นี่คือ “เรื่องจริง” ของโรงเรียนบ้านเกาะนกเภา อ.ดอนสัก จ.สุราษฎร์ธานี โรงเรียนประถมเล็กๆ บนเกาะที่ห่างไกล มักสะกิดผู้คนให้สนใจด้วยเรื่องของ ‘จำนวน’ ที่ครูเฉลิมขวัญ ทองสุข หรือ ‘ครูขวัญ’ จากเกริ่นว่า “เวลาพานักเรียนไปออกงานบนฝั่งทีไร เราพูดไปบางทียังไม่มีใครเชื่อเลยว่าโรงเรียนมีเด็กอยู่ไม่ถึงสิบคน”

ที่โรงเรียนแห่งนี้ มีนักเรียนชั้น ป.1-ป.6 รวมกันทั้งหมด 9 คน กับครูอีก 2 คน (มีเด็กชั้นอนุบาลมาฝากเรียนอีก 2 คน เป็นเด็กเล็กที่ไม่ได้มา รร. ทุกวัน) ด้วยขนาดของโรงเรียนที่เล็กมากๆ ในห้องเรียนเล็กๆ สองห้อง ที่คลอด้วยเสียงลมทะเลซัดคลื่นเข้าหาฝั่งตลอดทั้งวัน 

“ถ้าพูดถึงเรื่องความเสมอภาค เราคิดว่าเด็กพวกนี้ไม่เคยได้รับมาก่อน เราเคยสอนในโรงเรียนใหญ่ๆ ก่อนย้ายมาที่นี่ สิ่งที่เห็นชัดคือมันไม่เสมอกันจริงๆ เด็กพวกนี้เขามีกันอยู่แค่ 9 คน แต่เขาก็ต้องผ่านขั้นตอนชีวิตเหมือนกับเด็กประถมทั้งประเทศ มีปลายทางเหมือนกัน ทำข้อสอบชุดเดียวกัน ได้รับโจทย์เดียวกัน แต่ต้นทุนที่มีมันต่างกัน”   

ใช้ชีวิตอยู่กันอย่างไร

เมื่อก่อนนี้ เด็กๆ ไม่เคยได้กินข้าวเช้ากันสักคน เพราะพ่อแม่เขาเป็นชาวประมง ต้องออกอวนแต่รุ่งสาง ในหมู่บ้านก็ไม่ได้มีไฟฟ้าใช้ตลอด 24 ชั่วโมง จะหุงหาอาหารแต่ละทีไม่ใช่เรื่องง่าย อย่างดีเขามาถึงโรงเรียนกันแล้วเราก็พอมีผลไม้ไว้ให้กินบ้าง

ครูขวัญเล่าให้ฟังถึงเรื่องปากท้อง ที่ฉายภาพความต่างของนักเรียนบ้านเกาะนกเภากับเด็กจากโรงเรียนใหญ่ๆ ได้ชัดเจน ผ่านมุมมองจากประสบการณ์ของเธอ “อย่างโรงเรียนเอกชนในตัวเมืองที่เราเคยอยู่ เขาให้ความสำคัญกับมื้อเช้ามาก ส่วนหนึ่งจะได้กินมาจากที่บ้าน ที่ไม่ได้กินทางโรงเรียนเขาก็จัดเตรียมไว้รองรับ แต่เด็กที่นี่ไม่มี”

ก่อนหน้านี้เคยจัดจ้างคนข้างนอกเข้ามาทำอาหารให้ ก็ต้องใช้ต้นทุนที่สูง เพราะของสดที่หาได้จากร้านค้าบนเกาะจะมีราคาสูงกว่าราคาทั่วไป เพราะเขาต้องบวกค่าขนส่งมาจากบนฝั่ง ผู้อำนวยการกับครูก็มาคิดกันต่อ ว่าจะทำอย่างไรดีให้เด็กๆ เด็กได้กินอิ่ม ใช้วัตถุดิบดีๆ ได้สารอาหารครบทั้ง 5 หมู่

ทำอย่างไรให้เกิดความเท่าเทียม

สำหรับนักท่องเที่ยว เวลาเดินทางข้ามไปเกาะ ต้องมีเรือเป็นตัวนำทางไปให้ถึงฝั่งอย่างไร โรงเรียนบนเกาะแห่งนี้ก็ต้องหา “วิธี” ที่ต้องพาเด็กๆ ไปถึงฝั่งฝันแห่งความสำเร็จให้ได้อย่างนั้นไม่ต่างกัน

