ในวันนั้น บอย – จิระเดช มีมาลัย เป็นตัวแทน ‘กลุ่มบ้านนอก ความร่วมมือทางศิลปวัฒนธรรม’ ร่วมเวทีเสวนา ‘จับเข่าคุยเรื่องต้นทุนการเติบโตของเด็กราชบุรี จากหลากคน หลายภาคส่วน’ เขาได้ให้มุมมองต่อประเด็นความมีส่วนร่วมของชุมชนต่อการสร้างโอกาสทางการศึกษาอย่างน่าสนใจว่า 

“ในปัจจุบัน นักเรียนไม่สามารถมีส่วนร่วมในการออกแบบระบบการศึกษาของตัวเองได้ คนออกจากระบบการศึกษากันจนเป็นเรื่องปกติ แม้กระทั่งในต่างประเทศอย่างสหรัฐอเมริกาที่คนเข้าเรียนในระดับมหาวิทยาลัยน้อยลงทุกปี ในการที่จะทำความเข้าใจปรากฏการณ์นี้ ข้อเท็จจริงประการแรกที่เราต้องยอมรับให้ได้ก่อนคือการศึกษาในระบบไม่ได้เหมาะกับเด็กทุกคน

“และจากประสบการณ์ส่วนทั้งในฐานะนักเรียนและคนที่เคยทำงานใกล้ชิดกับโรงเรียน ผมเองก็เป็นคนหนึ่งที่เกลียดโรงเรียน แต่แน่นอนว่าเด็กที่เกลียดห้องเรียน เกลียดครู เกลียดระบบนั้น ไม่ได้หมายความว่าพวกเขาเกลียดการเรียนรู้ อย่างไรก็ดี ปฏิเสธไม่ได้ว่าเมื่อโรงเรียนไม่ใช่นิเวศการเรียนรู้ที่เหมาะสมกับเรา เราจึงต้องหันกลับมามองที่บ้าน ที่ชุมชน ที่คอมมูนิตี้ของเรา แต่คำถามที่สำคัญก็คือชุมชนของเราพร้อมไหม?

“หากเราไปลองสังเกตชีวิตประจำวันของเด็กๆ แม้แต่เด็กๆ ที่หลุดออกจากการศึกษา ทุกคนมีห้องเรียนเป็นของตัวเองอยู่แล้ว บางคนอาจอาศัย YouTube หรือ TikTok เป็นหนังสือเรียน บางคนก็ออกไปอาศัยท้องนาบ้าง ริมฝั่งคลองบ้าง เป็นห้องเรียนเชิงปฏิบัติการที่เปิดโอกาสให้พวกเขาได้ทดลองลงมือทำ บางคนชอบตกปลาก็มีผู้รู้เป็นปราชญ์ชาวบ้าน ชาวประมงแถวๆ นั้นรับบทครูให้ แต่สิ่งที่ยังขาดไปจากห้องเรียนเหล่านี้ก็คือ ‘แพลตฟอร์ม’  

“เช่นเดียวกันกับการเรียนในระบบ เด็กๆ ที่เรียนรู้ด้วยตนเองก็จำเป็นต้องมีแพลตฟอร์มที่ชุมชนสร้างขึ้นเพื่อให้เขาได้ถอด สกัด วิเคราะห์ และบันทึกกิจกรรมต่างๆ ที่ได้ลองทำ ตลอดจนข้อมูลจากผู้รู้ ออกมาเป็นองค์ความรู้ที่จับต้องได้และกลับมาทบทวนได้

“หลายประเทศในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้เริ่มนำระบบนี้มาใช้แล้ว เพราะเด็กที่นั่นก็ประสบปัญหาเดียวกันคือการศึกษาในระบบไม่ตอบโจทย์ทำให้เด็กรู้สึก ‘เกลียดโรงเรียน’ เมื่อมีแพลตฟอร์มพร้อม สถานที่ที่เรียกว่า ‘โรงเรียน’ ค่อยๆ ลดความสำคัญลงมา และภาคส่วนที่ก้าวขึ้นมามีบทบาทมากขึ้นแทนก็คือ ‘ชุมชน’ นั่นเอง เช่นเดียวกับที่ในอดีตวัดและโรงเรียนเป็นหน่วยที่ตัดจากกันไม่ขาด ชุมชนก็จะกลายเป็นแบบนั้นเช่นกันในอนาคตอันใกล้

“เพราะอย่างนี้ การที่แต่ละชุมชนต้องถามตัวเองให้ดีว่าพร้อมไหม และมีความรู้ มีภูมิปัญญาใดบ้างที่สามารถถ่ายทอดให้เยาวชนได้ จึงเป็นปัจจัยสำคัญในการที่เราจะเดินตามแนวทางนี้ หากทำได้ คำว่า ‘ระบบ’ ก็จะค่อยๆ กลายเป็นอดีตไป เพราะในท้ายที่สุด มันไม่มีระบบใดบนโลกที่เหมาะสมกับคนทุกคนมากไปกว่าระบบที่พวกเขาได้ออกแบบเอง ดังนั้น การศึกษาในอนาคตคือการศึกษาที่มีเด็กเป็นศูนย์กลาง ไม่ใช่ครูผู้สอน หรือโรงเรียน”

ในเดือนต่อมา พวกเราไม่รอช้า ออกเดินทางออกจากเมืองและถนนแน่นขนัดของกรุงเทพมหานคร มายังตำบลหนองโพตามความตั้งใจด้วย GPS บอกทางที่ปักหมุดไว้ที่ ‘Baan Noorg Collaborative Arts & Culture’ หรือ ‘บ้านนอก ความร่วมมือทางศิลปวัฒนธรรม’ องค์กรความร่วมมือทางศิลปวัฒนธรรมร่วมสมัยที่ไม่แสวงผลกำไร ซึ่งก่อร่างและริเริ่มมาตั้งแต่ปี พ.ศ. 2554 โดยสองผู้ก่อตั้งคือ บอย – จิระเดช มีมาลัย และ ยิ่น – พรพิไล มีมาลัย ในชื่อกลุ่มอย่างสั้นที่ตั้งตามชื่อเรียกพื้นที่อันเป็นจุดที่ตั้งของสตูดิโอว่า กลุ่มศิลปินบ้านนอกฯ

“ตำบลหนองโพมี 10 หมู่บ้าน แต่ละหมู่บ้านมีชื่อตามโลเคชั่น เราอยู่หมู่ 2 ชื่อ ‘บ้านนอก’ คนมักจะเข้าใจว่าเราตั้งใจตั้งชื่อกลุ่มแบบนี้ เพื่อย้อนแย้งหรือล้อเรียนหรือเปล่า ซึ่งจริงๆ ก็ต้องบอกว่าในทางหนึ่งมันก็มีนัยด้วยเหมือนกันว่า องค์กรเราไม่ได้อยู่ศูนย์กลางของอำนาจ ก็คือไม่ได้อยู่กรุงเทพฯ ซึ่งเป็นที่มาของยุทธศาสตร์องค์กรบ้านนอกว่า เป้าหมายหรือโปรเจ็กต์ที่เราทำจะมีแนวคิดที่มุ่งรื้อสร้าง หรือสลายโครงสร้างของอำนาจศูนย์กลางในระดับหนึ่ง เพราะทุกโครงการที่เกิดขึ้นในหนองโพ เป็นโปรเจ็กต์ที่มีความเป็นไปได้ที่จะไม่พึ่งพาศูนย์กลางมากนัก หรือไม่พึ่งพาศูนย์กลางเลย เช่นเราทำงาน เดินข้ามจากหนองโพแล้วเราไปไทเปเลย ไปโตเกียวเลย ไม่ต้องเข้ากรุงเทพ เหมือนหลายโครงการหรือโปรเจ็กต์จะพึ่งกรุงเทพค่อนข้างน้อย หรือแทบจะไม่ได้พึ่งกรุงเทพเลย 80 เปอร์เซ็น”   

บอย – จิระเดช มีมาลัย เล่าให้เราฟังถึงที่มาที่ไปของชื่อกลุ่ม ‘บ้านนอก’ ก่อนจะสนทนากันต่อถึงการเดินทางของพวกเขา จากนักศึกษาศิลปะ จวบจนเริ่มทำงานศิลปะแบบเป็นคู่ สู่การร่วมกันผลักดันให้เกิดองค์กรความร่วมมือทางศิลปวัฒนธรรมร่วมสมัย ขับเคลื่อน ‘การเรียนรู้ร่วมกัน’ ในชุมชนผ่านงานศิลปะโดยกลุ่มศิลปิน และที่สำคัญคือลงหลักปักฐานในราชบุรี ซึ่งเป็นบ้านเกิดของบอย  

และในขณะที่บอยเป็นผู้เล่าหลักในการพูดคุยคร้้งนี้ ยิ่น-พรพิไล มีมาลัย ก็นั่งอยู่เคียงข้างคอยเพิ่มเติมข้อมูลและความคิดเห็นในบทสนทนาไปด้วย    

มุมมองต่อการทำงานกับชุมชนที่มี ‘ศิลปะ’ เป็นตัวกลางในการสร้าง ‘การเรียนรู้ร่วมกัน’ ในแบบฉบับของกลุ่มบ้านนอกฯ จะมีที่มาที่ไปอย่างไร และมีหัวใจสำคัญบนแนวคิดแบบไหน ชวนไปผู้อ่านไปสนทนากับบทสัมภาษณ์นี้ได้เลย 

ทำไมถึงตัดสินใจเดินทางกลับมาทำสตูดิโอที่บ้าน

มีหลายประเด็นที่เป็นแรงจูงใจให้เราอยากกลับมาที่บ้าน คือเราออกจากบ้านไปตั้งแต่ ม.3 กำลังจะขึ้น ม.4 จนมาทำความเข้าใจเอาทีหลังว่าใน ‘ระบบการศึกษาไทย’ ถ้าพ่อแม่ผู้ปกครองเป็นชนชั้นกลางก็อยากให้ลูกไปไกลบ้านมากขึ้น เพราะว่าโรงเรียนที่ดีอยู่ไกลออกไปทุกช่วงชั้นปี ซึ่งเราก็เป็นหนึ่งในเด็กรุ่นนั้นที่พ่อแม่อยากให้เข้ากรุงเทพและได้รับการศึกษาที่ดี เลยได้ไปอยู่กรุงเทพตั้งแต่ ม. 4 เรียนอาชีวะ แล้วเอนทรานส์เข้ามหาวิทยาลัย  หลังจากจบอาชีวะก็ใช้ชีวิตที่นั่นตลอดจนถึงปริญญาตรี แล้วทำงานออฟฟิศตามปกติ พออายุ 29 ปี จึงตัดสินใจกลับไปเรียนปริญญาโทที่ศิลปากร ซึ่งเป็นช่วงที่พ่อกับแม่เกษียณ แล้วหลักสูตรปริญญาโทที่ศิลปากร ให้เดินทางมาเรียนที่นครปฐม ซึ่งใกล้กับราชบุรีบ้านเรา 

ครั้งตั้งแต่พื้นตรงนี้ (ชี้ลงบนพื้น) ไล่ไปสุดกำแพงยังเป็นที่นาของครอบครัวปู่ย่าตายาย ตอนนั้นเริ่มคิดแล้วว่าพื้นที่เยอะและใหญ่ เลยอยากทำสตูดิโอ แล้วตอนเรียนปริญญาโทเรียนเอกปะติมากรรม เลยฝันว่าถ้าย้ายมาจะมีสตูดิโอใหญ่ๆ ที่ออกแบบเอง หลังจบปริญญาโทเลยตัดสินใจกลับบ้าน 

พอได้กลับบ้านจริงๆ มันเป็นอย่างที่คิดไว้ไหม?

พอกลับมาจริงๆ ก็พบว่าไม่ใช่เรื่องง่าย เพราะสิ่งที่เราต้องพยายามแก้ปัญหาคือคำถามที่ว่า ‘กลับมาอยู่หนองโพ ทำอาชีพอะไร’  ไม่ใช่เฉพาะในชุมชนหรือคนทั่วไปที่มองว่าความเจริญก้าวหน้าทางอาชีพการงานอยู่ในเมืองหลวงเท่านั้น พ่อแม่เราเองก็เป็นอีกปัจจัยหนึ่งที่คอยกดดันว่า ‘เมื่อไหร่จะกลับกรุงเทพ’ เพราะเขาเห็นว่ากรุงเทพฯ มีงาน แต่ที่หนองโพไม่มีงาน เพราะวิชาชีพที่เรียนและปริญญาที่ได้มา มันไม่มีงานบริเวณใกล้บ้าน ยิ่งเมื่อ 20 ปีที่แล้ว ไม่มีอาชีพที่รองรับกับหลักสูตรที่เราเรียนมาเลย  

อีกอย่างตอนกลับมาเริ่มสร้างสตูดิโอที่นี่ มาอยู่บ้านทำงานปะติมากรรม สิ่งที่กระทบกระเทือนใจเรามากคือรู้สึกว่า ‘ทำไมชาวบ้านไม่คุยกับเรา’ ทั้งที่ชาวบ้านเหล่านี้เป็นคนที่เราวิ่งเล่นเข้าออกบ้านเขาตั้งแต่เด็ก มันก็เลยรู้สึกแปลก ในขณะเดียวกันพ่อแม่ก็ถามทุกสัปดาห์ว่าเมื่อไรจะกลับกรุงเทพฯ ตอนแรกก็ไม่รู้จะทำยังไง แต่สิ่งที่ทำได้คือ ‘ดื้อ’  ไม่กลับไป

อะไรคือจุดเปลี่ยนที่ทำให้การกลับบ้านเป็นไปได้มากขึ้นจนยืนระยะมาถึงทุกวันนี้

มันเริ่มจากช่วงปี 2009 เรากับยิ่นแสดงงานครั้งสุดท้ายที่กรุงเทพ ซึ่งงานในชุดที่เราทำกันในปีนั้น มันมีศักยภาพพอให้เราเขียนขอทุนไปที่อเมริกา เป็นทุนที่ชื่อทุนว่า Asian Cultural Council ซึ่งมอบให้แก่ผู้ที่ทำงานศิลปะ นักวิทยาศาสตร์ หรือคนที่ทำงานด้านสิ่งแวดล้อมจากประเทศในกลุ่มเอเชีย โดยทุนครอบคลุมทุกอย่าง แล้วเป็นทุนระยะยาวที่ให้เราไปศึกษาวิจัย 

การไปอยู่อเมริกาหนึ่งปีเป็นจุดเปลี่ยนที่สำคัญ เป็นพื้นที่ที่พวกเราได้ความรู้เยอะ เพราะไม่ได้ไปอยู่เฉยๆ เท่านั้น แต่มีโปรแกรม Artist in Residence คือให้ ‘ศิลปินในพำนัก’ ไปทำงานตามรัฐต่างๆ และมีองค์กรนี้รองรับให้เราได้มีพื้นที่ทำงานและเจอกับศิลปินหลายคนในต่างประเทศที่มารวมตัวกันในอเมริกา 

ตอนนั้นแหละที่ทำให้เราเห็นว่าในหลายประเทศเขามีองค์กรที่เรียกว่าเป็น Artist collective หรือกลุ่มศิลปินรวมตัวกันที่เรียกว่า Artist run (กลุ่มศิลปินที่ขับเคลื่อนองค์กรโดยใช้ศิลปะเป็นเครื่องมือ) คือศิลปินทำเอง รันโครงการเอง และริเริ่มขับเคลื่อนโครงการด้วยตัวเอง ไม่ใช่ว่ามีบริษัทมาจ้างแล้วเราไปทำงานให้เขา แต่คิดจากเราเองว่าเราจะทำโปรเจ็กต์อะไร แล้วเราก็เขียนขอทุน พอได้งบนั้นมาก็ดำเนินโครงการด้วยตัวเอง โดยไม่ต้องเอางบจากนายทุน ทำให้เราเป็นอิสระ เป็นทุนให้เปล่า ไม่ต้องตอบแทนคนให้ทุน 

ตรงนี้เองทำให้เรามีเครือข่ายในต่างประเทศ เราเลยเดินทางกลับมาจากนิวยอร์กช่วงปี 2011 จุดนั้นคือจุดที่เราก่อตั้งกลุ่มบ้านนอกฯ อย่างจริงจัง เพราะรู้สึกว่านี่คือทางออกที่จะทำให้เรากลับสู่ชุมชน ได้ในระดับที่มีความลึกมากขึ้นกว่าที่จะอยู่ในผิวระนาบที่แค่เกิดที่นี่แล้วกลับมาอยู่ที่นี่

แล้วตอนนั้นคนในชุมชนตอบรับยังไงบ้าง

กลับมาจากโครงการทุนครั้งนั้นมันทำให้เราสองคนในฐานะศิลปิน แล้วเราเอง (บอย) ในฐานะคนที่เกิดที่นี่สามารถเชื่อมโยงและต่อกับคนในชุมชนได้อีกครั้งหนึ่ง ชาวบ้านจากที่เขาไม่คุยกับเราช่วงกลับบ้านรอบก่อน เขาเริ่มกลับมามีความสัมพันธ์ที่ดีกับเรา ไปเจอกันที่ร้านก๋วยเตี๋ยว เจอตลาด เจอที่วัด ทักทาย ซึ่งก่อนหน้านั้น เขาไม่ทักเราเลย ทั้งที่เราและเขารู้จักกัน การที่เขาทักทาย พูดคุย ทำให้เรารู้สึกอบอุ่น รู้สึกว่าเขายอมรับเรา

คิดว่าอะไรทำให้คนในชุมชนเริ่มหันมาทักทายเรา

เราเข้าใจว่าตอนแรกที่ไม่ทักทายกัน น่าจะเป็นปัญหาที่เขามองว่าเราออกไปจากหมู่บ้านนาน 30 กว่าปี แล้วพอเรากลับมา เขาไม่รู้สถานภาพของเรา เขาไม่รู้ว่าเราเป็นใคร เราทำอะไร มันไม่มีลักษณะนามที่ชัดเจนว่าจะทักหรือเรียกยังไง แต่ทุกวันนี้พอกลับมาสนิทเหมือนเดิม เขาเรียกเราว่า ‘น้องบอย’ คือคนในชุมชนเวลาไปกินก๋วยเตี๋ยวก็จะพูดแบบ อ้าวน้องบอยไปไหน แม่เป็นไง (‘ทุกวันนี้ยังเป็นน้องบอยอยู่’ ยิ่นเสริม) และนั่นเพราะว่าเขาเรียกเหมือนที่เขาเคยเรียกเราตอนเป็นเด็ก อันนี้สำคัญมาก 

