หนังพาสำรวจสภาพแวดล้อมที่พวกเขาใช้ชีวิตอยู่ นับตั้งแต่พื้นที่สลัมแออัด ห้องพักเล็กๆ ไล่เรื่อยไปจนถึงบรรยากาศในโรงเรียนซึ่งถือเป็นหัวใจสำคัญของเรื่อง ทั้งสามคนเรียนในโรงเรียนรัฐบาลขนาดกลางที่มีป้ายผ้าเขียนข้อความค่านิยม 12 ประการของรัฐแขวนอยู่หน้าอาคาร พวกเขาต้องยืนเข้าแถวตอนเช้าเพื่อทำพิธีตามที่คุณครูบอก ฟังครูตวาดหรือแกว่งไม้เรียวอยู่หน้าชั้น ก้มหน้าอ่านแบบเรียนที่พวกเขาไม่เข้าใจ ความสนใจเลื่อนไหลพ้นจากห้องไปยังโลกดนตรีนอกรั้วการศึกษา

ท้ายเรื่อง เราจะพบว่าบุ๊คตัดสินใจออกจากโรงเรียนก่อนเรียนจบเพียงไม่กี่วัน มุ่งหวังไล่ตามความฝันจะเป็นแร็ปเปอร์ ขณะที่นนท์ยังคงมองดูลานกว้างหน้าโรงเรียนด้วยแววตาอ่านไม่ออก มีเพียงวิวเท่านั้นที่ชัดเจนต่อตัวเองว่าจะสอบให้ติดมหาวิทยาลัยให้ได้

กระนั้น สามปีให้หลังจากหนังออกฉาย พวกเขาเป็นอย่างไรกันบ้าง ยังอยู่ในระบบการศึกษาหรือไม่ หรือถึงที่สุดแล้วต่างหลุดออกจากวงโคจรนี้ไปโดยปริยาย

บุ๊ค – ธนายุทธ ณ อยุธยา

เราอาจเห็นชื่อของบุ๊คผ่านตาบ่อยครั้ง ภายหลังการชุมนุมของประชาชนต่อรัฐบาลของ ประยุทธ์ จันทร์โอชา ในช่วงปี 2020 ไล่เรื่อยมาจนถึงต้นปี 2021 บุ๊คคือหนึ่งในคนที่เข้าร่วมการประท้วงนี้อย่างเข้มข้นและสม่ำเสมอ โดยเขาขึ้นเวทีของเยาวชนปลดแอก รวมทั้งแร็ปเพลงที่มีเนื้อหาทางการเมืองในพื้นที่ต่างๆ และถูกเจ้าหน้าที่ตำรวจดำเนินคดีไม่นานหลังจากนั้น

ไม่เกินเลยนักถ้าเราจะบอกว่า เส้นทางชีวิตของบุ๊คหลังหนังออกฉายนั้นไม่ได้โรยด้วยกลีบกุหลาบ เพราะเขากลายเป็นหนึ่งในคนที่ต้องคอยดูแลความเป็นอยู่ของที่บ้านร่วมกันกับพ่อ ทว่า ระหว่างนี้ เขาก็ยังมุ่งมั่นตั้งใจทำงานดนตรีของตัวเองเช่นเดิม

“ปีนี้ตั้งใจจะปล่อยอัลบั้มที่ว่าด้วยเสียงจากคนชายขอบ เสียงจากคนในสลัมคลองเตยครับ” เขาบอก “เพลงที่ผมแต่งเล่าเรื่องบุคคล เรื่องกลุ่มคนอย่างหญิงขายบริการ, คนไร้บ้านหรือคนติดยา ผมเลยไปสัมภาษณ์แล้วบันทึกเสียงพวกเขามาเพื่อเป็นส่วนหนึ่งของเพลง ก่อนหน้านี้ เพลงที่ผมแร็ปก็มีแค่เสียงเรา แต่ครั้งนี้จะมีเสียงพวกเขาด้วย ผมเลยคิดว่ามันน่าจะเป็นเพลงที่สะท้อนสังคมได้ดีนะ เพราะคนอื่นเขาได้มีเสียง ได้พูด ได้สื่อสารและมีส่วนร่วมผ่านเพลงแร็ปของเรา”

บุ๊คบอกว่าเขาไม่เสียใจเลยที่ตัดสินใจออกจากโรงเรียนในชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 ก่อนหน้าวันจบการศึกษาเพียงสิบวัน ท่ามกลางสายตาคัดค้านของพ่อซึ่งในเวลาต่อมา บุ๊คบอกว่าเขากับพ่อปรับความเข้าใจกันได้แล้ว ซึ่งเขาอธิบายให้พ่อฟังเรื่อยมาว่าระบบการศึกษาไทยไม่เอื้อต่อการใช้ชีวิตและการไล่หาความฝันของเขามากแค่ไหน

“ผมว่าระบบการศึกษาไทยยังไม่หลากหลาย ไม่ครอบคลุม และไม่ตอบโจทย์ความต้องการของเด็กๆ เลย โรงเรียนจะผลักดันเด็กที่เรียนหนังสือเก่งๆ หรือเก่งด้านวิชาการมากเป็นพิเศษ ขณะที่เด็กซึ่งมีทักษะหรือชอบด้านกีฬา ด้านดนตรีหรือด้านอื่นๆ อาจไม่ได้รับการผลักดันเท่าที่ควร ซึ่งเท่าที่ผมสังเกต ประเด็นนี้ไม่ได้เป็นแค่โรงเรียนผมด้วย แต่เป็นหลายโรงเรียนเลย” บุ๊คสาธยาย “เด็กที่เรียนเก่งจะได้รับทุน มีสิทธิพิเศษต่างๆ และทำให้เด็กที่เก่งด้านอื่นๆ เกิดความกดดัน พยายามทำให้ตัวเองเก่งด้านวิชาการบ้างเพื่อจะได้รับการยอมรับจากโรงเรียน นำมาสู่ปัญหาเรื่องความเครียด”

นอกจากนี้ ปัญหาเรื่องความเหลื่อมล้ำก็ดูจะแยกออกจากระบบการศึกษาไทยไม่ขาด

“โรงเรียนที่ผมอยู่เป็นโรงเรียนรัฐระดับกลาง คนที่มีทุนและไม่ค่อยมีทุนมาเข้าเรียนด้วยกันได้ แต่ทั้งอย่างนั้น เพื่อนผมจากชุมชนคลองเตยก็หลุดออกจากระบบการศึกษาไปแล้วหลายคน พวกเขาไม่ค่อยมีทุนทรัพย์และต้องทำงานตั้งแต่อายุ 16-17 ปี สุดท้ายปัญหาเรื่องความเหลื่อมล้ำในการศึกษาและการใช้ชีวิตมันเลยกลายเป็นอีกปัจจัยหนึ่งด้วย”

“บางคนที่มีเงินแต่เขาไม่เรียนต่อก็มี เพราะเขารู้สึกว่าการศึกษามันไม่ตอบโจทย์อะไรเลย เช่น บางคนอยากเล่นดนตรี ซึ่งโรงเรียนเราก็มีชมรมดนตรีแหละแต่ไม่ค่อยมีพื้นที่เท่าไหร่”