ดังนั้นการบริหารจัดการโรงเรียนจึงต้องมีวิธีการเฉพาะ และครูที่นี่จะไม่ได้มีหน้าที่แค่สอนหนังสืออย่างเดียว ซึ่งแตกต่างจากความเข้าใจของคนทั่วไปอยู่มาก  

“ที่นี่เราอยู่กันแบบครอบครัว ในฐานะครู เราต้องเป็นทุกอย่างให้เด็กๆ นอกจากสอนด้านวิชาการ เราต้องพร้อมสนับสนุน ส่งเสริม และมอบประสบการณ์ชีวิตให้เขาได้ครบทุกด้าน เพราะชีวิตประจำวันแทบทั้งหมดของเด็กขึ้นอยู่กับเรา” ครูขวัญเล่าต่อ

ที่เป็นอย่างนั้น เพราะเด็กทุกคนในโรงเรียนมาจากครอบครัวชาวประมงที่มีงานยุ่งตลอดทั้งวัน พวกเขาออกเรือกันไปแต่เช้าตรู่ กลับมาก็มีงานต้องทำต่อ จัดการเรื่องปลา เรื่องอวน ง่วนกับการทำมาหาเลี้ยงชีพ เลยไม่มีเวลาดูแลเด็กๆ มากนัก ครูจึงต้องเข้ามาทดแทนในส่วนนี้ ด้วยความรักและเต็มใจ

และด้วยความเป็นห่วงว่าเด็กๆ จะไม่ได้รับสารอาหารที่เพียงพอ ทำให้ผู้อำนวยการโรงเรียนและครูอีกสองคนจึงต้องช่วยกันหาทางออก โดยวันจันทร์-ศุกร์ ครูทั้งสองคนที่อยู่บ้านพักในโรงเรียนจะเริ่มหน้าที่ประจำวันตั้งแต่ตื่นนอนตอนเช้า หลังจัดการธุระส่วนตัวเสร็จ สิ่งแรกที่ทำไม่ใช่การเตรียมบทเรียนหรือการสอน แต่คือการ เตรียมทำกับข้าว หุงข้าวหม้อใหญ่เผื่อไว้สำหรับทั้งมื้อเช้าและกลางวันของเด็กๆ

เราวางแผนกันว่าตลอดหนึ่งสัปดาห์ว่าเด็กต้องกินอะไรบ้างในแต่ละมื้อ แล้วครูจะหาซื้อทุกอย่างมาเตรียมไว้ ตั้งแต่ข้าวสาร ไข่ ผักสด และเนื้อสัตว์ เราจะซื้อมาจากบนฝั่งหมดเลย ด้วยงบอาหารกลางวันรวมกับทุนจากความช่วยเหลือในส่วนอื่นๆ ที่โรงเรียนได้รับ แล้วเติมเงินส่วนตัวของครูเข้าไปด้วย เราก็จะได้อาหารที่ดีมีประโยชน์เหมาะสมกับเด็ก และมีปริมาณมากพอให้เด็กๆ กินอิ่มกันทุกคน

เมื่อกองทัพได้เดินด้วยท้อง

“พอเรามีมื้อเช้าให้กิน เด็กๆ เขาก็มาโรงเรียนเช้ายิ่งกว่าเดิม มารอกินข้าวต้ม บางวันเป็นซาลาเปากับนม หรือวันไหนที่กับข้าวเสร็จเร็ว ของที่เตรียมไว้เป็นมื้อกลางวันก็แบ่งมากินกันได้ตั้งแต่ช่วงเช้าก่อนเริ่มเรียน” 

“พอเราทำเองแล้วเติมงบเพิ่มเข้าไป เด็กก็ได้กินของดีๆ เกือบทุกมื้อ มีอาหารที่หลากหลายขึ้น แทนที่จะมีกับข้าวแค่อย่างเดียว บางอาทิตย์ครูกลับบ้านไป ได้ผลไม้ติดมือมาด้วยพวกกล้วยหรือแอปเปิ้ล เราก็ขนจากฝั่งมาให้เด็กๆ กินกัน อาทิตย์ไหนไม่มีเราก็ชวนกันไปซื้อที่ตลาด ก็ดีใจที่เห็นเขาได้กินกันอย่างเอร็ดอร่อย อย่างบางวันเราทำไข่พะโล้หมูสามชั้น หรือคั่วกลิ้งหม้อใหญ่ๆ เด็กๆ จะชอบกินกันมาก” ครูขวัญอธิบายเมนูเด็ด