อีกประการที่ทำให้เราเชื่อมโยงกับชุมชนได้มากขึ้นคือ คนในชุมชนเริ่มมา ‘ขอบคุณ’ กลุ่มบ้านนอกฯ ขอบคุณเรา ขอบคุณพ่อแม่เรา เพราะว่าเราทำโปรเจ็กต์กับโรงเรียนชุมชนวัดหนองโพ แล้วทำหนังสั้น ซึ่งเป็นกิจกรรมที่เราพอจะทำกันได้ แล้วไม่ได้ใช้ทุนมาก โดยเราชวนเยาวชนกลุ่มหนึ่งมารวมตัวกันและทำหนังสั้น พอทำเสร็จก็ฉายกลางแปลงที่วัด พ่อแม่เขาก็มาดู พอเขามาดูเขาก็เห็นว่าลูกเขาทำอะไรได้ เขารู้สึกว่าเราก็มีประโยชน์กับพื้นที่ คนที่อายุต่ำกว่าเราหรือใกล้เคียงกับเราก็เรียกเราว่า ‘อาจารย์’ ซึ่งเราก็ไม่ได้เป็นอาจารย์ แต่พวกเขาก็เรียก 

ปรากฏการณ์เหล่านี้ทำให้เราเข้าใจว่าจริงๆ มันมี ‘ลักษณนาม’ ที่ทำให้เขารู้สึกต่อเราได้ว่า เราเป็นอาจารย์เพราะเราสอนลูกเขา ทำให้คนในชุมชนก้าวข้ามพรมแดนที่โครงสร้างทางสังคมวางไว้ เขาก็สะดวกใจ สบายใจที่จะเรียกเรามากขึ้น เพราะก่อนหน้านั้น ถ้าเราเดินหรือขี่จักรยานผ่าน เขาก็จะมองเรา รู้จักเรา อ้ำๆ อึ้งๆ ว่าจะเรียกเราว่ายังไงดี มาวันนี้ผู้ใหญ่ที่เราเคยไปวิ่งเล่นบ้านเขา แต่ก่อนเขาเรียก ‘น้องบอย’ ทุกวันนี้ก็เรียก ‘น้องบอย’ 

ตอนชวนเด็กๆ มาทำหนังสั้นใช้วิธีการชวนยังไง

มีเยาวชน 2 กลุ่มที่เราชวนเข้ามาในช่วงแรก กลุ่มแรกคือคนที่มาช่วยพ่อแม่ทำงานบ้าน เอาลูกมาให้เราสอนภาษาอังกฤษ สอนทำการบ้าน อีกกลุ่มหนึ่งเป็นนักเรียนที่โรงเรียนชุมชนวัดหนองโพที่ผู้อำนวยการของโรงเรียนเป็นบอร์ดคอมมิวนิตี้ของโครงการเรา โรงเรียนก็ช่วยประกาศให้เด็กๆ ที่สนใจมาร่วมกิจกรรม 

จะเห็นว่าเราทำงานร่วมกัน บ้านนอกไม่ได้อยู่ด้วยตัวเองโดดๆ มันเป็นงานฐานชุมชน เป็นการทำงานร่วมกันของกลุ่มคนในพื้นที่เป็นหลัก เราเลยทำงานกับทั้งวัด โรงเรียน และส่วนต่างๆ ในชุมชน

คุณบอย-คุณยิ่น ในฐานะคู่รักที่ทำงานคู่กันมาตลอด ได้เรียนรู้จากความสัมพันธ์ส่วนตัวกับการทำงานศิลปะยังไงบ้าง และสำคัญยังไงกับการทำงานศิลปะในความสัมพันธ์อื่นๆ ที่กว้างขึ้นอย่างการทำงานร่วมกับผู้คนในชุมชน

เรื่องความสัมพันธ์ในการทำงาน เรามองว่าช่วงทศวรรษ 80-90 มันมีมูฟเมนต์ ‘กลุ่มศิลปิน’ ที่ทำงานมากกว่าคนเดียว แล้วรูปแบบของงาน ไปจนถึงวิธีคิดมีความน่าสนใจในระดับสากล เราเลยมองว่าแทนที่เราจะมีอาชีพในฐานะศิลปิน แทนที่จะเป็น individual artist เราลองทำงานเป็นกลุ่มดีไหม กลุ่มก็คือหมายถึงหนึ่งคนขึ้นไป อย่างพวกเราก็คือสองคน 

มูฟเมนต์นี้ในระดับสากล มันทำให้เห็นว่ามันมีศักยภาพที่น่าสนใจ และงานที่ออกมามันกลายเป็นเรื่องของขบวนการทางความคิดที่ต้องมีการถกเถียงกัน ก่อนที่จะตกผลึกมาเป็นตัวชิ้นงาน ในองค์ประกอบตรงนี้มันมีเรื่องของ ‘ความเท่าเทียม’ อยู่ในนั้นด้วย คืออย่างของเราทำงานเป็นคู่ (couple) มันก็จะมีเรื่องของเพศ (gender) ตัวชุดความคิดเรื่องความเท่าเทียม มันพาข้ามประเด็นปัญหาบางอย่างได้ แล้วก็สามารถถกเถียงกันได้ คือมันเกิดขึ้นได้และยอมให้มันเกิดขึ้นได้ 

แล้วเมื่อผลงานออกมา ผู้ชมเขาไม่รู้หรอกว่า บอยคิดหรือยิ่นคิด หรือว่าตรงไหนใครเป็นคนคิด เพราะสุดท้ายแล้วสิ่งหนึ่งที่เป็นแนวคิดใหม่ในโลกของศิลปะร่วมสมัยหลังช่วงทศวรรษ 90 มา คือการมีคำถามว่าในงานศิลปะมันมีอำนาจ (authority) หรือไม่? ใครเป็นเจ้าของ? 

การทำงานเป็นกลุ่มจึงเข้าไปสลายหรือทำลายโครงสร้างของความเป็นเจ้าของว่าอันนี้เป็นของฉัน อันนี้เป็นของเธอ ใครเป็นเจ้าของมัน เพราะที่ผ่านมาในโลกศิลปะโดยเฉพาะในยุคของ Modernist งานศิลปะมันถูกยอมรับ แล้วก็ถูกตีค่าผ่านตัวเจ้าของงาน แต่ว่าหลังจากทศวรรษที่ 90 ศิลปะมันก็เริ่มพัฒนาไปสู่การสลายโครงสร้างของเรื่องความเป็นเจ้าของมากขึ้น

จากที่เดิมทีศิลปะถูกตีค่าหรือว่าให้ความสำคัญกับตัวศิลปินว่าเป็นผู้เนรมิตสิ่งสวยงามวิเศษ แล้วจนถึงจุดหนึ่งศิลปินที่อยู่ในกลุ่มของแนวคิดแบบนั้น ตัวเขาเองก็มักจะถอยห่างออกมาจากชุมชนแล้วก็สังคมมากขึ้นเรื่อยๆ ซึ่งในระบบการศึกษาไทยเอง  โรงเรียนศิลปะในไทยยังคงการเรียนการสอนศิลปะโดยใช้ระบบนี้อยู่ นักศึกษาต้องใช้เวลาประมาณ 70% หมกมุ่นตัวเองอยู่ในสตูดิโอ  

พอหลังจากเข้ามาสู่ยุคศิลปะร่วมสมัยหรือ post-modern ศิลปินมีทางเลือกมากขึ้น แล้วก็ในศัพท์ทางศิลปะเขาจะเรียกว่า post-studio เหมือน post-production ก็คือหลังจากสตูดิโอแล้ว ก็ไม่ต้องทำงานหนักหรือทุ่มเทเวลาอยู่ในสตูดิโออย่างเดียวแล้วก็ปิดกั้นตัวเอง แต่สามารถออกไปเจอผู้คน ไปสัมภาษณ์เขา ไปคุยกับเขา เพราะว่าข้อมูลหรือวิธีคิดอะไรหลายอย่างมันเกิดจากการที่เราได้ไปเจอคน ถ้าเราต้องการแหล่งข้อมูล เราต้องเดินไปหาเขา เรื่องนี้มันก็เลยทำให้ศิลปะร่วมสมัยในปัจจุบันในยุคหลัง post-modern มา ศิลปะไม่ได้เป็นศูนย์กลางของจักรวาลอีกต่อไป 

หมายความว่าศิลปะมันต้องพึ่งพิงและพึ่งพาศาสตร์อื่นๆ เช่น ถ้าเราต้องการเรียนรู้เกี่ยวกับบริบทภูมิหลังของกลุ่มคนนั้นๆ เราต้องไปดูเรื่องมนุษยวิทยาว่าเป็นอย่างไร เชื่อมโยงกันอย่างไร เขาคือใคร ทำไมมาเป็นแบบนี้ คือมันใช้ความรู้นอกตัวมันเองเยอะขึ้น นิยามมันว่า interdisciplinary art ก็เป็นศิลปะที่เป็นสหวิทยาการละ คือตัวมันโดดๆ มันไม่มีความน่าสนใจเท่ากับการที่มันไปรวมกับศาสตร์อื่นๆ  

แนวคิดที่ว่า ‘ศิลปะไม่ใช่ศูนย์กลางจักรวาล’ มันนำไปสู่อะไร

เมื่อศิลปะไม่เป็นศูนย์กลางจักรวาล ศิลปินก็จะไม่เป็นด้วย ซึ่งศิลปินเคยถูกตั้งคำถามนี้มาตั้งแต่สมัย Benjamin Walter เขาพูดเรื่องนี้มานานแล้ว หนังสือก็เขียนมานานแล้ว เดิมทีในช่วง modernist ศิลปินค่อนข้างที่จะเป็นอภิมมนุษย์ เพราะว่าถูกยกย่องให้มีความพิเศษสูงสุด มีญาณทัศน์ (intuition) ซึ่งญาณทัศน์ตัวนี้เป็นอะไรที่อธิบายไม่ได้ แล้วพอศิลปินคนนั้นถูกยกย่องให้มีความพิเศษเหนือเรา เหนือยามที่เฝ้าตึกมหาวิทยาลัย หรือว่าเหนือคนขายก๋วยเตี๋ยวข้างบ้าน ศิลปินก็จะกลายเป็นเหมือนสมมุติเทพ ถูกมองว่าพิเศษกว่าใคร 

จริงๆ แล้วในแนวคิดร่วมสมัย ศิลปินก็เหมือนกับคนขับวินมอไซค์ มันเป็นอาชีพหนึ่ง และเราก็ทำงานโดยกรอบความรู้ที่ไม่ใช่เรื่องวิเศษอะไร ศิลปะเองมันก็ต้องอาศัยชุดความรู้อื่น

สิ่งนี้เรียกว่าเป็น ‘หัวใจ’ ในการทำงานศิลปะกับชุมชนด้วยไหม

ใช่ๆ เพราะถ้าเราไม่แทรกซึมตัวเราเองเข้าไปอยู่ในชุมชน เราก็ทำงานกับเขาไม่ได้ หรือเขาก็ไม่ยอมรับ ซึ่งจริงๆ แล้ว ถึงเราจะทำงานกับเขาอยู่ เขาก็ไม่ได้เข้าใจนะว่าศิลปะคืออะไร คือเรานิยามมันในแบบที่เราเรียนรู้มาจากมหาวิทยาลัยไม่ได้   เพราะฉะนั้นในการทำงานกับชุมชนที่เรียกว่า community-based art หรือ ศิลปะชุมชน มันคือการที่เราไม่ได้ให้ความสำคัญกับตัวรูปแบบและวิธีการมากนัก แล้วก็ไม่ได้ให้ความสำคัญว่าเขาจะเข้าใจว่ามันคือศิลปะหรือไม่ด้วย ตราบใดที่มันฟังก์ชันกับเขาและชุมชนเท่านั้นก็เพียงพอ สิ่งนี้สำคัญกว่ารูปแบบหรือสำคัญกว่าวิธีการ 

คือวิธีการจะเป็นอะไรก็ได้ แนวทางก็ไม่จำกัด เป็นการเล่นเกมกันก็ได้ เป็นการทำเวิร์กช็อปอะไรสักอย่างก็ได้ที่ศิลปินออกแบบ คนในชุมชนเจอศิลปินคนที่หนึ่ง ทำแบบหนึ่ง คนที่สอง แล้วเมื่อศิลปินกับชุมชนทำงานด้วยกัน เราก็ไม่ได้มีการไปนิยามว่า ‘คุณป้าต้องรู้นะว่าอันนี้คือศิลปะ ถ้าคุณป้าไม่รู้ คุณป้าทำไม่ได้นะ’  มันไม่มีกรอบกำหนด ไม่จำเป็นด้วยซ้ำว่าเขาจะรู้หรือไม่ว่าสิ่งที่เขากำลังทำอยู่มันคือศิลปะหรือไม่ ตราบใดที่มันฟังก์ชัน

จากศิลปะที่ดูเหมือนผู้คนจะเข้าถึงยาก ก็อาจเข้าถึงได้ง่ายขึ้น 

ใช่ จริงๆ แล้วมันเป็นการทำงานในชีวิตประจำวันนั่นแหละคือดึงเอาศิลปะที่มันเคยสูงส่งในช่วงของ modernist ลงมาเป็นสิ่งที่ทุกคนจับต้องได้ กินมันได้ เล่นกับมันได้ ถ้าเราเข้าไปในพิพิธภัณฑ์อย่าง Metropolitan หรือ MoMA เราก็จะเห็นว่ามันจะมีป้ายติดว่า ‘ห้ามแตะ ห้ามข้ามเส้นนี้ไป’ แต่ศิลปะอย่างศิลปะชุมชน มันต้องเข้าไปได้ จับได้ กินได้ เล่นได้ มันต้องสนุกกันได้ คือ มันสลายโครงสร้างของศิลปะในยุคโมเดิร์นทั้งหมด

คือเราสามารถมีส่วนร่วมและเรียนรู้ไปกับศิลปะได้ 

ใช่ ‘การมีส่วนร่วม’ ในแบบศิลปะร่วมสมัยเขาใช้คำว่า collaborative and participatory art ศิลปะความร่วมมือและการมีส่วนร่วมทางสังคม คือ term พวกนี้มันมาช่วยขยายความของการที่ศิลปะมันพัฒนาก้าวหน้าไปมากในช่วงหลัง post-modern มันเป็นศัพท์เฉพาะที่นอกจากสร้างความเข้าใจ มันยังไปทำให้แนวทางวิธีคิดของศิลปินและถ่างกรอบเดิมของศิลปะให้กว้างขึ้น พื้นที่ในการฝึกฝน (practice) หรือ สำรวจ (explore) มันก็ง่ายขึ้น ไม่จำกัด 

เพราะลองนึกดู ศิลปินคนหนึ่งต้องใช้ชีวิตทั้งชีวิตอยู่ในสตูดิโอเพื่อวาดรูปขาย ชีวิตมันจะอยู่ในกรอบสี่เหลี่ยมเยอะ แต่แนวคิดการมีส่วนร่วมตรงนี้จะมาขยายพื้นที่การทำงานและวิธีการเรียนรู้ แล้วการเรียนรู้ที่เกิดขึ้นมันก็จะเรียนรู้จากคนที่เขาอยู่ตรงนั้นจริงๆ สมมุติถ้าเราต้องการทำงานสักชิ้นหนึ่ง นึกง่ายๆ ว่าเราต้องการไปถ่ายทำเป็นวิดีโอชิ้นหนึ่งที่ทะเล เราก็ต้องอาศัยคนที่อยู่ตรงนั้นเป็นคนลากเอาเรือ ลากเราออกไป คนที่นั่นเขามีความรู้เฉพาะทาง  ในโรงเรียนศิลปะไม่ได้สอนหรอกว่าเราออกเรือยังไง ดังนั้นเราต้องพึ่งพาเขา อันนี้ก็คือมันก็มีการร่วมมือกัน  

คนเหล่านี้เขารู้ว่าอะไรคือการเปลี่ยนแปลงทางสภาพแวดล้อม อะไรคือ climate change โดยที่ไม่ต้องใช้ภาษาแบบนั้น เพราะว่าเขาใช้สัมผัสผิว เขาได้ยินเสียง เขาใช้ตาเห็น เขารู้สึกได้ เพราะเขาเกิดตรงหน้าชายหาด  แม้เขาพูดออกมาเป็นศัพท์ทางวิชาการไม่ได้ แต่เขารู้มากกว่าเรา เหมือนกับ ‘นก’ วันที่จะมีสึนามิ นกรู้ก่อนที่กลุ่มอุตุฯ ธรณีวิทยาจะสั่งเตือนอะไรแบบนั้น คล้ายๆ กัน ดังนั้นความรู้ของพวกเขาสำคัญ

‘ศิลปะ’ ในมุมของกลุ่มบ้านนอกฯ มันเป็นไปเพื่ออะไร

ในแง่มุมของบ้านนอกฯ ยุทธศาสตร์ที่ถูกวางไว้ตั้งแต่ก่อตั้งคือ เราทำงานศิลปะเพื่อพัฒนาชุมชน เครื่องมือคือศิลปะ เป้าหมายคือการพัฒนาชุมชน พัฒนาบุตรหลานของคนที่อยู่ในนี้ พัฒนาพื้นที่ แล้วก็พัฒนาภาพรวมของชุมชนในแง่ของบริบทหลากหลายด้าน เช่น ประวัติศาสตร์ การพูดถึงประวัติศาสตร์ของชุมชนก็เป็นการขีดเส้นใต้เรื่องราวในประวัติศาสตร์ให้คนในชุมชนเองและคนนอกชุมชนรับรู้ว่าชุมชนนี้มีเรื่องเล่าเรื่องราวอย่างไรบ้างในอดีต ซึ่งคนรุ่นใหม่ บางทีเขาก็ไม่รู้แล้วว่าหนองโพเป็นกลุ่มชาติพันธุ์ หรือคนที่นี่เป็นชาวไทยญวน คนรุ่นเราก็เป็นคนรุ่นแรกแล้วที่พูดภาษาไทยญวนไม่ได้ อย่างรุ่นพ่อรุ่นแม่จะพูดได้เพราะว่าเป็นกลุ่มชาติพันธุ์ที่ถูกกวาดต้อนมาจากเชียงแสนในช่วงรัชกาลที่หนึ่ง ซึ่งเราก็มีการทำโปรเจ็กต์เกี่ยวกับเรื่องนี้ด้วย