ยังไม่นับว่าช่วงโควิด-19 ที่ผ่านมายิ่งขยายบาดแผลความเหลื่อมล้ำของระบบการศึกษาไทยให้รุนแรงมากขึ้น เมื่อเด็กเล็กหลายคนที่บุ๊ครู้จักในสลัมคลองเตยต่างต้องออกจากระบบการศึกษาด้วยประเด็นเรื่องทุนรอน การไม่มีกำลังทรัพย์เพื่อซื้ออุปกรณ์สำหรับเรียนออนไลน์ หรือกับบางคน ก็รู้สึกราวกับว่าถูกขโมยเวลาด้วยการบริหารจัดการด้านการศึกษาที่ย่ำแย่ จนแม้กระทั่งเมื่อการระบาดใหญ่จางลง พวกเขาก็เลือกจะไม่หวนกลับมาเรียนต่ออีก “ผมคุยกับพวกเขา เขาบอกว่าเหมือนโดนขโมยเวลาช่วงวัยเรียนไป ซึ่งผมว่าสิ่งนี้สำคัญมากในวัยเด็ก หลายคนก็ไม่กลับมาเรียนอีกแล้ว คำถามคือเราจะทำให้เด็กๆ ที่หลุดจากระบบการศึกษาในช่วงโควิดกลับมาได้อย่างไร ซึ่งอันนี้ผมเองก็ตอบไม่ได้เหมือนกัน” เขาว่าปลงๆ

อย่างไรก็ตาม สิ่งหนึ่งที่บุ๊คระลึกถึงเสมอคือครูแนะแนวที่เข้าอกเข้าใจและพยายามแผ้วถางทางให้เขาได้ตามสิ่งที่รักอย่างสุดความสามารถ “ตอนผมยังเรียนอยู่ ผมคุยกับครูแนะแนวเสมอเลย ดังนั้น ผมเลยคิดว่าในโรงเรียนควรมีครูที่คอยประเมินสุขภาพจิตใจนักเรียนว่าพวกเขาเป็นอย่างไรแล้วบ้าง แบกรับปัญหาอะไรไหม เพราะเด็กๆ อยู่ในโรงเรียนตกวันละแปดชั่วโมง เวลาที่เหลือเขาก็ออกไปเจออย่างอื่นข้างนอก ไม่รู้เลยว่าสภาพจิตใจพวกเขาเป็นอย่างไรบ้าง”

แม้บุ๊คจะไม่เสียใจกับเส้นทางที่เลือกเดิน แต่บ่อยครั้งเขาก็คำนึงถึงความเป็นไปได้ที่ตัวเองจะเลือกอีกเส้นทางหนึ่ง หากว่าเส้นทางนั้นรองรับความฝันของเขาได้ “ถ้าระบบการศึกษาบ้านเรามันดี ผมเรียนต่อแน่นอน” เขาบอก “ผมอยากเข้ามหาวิทยาลัยนะ เพื่อต่อยอดสิ่งที่ตัวเองต้องการ จบไปก็อยากเป็นครูแนะแนวไปคุยกับเด็กๆ 

ตอนนี้บุ๊คยังขะมักเขม้นกับการทำเพลง และหยุดวางแผนเรื่องการเรียนต่อในมหาวิทยาลัยไปก่อนเนื่องมาจากปัญหาเรื่องค่าเทอม “เวลาคนบอกว่ามีทุนการศึกษาให้นี่ มันก็เป็นแค่ค่าเทอม แต่ไม่รวมค่ากิน ค่าเสื้อผ้า ค่าเดินทางต่างๆ” เขาบอก “ผมว่าการเข้ามหาวิทยาลัยยังเป็นเรื่องยากสำหรับคนคลองเตยอยู่ ทุกคนจะอยากเรียน อยากให้ลูกหลานได้เรียนต่อเพราะพวกเขารู้ว่ามันช่วยเปลี่ยนชีวิตเขาได้”

นนท์ – นนทวัฒน์ โตมา

สามปีก่อนหน้า นนท์ในสายตาเราเป็นเด็กชายที่กำลังผลัดวัยโตไปเป็นเด็กหนุ่ม เขาสนใจดนตรีแต่ก็ยังมีท่าทีสับสนปะปนอยู่ในความสนใจนั้น และหนังจบลงด้วยภาพเขาเหม่อมองไปยังรั้วโรงเรียน ไร้คำพูดใด

สามปีให้หลัง เขาไม่ได้เข้าเรียนสายสามัญหากแต่เข้าเรียนในวิทยาลัยอาชีพเพราะคาดว่าใช้ทักษะที่มีสร้างรายได้ หากแต่เส้นทางของนนท์ก็ไม่ง่ายเช่นนั้น เมื่อปัญหาปากท้องทำให้เขาต้องทำงานระหว่างเรียน ลงเอยด้วยการที่ตารางงานกับตารางเรียนซ้อนทับกันในที่สุด

“ช่วงที่ผ่านมานี่ ชีวิตผมไม่ได้ดีขึ้นหรอก มีแค่ตัวผมที่โตขึ้นในระดับหนึ่ง” เขาเล่า โดยหลังจาก School Town King ออกฉายไม่นาน นนท์ก็พยายามศึกษาต่อพร้อมทำงานเป็นไรเดอร์ส่งอาหารไปด้วยอยู่ระยะหนึ่ง ก่อนจะนำมาสู่การเปลี่ยนผ่านในชีวิตเขาครั้งใหญ่ เมื่อเขาตัดสินใจออกมาอยู่ด้วยตัวเอง รับผิดชอบภาระหน้าที่ต่างๆ รวมถึงการหาเลี้ยงชีพ 

“ช่วงนั้นผมตื่นไปเรียนไม่ทันเลย สุดท้ายก็ตัดสินใจลาออกดีกว่าเพราะคิดว่าถึงอย่างไรตัวเองก็ไม่เหมาะกับระบบการศึกษาอยู่แล้ว” เขาว่า “พอไม่ได้เรียนในโรงเรียนมันก็มีเวลามากขึ้น ไปศึกษาหาความรู้เรื่องอื่นๆ ที่เราสนใจ”

หลังจากนั้นเขาสมัครเข้าวิทยาลัยสายอาชีพที่เวลาเรียนค่อนข้างยืดหยุ่น และเปลี่ยนไปทำงานเป็นพนักงานร้านอาหารบริการด่วนแทนที่ทำให้เขาต้องเข้ากะช่วงเช้าตั้งแต่วันจันทร์ถึงวันศุกร์ และใช้เวลาช่วงบ่ายเพื่อเข้าเรียน แต่ถึงอย่างนั้น เส้นทางเขาก็ยังไม่ง่ายเมื่อวิทยาลัยไม่มีคาบวันอาทิตย์ -อันเป็นวันที่เขาไม่ต้องเข้ากะและไม่มีงานใดๆ- ที่เขาตั้งใจจะใช้เวลาทั้งวันทุ่มให้การเรียน สุดท้ายเขาจึงต้องลาออก และกำลังอยู่ในขั้นตอนแสวงหาวิทยาลัยแห่งใหม่ที่เปิดคาบเรียนวันอาทิตย์ให้