9+2 = 100

ด้านการเรียนการสอน การที่มีเด็กคละชั้นเรียนตั้งแต่ ป1-6 แบ่งเป็นระดับชั้นละ 1-2 คน ครูที่มีอยู่ 2 คนจึงต้องแบ่งชั้นเรียนเป็น 2 ห้อง แยกเป็นชั้นเด็กเล็กและเด็กโต ในบางรายวิชาก็ใช้วิธีให้พี่ช่วยดูแลน้องๆ 

“แม้จะอยู่ในโรงเรียนเล็กๆ แต่สิ่งต่างๆ ที่เขาต้องเผชิญไม่ว่าจะบทเรียนหรือการสอบแข่งขันต่างๆ
มันคือความท้าทายเดียวกันกับเด็กประถมทั้งประเทศ
ครูจึงต้องพยายามสร้างความพร้อมทุกด้านให้เขา”

แม้เด็กของเราจะมีกันอยู่แค่ 9 คน แต่พวกเขาก็ต้องเรียนหลักสูตรเดียวกัน ต้องวัดผลประเมินทุกอย่างเหมือนกันกับเด็กอื่นๆ อีกนับแสนคน บางรายวิชาเช่นการทดลองวิทยาศาสตร์อุปกรณ์การเรียนก็ยังมีไม่พอ การจัดสรรความช่วยเหลือต่างๆ ก็ยังไม่อาจจะเทียบกับโรงเรียนใหญ่ๆ ได้ ด้วยพื้นที่ ด้วยสภาพแวดล้อม ขนาดของโรงเรียน เรามองว่ายังมีสิ่งที่พวกเขาควรได้รับมากกว่านี้

แต่ผลการเรียนของเด็กๆ นั้นสามารถแข่งขันในระดับอำเภอหรือระดับจังหวัดได้เลย การันตีผลงานเป็นรูปธรรมด้วยการเข้าแข่งขันทักษะวิชาการ พวกเขาสามารถคว้ารางวัลติดมือกลับมากันได้ทุกคน รวมถึงมีผลสอบประเมินคุณภาพการศึกษาขั้นพื้นฐาน (NT: National Test) ระดับชั้น ป.3

จากผลคะแนนรวมความสามารถทั้ง 3 ด้าน (ด้านภาษา/การคำนวณ/ด้านเหตุผล) ปรากฏว่าเด็กจากในโรงเรียนได้คะแนนเฉลี่ยถึง 79.04 % เป็นที่ 1 ของเขตการศึกษาจังหวัดสุราษฎร์ธานี 

ซึ่งตัวเลขความสำเร็จนี้ ไม่ได้เกิดจากความเอาใจใส่ของครูเพียงอย่างเดียว แต่มาจากความพยายามที่จะพิสูจน์ตัวเองของเด็กๆ เองด้วย 

จำนวนที่เด็กๆ และครูมีกันแค่นี้จึงไม่ใช่ปัญหา มันคือสูตรที่ว่า 9+2 = 100
คือจำนวนคนที่นี่อาจจะหลักสิบ แต่ความมุ่งมั่นตั้งใจนั้นหลักร้อย

“สิ่งที่ครูทุกคนที่นี่ทำได้คือ เรามุ่งมั่นที่จะผลักดันให้เด็กได้รับโอกาส ได้ค้นพบสิ่งที่ดีในตัวเอง ขัดเกลาทักษะเขาให้พร้อมออกไปวัดความสามารถกับเด็กจากโรงเรียนใหญ่ๆ เราคิดว่าเด็กทั้ง 9 คนเขามีทักษะชีวิตที่ดี มีความสมบูรณ์พร้อมที่จะเรียนรู้และพัฒนาตัวเอง แม้จะอยู่ในโรงเรียนเล็กๆ แต่สิ่งต่างๆ ที่เขาต้องเผชิญไม่ว่าจะบทเรียนหรือการสอบแข่งขันต่างๆ มันคือความท้าทายเดียวกันกับเด็กประถมทั้งประเทศ ครูจึงต้องพยายามสร้างความพร้อมทุกด้านให้เขา เราจะพูดกับเด็กๆ เสมอว่า ชีวิตพวกเธอไม่ได้มีอยู่แค่ที่เห็นตรงนี้ แต่มันยังมีเส้นทางข้างหน้าอีกมากที่ต้องเจอและจะต้องก้าวไปถึงให้ได้” ครูขวัญปิดท้าย      

