โดยปัญหาเหล่านี้นักวิชาการด้านการศึกษาไทย ได้นำมาพูดคุยในหัวข้อ “นวัตกรรมและเทคโนโลยี เพื่อป้องกันการสูญเสียการเรียนรู้ (learning loss) และการเพิ่มการเรียนรู้ (learning gain)” เพื่อหาแนวทางแก้ปัญหา ในงานเสวนาออนไลน์ที่จัดโดย กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) ร่วมกับ สำนักธรรมศาสตร์และการเมืองราชบัณฑิตยสภา ซึ่ง รองศาสตราจารย์ ดร.ดารณี อุทัยรัตนกิจ  กรรมการผู้ทรงคุณวุฒิภาคประชาสังคม กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา ที่เป็นทั้งครู ผู้บริหารโรงเรียน และผู้คร่ำหวอดในวงการการศึกษาไทยมาอย่างยาวนาน ได้ชี้แนะเรื่อง “การประเมินระดับการเรียนรู้ก่อนเปิดเรียน” และ “remote learning” สู่หนทางออกของปัญหาไว้อย่างน่าขบคิดตาม

ประเมินระดับการเรียนรู้ เพื่อป้องกันการสูญเสียการเรียนรู้

เด็กนักเรียนที่ต้องหยุดเรียนเพราะการระบาดของโควิด-19 มีอยู่หลายกลุ่มและมีพื้นฐานที่แตกต่างกัน ดังนั้นการประเมินจะนำมาสู่การจัดการเรียนการสอนที่สอดคล้องเหมาะสมกับเด็กนักเรียน ดังเช่นการปรับหลักสูตรในปีการศึกษา 2565 ของโรงเรียนสาธิตแห่งมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ที่ รศ.ดร.ดารณี เป็นผู้บริหารอยู่ ได้ให้เด็กนักเรียนมาเตรียมความพร้อมทำกิจกรรมกลุ่มก่อนเปิดภาคเรียน เพื่อพัฒนาทักษะทางด้านวิชาการ ทักษะการอยู่ร่วมกัน ทักษะทางอารมณ์ ทักษะการเข้าสังคม ทักษะการช่วยเหลือตัวเองและผู้อื่น ซึ่งสูญเสียไปตอนปิดโรงเรียน รวมถึงให้ครูผู้สอนได้สังเกตพฤติกรรมของนักเรียนตัวเองว่ามีความเปลี่ยนแปลงไปอย่างไรบ้าง เพื่อเป็นแนวทางในการเตรียมการเรียนการสอน

“เราไม่ได้ประเมินแค่ทักษะวิชาการ เราประเมินพฤติกรรมการเรียนรู้ การดูแลตัวเองการช่วยเหลือตัวเอง เมื่อเด็กมาเรียนตามปกติแล้ว โปรแกรมการฟื้นฟูยังมีความสำคัญอยู่ ตอนนี้เราเปิดโรงเรียนเต็มที่ แต่เราบ่งชี้เด็กเป็นรายบุคคล ว่าเด็กคนไหนต้องการการสนับสนุนทางด้านไหน เด็กบกพร่องทางด้านอะไร เราจะต้องเติมเต็มในด้านไหน จะต้องดูเด็กเป็นรายบุคคล มาตรการการฟื้นฟูการสูญเสียการเรียนรู้ ถ้าเราไม่ทำ ถึงแม้ว่ากลับมาเรียนแล้วก็จะยังมีอยู่ อันนี้เป็นเรื่องด่วนในปีการศึกษานี้ที่ต้องทำเต็มที่”

“Remote Learning” นวัตกรรมการเรียนการสอนแห่งอนาคต

รศ.ดร.ดารณี บอกเล่าถึงประโยชน์ของการเรียนระยะไกลหรือ remote learning ว่า จะส่งผลให้ผู้เรียนสามารถเรียนรู้ได้อย่างต่อเนื่อง สำเร็จการศึกษาได้ตามกำหนดเวลา พัฒนาความฉลาดรู้ด้านดิจิทัล และมีความเป็นผู้นำตนเองในการเรียนรู้ในอนาคต ซึ่งเป็นแนวคิดที่อยากจะนำเสนอให้ทุกโรงเรียนควรเตรียมความพร้อม เพราะเป็นกระบวนการเรียนรู้ที่จะเข้ามาทำให้ประสิทธิภาพในการจัดการเรียนการสอนในช่วงโควิดดีขึ้น โดย remote learning เป็นได้ทั้งแบบประสานเวลา และไม่ประสานเวลา