ก่อนหน้านี้ นนท์เคยเปรยๆ ในสารคดีถึงความฝันมากมาย หนึ่งในนั้นคือการเป็นทนาย “ผมยังมีความฝันนั้นอยู่นะ แต่มันเลือนลางมากเลยด้วยปัญหาชีวิต” เด็กหนุ่มว่า “ถึงขั้นว่าตอนแรกจะเรียนโรงเรียนสายสามัญ ศิลป์-สังคม เพื่อจบออกมาจะได้เข้ามหาวิทยาลัยต่อ ไปเรียนเป็นทนาย แต่รุ่นพี่บอกผมว่าในโรงเรียนก็ไม่ได้สอนอะไรที่จะปูพื้นให้เรามีฐานด้านการเป็นทนายได้ สอนวิชาเหมือนที่เรียนกันตอนมัธยมต้น ผมเลยไม่เรียนสายสามัญแล้ว และออกมาเรียนสายอาชีพในวิทยาลัยดีกว่า”

“ผมก็เลยถามตัวเองว่า ถ้าเรียนสายอาชีพ ผมอยากทำอะไรและสนใจด้านไหน ก็ตอบตัวเองได้ว่าอยากเป็นฟรีแลนซ์ ทำงานพวกตัดต่อทำนองนี้ ก็เลยลงสมัครเรียนด้านนี้ไป ติดแต่ว่าเรียนไปแล้วเขาไม่มีคาบเรียนวันอาทิตย์ให้ ผมเลยออกแล้วมองหาที่อื่นดู”

นนท์เป็นหนึ่งในคนที่อยู่กับความเหลื่อมล้ำมาทั้งชีวิต ไม่ได้แค่ด้านการศึกษา แต่กินความถึงด้านอื่นๆ ในชีวิต กระนั้น เรื่องการศึกษาก็ยังเป็นแผลใหญ่ที่เขายังต้องเผชิญอยู่แม้ในนาทีนี้ “ผมว่าเวลาบอกว่ารัฐเรียนฟรีเนี่ย มันฟรีไม่จริง คนไทยส่วนใหญ่เขาไม่มีทุนส่งลูกหลานไปเรียนโรงเรียนแพงๆ ได้หรอก ค่าเครื่องแบบ ค่ากิน ค่าเดินทาง สุดท้ายมันก็มีคนที่ต้องหยุดเรียนเพราะไม่มีเงินอยู่ดี”

ถึงที่สุด เขายังไม่ทิ้งความฝันอยากเป็นทนาย -แม้สำหรับเขาแล้วมันจะดูห่างไกลออกไป แต่มันก็ยังดูเกิดขึ้นได้จริงอยู่- ด้วยความฝันว่าจะเปลี่ยนแปลงปัญหาที่เขาเคยรับมือ “ตอนนี้ผมอินการเมืองมากเลย” เขาหัวเราะ “เมื่อก่อนตอนยังเด็กๆ นี่ไม่ค่อยสนการเมืองเท่าไหร่นะ แต่พอโตขึ้นมาถึงได้เห็นว่า ปัญหาในชีวิตส่วนใหญ่มาจากรัฐบาลเกือบทั้งหมด คือคนรุ่นผมโตมากับประยุทธ์ตั้งแต่สิบขวบน่ะ”

อย่างไรก็ตาม เมื่อถามว่าหากได้เรียนต่อแล้วชีวิตจะดีขึ้นไหม นนท์ลังเล แล้วจึงตอบเบาๆ “ไม่ดีขึ้นหรอก อาจจะแย่กว่าเดิมด้วยซ้ำเพราะต้องทำงานด้วย คงต้องเหนื่อยกว่าเดิม”

คำตอบชวนนึกถึงแววตาเหม่อลอยที่เขามองไปยังรั้วโรงเรียนตอนที่สารคดีฉายจบ แววตาของคนที่ตั้งคำถามถึงที่ทาง ตำแหน่งแห่งหนของตัวเอง และดูเหมือนว่าจะไม่พบมันในระบบการศึกษาที่ไม่เคยโอบรับเขาไว้เลย

วิว – มุกริน ทิมดี

อดีตประธานนักเรียนหญิงผู้มุ่งมั่น ตั้งใจและใฝ่ดี วิววาดหวังอยากศึกษาต่อในมหาวิทยาลัยรัฐและทุ่มเทอย่างหนักเพื่อการนั้น หนังจบลงโดยที่เราไม่อาจรู้ได้ว่าปลายทางการศึกษาของเธอเป็นอย่างไรและได้แต่เอาใจช่วยให้เธอเดินตามความฝันได้สำเร็จ

พ้นจากสารคดี วิวไม่ได้ศึกษาต่อ ชีวิตทำให้เธอต้องรับกิจการซักรีดจากที่บ้านและทำงานอื่นเพื่อหาเลี้ยงชีพ

“หนูทำงานเป็นเจ้าหน้าที่ร้านมินิมาร์ตจันทร์ถึงศุกร์ เสาร์กับอาทิตย์ก็รับจ้างซักรีด ไม่มีวันหยุดเลย” เธอบอก “แต่ตอนนี้รองานใหม่อยู่ค่ะ ไปสมัครทำงานสหกรณ์ที่จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยไว้ รอเขาเรียกไปอยู่”

แต่วิวยังคงเรียนหนังสืออยู่ แม้ไม่ได้เข้าเรียนต่อในมหาวิทยาลัยที่ตั้งใจไว้แต่แรก เธอก็เข้าเรียนคณะศึกษาศาสตร์ สาขาวิชาการบริหารการศึกษา มหาวิทยาลัยรามคำแหงแทน “แต่มีเพื่อนหนูหลายคนนะที่จบมัธยมแล้วไม่เรียนต่อเลยเพราะไม่มีเงิน หรือบางคนก็รู้สึกว่าการศึกษามันไม่จำเป็นสำหรับชีวิตเขาเท่าไหร่ แต่หนูยังอยากเรียนอยู่ หนูเพิ่งอายุ 22 เอง และการเรียนมันก็ไม่มีคำว่าสายนะ”

ความฝันของวิวคือการเป็นครูนอกระบบหรือครูอาสา ให้การศึกษาแก่เด็กด้อยโอกาส “หนูคิดว่าครูนอกระบบอาจไม่ได้รับเงินเดือนมากเท่าไหร่ แต่คิดว่าถ้าทำไปนานๆ เงินเดือนก็อาจเพิ่มได้นะ และเราว่าการเป็นครูก็ดี มีส่วนทำให้เด็กคนหนึ่งมีความคิด ความฝัน ลองนึกดูนะว่าถ้ามีเด็กสักคนไม่อยากเรียนต่อแล้ว แต่เขาเจอครูที่ดีช่วยคุยกับเขา เขาก็อาจอยากเรียนต่อก็ได้”