เป็นแรงบันดาลใจให้ครูและโรงเรียนที่ยังขาดโอกาสในแต่ละพื้นที่ สามารถนำไปปรับใช้ได้ เพราะขนาดโรงเรียนบนเกาะที่อยู่ห่างไกล แต่เรื่องการศึกษาของพวกเขานั้นใกล้กัน นั่นแหละกุญแจดอกสำคัญของความเท่าเทียม

ร่วมสร้างโอกาสทางการศึกษา
กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.)
www.eef.or.th/donate/
ธนาคารกรุงไทย สาขาซอยอารีย์
เลขที่ : 172-0-30021-6
บัญชี : กสศ.มาตรา 6(6) – เงินบริจาค

The post นร. 9 ครู 2 คนบนเกาะห่างไกล กับโจทย์การศึกษาที่เหมือนกับเด็กทั้งประเทศ first appeared on กสศ..

กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) ได้จัดสรรเงินช่วยเหลือนักเรียนยากจนพิเศษผ่านกลไกการคัดกรองที่เป็นระบบเพื่อที่จะสาสมารถให้ความช่วยเหลือนักเรียนที่มีฐานะยากจนพิเศษตามเกณฑ์ที่กำหนดไว้ ผ่านโครงการจัดสรรเงินอุดหนุนนักเรียนยากจนพิเศษแบบมีเงื่อนไข หรือนักเรียนทุนเสมอภาค เป็นส่วนหนึ่งของการสร้างความเสมอภาคทางการศึกษาให้เกิดขึ้น แม้โรงเรียนจะอยู่ในพื้นที่ห่างไกลแค่ไหนก็ตาม

โรงเรียนบ้านบ่อพระ จ.สุราษฎร์ธานี ถือเป็นอีกโรงเรียนที่ได้รับทุนอุดหนุนจาก กสศ.โดยภาคเรียนที่ผ่านมาได้รับการทุนการศึกษา 22 ราย และ เทอมนี้ได้รับเพิ่มอีก 23 ราย ซึ่งมีประเด็นที่น่าสนใจคือ โรงเรียนพบว่านักเรียนที่ได้รับทุนอุดหนุนจาก กสศ. กลับมาเรียนหนังสือมากขึ้นและในภาพรวมยังทำให้ผลการเรียนดีขึ้นตามไปด้วย

ครูธนัชนันท์ แสงอุไร ครูโรงเรียนบ้านบ่อพระ ระบุชัดเจนว่า ผลการเรียนของนักเรียนที่โรงเรียนดีขึ้นหลังจากได้รับทุนจาก กสศ. ทั้งผลสอบคะแนน O-NET และ NT (National test) อีกด้านหนึ่งคนที่ขาดเรียนบ่อยก็กลับมาเรียนเพิ่มขึ้น ส่วนหนึ่งเพราะเด็กนักเรียนที่ได้รับทุนมีเงินมาโรงเรียน มีอาหารเช้ารับประทาน ไม่ต้องหยุดเรียนไปช่วยผู้ปกครองทำงานเหมือนแต่ก่อน

“ก่อนหน้านี้จะมี 2-3 คนที่ต้องหยุดเรียนบ่อยเพื่อไปช่วยพ่อแม่ตัดปาล์มรับจ้างขนทะลายปาล์ม แต่พอหลังจากได้ทุนอุดหนุนนี้เขาก็กลับมาเรียนกันมากขึ้น ไม่ขาดเรียนเหมือนก่อน เงินส่วนใหญ่เด็กนำไปใช้จ่ายในครอบครัว ซื้ออาหาร ซื้อชุดนักเรียน รองเท้ากระเป๋า อุปกรณ์การเรียนที่ยังขาดแคลน” ครูธนัชนันท์กล่าว

แม้ว่าก่อนหน้านี้นักเรียนบางคนที่ยังไม่ได้ทุนอุดหนุนของ กสศ. เด็กนักเรียนต้องใส่รองเท้าขาดๆ รองเท้าคับๆ ผู้ปกครองก็บอกว่ารอให้ได้เงินก่อนถึงจะมาซื้อให้ แต่พอมีทุนนี้เข้ามาก็สามารถไปซื้อรองเท้า กระเป๋านักเรียนได้ ถือว่าทุนนี้มีประโยชน์มากทำให้เด็กมาเรียนมากขึ้นผลการเรียนดีขึ้น และที่สำคัญเด็กมีความสุขกับการเรียนมากขึ้น

