ปฏิเสธไม่ได้ว่า เมื่อโควิดแผลงฤทธิ์จนโรงเรียนต้องปิดรั้วเกือบ 2 ปี เด็กอนุบาลและเด็กประถมเป็นกลุ่มที่ได้รับผลกระทบทางพัฒนาการการเรียนรู้ ร่องรอยของผลกระทบนั้น ยังส่งผลต่อเนื่องมาถึงปัจจุบัน แม้ในวันที่เด็กได้กลับคืนสู่ชั้นเรียนแล้ว

สถานการณ์ในปีการศึกษา 2565 โดยเฉพาะในพื้นที่โรงเรียนภาคใต้ สะท้อนชัดว่า เด็กอนุบาลและเด็กประถมมีภาวะการเรียนรู้ถดถอยที่น่ากังวล นี่คือโจทย์ใหญ่ที่ทำให้ กสศ. (กองทุนเสมอภาคเพื่อความเท่าเทียมทางการศึกษา) ได้ร่วมมือกับทีมโค้ชโรงเรียนพัฒนาตนเอง มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ เพื่อเข้าไปช่วยส่งเสริมพัฒนาการการเรียนรู้ของเด็ก จนนำมาสู่การค้นพบสำคัญว่า ในการกอบกู้ภาวะเรียนรู้ถดถอยนั้น การฟื้นฟูฐานกายถือเป็นจุดตั้งต้นที่สำคัญจุดหนึ่ง

และในบทสัมภาษณ์นี้ ทาง กสศ. ได้รับเกียรติจาก ผศ.พรพิมล คีรีรัตน์ โค้ชโครงงานฐานวิจัย โครงการโรงเรียนพัฒนาตนเอง มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ (ม.อ.) วิทยาเขตหาดใหญ่ ที่มาช่วยเปิดมุมมองและมอบข้อเสนอแนะในการฟื้นฟูการเรียนรู้ถดถอยในเด็กไทย หลังจากที่ท่านได้คลุกวงในมาหลายปี จึงมองเห็นทางออกและโอกาส โดยเฉพาะที่โอกาสที่โรงเรียนและผู้บริหารสามารถร่วมผลักดันได้

สภาพปัญหาที่พบ และการดำเนินการฟื้นฟูผ่านฐานกาย

หลังจากโรงเรียนทั่วประเทศไทยเปิดเรียนเต็มรูปแบบในภาคเรียนที่ 1 ของปีการศึกษา 2565 โรงเรียนจำนวนมากพบปัญหาเด็กไม่มีสมาธิ เขียนอ่านไม่เป็น จดจำพยัญชนะและสระไม่ได้ พัฒนาการเหมือนถูกหยุดนิ่งแช่แข็งไว้ 2 ปี บางกรณีร้ายแรงกว่านั้น คือพัฒนาการถดถอย จากเคยเขียนอ่านได้ ก็กลายเป็นเขียนอ่านไม่เป็น

แรกสุด โรงเรียนได้ดำเนินการฟื้นฟูด้านวิชาการอย่างเร่งด่วน ก่อนจะพบผลลัพธ์ว่า ปัญหาในเด็กอนุบาลและประถมต้นยังคงเดิม เด็กเขียนอ่านไม่ได้ เหนื่อยล้าง่าย นั่งตัวตรงไม่ได้ จับดินสอผิดวิธีใช้การกำดินสอ ไม่มีสมาธิกำกับตนเองเพื่อเรียนรู้

ในกลุ่มโรงเรียนพัฒนาตนเอง พื้นที่ภาคใต้นั้น กสศ.​ และ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ (ม.อ.) วิทยาเขตหาดใหญ่ ได้ร่วมมือกันเพื่อหาทางออก

“สิ่งที่พบจากการลงพื้นที่คือ เด็กทุกโรงเรียนมีกล้ามเนื้อไม่แข็งแรง นั่งเขียนไม่ได้ เด็กบางคนเดินลงบันไดโดยการสลับเท้าไม่ได้ บางคนกระโดดไม่ได้ สมาธิสั้น นั่งเขียนอยู่ก็ฟุบลงนอน เป็นต้น” ผศ.พรพิมล คีรีรัตน์ โค้ชโครงงานฐานวิจัย โครงการโรงเรียนพัฒนาตนเอง มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ (ม.อ.) วิทยาเขตหาดใหญ่ กล่าวให้ข้อมูล