สิ่งที่กลุ่มบ้านนอกฯ สกัดออกมาได้จากการทำงานศิลปะชุมชนคืออะไร

ก็รู้สึกดี ก็ไปไหนเขาก็เรียกน้องบอยๆ (หัวเราะ) แต่จริงๆ แล้วตัวโครงการที่ทำทั้งหมด นอกจากชุมชนจะมีพัฒนาการไปตามลำดับ คือโดยเป้าหมายของบ้านนอกเวลาทำโครงการเราจะหยิบประเด็นต่างๆ มาเล่าด้วยมีเดียอะไรต่างๆ ทั้งหลาย อันนี้เป็นเป้าหมายที่กลุ่มบ้านนอกฯ โฟกัสในแต่ละครั้ง อีกด้านหนึ่งสิ่งที่เราทำก็คือพัฒนาองค์ความรู้ในด้านทัศนศิลป์ที่ไม่ได้อยู่อย่างโดดเดี่ยวภายในกรอบภายใต้โครงสร้างความรู้ที่หลากหลาย อันนี้เหมือนยังไม่มีวิชาในระดับปริญญาตรี ในสายศิลปะ 

แล้วเราก็ฝึกนักศึกษาในระดับปริญญาตรีในสาขาวิชาชีพ art and community มันก็เหมือนเราเป็นกลุ่มที่บุกเบิกชุดความรู้เรื่องนี้ เพราะว่าการทำงาน community-based art ได้มันก็ไม่ใช่มาถึงแล้วทำได้เลย หรือว่ามาถึงก็ทำอะไรก็ได้ มันต้องมีการรีเสิร์ช มีการอ่านหนังสือ และทำความเข้าใจข้อมูลมากมายไปหมด มันเกี่ยวข้องกับชุดความรู้ทั้งหมด 

ดังนั้นสิ่งที่เป็นชุดความรู้ ทุกครั้งที่มีโปรเจ็กต์ บ้านนอกก็ต้องสร้างชุดความรู้ขึ้นมา และชุดความรู้นี้ก็เผยแพร่ไปตามห้องสมุด ให้ห้องสมุด ให้คน เพราะว่า 80% หรือ 90% ของโปรเจ็กต์ทั้งหมด เราจะมีชุดข้อมูลที่จะเผยแพร่ให้คนอื่นได้

ในอนาคต มองภาพพื้นที่การทำงานขยายเพิ่มมากขึ้นอีกไหม 

ทุกวันนี้ก็ขยายไปเยอะแล้ว ตอนนี้นอกจากทำในชุมชน ซึ่งหมู่ 2 บ้านนอก ตำบลหนองโพ เราเรียกว่าเป็น ‘พื้นที่ปฏิบัติการหลัก’ แต่ในแง่ความสัมพันธ์เชิงโครงสร้างกับกลุ่มเครือข่ายในต่างประเทศ เราก็ทำงานกับ Southeast Asia ก็มีทุกประเทศที่ทำงานด้วย เขามาเราไป มีการแลกเปลี่ยนกันอยู่ตลอด รวมถึงยุโรป อเมริกา และเอเชียด้วย  อย่างไต้หวันเรามีไปๆ มาๆ บ่อยมากเพราะว่ารัฐเขาสนับสนุนเรื่องนี้ ขึ้นอยู่กับแต่ละประเทศ

พอพูดถึงเรื่องรัฐก็อยากส่งท้ายด้วยการถามถึงมุมมองต่อภาครัฐกับการสนับสนุนศิลปิน 

จริงๆ มันเป็นหน้าที่ของรัฐ เพราะว่าเหมือนเราเอาภาษีเรากลับมาใช้ คือที่อื่นเขามียุทธศาสตร์ในเรื่องของศิลปะวัฒนธรรมที่แข็งแรงกว่าเรา โดยที่เขาไม่ต้องพูดถึงประเด็นเรื่อง soft power ด้วยซ้ำ มันเป็นสิ่งที่รัฐเองเล็งเห็นความสำคัญว่า ถ้าศิลปวัฒนธรรมแข็งแรง การรับรู้เกี่ยวกับประเทศ เกี่ยวกับวัฒนธรรมของประเทศนั้นๆ มันจะไปได้ไกลมาก เพราะว่าพื้นที่ทางศิลปะร่วมสมัยมันกว้างใหญ่มาก มันกว้างใหญ่กว่าห้างสรรพสินค้า แล้วมันแทรกตัวในทุกหนทุกแห่งในโลก 

ถ้าเรายกตัวอย่างไต้หวัน เขาส่งศิลปินของเขาไปทุกที่ในโลกนี้โดยการให้ทุน ก็คือศิลปินต้องการไปไหนก็เขียนขอ เขาก็ให้  ซึ่งศิลปวัฒนธรรมนี่แหละ ทำให้คนยังตระหนักว่ายังมีไต้หวันอยู่  ไต้หวันไม่ใช่ของจีน มันเป็นเทคนิคแล้วก็เป็นวิธีคิดที่ชาญฉลาด แล้วก็ง่าย โดยการสนับสนุนงบตรงนี้ลงไป ถ้ามองในแง่ของประเทศไทย เรามองว่ามันก็เหมือนกัน เพราะว่าเรามีวัฒนธรรมที่ดีตั้งเยอะ แล้วมันออกไปนำเสนอหรือว่าสื่อสารกับต่างประเทศได้ เราว่าเป็นหน้าที่ของรัฐ  

บทสนทนาจบลง เราขอบคุณกันและกัน พวกเรานั่งรถกลับไปยังที่จากมา พร้อมกับขบคิดต่อกับคำว่า ‘ศิลปะ’ ในแบบที่มีความหมายต่อพื้นที่หนึ่งๆ ในฐานะพื้นที่ของการเรียนรู้กันและกันของผู้คน พื้นที่ที่ใครก็สามารถมีส่วนร่วมได้ และพื้นที่ในการสานสายสัมพันธ์ขององค์ความรู้แบบต่างๆ ผู้คนแบบต่างๆ ที่แตกต่างหลากหลายในการขับเคลื่อน ‘บ้านนอก’ ตำบลหนองโพ     

The post เมื่อศิลปะคือพื้นที่สร้างโอกาสทางการศึกษาและการเรียนรู้ร่วมกันของชุมชน คุยกับ กลุ่มศิลปินบ้านนอกฯ เจ้าของสตูดิโอศิลปะกับการเรียนรู้นอกบ้านแห่งราชบุรี first appeared on กสศ..

และถึงกฎเกณฑ์จะไม่บังคับเรื่องเครื่องแบบ แต่กวินท์จะแต่งกายรัดกุมปิดผิวกายไว้จากแดดระอุ สวมรองเท้าหุ้มส้นคลุมข้อเท้าเสมอ เพื่อปลอดภัยจากการย่ำไปบนผิวดินร้อน และเตรียมพร้อมกับทางเดินชื้นแฉะและมืดมิดในสวนยาง    

ข้อมูลผิวเผินชุดนี้คล้ายเป็นเรื่องราวของเยาวชนนอกระบบการศึกษาอีกคนหนึ่ง อย่างไรก็ตาม เรื่องเล่านี้ไม่ได้เดินตามขนบที่ว่า เพราะ ‘กวินท์’ ที่อ้างถึง คือนักเรียนชั้น ม.2 ของโรงเรียนมหาราช 7 อำเภอจอมบึง จังหวัดราชบุรี โดยเป็นหนึ่งในนักเรียนกลุ่มแรก ๆ ที่ได้รับการติดตามผ่าน ‘ระบบดูแลช่วยเหลือนักเรียนเสี่ยงหลุดจากระบบการศึกษา’ และสามารถเรียนรู้อยู่ในโรงเรียนต่อไป ด้วยนวัตกรรม ‘1 โรงเรียน 3 รูปแบบ’ อันเป็นโมเดลที่โรงเรียนมหาราช 7 ได้นำมาใช้รับมือกับนักเรียนกลุ่มเสี่ยง ซึ่งดำเนินการต่อเนื่องมาแล้วสองปีการศึกษา นับตั้งแต่ผลพวงของโควิด-19 ทำมีเด็กเยาวชนต้องออกจากโรงเรียนและกลายเป็นกลุ่มเสี่ยงหลุดจากระบบเพิ่มขึ้นจำนวนมาก

เมื่อภาระมหาศาล โรงเรียนจะเป็นตัวเลือกแรก ๆ ที่ถูกตัดออกจากความจำเป็นของชีวิต

“ม.2 เทอมสอง กวินท์เริ่มขาดเรียนสัปดาห์ละ 2-3 วัน บางทีหายไปเกือบทั้งอาทิตย์ ถึงตรงนั้นเรารู้ว่าจะรอนานกว่านี้ไม่ได้แล้ว เพราะถ้าได้ขาดถึง 1 เดือนเมื่อไหร่ โอกาสหลุดถาวรมันแทบจะ 100% ทันที”   

‘ครูพีท’ จรรยวรรธน์ ผิวเกลี้ยง ครูแนะแนวโรงเรียนมหาราช 7 ระบุ ‘สัญญาณเตือน’ ผ่านอัตราการขาดเรียนของลูกศิษย์ ซึ่งค่อย ๆ เพิ่มความถี่ และหมายถึงความเสี่ยงสูงว่า กวินท์กำลังจะเปลี่ยนสถานะเป็น ‘เยาวชนนอกระบบการศึกษา’

ครูพีทเล่าว่า กวินท์จะไม่ได้เรียนต่อตั้งแต่จบ ป.6 เพราะผู้ปกครองส่งเสียไม่ไหว จนมาเจอครูพีท จึงมีการเยี่ยมบ้าน และคุยกับแม่ของกวินท์ จากนั้นจึงพากวินท์เข้าเรียนชั้น ม.1 ที่โรงเรียนมหาราช 7 โดยโรงเรียนจะไม่มีค่าบำรุงการศึกษา และจัดการค่าใช้จ่ายเรื่องเครื่องแบบและอุปกรณ์การเรียนให้ทั้งหมด แลกกับเงื่อนไขเดียวคือกวินท์ต้องเรียนให้จบชั้น ม.3

ผ่านไปหนึ่งปีการศึกษา กวินท์ขึ้น ม.2 กิจวัตรของเด็กมัธยมต้นคนหนึ่งดำเนินราบเรียบ กวินท์ไปเรียนและใช้เวลาว่างหลังเลิกเรียนและหยุดเสาร์อาทิตย์ช่วยแม่ทำงานหารายได้ แต่ตอนนั้นเอง แม่ของกวินท์ที่ทำงานรับจ้างรายวันหารายได้ดูแลน้องเพียงลำพังเกิดประสบอุบัติเหตุจนลุกเดินไม่ได้ เพียงข้ามคืน ภาระหาเงินจุนเจือสองชีวิตจึงเปลี่ยนมือจากแม่มาที่กวินท์

อย่างว่าง่าย เด็กชายวัย 14 ตัดสินใจทำงานเต็มเวลา กลายเป็นเสาหลักหาเลี้ยงครอบครัวด้วยการรับจ้างเก็บถั่วฝักยาวแลกค่าแรงชั่วโมงละ 30-60 บาท ระหว่างนั้นยังมีความรับผิดชอบคือดูแลแม่ กับอีกหนึ่งบทบาทที่ยังทิ้งไม่ได้ คือการ ‘เรียนหนังสือ’

“ด้วยอายุขนาดนั้นกับหน้าที่หลายอย่างที่ต้องแบกรับ ยังไงเขาก็ไม่มีทางทำทุกอย่างให้ดีได้ทั้งหมด” ครูพีทพูดถึงน้ำหนักมหาศาลที่กวินท์แบกรับ ในวัยที่เพื่อนร่วมรุ่นส่วนใหญ่มีภารกิจเดียวต้องทำคือไปโรงเรียน

“เราเห็นแล้วว่ากวินท์ขาดเรียนบ่อย ประกอบกับที่กวินท์ได้รับทุนจากศูนย์ช่วยเด็กเยาวชนในภาวะวิกฤตของ กสศ. ช่วงโควิด ทำให้ครูต้องเยี่ยมบ้านทุกเดือน เราจึงค่อย ๆ เห็นความเปลี่ยนแปลงในครอบครัวเขา ซึ่งมันผันแปรกับอัตราขาดเรียน จาก ม.2 เทอมแรกที่ขาดวันหนึ่งกลับมาเรียนสองวัน พอเทอมสองกวินท์เริ่มไม่มาเรียนทั้งสัปดาห์ แล้วครูไปหาที่บ้านก็ไม่เจอ ได้แต่ข่าวอัปเดตจากแม่เขาว่า กวินท์ไปรับจ้างทำงานเต็มวันทุกวัน ไม่หยุดกระทั่งเสาร์อาทิตย์

“ไม่ต้องคิดแทนเด็ก เราก็รู้ว่ารายจ่ายมากมายรายล้อมเขาอยู่ ทั้งค่ากินอยู่ ค่าเดินทาง ค่าไฟค่าน้ำ ค่าดูแลรักษาแม่ ดังนั้นมันไม่ใช่เรื่องแปลกที่เขาจะเลือกงาน และการไปโรงเรียนจะเป็นตัวเลือกแรก ๆ ที่ถูกตัดออกจากความจำเป็นของชีวิต”

ทาง (ที่ไม่ได้) เลือก?

“ผมไม่ได้อยากหยุดเรียนนาน ๆ แต่บ้านเราต้องใช้เงิน ถ้าไปเรียนทุกวันแม่กับผมก็ใช้ชีวิตไม่ได้ มันเหมือนไม่ใช่ผมหรอกที่เลือกจะไม่ไปโรงเรียน แต่คือโรงเรียนไม่เลือกผมแล้วมากกว่า”

กวินท์พูดถึงสถานการณ์ช่วงหมิ่นเหม่จะหลุดจากระบบการศึกษา ก่อนถ่ายทอดความคิดตอนนั้น ว่า “ถึง ม.2 เทอมสอง ผมถอดใจแล้วว่าจะไม่กลับไปเรียนอีก เอาจริงคือตั้งแต่วันที่แม่ทำงานไม่ได้ ผมก็รู้แล้วครับว่ายังไงต้องเป็นแบบนี้”

กวินท์ตัดสินใจถอยจากโรงเรียนเงียบ ๆ โดยไม่ปรึกษาใคร หากแต่เป็นครูพีทที่ไม่ยอม ยังคงเทียวไปบ้านของกวินท์ไม่ขาด จนเจอตัวและมีโอกาสคุยกัน          

“ครูถามผมว่ายังจำที่เคยพูดได้ไหม ว่าอยากเรียนให้จบ ผมบอกครูว่าจำได้ แล้วถึงตอนนี้ผมยังไม่เคยเปลี่ยนความคิดเลย ผมยังคงอยากเรียน อยากจบ ม.3 อยากเรียนสูงกว่านั้นด้วย แต่สถานการณ์ตอนนี้มันสุดทางแล้ว ครอบครัวผมต้องมีคนทำงานหาเงิน”

หลังทวนคำตอบจนแน่ใจว่าลูกศิษย์ยังอยากเรียน ก่อนกลับครูพีทจึงรับปากว่า “ถ้ากวินท์ยืนยันว่ายังอยากเรียน ครูก็จะหาทางให้”

เด็กชายผู้กำลังจะมีสถานะเป็น ‘เยาวชนนอกระบบการศึกษา’ รำลึกความทรงจำวันที่คุยกับครู ไม่เคยลืมว่าวันนั้นเขารู้สึกดีแค่ไหนที่ครูห่วงใยเขากับแม่ แต่เมื่อห่างจากโรงเรียนมาเกือบหนึ่งเดือนเต็ม กวินท์นึกไม่ออกว่า ถ้าเขายังต้องทำงานหาเงินทุกวันอย่างนี้ จะมีทางไหนให้กลับไปเรียนหนังสือได้อีก?

‘1 โรงเรียน 3 รูปแบบ ออกแบบการเรียนรู้จากชีวิตประจำวัน’

สามวันจากนั้นครูพีทกลับมา บอกกวินท์ว่าโรงเรียนกำลังเริ่มหาทุนมาช่วยสนับสนุนครอบครัวของเขา พร้อมกับอีกข้อมูลสำคัญคือ กวินท์ยังคงมีสถานะเป็นนักเรียนของโรงเรียนมหาราช 7 และจะสามารถทำงานและเรียนหนังสือควบคู่กันไป ด้วยรูปแบบการจัดการศึกษา ‘1 โรงเรียน 3 รูปแบบ’ ตาม พ.ร.บ.การศึกษาแห่งชาติ (2542) มาตรา 15 ที่ระบุว่าโรงเรียนสามารถจัดการศึกษาได้หลายรูปแบบและมีภาคีเครือข่ายในการจัดการศึกษา ซึ่งโรงเรียนมหาราช 7 ได้นำเนื้อหาจาก พ.ร.บ. มาตีความ และออกแบบการจัดการศึกษาโดยนำสภาพปัญหาและปัจจัยหลากหลายของนักเรียนกลุ่มเสี่ยงมาเป็นตัวตั้ง

“เราเอาเรื่องกลับมาคุยกันที่โรงเรียน แล้วจึงออกแบบวิธีเรียนรู้ที่ตั้งต้นจากวิถีชีวิตของกวินท์ นำประสบการณ์ ทักษะ ความจำเป็น รวมถึงองค์ความรู้ที่กวินท์ได้รับผ่านการทำงานมาปรับและดัดแปลงเป็นหลักสูตรเฉพาะ ขยายห้องเรียนและบทเรียนไปถึงแปลงผัก สวนยาง ผืนไร่ ผนวกกิจกรรมต่าง ๆ

ไม่ว่าเก็บถั่ว ห่มฟาง หรือการไปพลิกขี้ยางตอนกลางคืน รวมถึงสิ่งที่เขากำลังฝึกฝนเรียนรู้ในชีวิตจริงเช่นการกรีดยาง เหล่านี้ล้วนเป็นความรู้และทักษะก้าวหน้าที่เพิ่มพูนผ่านการทำซ้ำ ซึ่งโรงเรียนเอามาเปลี่ยนเป็นชุดบทเรียนที่มีตัวชี้วัดตามกลุ่มสาระวิชาต่าง ๆ”

ครูพีทบอกว่า หลักการสำคัญของ 1 โรงเรียน 3 รูปแบบ สำหรับเยาวชนกลุ่มเสี่ยง คือการช่วยจัดสรรตารางเวลาชีวิตให้เด็กอย่างเป็นระบบ โดยต้องแทรกการเรียนรู้เข้าไปในทุกกิจวัตรประจำวัน ยืดหยุ่นเรื่องเวลาส่งงานและเข้าเรียนให้สัมพันธ์กัน ซึ่งการจะทำได้ คณะครูต้องลงพื้นที่ มีการทำความเข้าใจกันระหว่างครูแนะแนว ครูประจำชั้น และครูผู้สอนวิชาต่าง ๆ เพื่อหาทางเชื่อมโยง ‘ภาระงาน’ ให้ไปถึง ‘ตัวชี้วัดรายวิชา’