ครูธนัชนันท์เล่าต่อว่า อย่างเงินห้าร้อยบาทสำหรับใครบางคนอาจจะดูไม่เยอะ แต่สำหรับนักเรียน ผู้ปกครองที่เขาได้รับเขารู้สึกดีใจ สามารถนำไปช่วยเหลือจุนเจือในครอบครัว บางทีเราเข้าไปเยี่ยมบ้านนักเรียนเจอสภาพบ้านเด็กถูกทิ้งให้อยู่กับตายาย รายหนึ่งไม่มีบ้านอยู่ต้องไปอยู่กับบ้านเฒ่าแก่ที่ไปรับจ้างกรีดยาง

ครูธนัชนันท์ เสริมว่า ในแง่ระบบการคัดกรองเด็กนักเรียนปกติทางโรงเรียนจะลงพื้นที่เยี่ยมบ้านนักเรียนอยู่แล้วเพื่อไปเก็บข้อมูล ครั้งนี้เมื่อมีการไปเก็บข้อมูลเด็กยากจนพิเศษก็ลงพื้นที่เพื่อสอบถามข้อมูลตรวจสอบความถูกต้อง ดูสภาพบ้าน ซึ่งทางโรงเรียนอยู่ใกล้กับชุมชนนก็จะนั่งรถไปเป็นชุดปีนี้แบ่งเป็น 3 ทีม แยกไปพร้อมกัน อย่างไรก็ตาม บางบ้านก็จะเดินทางไกล ลำบากนิดหน่อย เพราะถนนเข้าสวนยางแต่ถ้าบางบ้านติดถนนใหญ่ก็ไม่ได้ลำบากอะไรมาก

“เราก็ดีใจเป็นส่วนหนี่งให้เด็กมีอนาคตกลับมาได้เรียนหนังสือ แต่ตอนแรกที่ไปก็สลดใจนิดหน่อยเราไปเจอสภาพเด็กที่บ้าน แต่ว่าพอเราได้ช่วยเหลือเด็กจนได้รับทุนเราก็รู้สึกดีใจภูมิใจที่ช่วยพาเด็กกลับเข้าโรงเรียนเหมือนเพื่อนๆ ของเขา” ครูธนัชนันท์เล่าอย่างภูมิใจ

ครูธนัชนันท์ อธิบายเพิ่มว่า ทุนอุดหนุนอีกส่วนหนี่งจะให้กับทางโรงเรียน ซึ่งทางโรงเรียนจะนำไปจัดการอบรมเพาะเห็ดนางฟ้าภูฐาน ซึ่งเมื่อได้ผลผลิตก็นำมารับประทานใช้ประกอบอาหารในโรงเรียน เหลือจะใส่ถุงให้เด็กนำกลับไปกินที่บ้าน บางครั้งนำไปจำหน่ายเสริมรายได้ ส่วนหนึ่งแบ่งไว้เป็นต้นทุนซื้อของมาปลูกล็อตใหม่และอีกส่วนแบ่งปันผลให้นักเรียน ต่อไปเราคิดถึงขั้นจะให้เด็กกลับไปปลูกที่บ้านเพราะจะได้มีเห็ดมาประกอบอาหารบ่อยขึ้น ลดค่าใช้จ่ายให้กับผู้ปกครอง

สำหรับเหตุผลทำไมโรงเรียนเลือกเพาะเห็ดเห็ดนางฟ้าภูฐาน เพราะ 1.มีประโยชน์ 2.ดูแลง่าย 3.ไม่ต้องใช้เวลามาก เรามีแค่โรงเรือนเพาะ ระบบน้ำก็ใช้แบบอัตโนมัติ ลดภาระส่วนนี้ให้กับนักเรียนได้มีเวลาไปเรียนหนังสือ ทำให้ผลการเรียนดีขึ้น เด็กนักเรียนแค่มาช่วยเก็บตัดโคนแล้วทำความสะอาด บรรจุลงถุง หรือนำไปแปรรูปเป็นเห็ดทอด และแหนมเห็ด

The post “ดีใจเป็นส่วนหนี่งให้เด็กมีอนาคต” เติมเต็มโอกาส เติมเต็มชีวิต มีความสุขกับโรงเรียน first appeared on กสศ..