ทางทีมโค้ช ม.อ.ได้นำเครื่องวัดแรงบีบมือมาเพื่อวัดค่าความแข็งแรงกล้ามเนื้อในเด็ก โดยลงพื้นที่ไปวัดผลในโรงเรียนพัฒนาตนเอง เขตภาคใต้ หลักฐานเชิงประจักษ์คือเด็กอนุบาลมีกล้ามเนื้อมืออ่อนแอและการประสานสัมพันธ์ของร่างกายในการเคลื่อนไหวและทำกิจกรรมไม่ดี ส่วนเด็กประถม 2 มีค่าแรงบีบมือต่ำกว่าเกณฑ์มาตรฐานตามวัย ซึ่งจำนวนเด็กที่แรงบีบมือไม่ถึงเกณฑ์นั้นมีจำนวนมากอย่างมีนัยยะสำคัญ

การมีหลักฐานเชิงประจักษ์​ทำให้หลายโรงเรียนเริ่มตระหนักว่า ต้องเร่งฟื้นฟูพัฒนาการร่างกายของเด็กแล้ว

ขั้นตอนการดำเนินการฟื้นฟูฐานกายและผลสัมฤทธิ์

ตลอดปีการศึกษา 2565 จนถึงปัจจุบัน มีการดำเนินการฟื้นฟูฐานกายในพื้นที่โรงเรียนพัฒนาตนเอง ภายใต้การขับเคลื่อนร่วมกันระหว่าง กสศ.​ และ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ (ม.อ.) วิทยาเขตหาดใหญ่ ซึ่งการดำเนินการและผลลัพธ์เป็นดังนี้

การดำเนินการ

• หารือในวง PLC ร่วมกันระหว่างทีมโค้ช ม.อ. และโรงเรียนพัฒนาตนเอง เพื่อรับทราบปัญหาและร่วมหาทางออก
• นำเครื่องวัดแรงบีบมือเพื่อวัดค่าเชิงประจักษ์ จากนั้นวัดผลซ้ำทุก 1 เดือน
• พูดคุย ให้คำปรึกษา และส่งเสริมให้โรงเรียนพัฒนาตนเอง หาแนวทางในการฟื้นฟูฐานกายเด็ก
• โรงเรียนหาแนวทางร่วมกันระหว่างผู้บริหารและครู โดยมี กสศ. และทีมโค้ช ม.อ. เป็นพี่เลี้ยง
• โรงเรียนจัดทำกลยุทธ์ที่เหมาะกับบริบทของตนเอง ตั้งแต่เลือกกิจกรรมฟื้นฟูฐานกายที่เหมาะสมกับเป้าหมายในการแก้ปัญหาและการกระตุ้นพัฒนาการในเด็ก ผู้อำนวยการและครูปรับเวลาการเรียนรู้ให้ยืดหยุ่น เช่น เปลี่ยนบางคาบเรียนให้เป็นการจัดกิจกรรมฟื้นฟูฐานกาย เพิ่มพื้นที่ให้นักเรียนได้เล่นและออกกำลังมากขึ้น บูรณาการกิจกรรมฐานกายเข้ากับวิชาเรียน เช่น ปั้นบัวลอยและนับจำนวนในวิชาคณิตศาสตร์ เป็นต้น
• ประเมินผลเมื่อผ่านไป 1 เดือน, 1 ภาคเรียน, และ 1 ปี

ผลสัมฤทธิ์ของการฟื้นฟูฐานกายในเด็ก

• ค่าแรงบีบมือของเด็กเพิ่มขึ้น แม้จะมีบางส่วนที่ยังมีค่าแรงบีบมือต่ำกว่าเกณฑ์ แต่เห็นพัฒนาการในทางที่ดีขึ้น
• เด็กจับดินสอถูกวิธี ช่วยให้เขียนโดยไม่เมื่อยมือ ส่งผลให้เรียนรู้และทำงานได้ไวขึ้น
• เด็กเขียนอ่าน จดจำพยัญชนะ สระ และประสมคำได้ดีขึ้น
• เด็กร่าเริง แจ่มใส มีพัฒนาการด้านการเข้าสังคม·  เด็กมีสมาธิ ตั้งใจในการเรียนและการทำกิจกรรม ทำงานที่ได้รับมอบหมายเสร็จตามเวลา

บทบาทโรงเรียนและผู้บริหาร

“บทบาทของโรงเรียน โดยเฉพาะ ผอ. ถ้า ผอ.เข้าใจ เขาจะสนับสนุนเรื่องการฟื้นฟูฐานกาย ซึ่งการสนับสนุนคือ การไม่เร่งให้เด็กต้องขีดเขียนโดยที่ฐานกายเด็กยังไม่พร้อม