“หนูว่าการศึกษาไทยแข่งขันกันสูงมากเลย เราต้องเจอเด็กเก่งๆ ทั่วประเทศ” เธอบอก “อันที่จริงหนูอยากเข้าเรียนคณะครุศาสตร์ของจุฬาฯ นี่คือเป้าที่ใหญ่ที่สุดของหนูเลย แต่ทำไม่ได้เพราะว่าไม่มีต้นทุนมากพอ”

ต้นทุนที่เด็กสาวหมายถึงคือการเรียนการสอบเพื่อเข้ามหาวิทยาลัย และปฏิเสธไม่ได้ว่าค่าใช้จ่ายนั้นมากมายมหาศาลกว่าที่หลายคนคิด “อย่างการติวนอกห้องเรียน หนูเคยติวฟิสิกส์ คอร์สหนึ่งก็ 6,000 บาทแล้ว ซึ่งหนูก็สอบผ่านนะ แต่ก็ทำให้คิดว่าเราหาเงินมาเหนื่อยขนาดนี้มันก็ไม่คุ้มเท่าไหร่

“และหนูว่าความเหลื่อมล้ำด้านการศึกษานี่แหละที่ทำให้เด็กหลายๆ คนไม่ได้ไปต่อในระบบการศึกษา เพราะพวกเขาไม่มีเงินมาลงทุนมากมาย ทั้งค่าเรียน ค่าเดินทาง หนูจะสู้ไหวเหรอ” เธอบอก “เลยรู้สึกว่าอยากให้เด็กๆ เข้าถึงระบบการศึกษาได้มากกว่านี้ อาจไม่ต้องเรียนฟรีทุกอย่างก็ได้ แต่อย่างน้อยก็ขอให้ค่าเทอมถูกลงสักนิดก็ยังดีค่ะ”

ในวัย 22 ปี วิวมองอนาคตตัวเองไกลออกไป พ้นไปจากความฝันของการเป็นครูอาสา เธอยังหวังเก็บเงินก้อนเล็กๆ เพื่อทำธุรกิจของตัวเอง “วันหนึ่งนะ ถ้าหนูมีเงินเดือน ไม่ต้องมากอะไรก็ได้ สักเดือนละหมื่นนิดๆ ก็พอ หนูว่าจะเก็บเงินไปเปิดร้านซักรีดด้านนอกคลองเตยแหละ” เธอบอก น้ำเสียงเด็ดเดี่ยวเหมือนที่เราจำได้จากสารคดีเมื่อสามปีก่อน

ผลงานชิ้นนี้เป็นส่วนหนึ่งของความร่วมมือระหว่าง กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) และ The101.world

The post การเรียน สลัม ความฝันและการเติบโต : 3 ปีให้หลังของทั้ง 3 คนจาก School Town King first appeared on กสศ..

::LIVE:: 101 One-on-One EP.198 School Town King : เปิดโลกเหลื่อมล้ำผ่านชีวิตจริงแร็ปเปอร์คลองเตย

คุยเบื้องหลังสารคดีที่ว่าด้วยชีวิตของเด็กหนุ่มจากคลองเตยสองคน ‘บุ๊ค’ และ ‘นนท์’ ที่ฝันอยากเป็นแร็ปเปอร์

ตลอดการถ่ายทำกว่า 2 ปี ที่ตามติดชีวิตของพวกเขาตั้งแต่ตื่นนอน เรียนหนังสือ แต่งเพลง ไปจนถึงช่วงจุดเปลี่ยนสำคัญของชีวิต ออกมาเป็นภาพยนตร์สารคดี ‘School Town King แร็ปทะลุฝ้า ราชาไม่หยุดฝัน’ ที่ฉายภาพให้เห็นความฝันของหนุ่มสาวที่พลุ่งพล่าน ขณะเดียวกันก็ยืนอยู่บนซากปรักหักพังของความเหลื่อมล้ำในสังคม การเข้าถึงโอกาสของพวกเขาอาจไม่ใช่เรื่องง่ายอย่างใจคิด

101 ชวนผู้กำกับ เบส – วรรจธนภูมิ ลายสุวรรณชัย และสองตัวละครหลัก บุ๊ค – ธนายุทธ ณ อยุธยา และ นนท์ – นนทวัฒน์ โตมา มาพูดคุยตั้งแต่วิธีคิด วิธีทำงานสารคดี และคุยถึงชีวิตของพวกเขาในปัจจุบัน

ความฝัน ความหวังของพวกเขาเป็นอย่างไร พวกเขามองสังคมอย่างไร และเรื่องราวเหล่านี้สะท้อนสังคมเราแบบไหน

:: เมื่อการศึกษาคือเพดานกั้นความฝัน ::

ผมมองภาพการศึกษาคล้ายกับบันไดที่ต้องก้าวข้ามเป็นขั้นๆ แต่บันไดนี้เป็นบันไดที่มีแบบเดียว และอาจจะเหมาะกับเด็กแบบหนึ่ง แต่ยังมีเด็กอีกจำนวนมากที่อาจจะไม่เหมาะกับบันไดแบบนี้ เช่น บุ๊ค (ธนายุทธ ณ อยุธยา) ที่รู้แล้วว่าบันไดแบบปัจจุบันไม่ใช่แบบที่เขาต้องการแน่ๆ และยังมีเด็กอีกจำนวนมากที่เป็นแบบนี้

สำหรับผม บันไดการศึกษาไม่ได้ทำให้เด็กรู้สึกถึง sense of ownership หรือทำให้รู้สึกว่า การตื่นไปโรงเรียนทุกวันจะทำให้ค้นพบอะไรในตัวเอง ยิ่งเด็กที่เป็นแร็ปเปอร์ พวกเขาค้นพบตัวเองในทุกๆ วันที่นั่งเขียนเนื้อเพลงอยู่แล้ว แต่เมื่อพูดในมุมของความเหลื่อมล้ำ การจะย้ายไปทางอื่นมีความเสี่ยงและราคาที่ต้องจ่ายสูงมาก บันไดของคนอื่นอาจจะมีฐานเป็นปูน แต่บันไดของบุ๊คและนนท์ (นนทวัฒน์ โตมา) เปราะบางกว่านั้น

ถ้าพูดให้เห็นภาพชัดขึ้น สำหรับคนที่บ้านมีฐานะ ถ้าล้มมาก็อาจจะมีคนคอยช่วยสนับสนุน แต่สำหรับบางคน การที่เขาอยากไปอีกทางมันมีความเปราะบางนะ ตอนนี้เหมือนกับใครที่ร่วงออกจากบันไดนี้ไปจะกลายเป็นผู้แพ้ไปหมด สำหรับเด็กบางคนเขาไม่ได้สนุกกับสิ่งนี้ การศึกษาไม่ได้ทำให้เขาค้นพบสิ่งที่ตัวเองรัก ไม่ได้ทำให้พวกเขาได้ใช้หรือค้นพบศักยภาพของตัวเองให้มากที่สุด สุดท้ายพวกเขาก็ต้องตกอยู่ในลูปของความเหลื่อมล้ำต่อไป