“วิชาคณิตศาสตร์ของกวินท์จึงอยู่ในกิจกรรมห่มฟาง ที่เขาต้องคำนวณขนาดพื้นที่และรูปทรง ซึ่งครูจะมีโจทย์ผ่านใบงานไปให้ ส่วนวิชาภาษาไทยจะเรียนรู้จากการเรียบเรียงเรื่องเล่าผ่านการเขียนบันทึก มีวิชาทักษะอาชีพที่วัดประเมินผลจากชั่วโมงฝึกกรีดยาง รวมถึงอีกหนึ่งศาสตร์คือการซ่อมมอเตอร์ไซค์ที่กวินท์สนใจ และได้ทดลองเรียนรู้ที่สถานประกอบการใกล้บ้าน ส่วนตัวชี้วัดใดที่ขาดไปก็จะใช้วิธีเก็บเอาทีหลังโดยให้มาเรียนเสริมที่โรงเรียน ทั้งหมดนี้คือการเอาเวลามาคำนวณให้เกิดการใช้ประโยชน์ได้มากที่สุด เพื่อให้กวินท์มีโอกาสเรียนรู้ต่อไป และต้องสอดคล้องกับวิถีชีวิต ทั้งงาน การเรียน การดูแลแม่ และการพักผ่อน”

เชื่อมโยงภาคีรับช่วง-ส่งต่อ เติมเต็มการศึกษาที่ ‘ตอบโจทย์ชีวิต’

วงษ์สัน คูหามณีโชติ ผู้อำนวยการโรงเรียนมหาราช 7 กล่าวว่าแนวทางการดำเนินงาน 1 โรงเรียน 3 รูปแบบ จะทำผ่านแนวร่วมเครือข่ายทั้งบุคคล องค์กร สถานประกอบการ โดยตกผลึกว่าในจุดเริ่มต้น โจทย์ใหญ่จะอยู่ที่การติดตามเฝ้าระวังจากครูในโรงเรียน

“เพราะด้วยสารพัดปัญหาที่เด็กเผชิญอยู่ ถ้าครูมองไม่เห็น จะไม่มีมือไหนยื่นไปช่วยเด็กได้อีกแล้ว…

“ถ้าเราเอาใจเข้าไปจับกับปัญหาของเด็ก มันถึงจะเห็นว่าบางคนต้องทำงานเลี้ยงดูผู้ปกครองที่พิการ เช้ามืดตื่นก็ออกไปทำงาน ตกเย็นไปทำอีกที่หนึ่ง บางคนต้องหยุดบ้างเรียนบ้าง เพราะค่าตอบแทนจากงานสำคัญกับชีวิตของเขามากกว่า …ฉะนั้นถ้าเราตามเด็กกลับมาแล้วจับเขายัดกลับเข้าไปอยู่ในระบบ แน่นอนว่าสิ่งที่จะเกิดขึ้นคือการติด 0 ติด ร และ มส และสุดท้ายก็ต้องหลุดจากโรงเรียนไปเพราะมีเวลาเรียนน้อยกว่า 80%”

ขณะที่กวินท์ซึ่งวันนี้กลับมาเรียนรู้ได้อีกครั้ง ด้วยวิธีการเฉพาะที่โรงเรียนออกแบบสำหรับเขา โดยครอบคลุมสาระวิชาหลักทั้งวิทยาศาสตร์ คณิตศาสตร์ ภาษาไทย ภาษาอังกฤษ สุขศึกษา และที่พิเศษที่สุดคือวิชา ‘ฝึกอบรมอาชีพ’ ที่กวินท์บอกว่าเขาจะได้เอาทักษะและความรู้ไปใช้เรียนต่อหลังจบชั้น ม.3 อีกด้วย

“ครูเอาสิ่งที่ผมทำทุกวันมาออกแบบเป็นวิชาใหม่ เขาจะมีโจทย์ มีใบงาน มีแบบเขียนบันทึกให้ผมเล่าเรื่อง อธิบาย และหาคำตอบให้ตรงกับกรอบคำถามนั้น พอได้เรียนอย่างนี้ผมสบายใจขึ้นมากครับ  

“ผมสนใจเรื่องการซ่อมเครื่องยนต์ ตั้งใจว่าจบ ม.3 จะเรียนสายอาชีพ เรียนไปด้วยทำงานไปด้วย ผมรู้ว่าไม่ง่ายและคงต้องเหนื่อยอีกเยอะ แต่แค่ผ่านช่วงที่เกือบไม่ได้เรียนต่อมาได้ ผมคิดว่าทำได้ครับ” กวินท์เผยเส้นทางอนาคตที่วาดไว้

…ปีการศึกษา 2566 สิ้นสุดลง กวินท์ที่เรียนรู้ด้วยรูปแบบการศึกษาที่ ‘มีทางเลือก’ และ ‘ตอบโจทย์ชีวิต’ ผ่านจาก ม.2 ขึ้นชั้น ม.3 ครูพีทระบุว่า การออกแบบการเรียนรู้ที่สอดรับกับวิถีชีวิตของกวินท์ยังไม่สิ้นสุดลง เพราะเมื่อทางโรงเรียนรับรู้ความฝันและความตั้งใจของน้องแล้ว จึงได้ทำข้อตกลงกับ ‘วิทยาลัยการอาชีพปากท่อ’ เพื่อส่งต่อกวินท์สู่การเรียนสายอาชีพ พร้อมทุนการศึกษา ที่พัก และค่าใช้จ่ายจำเป็นอื่น ๆ

และเมื่อวันนั้นมาถึง โรงเรียนมหาราช 7 จะถอดบทเรียนกรณีของกวินท์อย่างเต็มรูปแบบอีกครั้ง เพื่อสรุปผลลัพธ์ สร้าง ‘ตัวแบบ’ และยกระดับมาตรฐานนวัตกรรม 1 โรงเรียน 3 รูปแบบให้ดียิ่งขึ้นไปอีก

“เคสของกวินท์เป็นตัวอย่างที่ดีมาก ๆ ของการมีระบบดูแลช่วยเหลือเด็กกลุ่มเสี่ยงหลุดจากระบบการศึกษา โดยนับจากช่วงวิกฤตโควิด-19 เด็กที่มีปัจจัยเสี่ยงหลุดจะถูกนำเข้า ‘กลุ่มเฝ้าระวัง’ และมีการพยายามหาทางช่วยเหลือทั้งด้านปัจจัยที่มีผลกระทบต่อการใช้ชีวิตและการออกจากโรงเรียน รวมถึงการเชื่อมโยงภาคีเครือข่ายมาช่วยในการรับช่วง-ส่งต่อ โดยปรับการเรียนรู้ให้เด็กสามารถนำประสบการณ์ทำงาน มาเทียบเคียงกับตัวชี้วัดตามกลุ่มสาระวิชาในหลักสูตรมาตรฐานแกนกลาง เพื่อให้เด็กยังอยู่ในระบบ เรียนได้จนจบและมีวุฒิการศึกษาภาคบังคับ” ครูพีทกล่าวสรุป

ด้วยผลลัพธ์ที่เกิดขึ้นกับกวินท์และเพื่อน ๆ โมเดลนี้จึงอาจเป็นคำตอบหนึ่ง ที่หลายโรงเรียนสามารถนำไปปรับใช้ เพื่อออกแบบ ‘การศึกษาที่มีทางเลือกและตอบโจทย์ชีวิต’ ที่ช่วยเหลือเยาวชนกลุ่มเสี่ยงให้มีช่องทางการเรียนรู้โดยไม่หลุดออกไปจากโรงเรียนก่อนจบการศึกษาภาคบังคับ หรือในอีกทางหนึ่ง น้อง ๆ ที่หลุดออกจากระบบไปแล้วเป็นระยะเวลาหนึ่ง ก็จะมีโอกาสอีกครั้งในการกลับมาเรียนให้จบ และมีวุฒิการศึกษาไปใช้เป็นเครื่องมือในการยกระดับชีวิตตนเองและครอบครัวในวันข้างหน้า

“…คำถามคือถ้าเด็กที่มีปัญหาส่วนตัว มีสิ่งต้องทำซึ่งสำคัญกว่าการมาโรงเรียน เขาจะเรียนจบได้ไหม คำตอบคือไม่มีทาง

แต่วันนี้เราทำให้เขามีโอกาส เมื่อการเรียนรู้มีความหลากหลายขึ้น คำนึงถึงบริบทชีวิตผู้เรียนมากขึ้น เรามี ‘ห้องเรียนสร้างโอกาส’ มีชุดการเรียนออนไลน์ มีหลักสูตรเรียนรู้ที่ปรับให้เข้ากับสถานการณ์ชีวิตของเด็ก ๆ เพื่อปลายทางคือเด็กทุกคนต้องมีโอกาสจบการศึกษาภาคบังคับเป็นอย่างน้อย แล้วมันจะเป็นจุดเชื่อมสู่โอกาสในขั้นต่อไปของการศึกษาต่อ หรือการประกอบอาชีพในอนาคต

นี่คือสิ่งที่เราคาดหวัง และคือสิ่งที่โรงเรียนกำลังพยายามทำให้เกิดผล การศึกษา 3 รูปแบบใน 1 โรงเรียน จึงเป็นหนึ่งหนทางของการช่วยตอบโจทย์การลดความเหลื่อมล้ำ และจะพาเราไปถึงวันที่ Zero Dropout เกิดขึ้นจริง ๆ”

ผอ.โรงเรียนมหาราช 7 กล่าวปิดท้ายด้วยความหวัง…

The post ‘สวนยาง ผืนไร่ อู่ซ่อมรถ… โรงเรียนไร้ขอบเขตของ ด.ช.กวินท์ ลิสอน เมื่อการเรียนรู้ออกแบบจากวิถีชีวิตได้’ #1 โรงเรียน 3 รูปแบบ first appeared on กสศ..

โดยตั้งแต่ปี 2562 สำนักงานส่งเสริมการเรียนรู้อำเภอเมืองบึงกาฬ (สกร.เมืองบึงกาฬ) ได้ใช้พื้นที่ตำบลโนนสมบูรณ์เป็นศูนย์กลางของ ‘หน่วยพัฒนาอาชีพผลิตภัณฑ์จากกกและผือพื้นที่ชุมน้ำโลกกุดทิง’ ภายใต้โครงการส่งเสริมโอกาสทางการเรียนรู้ และพัฒนาทักษะเยาวชนและแรงงานนอกระบบ เพื่อพัฒนาอาชีพที่ใช้ชุมชนเป็นฐาน กสศ. ด้วยเป้าหมายในการสร้างอาชีพและเพิ่มรายได้ให้กับครัวเรือนต่าง ๆ ผ่านการส่งต่อองค์ความรู้และภูมิปัญญาดั้งเดิม โดยใช้ต้นทุนทรัพยากรธรรมชาติอย่าง ‘กก’ และ ‘ผือ’ และด้วยความร่วมมือกับภาคีเครือข่ายทั้งจากภายในและภายนอกพื้นที่ ในช่วงเวลา 3 ปี หน่วยพัฒนาอาชีพผลิตภัณฑ์จากกกและผือพื้นที่ชุมน้ำโลกกุดทิง ก็สามารถพัฒนาทักษะผู้ร่วมเรียนรู้และยกระดับผลิตภัณฑ์จนได้มาตรฐาน กลายเป็นช่องทางการสร้างรายได้ที่ช่วยเปลี่ยนแปลงคุณภาพชีวิตของคนในพื้นที่ ทั้งยังก่อตั้งเป็นศูนย์ฝึกฝนอบรมทักษะการทำงานฝีมือและผลิตสินค้าจากกกและผือ ซึ่งขยายผลไปยังกลุ่มเกษตรกรในพื้นที่ใกล้เคียง และถือเป็นความสำเร็จของการสร้างเครือข่ายพัฒนาอาชีพในชุมชนที่พึ่งพาตนเองได้อย่างยั่งยืน

ว่าที่ร้อยตรี พูนศักดิ์ พระรัตภูมี ศึกษาธิการจังหวัดบึงกาฬ กล่าวว่า ณ จุดเริ่มต้นต้องขอบคุณทาง กสศ. ที่นำโครงการฯ เข้ามาร่วมพัฒนาชุมชนในพื้นที่จังหวัดบึงกาฬ จนเราสามารถ ‘สร้างเมือง สร้างคน สร้างรายได้’ ตามแนวคิดการพัฒนาของจังหวัด โดยเฉพาะการผลักดันให้เกิดเครือข่ายชุมชนที่นำทรัพยากรภูมิปัญญาต่าง ๆ ที่มีอยู่มาต่อยอดให้เกิดการ ‘สร้างอาชีพ’ ได้สำเร็จ

ส่วนในด้านการศึกษา บึงกาฬมีเด็กเยาวชนในระบบการศึกษาราว 70,000 คน และบุคลากรราว 4,000 คนรวมทุกสังกัดการศึกษา อย่างไรก็ตาม ยังมีเด็กเยาวชนอีกจำนวนหนึ่งซึ่งยังเข้าไม่ถึงโอกาสในการเรียนรู้เพื่อพัฒนาตนเอง  ดังนั้นการได้รับโอกาสจาก กสศ. ที่กำหนดให้บึงกาฬเป็นจังหวัดนำร่อง Zero Dropout โดยมีเป้าหมายให้เด็กเยาวชนทุกคนมีโอกาสได้เรียนรู้ตามแนวทางที่เหมาะสม ผ่านการตั้งต้นทำงานโดยใช้ตำบล หรือ ‘ชุมชนเป็นฐาน’ ถือว่าเป็นแนวทางการทำงานสำคัญ ที่จะทำให้ทุกภาคส่วนที่เกี่ยวข้องทราบถึงบทบาทหน้าที่ของหน่วยงาน และมองเห็นตัวตนของกลุ่มเป้าหมายในพื้นที่ได้ชัดเจน 

จากนั้นการวางแผนสนับสนุนเด็กเยาวชนและประชากรทุกกลุ่มให้เข้าถึงโอกาส ก็จะสามารถทำได้อย่างมีประสิทธิภาพ นอกจากนี้การทำงานที่เริ่มจากพื้นที่เล็ก ๆ ยังเอื้อต่อการทำความเข้าใจและดึงกลุ่มผู้ปกครองเข้ามาร่วมเป็นกำลังสำคัญเพื่อทำงานร่วมกัน และนี่คือภาพรวมของการขับเคลื่อน ‘บึงกาฬโมเดล’ ที่จะขยายการทำงานเต็มรูปแบบไปยังพื้นที่ทั้ง 52 ตำบลในปี 2568

นายประเวช เหล่าประเสริฐ ผู้อำนวยการกรมส่งเสริมการเรียนรู้จังหวัดบึงกาฬ กล่าวว่า พระราชบัญญัติส่งเสริมการเรียนรู้ พ.ศ. 2566 มีวัตถุประสงค์คือยกระดับ กศน. ให้สามารถจัดการเรียนรู้ได้อย่างคล่องตัวและมีประสิทธิภาพมากขึ้น โดยกฎหมายได้ระบุถึง ‘การศึกษาเรียนรู้ตลอดชีวิต’ ซึ่งครอบคลุมการจัดการเรียนรู้ทั้งในระบบ นอกระบบ และการศึกษาตามอัธยาศัย ทำให้เกิดนโยบายสำคัญข้อหนึ่งที่กำหนดโดยกระทรวงศึกษาธิการ ว่าจากนี้หน่วยงานภาคีเครือข่ายจัดการศึกษาจะมุ่งเน้นเรื่องการเรียนรู้ที่ทำให้เกิดความมั่นคงในชีวิตของผู้เรียน สกร. จึงถือว่ามีบทบาทสำคัญ ในการจัดการศึกษาที่ต้องทำให้ประชาชนทุกคนมีช่องทางเรียนรู้ตลอดชีวิต

“สำหรับพันธกิจของ สกร. นอกจากการจัดการเรียนรู้ให้กับประชาชนแล้ว เรายังมองไปที่การศึกษาหรือการเรียนรู้ที่ยึดโยงกับต้นทุนในท้องถิ่น สามารถสร้างอาชีพสร้างรายได้และอยู่ในสังคมได้ การจัดการของกลุ่ม ก.กก จึงเป็นตัวอย่างของการทำงานที่ทำให้ชุมชนอื่น ๆ ทราบว่า หากมีการส่งเสริมกระบวนการจัดการเรียนรู้ให้กับคนในพื้นที่ห่างไกลอย่างเป็นระบบ เราจะสามารถเพิ่มโอกาสการสร้างงานที่ยั่งยืนได้ โดยเป้าหมายของการเรียนรู้จะไม่นำไปสู่การทิ้งบ้านทิ้งถิ่นฐานเพื่อไปทำงานที่อื่น วันนี้เมื่อเรามองไปยังการจัดการเรียนรู้ที่ตอบโจทย์วิถีชีวิตโดยใช้ชุมชนเป็นฐาน จึงเห็นว่าการออกแบบหลักสูตรที่เชื่อมโยงกับภูมิปัญญาเดิมและทุนทรัพยากรที่มี จากนั้นนำมาพัฒนาให้สามารถส่งต่อความรู้ขัดเกลาทักษะ จะช่วยให้ผู้เรียนนำไปใช้ประกอบอาชีพได้จริง

“ปัจจัยสำคัญคือต้องดึงความร่วมมือจากภายนอก อย่างที่โนนสมบูรณ์ได้มหาวิทยาลัยราชภัฏ แรงงานจังหวัด สถาบันพัฒนาฝีมือแรงงาน อบจ. รวมถึง กสศ. เข้ามาช่วย ซึ่งตรงนี้คือหัวใจของภารกิจว่าหน่วยงานใดหนึ่งไม่อาจทำงานลำพังได้ ทุกภาคส่วนต้องขยับไปด้วยกัน จนวันนี้เราต่างเห็นร่วมกันแล้วว่า ‘ก.กก’ ได้กลายเป็นศูนย์รวมจิตใจของชุมชน เป็นแหล่งพัฒนาผลิตภัณฑ์ที่จะเติบโตต่อไปได้อีกในระยะยาว”