“ตอนที่ทีมโค้ช ม.อ. ลงไปพื้นที่โรงเรียนต่างๆ ในโครงการพัฒนาตนเอง เราพบเด็กประถมต้นที่ฐานกายเขายังไม่พร้อม แรงที่ใช้ในการควบคุมดินสอไม่ดี ยิ่งฐานกายเด็กไม่พร้อม เขายิ่งไม่อยากเขียน พอครูยิ่งให้เขาเขียน เขายิ่งไม่อยากมาโรงเรียน

“จุดนี้ โรงเรียน ผอ. และครู ต้องเข้าใจ ถ้าฐานกายเด็กยังไม่พร้อม โรงเรียนต้องฟื้นฟูฐานกายเด็กควบคู่ไปกับด้านการเรียน

“ที่เราดำเนินการร่วมกับโรงเรียนพัฒนาตนเองมาคือ เมื่อเริ่มกระตุ้นพัฒนาการร่างกายเด็ก ผ่านกิจกรรมฐานกายต่างๆ อย่างถูกต้อง สม่ำเสมอ ต่อเนื่องกัน 1 เดือน จะเห็นผลลัพธ์ในทิศทางที่ดีขึ้น ในกรณีที่ครูพบเจอและเล่าให้ฟังคือ เดิมเด็กจะใช้เวลาเขียนวัน เดือน ปี เพียงบรรทัดเดียว แต่เด็กเขียนเป็นชั่วโมง เพราะมือเขาไม่มีแรง แต่พอโรงเรียนจัดกิจกรรมให้เด็กได้ฟื้นฟูฐานกาย ครูก็พบว่า เด็กเขียนได้เร็วและคล่องขึ้น”

“ดังนั้น ในมุมมองของเรา หากผู้บริหารไม่เร่งรัดว่าต้องอัดวิชาการความรู้ลงไปให้เด็กทันที ครูเข้าใจและมีเป้าหมายที่ต้องการฟื้นฟูเด็ก เมื่อเป็นดังนี้เด็กๆ จะได้รับโอกาสในการฟื้นฟู และเราจะช่วยกอบกู้เด็กกลุ่มนี้ไว้ได้ โดยเด็กๆ จะไม่ถูกทิ้งไว้ข้างหลัง

“นี่คือบทบาทที่สำคัญมากของโรงเรียน” ผศ.พรพิมล คีรีรัตน์ กล่าวย้ำ

The post บทบาทของโรงเรียนและผู้บริหาร ต่อการฟื้นฟูการเรียนรู้ถดถอยผ่านฐานกาย first appeared on กสศ..

ทว่านี่คือสัญญาณของวิกฤตที่เด็กอนุบาลและเด็กประถมของไทยกำลังเผชิญอยู่ ไม่ใช่แค่ในภาคใดภาคหนึ่ง แต่เป็นทั้งประเทศ ซึ่งรวมกันแล้วมีจำนวนไม่ต่ำกว่าหลักล้านคน

เรื่องที่ชวนใจชื้น คือ โอกาสที่จะกอบกู้และฟื้นฟูศักยภาพของเด็กไทยยังมี ซึ่งโรงเรียน ครอบครัว และชุมชน คือตัวละครที่สำคัญในการฟื้นฟูครั้งนี้

ในบทสัมภาษณ์นี้ ทาง กสศ.​ได้รับเกียรติจาก ผศ.อัมพร ศรประสิทธิ์ โค้ชโครงการโรงเรียนพัฒนาตนเอง มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ (ม.อ.) วิทยาเขตหาดใหญ่ ซึ่งได้ร่วมดำเนินการฟื้นฟูการเรียนรู้ถดถอยที่เกิดกับเด็กไทย โดยร่วมมือกับ กสศ. และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง

และจากการพูดคุยครั้งนี้ ผศ.อัมพร ได้ช่วยอธิบายเกี่ยวกับการฟื้นฟูการเรียนรู้ถดถอยผ่านฐานกาย รวมทั้งสะท้อนเสียงอันน่ารับฟังออกมาว่า “ไม่ว่าจะอย่างไร เด็กสำคัญที่สุด” 

และครอบครัว โรงเรียน รวมถึงชุมชน สามารถมีบทบาทสำคัญต่อการฟื้นฟูการเรียนรู้ถดถอยในเด็กไทยได้

การฟื้นฟูฐานกายคืออะไร และทำไมถึงสำคัญ

ฐานกาย หมายถึง ระบบประสาทสัมผัสทั้ง 5 ระบบ ได้แก่ กล้ามเนื้อ กระดูก ข้อต่อ ระบบการทรงตัว และสมอง ซึ่งมีความสำคัญต่อกระบวนการเรียนรู้ที่มีประสิทธิภาพ จะพัฒนาได้ผลดีที่สุดในช่วงอายุไม่เกิน 7-8 ปี