ผมคิดว่าการศึกษาควรจะต่อยอดให้คนทะลุฝ้าหรือเพดานบางอย่างออกไปได้ เพื่อให้ได้ใช้ชีวิต ศักยภาพ และได้ทำในสิ่งที่ตัวเองเก่งที่สุด ซึ่งมักจะตามมาด้วยการมีคุณภาพชีวิตที่ดี แต่พอการศึกษาและความเหลื่อมล้ำเป็นแบบนี้ ก็กลายเป็นว่าเด็กถูกบีบให้เลือกบันไดแบบนี้เท่านั้น และเมื่อการศึกษาไม่ได้สนับสนุนเขา เด็กก็อาจจะโตไปเป็นอะไรที่ไม่ได้อยากเป็น

:: School Town King ::

ที่มาของชื่อ School Town King ต้องย้อนกลับไปตอนที่พวกผมทำโครงการ Conne(x)t Klongtoey  (โครงการความร่วมมือระหว่าง Eyedropper Fill กับคุณครูอาสาสมัครจาก Teach For Thailand) พวกเราถามกลุ่มน้องๆ ว่า ถ้าให้ตั้งชื่ออัลบั้มหรือศิลปินสักคนจะตั้งชื่อว่าอะไร คำตอบที่ได้คือ ‘School Town King’ ซึ่งตอนนั้น ชื่อ School Town King ก็มีความหมายแบบหนึ่ง

พอมาตอนนี้ ผมรู้สึกว่าคำนี้ดีนะ เพราะ School ก็เปรียบเสมือนเป็นเพดาน เป็นโรงเรียนที่กดเราเอาไว้ ส่วน Town คือเมืองที่เขาอยู่ คือชุมชนคลองเตย คือความเหลื่อมล้ำ ส่วน King ก็อาจจะตีความได้กว้าง แต่ในหนังเรื่องนี้ ผมมองว่าเด็กทุกคนมีพรสวรรค์และสามารถเป็นราชาในแบบของตัวเอง เช่น เป็นราชาแร็ปเปอร์ แต่ประเทศนี้กลับบีบให้คนต้องเป็นแบบที่สังคมต้องการ

:: ภาวะกดทับในระบบการศึกษาไทย ::

ผมเจอปัญหาในระบบการศึกษามาตั้งแต่ประถม ซึ่งอาจจะเป็นภาวะกดทับแบบหนึ่ง เด็กที่ออกนอกแถวหรือแตกแถวจะโดนอาจารย์กดให้กลับเข้าไป ห้ามออกมาจากกลุ่มเพื่อน อย่างตอนเรียนชั้นมัธยมต้น ผมเรียนเก่งมาก คุณครูรักและเรียกผมว่าลูกเลย แต่พอมาเรียนมัธยมปลาย เราเริ่มค้นหาตัวเองเจอแล้วทำให้ผลการเรียนดรอปลง แต่ผมก็ยังมุ่งมั่นกับสิ่งที่เป็นตัวเองอยู่ ที่บ้านบอกให้ตั้งใจเรียน ผมก็เรียนไปตามที่เขาบอก แต่ค้นพบว่าถึงเราจะเรียนเก่ง กลับรู้สึกไม่ภูมิใจเท่าตอนที่เพลงของเรามีคนฟังเป็นหมื่นคนเลย ซึ่งพอผมรู้แล้วว่าตัวเองรักและชอบอะไรจริงๆ เลยมุ่งมั่นไปทางนั้น แต่พอเกรดเราตก ครูก็มองว่าเป็นเด็กเหลวไหลและเริ่มเหลวแหลก เริ่มจับผิด ตรงนี้ผมคิดว่า ทั้งตัวครูและสังคมในโรงเรียนก็อาจจะเป็นสาเหตุใหญ่ข้อหนึ่งที่ทำให้นักเรียนลาออกจากโรงเรียนก็เป็นได้

อีกเรื่องคือการศึกษานอกระบบ หลายคนอาจมองว่า คนที่เรียน กศน. เป็นคนที่ไม่อยากเรียนหนังสือ แต่ต้องยอมรับอย่างหนึ่งว่าประเทศเรามีความเหลื่อมล้ำสูงมาก การทำงานหาเงินเพื่อมาจุนเจือครอบครัวจึงเป็นสิ่งสำคัญสำหรับเด็กหลายคน และทำให้บางคนต้องยอมลาออกไปทำงานเพื่อหาเงินเลี้ยงครอบครัว กศน. จึงเป็นอีกทางเลือกหนึ่งที่ทำให้เขามีเวลาทำงานมากขึ้น เพราะฉะนั้น การศึกษาทั้งในและนอกระบบล้วนมีความสำคัญหมด

:: #ถ้าโรงเรียนดี ::

การศึกษาในปัจจุบันอาจจะตอบแค่โจทย์ของคนกลุ่มเดียว แต่ไม่ใช่สำหรับคนกลุ่มอื่น ผมมีเพื่อนที่เรียนไม่เก่ง แต่เล่นกีฬาเก่งมาก มีสิทธิติดทีมชาติเลย แต่กลับไม่มีวิชาหรือไม่มีเวลาเพียงพอให้เขาได้เล่นกีฬา มันเหมือนสกัดดาวรุ่งนะ และยังทำให้เราได้ความรู้ไม่เต็มที่ด้วย

ถ้าเป็นไปได้ ผมอยากให้โรงเรียนหรือระบบการศึกษาสร้างห้องเรียนแต่ละวิชาขึ้นมา อาจจะเป็นในช่วงชั้นมัธยมปลายก็ได้ เพราะก่อนหน้านี้เด็กจะได้เรียนวิชาพื้นฐานที่จำเป็นมาก่อน พอสร้างห้องเรียนแต่ละวิชาแล้ว เด็กคนไหนอยากเรียนวิชาอะไรหรืออยากได้ความรู้ด้านไหนก็เข้าไปในห้องนั้น ซึ่งน่าจะทำให้เด็กมีอิสระทางความคิดมากขึ้นว่า ถ้าเรียนไปแล้วรู้สึกว่าไม่เวิร์กก็เปลี่ยนไปเรียนวิชาอื่นได้

ผมรู้ว่าตรงนี้มันยากมากนะ แต่ก็อยากให้เป็นไปได้จริง เพราะถ้าโรงเรียนดี ครูคงไม่ต้องตีเส้นทางให้เด็ก เพราะเด็กน่าจะมีความคิดที่แตกต่างและดีกว่านี้ เพราะฉะนั้นโรงเรียนน่าจะให้อิสระทางความคิดแก่เด็ก รวมถึงเปิดโอกาสให้นักเรียนได้เจอความรู้ที่แตกต่างหลากหลายด้วย

:: ระบบการศึกษา ระบบอำนาจนิยม ::