นางรัศมี อืดผา ครูอาสาสมัคร สกร.เมืองบึงกาฬ และผู้รับผิดชอบโครงการพัฒนาอาชีพผลิตภัณฑ์จากกกและผือพื้นที่ชุมน้ำโลกกุดทิง กล่าวว่า จากการเข้าร่วมโครงการฯ ในปี 2562 สกร.เมืองบึงกาฬ ได้ร่วมกับภาคีเครือข่ายลงสำรวจความต้องการและต้นทุนในพื้นที่ จนได้ออกแบบการพัฒนาทักษะอาชีพแบบครบวงจร ตั้งแต่อบรมกระบวนการปลูก ดูแลรักษา ฝึกฝนทักษะการแปรรูปกกและผือให้เป็นผลิตภัณฑ์ที่หลากหลาย เช่นเสื่อพับ เบาะรองนั่ง หมอนอิง ที่รองจาน จากนั้นจึงเป็นการถ่ายทอดความรู้ด้านการจัดจำหน่าย และทักษะการทำบัญชีครัวเรือนหรือการออมเงิน โดยเบื้องต้นกลุ่มผู้ร่วมเรียนรู้จะเป็นกลุ่มแรงงานนอกระบบ ผู้ว่างงาน ผู้สูงอายุ และผู้ถือบัตรสวัสดิการแห่งรัฐ จากสองหมู่บ้านในตำบลโนนสมบูรณ์จำนวน 54 คน จนถึงปี 2563 เมื่อดำเนินโครงการไปได้ราวหนึ่งปี โครงการฯ สามารถยกระดับผู้ร่วมเรียนรู้ให้มีอาชีพจากการทอกกและผือ ทั้งยังมีการต่อยอดความสำเร็จโดยมีการติดต่อสั่งซื้อผลิตภัณฑ์จากต่างประเทศ ซึ่งเป็นการเพิ่มรายได้อีกทางหนึ่ง ขณะที่มีกลุ่มผู้ร่วมเรียนรู้เพิ่มขึ้นเป็น 83 คน พร้อมได้รับรางวัล ‘บ้านหนังสือชุมชนต้นแบบดีเด่น’ และขยับไปสู่การก่อตั้ง ‘วิสาหกิจชุมชน’ และ ‘ศูนย์การเรียนรู้’ ที่จะเป็นที่พึ่งของคนในชุมชน และเป็นต้นแบบให้กับชุมชนอื่น ๆ ในอนาคต

“จากจุดเริ่มต้นเล็ก ๆ จนนถึงวันนี้เข้าสู่ปีที่สาม กระบวนการเรียนรู้ของกลุ่ม ก.กก บึงกาฬ ได้ขยายผลโดยพัฒนาเป็นหลักสูตรท้องถิ่น โดยมีครูภูมิปัญญาจากกลุ่มเข้าไปทำกิจกรรมร่วมกับเด็ก ๆ ในโรงเรียน (โรงเรียนโพธิ์ทองวิทยานุสรณ์ และ โรงเรียนโนนคาพิทยาคม) ตั้งแต่การปลูกกกจนสามารถเรียนรู้แปรรูปผลิตภัณฑ์ นอกจากนี้ผลิตภัณฑ์ของ ก.กก บึงกาฬยังได้รับโอกาสให้ผลิตสินค้าภายใต้แบรนด์ good goods เพื่อจำหน่ายในเครือเซ็นทรัลกรุ๊ป รวมถึงทาง สกร. กำลังอยู่ในขั้นตอนการพัฒนาหลักสูตรในเรื่องการเทียบโอนความรู้ ให้ผู้เรียนสามารถจบการศึกษาและรับวุฒิบัตรได้ภายใน 6 เดือน ตลอดจนการต่อยอดในเรื่องของการแปลงประสบกการณ์เป็นเครดิตแบงก์อีกด้วย”

นายพัฒนพงษ์ สุขมะดัน ผู้ช่วยผู้จัดการ กสศ. กล่าวว่า ภารกิจหนึ่งของ กสศ. คือทำงานกับเด็กเยาวชนและประชากรกลุ่มเปราะบาง ทั้งในมิติด้านเศรษฐกิจ สังคม และสุขภาพ เพื่อสนับสนุนผลักดันให้เข้าถึงการศึกษาที่มีคุณภาพ ซึ่งรวมไปถึงการทำงานวิจัยเพื่อสร้างเครื่องมือและตัวแบบต่าง ๆ เช่นที่เกิดขึ้นกับจังหวัดบึงกาฬ โดย กสศ. ได้เข้ามาเริ่มทำงานภายใต้โครงการที่หลากหลาย และด้วยความต่างของพื้นที่และกลุ่มเป้าหมาย รูปแบบหรือวิธีการที่นำมาใช้จึงแตกต่างกันไป ตั้งแต่การดูแลเด็กเยาวชนกลุ่มเปราะบางในระบบการศึกษาผ่านทุนเสมอภาค การพัฒนาครูและสถานศึกษาใรงเรียนขนาดกลางและขนาดเล็กให้มีคุณภาพมาตรฐาน และอีกหนึ่งภารกิจสำคัญคือ Zero Dropout หรือการดูแลช่วยเหลือเด็กเยาวชนที่เข้าไม่ถึงการเรียนรู้พัฒนาตัวเอง ซึ่งที่ผ่านมา กสศ. และ 6 กระทรวงหลักภายใต้การกำกับงานโดยนายกรัฐมนตรี ได้ทำการชนข้อมูลเข้าหากัน เพื่อค้นหาตัวเลขของเด็กเยาวชนที่ไม่อยู่ในระบบการศึกษา และนำกลับเข้าสู่การเรียนรู้ที่มีทางเลือกและเหมาะสมกับบริบทชีวิต ทั้งนี้บึงกาฬเป็นหนึ่งในจังหวัดนำร่องของนโยบาย Thailand Zero Dropout ของรัฐบาลที่จะเริ่มต้นสร้างกระบวนการค้นหาช่วยเหลือเยาวชนกลุ่มนี้ครอบคลุมในทุกพื้นที่ของจังหวัดให้ได้ภายในปี 2568

ผู้ช่วยผู้จัดการ กสศ. กล่าวว่า งานสร้างความเสมอภาคทางการศึกษาไม่สามารถทำด้วยกลุ่มคนจากเพียงหน่วยงานเดียว แต่การดูแลคนคนหนึ่งตลอดชีวิต ตั้งแต่ชีวิตความเป็นอยู่ สุขภาพ จนถึงโอกาสทางการศึกษาและการมีงานทำ จำเป็นต้องใช้คน ชุมชน ส่วนราชการ และภาคส่วนอื่น ๆ มาช่วยกัน ภายใต้แนวทางการทำงานที่มีจุดมุ่งหมายเดียวกันซึ่งกำหนดโดยผู้นำท้องถิ่น เช่นเดียวกับที่บึงกาฬแสดงให้เห็นว่า การเริ่มต้นจากพื้นที่เล็ก ๆ ที่ตำบลโนนสมบูรณ์นั้น สามารถสร้างความเปลี่ยนแปลงที่สร้างแรงกระเพื่อมไปสู่ระดับจังหวัด และกำลังจะส่งต่อไปถึงระดับประเทศได้ในที่สุด

The post ‘บึงกาฬโมเดล’ บทพิสูจน์การเรียนรู้ตลอดชีวิตที่ใช้ชุมชนเป็นฐาน ด้วย ‘กก’ และ ‘ผือ’ first appeared on กสศ..

ทันทีที่เข้ารับตำแหน่งผมได้สั่งการทันทีให้ “กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา” (กสศ.) DES และกระทรวงมหาดไทย บูรณาการรวบรวมข้อมูลนักเรียนที่หลุดจากระบบการศึกษา ให้เป็นฐานข้อมูล Big Data ขึ้นเป็นครั้งแรกของประเทศไทย เพื่อนำไปสู่การช่วยเหลือเด็กและเยาวชนที่ต้องออกจากการศึกษากลางคัน ซึ่งในวันเสาร์ที่ 13 ม.ค.นี้จะมีข่าวดี ที่จะเป็นก้าวสำคัญก้าวหนึ่งที่ประเทศไทยก้าวไปสู่ Thailand Zero Dropout ครับ”

อ่านเรื่องราวที่เกี่ยวข้องกับ “Thailand Zero Dropout” ได้ที่ คลิก

The post ‘นายกฯ’ แย้ม วันเด็ก 13 ม.ค. 2567 มีข่าวดี ก้าวสำคัญประเทศไทยก้าวสู่ ‘Thailand Zero Dropout’ เด็กไทยต้องได้รับการศึกษาเท่าเทียม first appeared on กสศ..

‘โรงเรียนมหาราช 7’ : 1 โรงเรียน 3 รูปแบบ ชูการศึกษาทางเลือกให้เป็นทางรอด ชวนเด็กกลับมาเรียนเพื่อต่อยอดสู่เส้นทางอาชีพ

นายวงษ์สัน คูหามณีโชติ ผู้อำนวยการโรงเรียนมหาราช 7  และคณะครู ร่วมต้อนรับและให้ข้อมูลการบริหารจัดการโรงเรียนให้สามารถจัดการศึกษาได้อย่างมีคุณภาพ โดยโรงเรียนได้ร่วมเป็นเครือข่ายในโครงการ  Zero Dropout เด็กทุกคนต้องได้เรียน” โดย กสศ. บริษัท แสนสิริ จำกัด (มหาชน) และสมัชชาการศึกษาราชบุรี ซึ่งโรงเรียนมหาราช 7  ใช้โมเดล ‘1 โรงเรียน 3 รูปแบบ’ หนุนเด็กหลุดจากระบบให้กลับมาเรียน ดังนี้

1) เรียนในห้อง  จัดสรรเพื่อเด็กสะดวกเดินทาง
2) เรียนออนไลน์  จัดสรรเพื่อเด็กบ้านไกล หรือไม่มีค่าเดินทาง
3) เรียนตามอัธยาศัย จัดสรรเพื่อเด็กไม่มีเวลาเรียนเต็มหลักสูตร เด็กกลุ่มเปราะบาง หรือต้องทำงานระหว่างเรียน

โดยมีชุดการเรียนรู้ Online เป็นจุดเด่นที่ช่วยให้เด็กสนใจกลับมาเรียน อีกทั้งโรงเรียนมหาราช 7 และโรงเรียนในเครือข่าย ยังได้ลงนามในบันทึกข้อตกลงความร่วมมือ (MOU) กับมหาวิทยาลัยราชภัฏหมู่บ้านจอมบึง มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี วิทยาลัยการอาชีพปากท่อ และวิทยาลัยเกษตรและเทคโนโลยีราชบุรี ในการร่วมออกแบบหลักสูตรฐานสมรรถนะด้านวิชาชีพ ตอบโจทย์ผู้จบการศึกษาในวุฒิ ม.3 และมี “ห้องเรียนหลานย่า” ที่ร่วมมือกับศูนย์ USO Net ของสำนักงาน กสทช. เพื่อนักเรียนได้ท่องโลกกว้างบนอินเทอร์เน็ตแบบไม่มีวันหยุด

‘โรงเรียนบ้านหนองปากชัฏ’ : โรงเรียนขนาดเล็ก แต่มากความสนุก ชูกิจกรรม Super Plaza  ครูชวนเรียนผ่านเล่น ทุกเช้าหลังเคารพธงชาติ

นายสันติ ปิ่นหอม  ผู้อำนวยการโรงเรียนบ้านหนองปากชัฏ และคณะครู ร่วมต้อนรับและให้ข้อมูลการใช้นวัตกรรมการเรียนรู้ผ่านการเล่นด้วยกิจกรรม Super Plaza ทุกเช้าหลังเคารพธงชาติ  มุ่งเน้นการอ่านออกเขียนได้ และทักษะพื้นฐานในชีวิตประจำวัน ทำให้เด็กมีผลการเรียนดีขึ้น มีนักเรียนระดับ ป.1 ที่สามารถสอบได้ 100 คะแนนเต็มในการสอนทักษะการอ่าน (RT) ของ สพฐ. และนักเรียนระดับ ป.6 สามารถสอบเข้าโรงเรียนชั้นนำอย่างโรงเรียนวิทยาศาสตร์จุฬาภรณราชวิทยาลัยได้ 

นอกจากนี้ โรงเรียนได้ฉายให้เห็นปัญหาด้านงบประมาณที่โรงเรียนขนาดเล็กได้รับการจัดสรรตามจำนวนนักเรียน  ทำให้มีข้อจำกัดเรื่องการพัฒนาคุณภาพการศึกษา ขาดบุคลากรที่มีความเชี่ยวชาญเฉพาะทาง เช่น การเรียนรู้ภาษาที่ 3 (ภาษาจีน) วิทยากรดนตรี นาฏศิลป์ แต่ด้วยความร่วมมือจากผู้ปกครอง ชุมชน และทุกภาคส่วน ทางโรงเรียนจึงได้รับการสนับสนุนงบประมาณในการจ้างครูอัตราจ้าง ทำให้โรงเรียนสามารถจ้างครูได้ครบชั้น รวมถึงการสนับสนุนสิ่งปลูกสร้างในโรงเรียน ทุนการศึกษา และอาหารกลางวัน ทำให้สามารถจัดการเรียนการสอนได้อย่างมีประสิทธิภาพ 

ทั้งนี้ ฝ่ายเลขานุการจะนำองค์ความรู้ที่ได้มาถอดบทเรียนการบริหารจัดการโรงเรียนขนาดเล็กให้สามารถจัดการเรียนการสอนได้อย่างมีคุณภาพ เพื่อเป็นโมเดลให้สถานศึกษาอื่น ๆ นำไปประยุกต์ใช้ โดยจะนำรายงานดังกล่าวเข้าสู่การพิจารณาของคณะทำงานด้านการลดความเหลื่อมล้ำทางการศึกษา รวมถึงคณะอนุกรรมการสภาการศึกษาด้านการเรียนรู้ตลอดชีวิตและการศึกษาพิเศษต่อไป

The post กสศ. ร่วมกับสภาการศึกษา ลงพื้นที่ราชบุรี “หนุนโรงเรียนขนาดเล็กยกระดับคุณภาพ” first appeared on กสศ..

ปัจจุบันโรงเรียนขนาดเล็กที่กระจายตัวอยู่ในพื้นที่ห่างไกลทุรกันดารพยายามปรับตัวและยืดหยุ่น เพื่อรับมือกับสภาพปัญหาให้ได้มากที่สุด ซึ่งถือเป็นหนึ่งในแนวคิด ‘Zero Dropout’ ในการสร้างโอกาสให้เด็กทุกคนต้องได้เรียน ป้องกันเด็กหลุดจากระบบการศึกษาในพื้นที่ เกิดกลไกที่สร้างความยั่งยืน สร้างระบบนิเวศที่ดึงครัวเรือน ชุมชน และโรงเรียนมาทำงานร่วมกัน

โรงเรียนบ้านหนองขาม โรงเรียนขนาดเล็กในพื้นที่บ้านหนองขาม ตำบลป่าหวาย อำเภอสวนผึ้ง จังหวัดราชบุรี โรงเรียนแห่งนี้ตั้งอยู่นอกเขตเทศบาล ในพื้นที่ที่มีประชากรเพียง 664 คน จาก 210 ครัวเรือน เปิดสอนตั้งแต่ชั้นอนุบาล 2 ถึงชั้นประถมปีที่ 6 มีนักเรียนทั้งหมด 114 คน

ครูวันเพ็ญ สายบัว รักษาการผู้อำนวยการโรงเรียนบ้านหนองขาม เล่าว่า นอกจากการดูแลนักเรียนในพื้นที่แล้ว ทางโรงเรียนยังดูแลเด็กเมียนมาจากหลากชาติพันธุ์ที่ติดตามพ่อแม่เข้ามาในประเทศไทย โดยพยายามอำนวยความสะดวกในเรื่องการเรียนการสอนให้กับนักเรียนทุกคนในชุมชนอย่างเต็มกำลังความสามารถ ทั้งเรื่องการจัดการเรียนรู้ให้สอดคล้องและเหมาะสมกับบริบทของโรงเรียน ซึ่งโรงเรียนบ้านหนองขามมีครูครบทุกระดับชั้น หากครูคนใดติดภารกิจนอกโรงเรียนหรือลา ก็ยังสามารถจัดการเรียนการสอนให้ต่อเนื่องได้

“เรารู้ว่าเด็กส่วนใหญ่มาจากครอบครัวยากจน จึงยืดหยุ่นกับพวกเขาในหลาย ๆ เรื่อง เด็กที่นี่ไม่จำเป็นต้องแต่งชุดนักเรียนหรือชุดลูกเสือมาเรียน แต่เราก็พร้อมที่จะช่วยเหลือจัดหาชุดนักเรียนหรือชุดลูกเสือให้พวกเขาในกรณีที่เขาต้องการ”

ครูวันเพ็ญ เล่าอีกว่า โรงเรียนพยายามใช้สรรพกำลังที่มี พัฒนาทุกด้านให้สอดคล้องกับสภาพปัญหาที่เกิดขึ้นในแต่ละวัน ทั้งพัฒนาหลักสูตร บูรณาการเนื้อหารายวิชา มีการจัดการเรียนการสอนทางไกลจากโรงเรียนวังไกลกังวล ในพระบรมราชูปถัมภ์ รวมถึงสร้างความร่วมมือกับชุมชน เพื่อแก้ปัญหาที่สำคัญและเร่งด่วนในเรื่องการขาดแคลนสิ่งต่าง ๆ หรือกรณีงบประมาณไม่เพียงพอ โดยอาศัยการมีส่วนร่วมของชุมชน ผู้ปกครอง กรรมการสถานศึกษา องค์กรท้องถิ่น เครือข่ายสถานศึกษา ตลอดจนผู้มีส่วนเกี่ยวข้องทุกฝ่าย ซึ่งเป็นแรงสนับสนุนให้โรงเรียนขนาดเล็กได้รับการพัฒนาต่อยอด ทั้งในด้านการบริหารจัดการ งบประมาณ ตลอดจนทรัพยากรต่าง ๆ อย่างมีประสิทธิภาพ

“โรงเรียนของเรามีครูเป็นผู้หญิงทั้งหมด และเนื่องจากเป็นโรงเรียนขนาดเล็กที่ไม่สามารถจ้างนักการภารโรงได้ ครูทุกคนจึงจำเป็นต้องแบ่งงานกันทำ โดยดูแลความสะอาดเรียบร้อยทุกอย่างตั้งแต่หน้าโรงเรียนไปจนถึงห้องเรียน แต่หากเป็นงานหนักเกินกำลัง เช่น ต้องปีนขึ้นไปตัดกิ่งไม้ ก็ขอความช่วยเหลือจากหน่วยงานท้องถิ่น โรงเรียนเราไม่มีรถประจำโรงเรียน ถ้าจำเป็นต้องเดินทางไปทัศนศึกษานอกโรงเรียนก็ขอความอนุเคราะห์จากมูลนิธิช่วยเหลือเด็กกำพร้า บ้านธารหทัย ซึ่งอยู่ใกล้กับโรงเรียน

“ทุกหน่วยงานเต็มใจที่จะเข้ามาดูแลเรา เพื่อช่วยกันพัฒนาโรงเรียนให้ดีที่สุดสำหรับเด็กๆ ในชุมชน เราทราบข้อจำกัดที่เรามีอยู่ แต่เราก็จะพยายามอย่างเต็มที่ เพื่อเป็นทางเลือกที่ดีที่สุดของเด็ก” รักษาการผู้อำนวยการโรงเรียนบ้านหนองขาม เล่าถึงแนวทางการดูแลเด็ก ๆ ในโรงเรียนด้วยความยืดหยุ่น