“มนุษย์ทุกช่วงวัย ชีวิตต้องพัฒนาทั้ง 4 ด้านไปพร้อมกัน คือ ร่างกาย อารมณ์ สังคม สติปัญญา ซึ่งทั้งหมดนี้ เริ่มตั้งแต่ต้นทางของชีวิต คือ ชั้นอนุบาล และจะได้ผลดีที่สุด ต้องทำให้เสร็จสิ้นก่อนอายุ 7 ปี” ผศ.อัมพร ศรประสิทธิ์ เปิดเผยข้อมูล

“ช่วงเวลานี้เรียกว่า ‘ช่วงทอง’ เป็นช่วงเวลาที่ดีที่สุดของวัยเด็ก ที่เราต้องวางรากฐานตรงนี้ให้ดี” ผศ.อัมพร กล่าวย้ำ

แต่สำหรับเด็กไทยรุ่นที่ถูกโควิดพราก  ‘ช่วงทอง’  ไปนั้น แม้จะน่าเสียดาย ทว่าก็ยังกอบกู้และฟื้นฟูการเรียนรู้ได้

“การกอบกู้และฟื้นฟูการเรียนรู้เด็กหลังอายุ 7 ปี ยังทำได้ แม้จะได้ผลไม่เต็มเม็ดเต็มหน่วย แต่ก็ต้องทำ” ผศ.อัมพร ยืนยันหนักแน่น 

เป้าหมายคือ ต้องไม่มีใครถูกทิ้งไว้ข้างหลัง 

“เป้าหมายของโรงเรียนพัฒนาตนเอง คือโรงเรียนสามารถดูแลคุณภาพการศึกษาในทุกมิติด้วยตัวเองได้ ซึ่งหลักฐานที่ชัดเจนที่สุดว่า โรงเรียนนี้ทำคุณภาพการศึกษาได้ดีหรือไม่ ก็คือ ‘คุณภาพของเด็ก’ ผศ.อัมพร ศรประสิทธิ์ กล่าวย้ำความสำคัญของคุณภาพของเด็ก

“นี่เป็นจุดร่วมสำคัญ ไม่ว่าจะมองจากฝั่งของ ม.อ. ซึ่งเป็นคนที่ลงไปทำงานในพื้นที่ รวมถึงมองจากฝั่งของเขตพื้นที่การศึกษา หรือฝั่งโรงเรียน จุดร่วมที่สำคัญคือ คุณภาพเด็ก เพราะหากด้านอื่นของโรงเรียนดีหมด ตึกอาคารดี ป้ายสวยงาม ผู้ปกครองสบายใจ แต่คุณภาพเด็กไม่ดี ก็จะไม่สามารถบอกได้เลยว่าโรงเรียนนี้เป็นโรงเรียนที่มีคุณภาพ เพราะผลงานจะปรากฏอยู่ที่ตัวเด็ก ส่วนอื่นจะเป็นองค์ประกอบที่เข้ามาค้ำจุนการพัฒนาคุณภาพเด็ก”

“เพราะฉะนั้น เมื่อทีมโค้ช ม.อ. ได้รับโจทย์ให้ทำงานร่วมกับโรงเรียนพัฒนาตนเอง เราจึงเข้ามาด้วยเป้าหมายคือ สร้างโรงเรียนที่มีคุณภาพ เพื่อให้เกิดการสร้างเด็กที่มีคุณภาพ ซึ่งนี่คือเป้าหมายก่อนที่จะเกิดเหตุโควิด-19 ระบาด”

“ในช่วงสถานการณ์ปกติ เราก็ทำงานโดยมุ่งไปที่คุณภาพของเด็ก ซึ่งมนุษย์ทุกช่วงวัย ต้องได้รับการพัฒนาทั้ง 4 ด้านไปพร้อมกัน คือ กาย ใจ สติปัญญา สังคม ซึ่งทั้งหมดนี้ควรเริ่มตั้งแต่ต้นทางของชีวิต คือ วัยอนุบาล และควรทำก่อน 7 ขวบ เพราะเด็กจะพัฒนาได้ดีที่สุด ตรงนี้เรียกว่า ‘ช่วงทอง’ของการพัฒนา