ระบบการศึกษาเป็นระบบอำนาจนิยม พยายามทำให้คนเป็นแบบเดียวกันจะได้ถูกควบคุมง่ายๆ นี่จึงอาจเป็นเหตุผลที่ทำให้เวลาใครอยากทำอะไรล้ำๆ ในไทยต้องดิ้นรนเลือดตาแทบกระเด็น

ตอนที่ถ่ายบุ๊คกับนนท์ ผมก็คิดนะว่า น้องแค่อยากจะแร็ปอย่างจริงจัง แต่กลับต้องเจออะไรที่หนักหนาสาหัสมากเมื่อเทียบกับวัย ทั้งๆ ที่พวกเขาอยู่ในวัยที่ควรจะได้ค้นหาตัวเองว่า อยากแต่งตัวแบบไหน พูดภาษาอะไร ทำผมทรงไหน เลือกเรียนอะไร พวกเขาควรได้รับอิสระและเปิดกว้าง รู้สึกว่าได้เป็นเจ้าของความคิดและร่างกายของตนเอง นี่เป็นเรื่องที่สำคัญมาก แต่ระบบกลับกัดกร่อนอัตลักษณ์หรือความฝันไปเรื่อยๆ เหมือนจะบีบให้เราเป็นคนแบบที่ระบบต้องการ เพื่อที่จะหล่อเลี้ยงระบบอำนาจต่อไปเรื่อยๆ แต่ตอนนี้ระบบก็เอาไม่อยู่แล้ว เพราะเด็กรุ่นนี้ไปไกลมากๆ ชนิดทะลุฝ้ากันหมด

ประเด็นน่าสนใจอย่างหนึ่งที่ผมเห็นคือ เด็กรุ่นปัจจุบันแตกต่างจากสมัยผมเด็กๆ  โลกที่เขาก้าวออกไปหลังเลิกเรียนมันเปิดกว้างและไปไกลมากแล้ว แต่ระบบกลับยังเหมือนเดิม โรงเรียนก็ยังเหมือนเดิม ตรงนี้จึงทำให้เกิดความตึงเครียดหรือความขัดแย้งบางอย่างระหว่างโลกในโรงเรียนกับโลกภายนอกด้วย

:: เสียงจากเยาวชน ถึงผู้ใหญ่ที่บอกว่าเด็กก้าวร้าว ::

ธนายุทธ: การบอกว่าเด็กและเยาวชนที่ออกมาชุมนุมก้าวร้าวเป็นคำพูดที่หนักและรุนแรงมาก เมื่อเทียบกับสิ่งที่รัฐบาลทำกับประชาชน ผมว่าการแสดงออกทั้งทางจิตวิทยาหรือคำพูดมันเบสิกมาก ตัวผมเองมีโอกาสได้ขึ้นไปแร็ป ไปพูด ซึ่งเป็นการสะท้อนปัญหาออกมาจริงๆ ถ้าผู้ใหญ่มองว่าเด็กและเยาวชนออกมาพูดรุนแรงเกินไป ให้ลองมองความจริงดู แล้วจะเห็นว่าอะไรคือความหยาบกร้านที่แท้จริง

นนทวัฒน์: ผมว่าตรงนี้สะท้อนค่านิยมเก่าๆ ที่มองว่าคนต้องพูดเพราะ เราปฏิเสธไม่ได้ว่า คนทั้งบ้านทั้งเมืองไม่ได้พูดเพราะ แต่ทำไมกลับมาจับจ้องว่าการชุมนุมมีการพูดจาก้าวร้าว คนที่บอกว่าเด็กและเยาวชนก้าวร้าว ผมว่าเขาก็อาจจะพูดแบบนั้นหรืออาจจะด่ายิ่งกว่านั้น ซึ่งเขาน่าจะลองเปิดโลกและเปิดใจกับเรื่องแบบนี้ดูบ้าง ดูให้เข้าใจว่า ภายใต้ความหยาบนั้น เด็กและเยาวชนต้องการสื่อสารอะไรกันแน่

The post School Town King : เปิดโลกเหลื่อมล้ำผ่านชีวิตจริงแร็ปเปอร์คลองเตย first appeared on กสศ..

::LIVE:: 101 One-on-One EP.198 School Town King : เปิดโลกเหลื่อมล้ำผ่านชีวิตจริงแร็ปเปอร์คลองเตย

คุยเบื้องหลังสารคดีที่ว่าด้วยชีวิตของเด็กหนุ่มจากคลองเตยสองคน ‘บุ๊ค’ และ ‘นนท์’ ที่ฝันอยากเป็นแร็ปเปอร์

ตลอดการถ่ายทำกว่า 2 ปี ที่ตามติดชีวิตของพวกเขาตั้งแต่ตื่นนอน เรียนหนังสือ แต่งเพลง ไปจนถึงช่วงจุดเปลี่ยนสำคัญของชีวิต ออกมาเป็นภาพยนตร์สารคดี ‘School Town King แร็ปทะลุฝ้า ราชาไม่หยุดฝัน’ ที่ฉายภาพให้เห็นความฝันของหนุ่มสาวที่พลุ่งพล่าน ขณะเดียวกันก็ยืนอยู่บนซากปรักหักพังของความเหลื่อมล้ำในสังคม การเข้าถึงโอกาสของพวกเขาอาจไม่ใช่เรื่องง่ายอย่างใจคิด

101 ชวนผู้กำกับ เบส – วรรจธนภูมิ ลายสุวรรณชัย และสองตัวละครหลัก บุ๊ค – ธนายุทธ ณ อยุธยา และ นนท์ – นนทวัฒน์ โตมา มาพูดคุยตั้งแต่วิธีคิด วิธีทำงานสารคดี และคุยถึงชีวิตของพวกเขาในปัจจุบัน

ความฝัน ความหวังของพวกเขาเป็นอย่างไร พวกเขามองสังคมอย่างไร และเรื่องราวเหล่านี้สะท้อนสังคมเราแบบไหน

The post 101 One-on-One EP.198 School Town King : เปิดโลกเหลื่อมล้ำผ่านชีวิตจริงแร็ปเปอร์คลองเตย first appeared on กสศ..