เช่นเดียวกับโรงเรียนสมนึกวิทิศวรการ ซึ่งตั้งอยู่ในพื้นที่บ้านวังน้ำเขียว ตำบลท่าเคย อำเภอสวนผึ้ง จังหวัดราชบุรี ชุมชนนี้มีประชากร 241ครัวเรือน 

ครูอัญชลี พุ่มสีนิล เล่าว่า โรงเรียนในชุมชนเล็ก ๆ แห่งนี้ เปิดสอนตั้งแต่ระดับชั้นอนุบาล 2 ถึงชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 เป็นโรงเรียนขนาดเล็กที่ไม่เคยมีนักเรียนทั้งโรงเรียนเกิน 100 คน แม้ปัจจุบันจะมีนักเรียนเพียง 64 คน แต่ด้วยสถานะที่อยู่คู่ชุมชนแห่งนี้มานานถึง 52 ปี คือก่อตั้งมาตั้งแต่ปี 2514 ทำให้สามารถปรับเปลี่ยนแนวทางการเรียนการสอน และบริหารจัดการจนกลายเป็นเสมือนบ้านหลังที่ 2 ของเด็ก ๆ

ครูอัญชลี เล่าว่า ครูและบุคลากรในโรงเรียนทุกคนต่างมีความตั้งใจที่จะพัฒนาโรงเรียน บริหารจัดการอย่างเต็มกำลังความสามารถ เช่นเดียวกันกับโรงเรียนขนาดเล็กอื่นๆ ที่พยายามสร้างพื้นที่ที่มีความยืดหยุ่นในการดูแลเด็กในพื้นที่รับผิดชอบ ผสมผสานการเรียนการสอนที่เน้นทักษะชีวิต ให้สามารถตอบโจทย์ความต้องการของคนในชุมชน และสร้างโอกาสทางการศึกษาเพื่อรองรับเด็กในพื้นที่ให้มากที่สุด

“ตัวครูเองเคยเป็นเด็กที่เรียนในโรงเรียนนี้จนจบการศึกษา จากนั้นออกไปเรียนต่อข้างนอก แล้วก็กลับมาเป็นครู สอนอยู่ที่นี่มาแล้ว 12 ปี ทำให้ทราบถึงชีวิตความเป็นอยู่ของคนในชุมชน เรารู้ว่าเด็กคนไหนที่พ่อแม่ต้องไปทำงานแต่เช้า ไม่มีเวลามาส่งที่โรงเรียน ครูแต่ละคนก็จะแบ่งหน้าที่กันไปรับเด็กคนนั้นมาเรียน จัดหาอาหารการกินให้ ทั้งตอนเช้าและตอนกลางวัน” ครูอัญชลีเล่า

ในชั่วโมงเรียนที่ต้องใช้อุปกรณ์คอมพิวเตอร์ โรงเรียนสมนึกวิทิศวรการจะจัดการเรียนการสอนโดยให้เด็กโตจับคู่กับเด็กเล็ก แล้วผลัดกันใช้เครื่องคอมพิวเตอร์ ครูอัญชลี เล่าว่า ในคาบเรียนนี้ส่วนใหญ่จะเปิดโอกาสให้เด็ก ๆ ฝึกใช้เครื่องคอมพิวเตอร์ โดยใช้วิธีให้พี่สอนน้อง เข้าไปดูเว็บไซต์ต่าง ๆ เข้าไปดูสื่อการเรียนรู้ เพราะนักเรียนทั้งหมดมาจากครอบครัวยากจน ที่บ้านไม่มีเครื่องคอมพิวเตอร์ใช้งานแม้แต่เครื่องเดียว

“ที่นี่พยายามยืดหยุ่นกับเด็ก ๆ และผู้ปกครองให้ได้มากที่สุด เพราะพวกเขามีข้อจำกัดในชีวิตหลายด้าน โดยเฉพาะด้านสถานะความเป็นอยู่ เด็กส่วนใหญ่มาจากครอบครัวยากจน ผู้ปกครองไม่รู้หนังสือ ทำงานในไร่สับปะรด หากมีความจำเป็นเรื่องการจัดการเอกสาร ครูก็จะไปหาถึงบ้านและช่วยอำนวยความสะดวกให้ได้มากที่สุด ไม่ต้องมีชุดนักเรียนหรือชุดลูกเสือก็สามารถมาเรียนได้ เด็กบางคนมาจากครอบครัวชาติพันธุ์ พ่อแม่เป็นชาวกะเหรี่ยงที่มารับจ้างกรีดยางและทำงานในไร่ ไม่มีเวลาดูแลลูก ๆ ครูก็ต้องทำให้โรงเรียนเป็นเหมือนบ้านหลังที่ 2 ของพวกเขา สอนให้พวกเขาตระหนักว่า การดูแลกันและกันเป็นเรื่องสำคัญของชุมชน” ครูอัญชลีกล่าว

ส่วนทางด้านโรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดนบ้านถ้ำหิน ตำบลสวนผึ้ง อำเภอสวนผึ้ง จังหวัดราชบุรี ซึ่งอยู่ในความรับผิดชอบของกองกำกับการตำรวจตระเวนชายแดนที่ 13 กองบังคับการตำรวจตระเวนชายแดนภาค 1 กองบัญชาการตำรวจตระเวนชายแดน สำนักงานตำรวจแห่งชาติ นับว่าเป็นตัวอย่างของโรงเรียนขนาดเล็กอีกแห่งหนึ่งที่มีการปรับตัวให้เข้ากับบริบทชุมชน

ดาบตำรวจหญิงมาลินณา สังข์แก้ว ครูใหญ่โรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดนบ้านถ้ำหิน เล่าว่า โรงเรียนนี้มีจุดเริ่มต้นจากความพยายามสร้างโอกาสทางการศึกษาให้กับเด็ก ๆ ในพื้นที่ โดยก่อตั้งขึ้นเพื่อบรรเทาความยากลำบากของนักเรียนในหมู่บ้านจำนวนหนึ่งที่เคยต้องเดินทางไกลเพื่อไปเรียนหนังสือที่โรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดนบ้านวังส้มป่อย ซึ่งอยู่ห่างไกลจากหมู่บ้านประมาณ 12 กิโลเมตร การเดินทางไปกลับนับเป็นความลำบากอย่างหนึ่ง โดยเฉพาะอย่างยิ่งในช่วงฤดูฝน มักมีน้ำท่วมตามลำห้วยจนไม่สามารถเดินทางข้ามได้

“ปัจจุบันนอกจากโรงเรียนจะดูแลเด็กในชุมชนบ้านถ้ำหินแล้ว โรงเรียนของเรายังดูแลเด็กชาติพันธุ์กะเหรี่ยงที่มาจากพื้นที่พักพิงชั่วคราวสำหรับผู้หนีภัยการสู้รบ ศูนย์อพยพผู้ลี้ภัย บ้านถ้ำหิน อำเภอสวนผึ้ง อีกด้วย เราจึงยืดหยุ่นกับเด็กๆ ทุกคนที่เข้ามาเรียนกับเรา เด็กหลายคนหนีภัยสงครามมาโดยไม่มีหลักฐานอะไรติดตัวมาเลย ไม่มีกระทั่งพ่อแม่ เราก็ยืดหยุ่นให้กรอกเพียงข้อมูล เขียนใบสมัคร และเขียนชื่อบุคคลที่สามารถอ้างอิงได้ หรืออาจจะเป็นผู้ปกครองในศูนย์อพยพก็ได้

“เด็กกลุ่มนี้ทั้งหมดตั้งใจเรียนมาก บางคนมีอายุเกินเกณฑ์ที่จะเข้าเรียน ป. 1 หลายปี ตัวโตกว่าเด็กคนอื่น แต่ก็เรียน ป. 1 ด้วยความมุ่งมั่น ซึ่งเราไม่ได้มองว่าอายุคืออุปสรรคในการเรียนรู้ หลายคนมาเรียนวันแรกโดยไม่เข้าใจภาษาไทยเลย แต่ด้วยความตั้งใจและความอยากเรียนรู้ก็พยายามเรียนอย่างเต็มที่ เด็กคนไหนที่มีความเข้าใจในภาษาไทยดีกว่า ก็จะทำหน้าที่เหมือนเป็นล่ามสื่อสารให้กับเพื่อน ๆ 

“ความช่วยเหลือเกื้อกูลกันของเด็ก ๆ ทำให้เกิดกลุ่มก้อนและชุมชนแห่งการเรียนรู้ ที่ช่วยให้พวกเขาสามารถเรียนรู้และเข้าใจภาษาไทยได้ในช่วงเวลาไม่กี่เดือน ซึ่งเราเชื่อมั่นว่าพวกเขาจะเติบโตขึ้นมาเป็นกำลังสำคัญในการดูแลชุมชนต่อไปในอนาคต” ด.ต.หญิงมาลินณากล่าว

กล่าวได้ว่า การจัดการศึกษาให้กับเด็ก ๆ โดยเฉพาะโรงเรียนขนาดเล็กในพื้นที่ห่างไกลด้วยความยืดหยุ่นและปรับตัวเข้ากับบริบทแวดล้อม นับเป็นการสร้างโอกาสทางการศึกษาให้เด็ก ๆ เหล่านี้มีทางเดินที่ดีต่อไปในอนาคต

The post ‘Zero Dropout’ กฎเกณฑ์ที่ยืดหยุ่นของโรงเรียนขนาดเล็ก เพื่อเด็กทุกคนต้องได้เรียน first appeared on กสศ..

นายเศรษฐา ทวีสิน ประธานอำนวยการและกรรมการผู้จัดการใหญ่ บริษัท แสนสิริ จำกัด (มหาชน) ผู้ก่อตั้งโครงการร่วมกับ กสศ. ใช้คำอย่างตรงไปตรงว่า “ถึงเวลาเลิกบ่น และลงมือทำ” พร้อมยอมรับว่าการแก้ปัญหาความเหลื่อมล้ำทางการศึกษาถือเป็นหน้าที่ของภาคธุรกิจอย่างแสนสิริเช่นกัน เพราะว่าทุกธุรกิจจะเดินหน้าต่อไม่ได้ถ้ารากฐานของประเทศอย่างการภาคการศึกษาไม่แข็งแรง ไม่ต่างจาก ดร.ไกรยส ภัทราวาท ผู้จัดการกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) ที่ทำให้เห็นภาพชัดขึ้นว่า การทำให้เด็กที่กำลังมีความเสี่ยงหลุดออกจากระบบการศึกษาที่มีจำนวนกว่า 1.9ล้านคน ได้มีโอกาสทางการศึกษาสูงสุดตามศักยภาพของตนเอง พวกเขาจะกลับเข้าสู่สังคมทั้งในฐานะผู้บริโภคหรือผู้เสียภาษีที่มีคุณภาพ ซึ่งผู้ที่ได้รับประโยชน์ก็คือภาคธุรกิจและภาครัฐเอง เพราะฉะนั้นการแก้ไขปัญหาความเหลื่อมล้ำทางการศึกษาเป็นการลงทุนตั้งแต่ต้นทาง ใช้เงินน้อย และคุ้มค่าที่สุดของประเทศไทย

หุ้นกู้ทางการศึกษา ครั้งแรกในเอเชีย

การประกาศพันธกิจในโครงการ “Zero Dropout เด็กทุกคนต้องได้เรียน” โดยแสนสิริเตรียมออกหุ้นกู้เพื่อระดมทุน 100 ล้านบาทครั้งแรกในเอเชีย เป็นการวางแผนพัฒนาคุณภาพการศึกษาไทยอย่างยั่งยืน ระยะยาว 3 ปี โดยแสนสิริจะจ่ายดอกเบี้ยให้กับเจ้าของหุ้นทุกไตรมาส และคืนเงินต้นเมื่อจบโครงการใน 3 ปี นอกจากนี้ยังสามารถตรวจสอบได้ ผ่านบัญชี Escrow Account ของธนาคารไทยพาณิชย์ ในชื่อ “บมจ.แสนสิริ เพื่อสนับสนุนโครงการร่วมกับ กสศ.” ซึ่ง กสศ. จะมีการจัดทำแผนรายปี และเบิกจ่ายไม่เกินปีละ 3 ครั้ง

ซึ่งเงินจำนวนนี้ กสศ. จะนำไปทำงานกับเด็กเยาวชนนอกระบบที่จังหวัดราชบุรี ที่ปัจจุบันมีจำนวน 11, 200 คน เพื่อให้ได้รับการดูแลช่วยเหลือและนำกลับเข้าสู่กระบวนการเรียนรู้ การลงทุนครั้งนี้จึงไม่เพียงแต่ได้ลงทุนเพื่อรับผลตอบแทนการลงทุน 3.20% ต่อปี รับดอกเบี้ยทุก 3 เดือนตลอดอายุหุ้นกู้ แต่ยังเป็นการลงทุนในอนาคตเด็ก ให้เด็กได้เข้าสู่ระบบการศึกษา ไม่มีใครหลุดจากระบบการศึกษาและโดนทิ้งไว้ข้างหลัง

“ผมคิดว่าการบริจาคเงินสามารถทำได้ แสนสิริมีทุนจำนวน 100 ล้านบาทอยู่แล้ว ในส่วนของ CSR บริษัท แต่ถ้าทำอย่างนั้น เรานำเงินไปมอบให้ กสศ. แล้วก็จบ ขณะที่การออกหุ้นกู้ ผลตอบแทน 3.20% ในระยะเวลา 3 ปี เราจะสามารถมีส่วนร่วมในกระบวนการทำงาน และช่วยส่งต่อเรื่องราวที่เป็นปัญหาระดับประเทศไปถึงผู้คนอื่น ๆ ได้กว้างไกลกว่า เพราะเรามีทั้งองค์กรที่เป็นพันธมิตรในการทำงาน มีคู่ค้า ลูกค้า อีกจำนวนมาก ซึ่งเขาจะได้รับรู้และส่งต่อความสำคัญของการแก้ปัญหาความเหลื่อมล้ำทางการศึกษา ไปยังเพื่อนฝูงญาติมิตรเป็นทอด แล้วสิ่งนี้เองที่จะเป็นแรงบันดาลใจให้องค์กรหรือบุคคลอื่น ๆ ที่สนใจในปัญหาเดียวกัน เข้ามาร่วมมือกันได้มากขึ้น” นายเศรษฐากล่าว

นำร่องที่จังหวัดราชบุรี ชุบชีวิตเด็กกว่าหมื่นคน

สำหรับการเลือกพื้นที่เป้าหมายจังหวัดราชบุรี ประธานอำนวยการและกรรมการผู้จัดการใหญ่ บริษัท แสนสิริ กล่าวว่า จำนวนเงิน 100 ล้านบาท เมื่อเปรียบเทียบกับขนาดของปัญหาในพื้นที่จังหวัดใหญ่ ๆ นับว่ายังไม่เพียงพอ เพราะในหลายจังหวัดมีเด็กนอกระบบจำนวนมาก ฉะนั้นเมื่อตั้งเป้าหมายว่าจะทำให้เด็กนอกระบบเป็นศูนย์ จึงเริ่มต้นที่จังหวัดราชบุรี ซึ่งมีขนาดและจำนวนเด็กที่เหมาะสม เพื่อสร้างโมเดลต้นแบบที่จะไปถึงเป้าหมายได้จริง

ร่วมกับปัจจัยอีกสองข้อ คือราชบุรีเป็นพื้นที่ที่ไม่มีโครงการของแสนสิริ ซึ่งจะทำให้ไม่มีข้อแม้เรื่องผลประโยชน์ทางธุรกิจทับซ้อน และอีกประการหนึ่งคือเดินทางจากกรุงเทพ ฯ ได้สะดวก ดังนั้น ในระยะเวลา 3 ปีจากนี้ พนักงานของบริษัทตลอดจนคู่ค้าและลูกค้าของแสนสิริ จะสามารถมีส่วนร่วมในการเข้าไปเห็นปัญหา วิธีการแก้ไข ผลสำเร็จ และรอยยิ้มที่จะเกิดขึ้นบนใบหน้าของเด็ก ๆ และครอบครัวของเขาได้

ด้านผู้จัดการกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษากล่าวเพิ่มเติมว่า กสศ. ได้รับการจัดสรรงบประมาณในแต่ละปีเป็น 1 เปอร์เซ็นต์ของงบประมาณด้านการศึกษาทั้งหมด หรือวงเงินประมาณ 5,000ล้านบาท ซึ่งนับว่าไม่เพียงพอในการแก้ปัญหาให้เด็กเป็นรายคนที่มีจำนวนมากกว่า 2 ล้านคน จึงจำเป็นที่จะต้องหาความร่วมมือกับทุกภาคส่วน ซึ่งเป็นเจตนาโดยตรงของกฎหมายที่เขียนไว้ชัดเจนว่า กสศ.สามารถทำงานกับการรับบริจาค และให้สิทธิสามารถลดหย่อนภาษี ได้ 2 เท่า

“แต่ที่ผ่านมาการบริจาคเงินเป็นก้อนในหลักล้านหรือหลักสิบล้าน อาจจะทำงานทั้งจังหวัดได้ไม่เต็มที่ เราอยากทำให้เห็นว่าในการจัดการลดความเหลื่อมล้ำที่ยั่งยืนได้ต้องใช้กลไกจัดการเชิงพื้น ที่ต้องมีขนาดทรัพยากรพอสมควรกับจำนวนโจทย์ในพื้นที่ ยกตัวอย่างจังหวัดราชบุรีที่มีเด็กนอกระบบประมาณ 10,000คน ถ้าเราทำงานในงบประมาณปีละ 5,000 บาทสำหรับเด็ก 1 คน การดำเนินการสัก 2-3 ปีก็น่าจะเห็นผล”

กลไกการจัดการเชิงพื้นที่ ที่ต้องใช้นวัตกรรมความร่วมมือ

โครงการ “Zero Dropout เด็กทุกคนต้องได้เรียน” ไม่ได้มีเป้าหมายเพียงแค่เริ่มต้นและจบลงที่จังหวัดราชบุรีเท่านั้น แต่ถูกออกแบบให้สามารถขยายโมเดลการทำงานและประสบการณ์ต่อไป โดยเฉพาะการพัฒนากลไกจังหวัดที่เรียกว่า Area Based Education หรือ ABE ซึ่งจะมีความยั่งยืน กล่าวคือแม้การดำเนินโครงการที่วางไว้ 3 ปีจะจบลง แต่จะเกิดกลไกภายในพื้นที่ที่ยังทำงานต่อได้เพื่อป้องกันไม่ทำให้เด็กหลุดออกจากระบบอีก