“ประสานเวลาคือ เรานัดเวลา อย่างที่เราจัดการเรียนการสอน เรามีตารางให้ผู้ปกครองว่าวันนี้เราเรียนออนไลน์มาตรงนี้ แต่ไม่ประสานเวลาคือ ครูเอาไปแขวนไว้ในแอปพลิเคชั่นเรียนได้ตามเมื่อคุณสะดวก ไปได้ทุกพื้นที่ ออฟไลน์ก็ได้ ออนไลน์ก็ได้ เพราะฉะนั้นการ remote learning เปิดโอกาสให้ผู้เรียนผู้สอนมีส่วนร่วมแม้กระทั่งการออกแบบการเรียนรู้”

สุดท้าย องค์ประกอบสำคัญของ remote learning คือ ต้องกำหนดเวลาให้ชัดเจน สื่อสารให้ผู้ปกครองเข้าใจว่าช่วงไหนเป็นประสานเวลา ช่วงไหนไม่ประสานเวลา เทคโนโลยีที่มีความจำเป็นที่ต้องมีความพร้อมเป็นเรื่องที่ต้องลงทุน และสำคัญสุดคือการออกแบบบทเรียน เพื่อที่จะตอบสนองต่อผู้เรียนตามระดับความสามารถ ตามระดับกลุ่ม ตามศักยภาพ ลีลาการเรียนรู้ และปัญหาของเด็ก ทั้งหมดเหล่านี้ต้องประสานกัน เพื่อทำให้การเรียนมีประสิทธิผล

The post ประเมินระดับการเรียนรู้ เพื่อป้องกันการสูญเสียการเรียนรู้ ในยุคโควิด-19 สู่แนวทาง “Remote Learning” นวัตกรรมการเรียนการสอนแห่งอนาคต first appeared on กสศ..

ท่ามกลางมาตรการเฝ้าระวังเพื่อสกัดการแพร่ระบาดของไวรัส COVID-19 ที่ออกมาอย่างต่อเนื่อง โดยเฉพาะการรณรงค์ให้คนอยู่บ้าน ลดการเดินทางและ รักษาระยะห่างในสังคม ซึ่งมีแนวโน้มที่จะยืดเวลาออกไปนานกว่าที่คาดการณ์กันไว้ ทำให้หลายภาคส่วนต้องปรับตัว โดยเฉพาะสถานศึกษาที่อยู่ระหว่างเตรียมความพร้อมรับมือสำหรับการเปิดภาคการศึกษาใหม่ในวันที่ 1 กรกฎาคมนี้

“ผศ.อรรถพล อนันตวรสกุล” ผู้อำนวยการศูนย์วิจัยและพัฒนาการศึกษาเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน คณะครุศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ประเมินว่า เท่าที่เห็นเวลานี้หลายคนยังมองไปแต่การใช้เครื่องมือทางออนไลน์เข้ามาเป็นสื่อการเรียนการสอน ซี่งในทางปฏิบัติแล้วอาจต้องใช้ช่องทางอื่นที่ไม่ใช่ออนไลน์เข้ามาร่วมด้วยเพื่อให้ตอบโจทย์ตรงกับความต้องการของเด็กและโรงเรียนในแต่ละพื้นที่

“Remote Learning”
โมเดลการศึกษาที่ครอบคลุมได้ทุกพื้นที่

สำหรับพื้นที่ห่างไกล ถือเป็นอีกพื้นที่ที่ต้องให้ความสำคัญ ซึ่งการออกแบบการเรียนการสอนในสถานการณ์นี้ควรเป็นแบบ “Remote Learning” ที่ครอบคลุมทั้งการเรียนออนไลน์และออฟไลน์ สามารถนำมาประยุกต์ใช้ได้ตามความพร้อมและความเหมาะสม 