ภาพยนตร์สารคดีสะท้อนปัญหาการศึกษาไทย ที่ Eyedropper Fill ร่วมสร้างสรรค์กับ กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา(กสศ.) และ The 101.world ร่วมสนับสนุนโดย โก๋แก่ และ SF World Cinemas Central World

ภาพบันทึกเรื่องราวในโลกแห่งความเหลื่อมล้ำ ที่มองผ่านชีวิตของวัยรุ่น 2 คน จากชุมชนคลองเตย คือ ‘บุ๊ค’ และ ‘นนท์’ ผู้มีความฝันอยากเป็น ‘ราชาแร็ป’ แต่เส้นทางที่ทั้งคู่เลือกนั้นไม่ได้มีพรมแดงปูไว้ให้เดิน การจะไปให้ถึงฝันจึงไม่มีอะไรง่าย

ทั้งด้วยวัยของบุ๊คและนนท์ ที่กำลังอยู่ในช่วงหัวเลี้ยวหัวต่อทางการศึกษา ซึ่งเหมือนจะออกแบบระบบไว้เพียงสำหรับผู้สามารถปรับตัวและพร้อมสวมใส่เครื่องแบบเดียวกัน เด็ก 2 คนที่ ‘หลุดจากกรอบมาตรฐาน’ จึงจำเป็นต้องตัดสินใจเลือกระหว่าง ‘ความฝัน’ ที่จะแร็ป หรือ ‘ความจริง’ คือยอมรับและปรับเปลี่ยนตัวตน เพื่อให้สวมใส่ลงได้พอดีกับระบบ ตาม ‘ความคาดหวัง’ ที่ครอบครัวและสังคมประทับให้   

‘จริงๆ แล้วสำหรับพวกเขา ชีวิตนั้นไม่ได้เริ่มต้นจากศูนย์’

จากเนื้อเพลง ‘เจ๋งพอ’ ซึ่งอยู่ใน end cradit ของหนัง น้องบุ๊คเขียนไว้ว่า “ชีวิตคนเรามันต้องเริ่มจากศูนย์ นี่ชีวิตจริงไม่ใช่ในการ์ตูน” ในความเป็นจริงแล้ว สำหรับพวกเขา ชีวิตนั้นไม่ได้เริ่มที่ศูนย์ แต่ด้วยสภาพความเหลื่อมล้ำในสังคมที่เป็นอยู่ พวกเขาต้องเริ่มชีวิตที่การติดลบ และติดลบเยอะด้วย นั่นคือประเด็นสำคัญที่เราจะได้เห็นจากหนัง และต้องนำแง่มุมต่างๆ มาขบคิด วิพากษ์วิจารณ์ เพื่อให้ปัญหาได้สะท้อนออกมาแล้วมองหาทางแก้ไขไปด้วยกัน

“หนังได้ถ่ายทอดให้เห็นว่าเด็กๆ ที่เขาอยู่ในชุมชนใจกลางกรุงเทพมหานครต้องเผชิญอะไรบ้างกับระบบการศึกษาของประเทศไทย ‘ระบบ’ ของการพยายามมอบความหวังดีจากทุกฝ่าย ‘ระบบ’ ซึ่งอยากจะผลิตสร้างให้เด็กเยาวชนเป็นนักเรียนในแบบเดียวกันทั้งหมด

นั่นหมายถึงว่าใครที่ปรับตัวได้เดินตามได้ก็จะรอดตัวไป แต่สำหรับบุ๊คกับนนท์ เขามีความต้องการแตกต่างจากคนอื่น อยากจะเดินไปในเส้นทางที่ไม่เหมือนคนอื่น ทั้งที่หนังก็แสดงให้เห็นว่าเขาเองก็มีศักยภาพสูงพอที่จะเป็นนักเรียนในแบบมาตรฐานได้

แต่เมื่อเขาเติบโตขึ้น เรียนรู้ที่จะเดินไปตามทางที่ตนสนใจ กลับกลายเป็นว่าความหวังดีที่มากมายนั้นเอง ทำให้พวกเขาต้องยืนหยัดต่อสู้ เพื่อไม่ให้ถูกผลักไปเป็น ‘ผู้แพ้ของระบบ’ ในท้ายที่สุด”

เด็กพวกนี้เขาไม่ได้ไม่มีศักยภาพ เพียงแต่อาจมีบางอย่างที่ครอบเอาไว้ จนไม่สามารถฉายสิ่งที่มีในตนเองออกมาได้

“ประเด็นของหนังมาจากตัวผมเองที่มีปัญหากับระบบการศึกษาตั้งแต่เรียนชั้นมัธยม จนโตขึ้นมาทำงาน ได้มีโอกาสไปบรรยายตามโรงเรียนมัธยมหลายแห่ง ได้คุยกับน้องๆ ถึงสิ่งที่เขาต้องเจอในโรงเรียน เราพบว่าผ่านมาสิบกว่าปีแล้ว แต่ปัญหาบางอย่างมันยังเหมือนเดิม เรื่องนี้ได้จุดประกายเราว่าอยากทำหนังที่เล่าถึงประเด็นการศึกษา

“ยิ่งได้ลงไปทำงานในพื้นที่ เรายิ่งได้เห็นความสามารถของเด็กๆ ในมุมที่ทำให้เราประหลาดใจ แน่นอนว่ามันมีมุมของความซน ความดื้อ ความป่วนต่างๆ แต่พออยู่ในคลาสปฏิบัติ พวกเขาหลายคนกลับมีสมาธิ แล้วฉายแววความสามารถในตัวเองออกมา มันทำให้เราเห็นว่าเด็กพวกนี้เขาไม่ได้ไม่เก่ง เพียงแต่ภายใต้บางสิ่งที่ครอบไว้ ทำให้เขาไม่สามารถนำสิ่งที่มีภายในออกมาพัฒนาได้

“ผมเชื่อว่าภาพยนตร์คือเครื่องมือที่จะส่งสารซึ่งผมอยากสื่อไปถึงคนหมู่มากได้ และเชื่อว่าบุ๊คกับนนท์เป็นเพียงตัวแทนของเด็กๆ อีกจำนวนมากในประเทศของเราที่ต้องต่อสู้กับปัญหานี้ ผมคาดหวังว่าหนังจะช่วยให้เกิดความเข้าใจ เป็นสะพานเชื่อมให้คนที่อาจไม่เคยสนใจปัญหานี้มาก่อนหันกลับมามอง เพื่อที่เราจะมาหาทางออกไปด้วยกัน”

– วรรจธนภูมิ ลายสุวรรณชัย ผู้กำกับภาพยนตร์ ‘แร็ปทะลุฝ้า ราชาไม่หยุดฝัน’ –

“ผมเชื่อว่าคนทุกคนมีคุณค่าไม่ต่างกัน”

“มีประสบการณ์หนึ่งจากช่วงที่ถ่ายทำหนังเรื่องนี้ ซึ่งทำให้ผมรู้สึกค่อนข้างแย่และจำได้ถึงวันนี้ คือครูประจำชั้นเรียกผมเข้าไปพบ แล้วถามว่าเธอเป็นใคร สำคัญอะไรให้คนมาเดินตามถ่าย เรียนหนังสือก็ห่วย เรื่องอื่นก็แย่ มีค่าตรงไหนให้สนใจ คนอย่างเธอนี่หรือที่จะเป็นไอดอลให้คนอื่นได้”

“ผมได้แค่บอกกับครูไปว่าผมไม่ได้คิดว่าตัวเองมีค่ามากมายอะไร แต่ผมเชื่อว่าคนทุกคนมีคุณค่าเหมือนๆ กัน เท่าเทียมไม่ต่างกัน แล้วผมก็เดินร้องไห้ออกมาจากห้องพักครู หลังจากวันนั้นผมก็ไม่ไปโรงเรียนอีก ไม่อยากไปอีกแล้ว”