กลไกที่สร้างความยั่งยืนนี้เป็นการสร้างระบบนิเวศที่ดึงครัวเรือน ชุมชน และโรงเรียนมาทำงานร่วมกัน โดยมีแพลตฟอร์มให้เกิดการระดมทรัพยากรต่อยอดเพิ่มเติมที่สามารถดึงเอาภาคเอกชนอื่นๆในจังหวัดราชบุรีมาทำงานร่วมกัน จนกลไกมีความยั่งยืนที่จะทำเป็นข้อเสนอทางเชิงนโยบายในอนาคต และสามารถขยายผลไปใช้ในพื้นที่อื่นได้เช่นกัน

“เราไม่ได้หวังว่าจะทำเรื่องนี้ ที่จบที่ราชบุรีแต่เราต้องการให้เกิดกลไกเหล่านี้ที่จังหวัดอื่นๆ หรือเอกชนเจ้าอื่นลุกขึ้นมาทำตรงนี้บ้าง และนี่คือเหตุผลและภารกิจของกสศ.ที่เป็นกลไกเหนี่ยวนำความร่วมมือเพื่อลดความเหลื่อมล้ำทางการศึกษา” ดร.ไกรยส กล่าว

โจทย์ร่วมกันของคนไทยทุกคน

ผู้จัดการกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษาอธิบายหลักการการทำงานร่วมกับภาคเอกชน ว่าไม่ใช่การทำงานแบบหนึ่งต่อหนึ่ง (one on one) คือระหว่างกสศ.กับแสนสิริเท่านั้น แต่ยังมีผลต่อฐานลูกค้าของแสนสิริ  ฐานคนที่รู้จักแบรนด์แสนสิริ รวมทั้งคู่ค้า ลูกบ้านและขยายสู่สังคมเป็นวงกว้าง เพราะโจทย์เรื่องความเสมอภาคทางการศึกษาที่มีเป้าหมายให้เด็กไทยทุกคนมีโอกาสอย่างทั่วถึง เสมอภาคและมีคุณภาพ ถือเป็นโจทย์ของคนไทยทุกคน ไม่ใช่เฉพาะโจทย์ของบริษัทใดบริษัทหนึ่ง

“ดังนั้นจึงเป็นหน้าที่ของหน่วยงานของรัฐอย่างพวกเราที่จะทำงานร่วมกับภาคเอกชน ให้ผลของเรื่องนี้เป็นที่รับรู้และเปิดโอกาสให้ทุกคนก้าวเข้ามา ไม่ใช่เข้ามาเป็นผู้บริจาคหรือผู้ลงทุน แต่ก้าวเข้ามาเป็นเจ้าของของโจทย์นี้แล้วเฝ้าติดตามให้ความก้าวหน้าเรื่องนี้มันไม่หยุดไม่ชะลอและไปสู่เป้าหมายได้ในวันข้างหน้า” ดร.ไกรยส กล่าว

ทั้งนี้หุ้นกู้แสนสิริ จะเปิดขายวันที่15-18 กุมภาพันธ์ 2565 ผ่านแอป ฯ SCB EASY ตั้งแต่เวลา 8.30 เป็นต้นไป  โดยมีรายละเอียดดังนี้

– ผลตอบแทนการลงทุน 3.20% ต่อปี (รับดอกเบี้ยทุก 3 เดือน)
– ลงทุนเริ่มต้นเพียง 1,000 บาท
– จัดอันดับความน่าเชื่อถือของหุ้นกู้ BBB+ โดยทริสเรทติ้ง
– อายุหุ้นกู้ 3 ปี หมดอายุหุ้นกู้ รับเงินคืน

และหลังจากขายหมดทุกหุ้น เงินทั้งหมดจะเข้าสู่การดูแลของธนาคารไทยพาณิชย์ ในบัญชี escrow โดยไม่หักค่าใช้จ่าย จากนั้นจะส่งตรงไปยัง กสศ. เพื่อนำไปใช้ในการทำงานต่อไปซึ่งนายเศรษฐาคาดการณ์ว่าหุ้นกู้นี้จะได้รับการตอบรับเป็นอย่างดี “ผมมองว่าปัญหาเรื่องการศึกษา ต้องอาศัยการมีส่วนร่วมของสังคม เป็นหน้าที่ของทุกคนที่จะต้องช่วยกันเท่าที่ทำได้ เพราะสุดท้ายแล้วไม่มีใครที่จะไปต่อได้ ถ้ารากฐานการศึกษาของประเทศไม่แข็งแรง จึงอยากเชิญชวนทุกท่านมาร่วมเป็นส่วนหนึ่ง ที่จะเริ่มต้นพลิกหน้าประวัติศาสตร์ ในการแก้ไขปัญหาอย่างยั่งยืนไปด้วยกัน”

The post “ประเทศไปต่อไม่ได้ ถ้ารากฐานการศึกษาไม่แข็งแรง” first appeared on กสศ..

แต่เป้าหมายของ “Zero Dropout” ไม่ได้เริ่มต้นและจบลงเพียงแค่ จ.ราชบุรีเท่านั้น แต่ยังหมายถึงอนาคตของเด็กกว่า 1.9 ล้านคนทั่วประเทศ ที่โมเดลนี้จะวางรากฐานและส่งต่อเป็นนโยบายระดับประเทศอย่างยั่งยืน

อ่านบทความฉบับเต็ม : แก้โจทย์ความเหลื่อมล้ำทางการศึกษา คือการลงทุนที่คุ้มค่าที่สุดของประเทศไทย

The post ก้าวไปให้ถึง “เด็กออกนอกระบบเป็นศูนย์” first appeared on กสศ..

แต่โจทย์ที่ท้าทายที่สุดนี้คือ “กุญแจดอกสำคัญ” ที่จะปลดล็อกปัญหาทั้งหมดของประเทศ

ดร.ไกรยส ภัทราวาท ผู้จัดการกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) กล่าวว่าการแก้ปัญหาความเหลื่อมล้ำทางการศึกษาตั้งแต่เด็กอายุ 3 ขวบหรือเล็กกว่านั้น เป็นการแก้ปัญหาความเหลื่อมล้ำที่ต้นทางและใช้เงินน้อยที่สุด ที่ไม่ใช่เป็นการสงเคราะห์แต่คือการลงทุนที่มีผลตอบแทนสูงที่สุด

เพราะถ้าเด็กจำนวน 1.9 ล้านคนที่มีความเสี่ยงจะหลุดจากระบบการศึกษา สามารถที่จะสำเร็จการศึกษาในระดับที่มีศักยภาพสูงสุด นั่นหมายถึงจำนวนของฐานกำลังซื้อที่เพิ่มสูงขึ้นและฐานภาษีที่กว้างกว่าเดิม ซึ่งทั้งภาคธุรกิจ หน่วยงานรัฐ และทุกภาคส่วนจะได้รับประโยชน์ไปด้วยกัน ซึ่งต่อยอดไปลงทุนสร้างประเทศให้ดีขึ้นอีก 

เพราะฉะนั้นแก้ไขปัญหาความเหลื่อมล้ำทางการศึกษาเป็น “การลงทุนที่คุ้มค่าที่สุด”

กลไกการจัดการเชิงพื้นที่ นวัตกรรมด้านการเงินที่มากกว่าการลงทุน

แต่มักมีคำถามอยู่เสมอว่าประเทศไทยมีนโยบายเรียนฟรี 15 ปี ทำไมยังมีเด็กเป็นจำนวนมากที่ไม่สามารถเข้าถึงการศึกษาได้อย่างทั่วถึง และมีคุณภาพ? 

ผู้จัดการกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษาอธิบายในประเด็นนี้ว่า ในครัวเรือนรายได้น้อยใต้เส้นความยากจน พวกเขาต้องเจอกับอุปสรรคมากมายระหว่างทางที่มาโรงเรียน ทั้งค่าเดินทาง ค่าอาหารเช้า อาหารกลางวัน อุปกรณ์การเรียน เครื่องแบบ หรือในท้องถิ่นห่างไกลทุรกันดาร เมื่อเด็กจบการศึกษาช่วงชั้นหนึ่งต้องย้ายโรงเรียน เขาต้องเดินทางไกลขึ้น หลายคนจึงหลุดไปในช่วงรอยต่อการศึกษาตรงนี้ นอกจากนี้ยังมีเด็กอีกกลุ่มที่ต้องหยุดเรียนไปทำงานหาเลี้ยงคนที่บ้าน หรือไปช่วยครอบครัวทำงาน ซึ่งทำให้ค่อย ๆ ทยอยหลุดออกจากการศึกษาไปเงียบ ๆ

“ในแต่ละปี กสศ. ได้รับงบประมาณคิดเป็น 1% ของงบประมาณการศึกษาของประเทศทั้งหมด ซึ่งไม่เพียงพอในการแก้ปัญหาเป็นรายบุคคลให้เด็กที่มีจำนวนมากกว่า 2 ล้านคนได้ เราจึงต้องมีภาคีภาคเอกชนที่มีความมุ่งมั่นในการทำงาน และสร้างกลไกการจัดการศึกษาเชิงพื้นที่ (Area based Education :ABE) โดยใช้โจทย์และบริบทของพื้นที่เป็นฐานในการทำงาน เพราะการจะลดความเหลื่อมล้ำเชิงพื้นที่ เราต้องมีทรัพยากรครอบคลุม” 

จึงเกิดเป็น “นวัตกรรมความร่วมมือ” ที่ กสศ.เป็นกลไกเหนี่ยวนำความร่วมมือจากทุกภาคส่วนในหลักการ All  for Education หรือปวงชนเพื่อการศึกษา เพื่อให้ทุกๆคนสามารถเข้ามามีส่วนร่วมได้

หนึ่งในนั้นคือโครงการ “Zero Dropout เด็กทุกคนต้องได้เรียน” วางแผนพัฒนาคุณภาพการศึกษาไทยอย่างยั่งยืนระยะยาว 3 ปี โดยกสศ.ได้รับความร่วมมือจากบริษัท แสนสิริ จำกัด (มหาชน) ที่เตรียมออกหุ้นกู้เพื่อระดมทุน 100 ล้านบาท สำหรับใช้ในโครงการ Zero Dropout ครั้งแรกในเอเชีย! ผ่านบัญชี Escrow Account ของธนาคารไทยพาณิชย์ ในชื่อ “บมจ.แสนสิริ เพื่อสนับสนุนโครงการร่วมกับ กสศ.” ซึ่ง กสศ. จะมีการจัดทำแผนรายปี และเบิกค่าใช้จ่ายสำหรับโครงการ Zero Dropout ในไม่เกินปีละ 3 ครั้ง

นับถอยหลัง 3 ปี “เด็กออกนอกระบบเป็นศูนย์”

เป้าหมายของโครงการ “Zero Dropout เด็กทุกคนต้องได้เรียน” มีความท้าทายอย่างมากเพราะได้ตั้งเป้าให้เด็กต้องอยู่ในระบบการศึกษาในช่วงวัยภาคบังคับ (ป.1-ม.3) และเด็กที่ถึงเกณฑ์ ต้องพร้อมเข้าเรียน ป.1 ได้ 100% 

โดยมีแผนดำเนินการเริ่มตั้งแต่ปี 2565 นำร่องใน 3 อำเภอ ได้แก่ สวนผึ้ง จอมบึง และบ้านคา จากนั้นในปี 2566 จะขยายไปอีก 4 อำเภอ และในปี 2567 อีก 3 อำเภอ เพื่อช่วยเหลือทั้งเด็กปฐมวัย และเด็กนอกระบบกว่า 11,200 คนที่เสี่ยงหลุดจากระบบการศึกษาในจังหวัดราชบุรีให้เป็น “ศูนย์” 

ลำดับการทำงานที่ท้าทายนี้เริ่มจากโจทย์ที่ 1. ในปีแรกมุ่งไปเรื่องการค้นหาเด็กที่ไม่มีตัวตนในระบบการศึกษา จากการประกบฐานข้อมูลทะเบียนราษฎร์กับฐานข้อมูลของต้นสังกัดทางการศึกษา จากนั้นลงพื้นที่เก็บข้อมูล พูดคุยสื่อสารความต้องการ และนำกลับสู่ระบบ

2.เมื่อพาเด็กกลับไปแล้วจะทำอย่างไรไม่ให้หลุดซ้ำ จึงต้องมีระบบดูแลช่วยเหลือที่เริ่มจากในโรงเรียน สนับสนุนเครื่องมืออุปกรณ์การเรียน รวมถึงสร้างความร่วมมือระหว่างชุมชน ครัวเรือน จนถึงโรงเรียน ให้เกิดเป็นระบบนิเวศในการรักษาดูแลและส่งต่อเด็กให้ไปได้สูงที่สุดตามศักยภาพ จนเขาสำเร็จเป็นคนรุ่นต่อไปที่มีงานทำ เป็นคนรุ่นต่อไปในจังหวัดราชบุรีที่สามารถพัฒนาชุมชนตนเองได้

3.คือโมเดลการทำงานจะไม่เริ่มและจบลงเพียงแค่จังหวัดเดียว แต่ต้องขยายออกไปให้เป็นกลไกการทำงานเชิงพื้นที่ที่ยั่งยืน รองรับเด็กเสี่ยงหลุดหรือที่จะหลุดจากการศึกษาในอนาคตได้ ดึงความร่วมมือจากภาคเอกชนอื่น ๆ เข้ามาในแพลตฟอร์มที่จะช่วยระดมทรัพยากรเพิ่มเติม และต่อยอดเป็นข้อเสนอนโยบายในระดับประเทศได้

“จะเห็นได้ว่าเงินส่วนใหญ่กว่าร้อยละ 80 จะถูกใช้ในโจทย์ข้อที่ 1 แต่โจทย์ข้อที่ 1 จะไม่ยั่งยืนถ้าไม่มีการทำงานข้อที่ 2 และ 3 โดยเฉพาะข้อที่ 3 ที่หวังว่านวัตกรรมการลงทุนนี้จะไม่จบที่จ.ราชบุรี แต่จะทำให้ให้เกิดกลไกแบบเดียวกันที่จังหวัดอื่นๆ หรือมีเอกชนเจ้าอื่นๆลุกขึ้นมาทำตรงนี้ด้วยเช่นกัน” ดร.ไกรยส กล่าวทิ้งท้าย

*หุ้นกู้แสนสิริ เปิดขายวันที่ 15-18 กุมภาพันธ์ 2565 ผ่านแอป ฯ SCB EASY ตั้งแต่เวลา 8.30 เป็นต้นไป สามารถลงทุนขั้นต่ำได้ที่ 1,000 บาท และหลังจากขายหมดทุกหุ้น เงินทั้งหมดจะเข้าสู่การดูแลของธนาคารไทยพาณิชย์ ในบัญชี escrow โดยไม่หักค่าใช้จ่าย จากนั้นจะส่งตรงไปยัง กสศ. เพื่อนำไปใช้ในการทำงานต่อไป 

The post แก้โจทย์ความเหลื่อมล้ำทางการศึกษา คือการลงทุนที่คุ้มค่าที่สุดของประเทศไทย first appeared on กสศ..

• บริษัท แสนสิริ จำกัด (มหาชน) ตอกย้ำเจตนารมย์การให้ความสำคัญเด็กอย่างยั่งยืนตลอดระยะเวลา 10 ปี ประกาศพันธกิจสำคัญระดับประเทศ เปิดตัวโครงการ “Zero Dropout เด็กทุกคนต้องได้เรียน” สนับสนุน กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.)
• ภายใต้เป้าหมายเดียวกัน ทั้งจากฐานข้อมูลที่มีพลังและการชี้เป้าอย่างตรงจุดของ กสศ. ผนวกความมุ่งมั่นของแสนสิริในฐานะองค์กรที่ให้ความสำคัญกับเด็กและส่งเสริมความเท่าเทียม มุ่งสู่ องค์กรแรกของไทย สร้างพลังบวก ผลักดันการระดมทุนเพื่อช่วยเหลือเด็ก ให้ได้รับความเท่าเทียมในการศึกษา
• คิกออฟ ออกหุ้นกู้ เพื่อใช้ในโครงการ Zero Dropout ครั้งแรกในเอเชีย! ระดมทุน 100 ล้านบาท  ปั้น “ราชบุรีโมเดล” จังหวัดต้นแบบ ให้เด็กหลุดระบบการศึกษาเป็น “ศูนย์” ใน 3 ปี สร้างแรงกระเพื่อมรวมพลังคนไทยเปลี่ยนแปลงการศึกษาไทย
• ครั้งแรกของหุ้นกู้ ที่มากกว่าการลงทุน ไม่เพียงแต่ได้ลงทุนเพื่อรับผลตอบแทนการลงทุน 3.20% ต่อปี รับดอกเบี้ยทุก 3 เดือนตลอดอายุหุ้นกู้ แต่ยังเป็นการลงทุนในอนาคตเด็ก ให้เด็กได้เข้าสู่ระบบการศึกษา ไม่มีใครหลุดจากระบบการศึกษาและโดนทิ้งไว้ข้างหลัง
• ลงทุนเริ่มต้น 1,000 บาท ให้คนไทยสามารถร่วมสร้างประวัติศาสตร์เพื่อเปลี่ยนระบบการศึกษาไทย ให้เด็กหลุดระบบการศึกษาเป็น “ศูนย์” ไปด้วยกัน
• พร้อมผนึก SCB สร้างความโปร่งใส ตรวจสอบได้ ผ่านบัญชี Escrow Account ของธนาคารไทยพาณิชย์ ในชื่อ “บมจ.แสนสิริ เพื่อสนับสนุนโครงการร่วมกับ กสศ.”
• เปิดจองวันที่ 15 ก.พ.นี้ เวลา 8.30 น. ผ่าน SCB Easy App เท่านั้น