หากโรงเรียนมีความพร้อมก็ใช้เป็นแบบออนไลน์ แต่หากไม่พร้อมก็ใช้เป็นออฟไลน์  โดยการเข้าไปสนับสนุนโรงเรียนในพื้นที่ให้เป็นศูนย์กลางการพัฒนา มีจุดร่วมของการสื่อสารระหว่างโรงเรียนและผู้ปกครอง มีการจัดชุดกิจกรรมการเรียนรู้ ที่เรียกว่า  “Learning Package” ให้ทางโรงเรียนสามารถเลือกนำไปใช้ได้ ซึ่งจะมีลักษณะที่แตกต่างกันไปในแต่ละช่วงชั้นปี เช่น  เด็ก ป.5- ป.6 อาจจะเรียนด้วยตัวเองได้ โดยมีผู้ใหญ่คอยตรวจการบ้านตอนเย็น หรือหากเป็นเด็กชั้น ป.1 -ป.3  อาจต้องมีผู้ใหญ่ประกบใกล้ชิด  

และสถานการณ์ตอนนี้จำเป็นต้องอาศัย ผู้ปกครองเข้ามาสนับสนุนทำงานร่วมกับคุณครู เช่น มีการกำหนดให้มารับ Learning Package ทุกสองสัปดาห์  โดยครูจะอธิบายว่าต้องทำอะไรบ้าง มีวิธีการสื่อสารอย่างไร หากไม่มีอินเทอร์เน็ตก็อาจใช้มือถือเข้ามาช่วย

“คุณครู” มีบทบาทสำคัญ
ในการขับเคลื่อนการศึกษาทางไกล

ผศ.อรรถพล ยกตัวอย่างเพิ่มว่า ในส่วนของเด็กประถมต้นนั้น ควรมีการจัดตารางดูแลชีวิตเด็กว่าวันหนึ่งเขาต้องทำอะไรบ้างเวลาอยู่บ้าน เช่น ครูที่อินเดียจะจัดตารางให้เด็ก เพื่อให้เป็นไอเดียสำหรับคุณพ่อคุณแม่ว่าจะดูแล
บุตรหลานอย่างไร จะสร้างการเรียนรู้กันด้วยวิธีไหนได้บ้างในระหว่างนี้  

กรณีของอังกฤษซึ่งเป็นโรงเรียนในชุมชน ครูจะทำหน้าที่คอยประสานกับผู้ปกครองเวลาอธิบายให้บุตรหลานฟังหรือบางครั้งก็ขับรถหิ้วกระดานไปสอนนักเรียนถึงหน้าบ้าน  ซึ่งคอนเซ็ปต์นี้เป็นของโรงเรียนในชุมชนที่ไม่ต้องเดินทางไกลมาก แต่หากเป็นพื้นที่ที่ห่างไกล เดินทางไปได้ยาก ก็จะใช้ Learning Package แทน

 “ทั้งหมดนี้เป็นไอเดีย ซึ่งคุณครูที่โรงเรียนจะเข้ามามีบทบาทสำคัญ  เพราะเขาจะรู้จักบริบทของโรงเรียน และเด็กนักเรียนได้ดีที่สุด รู้ว่าจะจัดระบบอย่างไร  เด็กเขาควรจะทำกิจกรรมประเภทไหน วัดผลอย่างไร” ผศ. อรรถพล กล่าว

แต่หากเป็นกรณีของผู้ปกครองที่มีข้อจำกัด เช่น เป็นชนเผ่าไม่สามารถใช้ภาษาไทย โรงเรียนก็จะมีบทบาทสำคัญเช่นกันที่จะช่วยคิดหาทางแก้ไข เช่น ให้ครูลงพื้นที่ไปช่วยสอนวิชานี้ตอนเช้าสอน ป.1-3  ตอนบ่าย ป.4-5 ลงไปวันเดียวอาจสอนได้ทุกชั้น หรืออาจไปเป็นคู่ ครูสอนภาษาไทย-อังกฤษ 

ซึ่งทั้งหมดนี้อยู่ที่ “หน่วยงานภาคการศึกษาท้องที่” ว่าจะออกแบบการเรียนการสอนอย่างไรให้เหมาะสม ตอบโจทย์ความต้องการที่แตกต่างกัน

The post “ผศ.อรรถพล” เปิดโมเดล “Remote Learning” ปรับการเรียนการสอนรับ COVID-19 first appeared on กสศ..