“ผมมองว่ามันสะท้อนให้เห็นความคิดของคนที่เขาไม่เข้าใจ ว่านอกจากเรื่องเรียนแล้ว เส้นทางอื่นๆ ของชีวิตคืออะไร มันมีสิ่งที่คนเราสามารถจะเลือกได้อีกมากมาย เพียงแต่ระบบไม่ได้เปิดโอกาสให้เรายอมรับเท่านั้นเอง”

– ‘น้องบุ๊ค’ ธนายุทธ ณ อยุธยา หรือ ‘Eleven Fingers’ แร็ปเปอร์ และนักแสดงนำ –

ยังคงฝัน ไม่ว่าทางนั้นจะยากสักเพียงใด

“ขอบคุณทุกคน ทุกส่วนที่ทำให้เกิดหนังเรื่องนี้ ทำให้เรื่องราวเหล่านี้ได้ถ่ายทอดออกมา ผมอยากบอกว่าความฝันของคนเราจะมีหนทางเสมอ ไม่ว่าคุณเป็นเด็กหรือผู้ใหญ่ เราสามารถเลือกเส้นทางของเราได้ ถ้ามีครอบครัว มีเพื่อนๆ ครู หรือคนที่เข้าใจช่วยสนับสนุน”

“วันนี้ผมมีฝันหลายอย่าง อยากเป็นทนาย อยากเป็นศิลปินแร็ป อยากทำเพลงโฟล์คซองด้วย ช่างภาพก็อยากเป็น ผมมองว่าสิ่งที่ยังเป็นความฝันถึงแม้จะยาก แต่ถ้าเรามั่นใจว่าฝันนั้นมีคุณค่ากับตัวเรา มันจะทำให้เรามีแรงทำมันต่อไปได้”

– ‘น้องนนท์’ นนทวัฒน์ โตมา หรือ ‘Crazy Kid’ นักแสดงนำ –

จำเป็นต้องมีพื้นที่ให้เด็กได้ทดลองอะไรใหม่ๆ เพื่อประเมินความสามารถของตัวเอง

“หลายครั้งที่พูดถึงความเหลื่อมล้ำทางการศึกษา เราจะนึกถึงแค่เรื่องความยากจน แต่ในหนังเรื่องนี้มีอีกหลายด้านของปัญหาที่สะท้อนออกมา เรื่องหนึ่งคือเราได้เห็นว่าทางเลือกในการเรียนของเด็กบ้านเรามีน้อยมาก”

“หมายถึงเด็กไม่สามารถทดลองทำอะไรใหม่ๆ ได้เลย และเมื่อเขาไม่ได้มีความสามารถที่เป็นไปตามกระแสหลัก เขาจะถูกผลักให้เป็นเด็กหลังห้อง ขณะที่ในประเทศซึ่งจัดระบบการศึกษาได้ดี เด็กจะมีทางเลือกเยอะขึ้นในการทดลองค้นหาและประเมินตนเอง มีการศึกษาหลากหลายเมนูให้เขาเลือก นี่คือส่วนหนึ่งของปัญหาเชิงโครงสร้างที่เราต้องแก้ไข เพราะการไม่มีระบบหลากหลายรองรับ มันทำให้เขาต้องออกจากระบบหรือหันหลังให้การศึกษา”

“หลายซีนในหนังทำให้เราเห็นว่าเมื่อเด็กต้องเลือกระหว่างความฝันกับการเรียน เขาต้องเผชิญกับอะไรบ้าง  มันสะท้อนใจเราในฐานะนักการศึกษาว่าทำไมเราไม่มีระบบรองรับคนที่หลุดออกจากการศึกษากระแสหลัก หาวิธีดูแลเขา ไม่ให้เขาต้องรับมือกับปัญหาเพียงลำพัง”

“อย่างน้อยที่สุด หนังได้เปิดพื้นที่ให้เราได้ยินเสียงน้องๆ เยาวชนของเรา ว่าเขาคิดอย่างไร หรือเขาเองก็ต้องการพื้นที่การเรียนรู้แบบอื่นด้วย ตรงนี้เป็นสิ่งที่เราจะต้องมามองด้วยกันว่าจะทำให้เด็กมีทางเลือกมากขึ้นได้อย่างไร เพราะปัญหาการศึกษาเป็นโจทย์ใหญ่ที่ต้องการทุกคนเข้ามามีส่วนร่วม”

– ธันว์ธิดา วงษ์ประสงค์ ผู้อำนวยการสำนักส่งเสริมความร่วมมือนวัตกรรมและทุนการศึกษา กสศ. –

‘ต้องใช้พลังของทั้งสังคมทำงานไปด้วยกัน’

ความเหลื่อมล้ำทางการศึกษาเป็นโจทย์การปฏิรูปที่มีขนาดใหญ่ เป็นปัญหาเชิงระบบที่ กสศ. มีหน้าที่รับผิดชอบโดยตรง โดยจากข้อมูลระบุว่าในจำนวนเด็กเกิดใหม่ปีละราว 7 แสนคน จะมีเด็กและเยาวชนด้อยโอกาสที่มาจากครอบครัวยากจน 20% ล่างสุดทั่วประเทศ 1.6 แสนคน และในเด็กกลุ่มนี้ จะมีคนที่ได้เรียนสูงกว่า ม.6 แค่ 5% หรือ 8 พัน คนต่อรุ่นเท่านั้น

ขณะที่งานของ กสศ. คือการทำงาน 2 ด้านไปพร้อมกัน คือ 1.นำความช่วยเหลือไปหาเด็กรายคน เพื่อบรรเทาปัญหาอุปสรรคที่ทำให้เด็กไม่ได้ไปเรียน โดยใช้เทคโนโลยีในการค้นหาติดตามน้องๆ และสร้างระบบป้องกันรวมถึงมองหาทางเลือกในการช่วยเหลือที่เหมาะสม และ 2.การแก้ปัญหาเชิงระบบ โดยทำงานร่วมกับโรงเรียนและครู เพื่อแก้ปัญหาและพัฒนาคุณภาพการศึกษาในระยะยาว

อย่างไรก็ตาม กสศ. ไม่สามารถทำงานได้เพียงลำพัง หากได้ชักชวนและประสานความร่วมมือระหว่างหน่วยต่างๆ ในสังคม โดยจัดทำเป็นข้อเสนอเชิงนโยบาย และสร้างโอกาสทางการศึกษาด้วย ‘ทุน’ ที่จะทำให้เกิดเป็นโมเดลใหม่ๆ ทางการศึกษา แสดงให้เห็นว่าการศึกษาเป็นเครื่องมือสำคัญในการเปลี่ยนสถานะทางสังคมได้

และท้ายที่สุดพื้นที่ของการสนทนาปัญหาเพื่อหาหนทางในการปฏิรูปการศึกษาไทย จำเป็นจะต้องใช้พลังของคนทั้งสังคมทำงานร่วมกัน  เพื่อที่จะแก้ปัญหาและสร้างระบบการศึกษาที่เปิดทางเลือกให้ความหลากหลายของเด็กเยาวชนทุกคน   

The post ‘School Town King’ ระบบการศึกษาที่สวมไม่พอดีสำหรับทุกคน first appeared on กสศ..