวัดพะเยา’  

กลุ่มเป้าหมายหลักที่โครงการนี้จะดำเนินงานคือกลุ่มแรงงานสตรีกลุ่มชาติพันธุ์ที่หลากหลาย ทั้งกลุ่มคนพื้นเมือง ลาว และม้ง ที่เป็นผู้ด้อยโอกาส ประกอบไปด้วย แรงงานนอกระบบ ผู้ถือบัตรสวัสดิการฯ ผู้ว่างงาน รวมทั้งสิ้น 50 คน โดยจะทำการคัดเลือกมาจากพื้นที่ 3 หมู่บ้าน ในอำเภอภูซาง คือบ้านฮวก บ้านคอดยาว และบ้านใหม่รุ่งทวี

กศน. อำเภอภูซาง ได้ร่วมมือกับวิทยากรผู้เชี่ยวชาญในการวางวัตถุประสงค์ของโครงการ ซึ่งได้ข้อสรุปว่าแผนการพัฒนานี้จะต้องพัฒนาทักษะการทอผ้าฝ้ายทอมือ การปักผ้าม้ง และทำผ้าเขียนเทียน ให้กับกลุ่มสตรี โดยมีเป้าหมายว่าจะต้องฝึกฝนจนสามารถออกแบบผืนผ้าที่เป็นเอกลักษณ์ของตัวเองได้ ซึ่งขั้นตอนการดำเนินงานจะเป็นในแนวทางที่กศน.ช่วยอบรมให้มีมาตรฐานการผลิตที่ดี และร่วมกันพัฒนาต่อยอดรูปแบบและกระบวนการผลิตผ้าจากองค์ความรู้เดิม เพื่อให้ผลิตภัณฑ์มีเอกลักษณ์ โดดเด่น ทันสมัย นอกจากนี้ยังมีการอบรมด้านการบริหารจัดการ ซึ่งจะเติมทักษะในด้านการตลาดและการจัดจำหน่ายให้กับกลุ่มเป้าหมายด้วย

การพัฒนาอาชีพในโครงการนี้เป็นการส่งเสริมให้เกิดความแข็งแกร่งด้านความหลากหลายทางชาติพันธุ์ในพื้นที่จังหวัดพะเยา ผ่านการสร้างทักษะอาชีพที่สามารถหารายได้เข้าสู่ครัวเรือน ซึ่งหากมองให้ลึกลงไปแล้วโครงการนี้นับเป็นกลยุทธ์การพัฒนาที่ช่วยเปิดโอกาสให้อดีตกลุ่มอพยพสามารถสร้างตัวตน มีพื้นที่ สังคม วัฒนธรรมที่เป็นของตัวเองขึ้นมาได้อย่างยั่งยืนและมีศักดิ์ศรี

The post กศน.อำเภอภูซางฟื้นฟูทักษะการผลิตผ้าที่เป็นอัตลักษณ์ของกลุ่มสตรี สร้างอาชีพ เสริมความแข็งแกร่งให้กับกลุ่มชาติพันธุ์ในจังหวัดพะเยา first appeared on กสศ..