นายเศรษฐา ทวีสิน ประธานอำนวยการและกรรมการผู้จัดการใหญ่ บริษัท แสนสิริ จำกัด (มหาชน) เปิดเผยว่า จากแนวคิดการดำเนินธุรกิจของแสนสิริที่มีเจตนารมณ์ในการช่วยเหลือสังคม คนตัวใหญ่ต้องช่วยคนตัวเล็ก และให้ความสำคัญในเรื่องลดความเหลื่อมล้ำ ส่งเสริมความเท่าเทียมในสังคม รวมถึงเจตนารมณ์ในการช่วยเหลือเด็กอย่างยั่งยืน จนได้รับเกียรติเป็นพันธมิตรที่ลงนามกับองค์การยูนิเซฟ ในการสร้างความเปลี่ยนแปลงสู่คุณภาพชีวิตที่ดีของเด็กต่อเนื่องในตลอดระยะเวลากว่า 10 ปีที่ผ่านมา โดยร่วมกันผลักดันโครงการต่าง ๆ เพื่อคุ้มครอง ปกป้องสิทธิ และพัฒนาคุณภาพชีวิตเด็กมากกว่า 17 โครงการ อาทิ แคมเปญ “IODINE PLEASE” ผลักดันการแก้ปัญหาภาวะขาดสารไอโอดีนในเด็ก ซึ่งเป็นปัญหาระดับประเทศมานานกว่า 50 ปีได้สำเร็จ, โครงการ Best Start หกปีแรกของชีวิต คือ หกปีทองของเด็ก ที่ต่อยอดสู่โครงการ “The Good Space” หรือ “พื้นที่ปลอดภัยสำหรับเด็ก” ที่อยู่ในพื้นที่ก่อสร้างของแสนสิริ รวมถึงโครงการอื่นๆ ที่มุ่งเน้นในด้านการพัฒนาความเป็นอยู่ สร้างความตระหนักในด้านสิทธิเด็กและเยาวชนในประเทศไทย ทั้งในด้านสุขภาพ การศึกษา และกีฬา รวมทั้งการให้ความช่วยเหลืออย่างไร้พรมแดนต่อเด็กในประเทศไทยและเด็กทั่วโลก

ในปี 2565 นี้ แสนสิริมีพันธกิจใหญ่ โดยมีเป้าหมายในการสนับสนุน กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา หรือ กสศ. ซึ่งเป็นหน่วยงานที่จัดตั้งขึ้นตามข้อเสนอของคณะกรรมการอิสระเพื่อการปฎิรูปการศึกษา ภายใต้วิสัยทัศน์และเป้าหมายเดียวกัน ในความตั้งใจที่จะ “สร้างความเสมอภาคและลดความเหลื่อมล้ำด้านการศึกษา” ด้วยการประกาศพันธกิจในโครงการ “Zero Dropout เด็กทุกคนต้องได้เรียน” วางแผนพัฒนาคุณภาพการศึกษาไทยอย่างยั่งยืน ระยะยาว 3 ปี โดยแสนสิริเตรียมออกหุ้นกู้เพื่อระดมทุน 100 ล้านบาท สำหรับใช้ในโครงการ Zero Dropout ครั้งแรกในเอเชีย! นำร่องที่จังหวัดราชบุรี ที่มีเด็กเสี่ยงหลุดจากระบบการศึกษาอยู่ประมาณ 10,000 คน ซึ่งเหมาะสมกับจำนวนเงินระดมทุน 100 ล้านบาท รวมทั้งยังมีปัญหาที่หลากหลายด้านความเหลื่อมล้ำในการศึกษาจากภูมิศาสตร์จังหวัดติดชายแดน ที่มีสภาพทั้งแบบชุมชนและเมือง ขณะที่ยังเป็นจังหวัดที่อยู่ใกล้กับกรุงเทพฯ ที่ทำให้ทุกคนสามารถมีส่วนร่วมในการทำกิจกรรมช่วยเหลือเด็กได้โดยง่าย รวมถึงที่สำคัญคือ แสนสิริไม่มีการพัฒนาโครงการและไม่มีผลประโยชน์ทับซ้อนในพื้นที่ดังกล่าว ทำให้มีความโปร่งใส นอกจากนี้ยังสามารถตรวจสอบได้ ผ่านบัญชี Escrow Account ของธนาคารไทยพาณิชย์ ในชื่อ “บมจ.แสนสิริ เพื่อสนับสนุนโครงการร่วมกับ กสศ.” ซึ่ง กสศ. จะมีการจัดทำแผนรายปี และเบิกค่าใช้จ่ายสำหรับโครงการ Zero Dropout ไม่เกินปีละ 3 ครั้ง

เป้าหมายของโครงการ “Zero Dropout เด็กทุกคนต้องได้เรียน” คือการวางแผนพัฒนาคุณภาพการศึกษาไทยอย่างยั่งยืน ระยะยาว 3 ปี ครอบคลุมการพัฒนาในทุกด้านทั้งการเข้าถึง คุณภาพการศึกษา และความยั่งยืน พร้อมตั้งเป้าให้เด็กต้องอยู่ในระบบการศึกษาในช่วงวัยภาคบังคับ (ป.1-ม.3) และเด็กที่ถึงเกณฑ์ ต้องพร้อมเข้าเรียน ป.1 ได้ 100% โดยมีแผนดำเนินการเริ่มตั้งแต่ปี 2565 นำร่องใน 3 อำเภอ ได้แก่ สวนผึ้ง จอมบึง และบ้านคา จากนั้นในปี 2566 จะขยายไปอีก 4 อำเภอ และในปี 2567 อีก 3 อำเภอ เพื่อช่วยเหลือทั้งเด็กปฐมวัย และเด็กนอกระบบกว่า 11,200 คนที่เสี่ยงหลุดจากระบบการศึกษาในจังหวัดราชบุรีให้เป็น “ศูนย์” รวมทั้งสนับสนุนทุนทรัพย์ให้เด็กได้เตรียมความพร้อมก่อนเข้าระบบการศึกษา (อัตรา 4,000 บาทต่อคน) จากนั้นจึงส่งต่อสู่กลไกของจังหวัดสานต่อการทำงานในระดับพื้นที่ ตั้งแต่ปีที่ 4 เป็นต้นไป

“แสนสิริต้องการจุดประกายให้ทุกคนมีส่วนร่วมในการเปลี่ยนแปลงประเทศไทย ด้วยการเปิดตัวโครงการ “Zero Dropout เด็กทุกคนต้องได้เรียน” และออกหุ้นกู้ระดมทุนไม่เกิน 100 ล้านบาท สำหรับใช้ในโครงการ สร้างประวัติศาสตร์ครั้งแรกในเอเชีย! ที่มีการออกหุ้นกู้เพื่อระดมทุนในการช่วยพัฒนาระบบการศึกษาของประเทศ โดยนับว่า ครั้งนี้เป็นการลงทุนที่จะได้รับประโยชน์ถึง 2 ต่อ คือ นอกจากนักลงทุนจะได้ผลตอบแทนจากการลงทุนแล้ว ที่สำคัญกว่านั้น คือ นักลงทุนจะได้ลงทุนในอนาคตเด็กเพื่อให้ได้อยู่ในระบบการศึกษา สร้างรากฐานสำคัญที่จะช่วยผลักดันให้ประเทศไทยขับเคลื่อนไปข้างหน้าได้อย่างแข็งแกร่ง” นายเศรษฐา กล่าว

ดร.ไกรยส  ภัทราวาท ผู้จัดการกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) กล่าวว่า กสศ. เป็น “กลไกเหนี่ยวนำความร่วมมือ” ให้ทุกภาคส่วนมีส่วนร่วมในการช่วยลดปัญหาความเหลื่อมลํ้าทางการศึกษาอย่างยั่งยืน เพื่อให้คนไทยมีโอกาสที่เสมอภาคในการเข้าถึงการศึกษาที่มีคุณภาพและได้รับการพัฒนาตามศักยภาพเพื่อตัดวงจรความยากจนข้ามชั่วคน การทำงานของ กสศ.เจาะกลุ่มเด็ก เยาวชนจากครัวเรือนยากลำบากร้อยละ 15 ล่างสุดของประเทศ ผ่านการพัฒนานวัตกรรมที่สามารถเป็น “คานงัด” และ “ตัวเร่งการเปลี่ยนแปลง” เชิงระบบ โดยใช้ข้อมูล งานวิจัย และกลไกความร่วมมือจากทุกภาคส่วน เป็นเครื่องมือสำคัญในการ  สร้างการเปลี่ยนแปลงในระดับพื้นที่ และระดับประเทศที่ยั่งยืน

“ก่อนการแพร่ระบาดของโควิด – 19 ประเทศไทยมีสถานการณ์ความเหลื่อมล้ำทางการศึกษาเป็นทุนเดิมอยู่แล้ว ไม่ว่าจะด้วยปัญหาความเหลื่อมล้ำที่เกิดจากปัจจัยทางเศรษฐกิจครัวเรือนและความห่างไกลทุรกันดารของหลายพื้นที่ รวมทั้งปัจจัยด้านสุขภาพและความด้อยโอกาสอื่นๆ ของเด็กเยาวชนและครอบครัว แต่สถานการณ์ดังกล่าวยิ่งทวีความรุนแรงขึ้นในช่วงโควิด-19 จากสาเหตุของการว่างงานและรายได้ครัวเรือนที่มีแนวโน้มลดลงอย่างต่อเนื่องจากปัญหาการปิดกิจการและการเลิกจ้างชั่วคราวหรือถาวร รวมทั้งการขาดการเข้าถึงไฟฟ้า สัญญาณอินเตอร์เน็ตและอุปกรณ์ที่จำเป็นสำหรับการเรียนออนไลน์ที่ต่อเนื่องและมีคุณภาพ ซึ่งล้วนส่งผลต่อแนวโน้มและความเสี่ยงของการหลุดออกจากระบบการศึกษา และภาวะถดถอยทางการเรียนรู้ของเด็กเยาวชนในระบบการศึกษาของไทย” ดร.ไกรยส กล่าว

จากการสำรวจข้อมูลโดยการสำรวจของกสศ. พบว่า สถานการณ์เด็กหลุดจากระบบการศึกษาในปัจจุบัน มีตัวเลขนักเรียนยากจนทั่วประเทศที่มีความเสี่ยงที่จะหลุดจากระบบการศึกษาถึง 1.9 ล้านคน มาจากปัญหาด้านเศรษฐกิจเป็นหนึ่งในสาเหตุหลัก สังเกตได้จากรายได้เฉลี่ยต่อครัวเรือนของนักเรียนยากจนพิเศษลดต่ำลงมากจาก 1,289 บาทช่วงก่อนโควิด มาเป็น 1,094 บาทต่อครัวเรือนเมื่อปีที่ผ่านมา ซึ่งถือว่าน้อยมาก ทำให้นักเรียนยากจนและยากจนพิเศษมีแนวโน้มสูงขึ้นในทุกเทอมจาก 994,428 คนเมื่อปี 2563 เพิ่มขึ้นมาอยู่ที่ 1,244,591 คนในภาคเรียนที่ 1 ปี 2564 และเมื่อลงลึกเรื่องตัวเลข ยังพบว่า นักเรียนที่ไม่เรียนต่อ หรือ นักเรียนยากจนพิเศษ หลุดจากการศึกษาสูงถึง 43,060 คน จาก 54,842 คน  หรือ 4.67%  โดยหลุดจากระบบการศึกษาสูงสุดในชั้น ม.3/ ป.6/ และชั้นอนุบาล ตามลำดับ

ทั้งนี้ เหตุผลหลักที่เด็กหลุดจากระบบการศึกษาไทย เกิดจากอุปสรรคที่ทำให้เด็กไม่ได้ไปโรงเรียน อาทิ ต้องทำงานช่วยเหลือครอบครัว, ขาดแคลนของใช้จำเป็นในชีวิตประจำวันและอุปกรณ์การเรียน, ไม่มีค่าเดินทาง, ไม่มีค่าอาหาร และบ้านห่างไกล ทุรกันดาร ขณะที่เมื่อลงลึกถึงตัวเลขสถิติ เหตุผลของการหลุดจากการศึกษาของเด็กยากจนพิเศษในสถานการณ์วิกฤติโควิด-19 อันดับหนึ่ง คือ รายได้ของครอบครัวลดลง คิดเป็นจำนวน 87.81% ของเด็กที่หลุดการศึกษา อันดับสอง คือ ต้องแบกรับภาระอื่นและแบ่งเบาภาระทงเศรษฐกิจแก่ญาติพี่น้อง 38.33% และต่อมา คือ พ่อแม่ ผู้ปกครองตกงาน และถูกพักงานชั่วคราว จึงเป็นที่มาที่คำว่า “ช่วยแม่ทำงาน” “รายได้ลดลง” “ขายของไม่ได้” ถูกขึ้นมาเป็นคีย์เวิร์ดที่สำคัญจากการสำรวจแบบ focus group ของ กสศ. จากกลุ่มตัวอย่าง นอกจากนี้ กสศ. ยังได้วิเคราะห์ข้อมูลของนักเรียนทุนเสมอภาคในพื้นที่ 29 จังหวัดที่ประสบปัญหาในการเรียนช่วงโควิด พบว่ามีนักเรียนที่เจอปัญหาในการเรียนออนไลน์ถึง 271,888 คน ทั้งจากการที่ไม่มีโทรทัศน์ ไม่มีอินเทอร์เน็ต หรือแม้กระทั่งไม่มีไฟฟ้า โดยความช่วยเหลือที่นักเรียนและผู้ปกครองต้องการได้รับ 3 อันดับแรก ได้แก่ ค่าครองชีพและของจำเป็น 71.45% รองลงมาเป็นอาหารเช้า/อาหารกลางวัน 35.28% และค่าเดินทาง 28.79% ที่สำคัญที่สุดยังพบว่า เด็กเยาวชนจากครัวเรือนยากจน และยากจนพิเศษ ส่วนใหญ่หลุดออกจากระบบการศึกษา ก่อนที่จะมีโอกาสศึกษาต่อในระดับอุดมศึกษาหรือมัธยมศึกษาตอนปลาย/เทียบเท่า โดยไม่ได้เข้าเรียนปริญญาตรีสูงถึง 94.7% ซึ่งกสศ. และแสนสิริ คาดหวังถึงอนาคตของเด็ก และอนาคตของประเทศที่ต้องเปลี่ยนแปลงในทิศทางที่ดีขึ้น

“กสศ. มีความยินดีที่แสนสิริเล็งเห็นถึงความสำคัญและเข้ามาช่วยเป็นส่วนหนึ่งในการแก้ไขปัญหาความเหลื่อมล้ำทางการศึกษา ทั้งแผนการสนับสนุนเงินทุนเพื่อช่วยผลักดันโครงการที่ กสศ. และ หน่วยงานภาคีทั้งภาครัฐ ท้องถิ่น และเอกชนในพื้นที่จังหวัดราชบุรี ร่วมกันสนับสนุนมาตรการทั้งต่อตัวเด็กเยาวชนและสถานศึกษาโดยตรง และมาตรการการส่งเสริมการรับรู้เรื่องปัญหาความเหลื่อมล้ำทางการศึกษา รวมทั้งแนวทางการแก้ไขปัญหาอย่างยั่งยืนด้วยกลไกการจัดการเชิงพื้นที่ (Area-based Education: ABE) นับเป็นนวัตกรรมความร่วมมือที่จะก่อให้เกิดผลกระทบเชิงระบบและการแก้ปัญหายั่งยืน จะเป็นตัวแบบของประเทศสามารถต่อยอดขยายผลได้ในอนาคต  ที่สำคัญคือการสร้างช่องทางให้ทุกคนสามารถเป็นหนึ่งในการช่วยเปลี่ยนแปลงระบบการศึกษาไทยให้เยาวชนทุกคนสามารถเข้าถึงได้อย่างเสมอภาค สำหรับราชบุรี เป็นหนึ่งในจังหวัดที่มีต้นทุนการทำงานปฏิรูปเพื่อแก้ปัญหาความเหลื่อมล้ำทางการศึกษาร่วมกับกสศ.  มีฝ่ายนโยบายที่ให้ความสำคัญ  มีตัวแบบสถานศึกษา หน่วยจัดการศึกษาทางเลือก  บุคลากร อาสาสมัคร ที่สามารถขยายผลการทำงานได้ทันที” ดร.ไกรยส กล่าว

สำหรับหุ้นกู้แสนสิริที่จะเสนอขายในครั้งนี้มีมูลค่าเสนอขายไม่เกิน 100 ล้านบาท อายุ 3 ปี อันดับความน่าเชื่อถือของหุ้นกู้ BBB+ มีวัตถุประสงค์เพื่อนำไปบริจาคให้แก่ กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษาภายใต้โครงการ Zero Dropout ลงทุนขั้นต่ำ 1,000 บาท ให้คนไทยสามารถร่วมสร้างประวัติศาสตร์เพื่อเปลี่ยนระบบการศึกษาไทยให้เด็กหลุดระบบการศึกษาเป็น “ศูนย์” ไปด้วยกันซึ่งไม่เพียงแต่ได้ลงทุนเพื่อรับผลตอบแทนจากการลงทุน 3.20% ต่อปี รับดอกเบี้ยทุก 3 เดือนตลอดอายุหุ้นกู้  แต่ยังเป็นการลงทุนในอนาคตเด็ก ให้เด็กได้เข้าสู่ระบบการศึกษา ไม่มีใครหลุดจากระบบการศึกษาและโดนทิ้งไว้ข้างหลัง โดยเงิน 100 ล้านบาทจากการระดมทุนจะบริจาคให้ กสศ. ทั้งหมด เพื่อปั้น “ราชบุรีโมเดล” เป็นเมืองต้นแบบให้เด็กใน จ.ราชบุรี หลุดจากระบบการศึกษาเป็น “ศูนย์” ภายใน 3 ปีให้ได้ กำหนดเปิดจองซื้อ วันที่ 15 กุมภาพันธ์นี้ เวลา 8.30 น. ผ่าน SCB Easy App เท่านั้น ข้อมูลเพิ่มเติมของโครงการ Zero Dropout https://blog.sansiri.com/zero-dropout-main/ หรือโทร 1685.

“เงิน 100 ล้านบาท ที่ได้จากการระดมทุนอาจไม่สามารถช่วยเหลือเด็กทั้งประเทศได้ แต่จะนับเป็นการจุดประกายในการสร้างความหวังให้เกิดการลงมือทำ เราหวังเป็นอย่างยิ่งว่า การลงมือทำเพื่อสร้างการเปลี่ยนแปลงของเราในครั้งนี้จะสร้างแรงกระเพื่อมให้ภาครัฐและภาคส่วนอื่น ๆ หันมาช่วยกันคนละไม้คนละมือ และเมื่อถึงวันนั้นความหวังที่เด็กทั้งประเทศจะหลุดออกจากระบบการศึกษาเป็น ‘ศูนย์’ คงเป็นอนาคตที่ไม่ไกลเกินไปนัก” นายเศรษฐา กล่าวสรุป

ร่วมสร้างประวัติศาสตร์เพื่อเปลี่ยนแปลงการศึกษาไทย เด็กหลุดระบบการศึกษาต้องเป็น “ศูนย์”

The post “แสนสิริ” จับมือ กสศ. แก้ปัญหาเด็กหลุดจากระบบการศึกษา ผ่านโครงการ “Zero Dropout เด็กทุกคนต้องได้เรียน” first appeared on กสศ..