“พอโควิดระบาดจนเด็กไม่ได้ไปโรงเรียน บางคนแทบไม่ได้รับการกระตุ้นพัฒนาการถึง 2 ปี พอเขากลับเข้ารั้วโรงเรียน เด็กก็ไม่พร้อม ซึ่งพอเราลงพื้นที่เยี่ยมโรงเรียน เราพบว่า แม้คุณภาพการเรียนการสอนจะดี แต่ถ้าเด็กไม่พร้อม ก็ไปต่อไม่ได้

“เด็กอนุบาลยังมีโอกาสได้รับการกระตุ้นพัฒนาการ เนื่องจากตัวหลักสูตรอนุบาลมุ่งไปที่พัฒนาการทั้ง 4 ด้านเป็นหลัก แต่เด็กประถม หลักสูตรจะเน้น 8 สาระวิชาแล้ว ทว่าหลังโควิด เราพบว่าเด็กไม่พร้อม โดยเฉพาะในด้านฐานกาย ซึ่งกลไกลในการเรียนรู้ส่วนสำคัญอยู่ที่ร่างกาย นั่นเป็นเหตุผลที่การฟื้นฟูฐานกายถึงจำเป็น

“ที่พูดมานั้น  ไม่ใช่ว่าเราจะทำการฟื้นฟูฐานกายแค่ในกลุ่มเด็กประถมนะคะ เพราะเด็กอนุบาลก็สูญเสียโอกาสที่จะได้รับการกระตุ้นไปเหมือนกัน โดยเราทำงานร่วมกับครูอนุบาลไปจนถึงครูประถม 3 เพียงแต่อาจจะเน้นฟื้นฟูช่วงประถมต้นเป็นหลัก เนื่องจากครูประถมยังไม่มีเครื่องมือหรือองค์ความรู้ตรงนี้ อย่างครูเจอเคสเด็กเดินลงบันไดโดยไม่เกาะราวไม้ไม่ได้ หรือเด็กกระโดดไม่เป็น ครูประถมก็ไม่รู้จะจัดการอย่างไร ทำให้การฟื้นฟูเด็กอาจช้าและไม่ทันการณ์ เราจึงเน้นช่วงประถมอย่างเข้มข้นก่อน

“สุดท้าย แม้เราจะเข้ามาดูแลโครงการโรงเรียนพัฒนาตนเองด้วยเป้าหมายอีกอย่าง แต่เมื่อเจอสถานการณ์ที่ไม่คาดคิด เราก็ต้องยึดเด็กเป็นหลัก ไม่ว่าจะอย่างไร เด็กสำคัญที่สุด”

บทบาทครอบครัว ต่อการฟื้นฟูฐานกาย และฟื้นฟูภาวะการเรียนรู้ถดถอยของเด็ก

“บ้านเป็นพื้นที่ซึ่งเด็กมีโอกาสจะฝึกฝนทักษะและท้าทายศักยภาพฐานกายได้หลากหลายมาก สิ่งสำคัญคือผู้ปกครองหรือครอบครัวต้องเปิดโอกาสให้เด็กได้ทดลองทำและเรียนรู้ แน่นอนว่าเวลาที่เด็กทำอะไร อาจแตกต่างจากผู้ใหญ่ เช่น เด็กอาจจะพับผ้าห่มไม่เรียบร้อยเท่าผู้ปกครอง เด็กอาจจะวางจานชามไม่เป็นระเบียบเหมือนผู้ใหญ่ เป็นต้น แต่การเปิดโอกาสให้เด็กได้ลงมือทำนั้นสำคัญกว่า เด็กทำอะไรได้หลากหลาย แต่ผู้ใหญ่ไม่ควรไปคาดหวังว่าเด็กต้องทำอะไรเนี้ยบเหมือนที่ผู้ใหญ่ทำ หากเปิดโอกาสให้เขาทำไปเรื่อยๆ สักพักเขาจะเกิดทักษะและมีความชำนาญเอง นอกจากนี้ผู้ใหญ่ยังสามารถพูดคุยเพื่อเรียนรู้ร่วมกับเด็กได้ อย่างเช่น ผู้ปกครองอาจถามเด็กๆ ว่า มีวิธีพับผ้าห่มหลากหลายวิธี ทำไมวันนี้เด็กถึงเลือกวิธีนี้ หรือทำไมเด็กถึงจัดวางจามชามแบบนั้น เป็นต้น การถามไถ่จะเปิดโอกาสให้เด็กได้คิดและฝึกทักษะสื่อสารกันในครอบครัว สิ่งสำคัญคือผู้ใหญ่ต้องไว้วางใจเด็กให้โอกาสเขาได้ฝึกทำด้วยตัวเอง” ผศ.อัมพร ศรประสิทธิ์ ให้ข้อมูล

“การเปิดโอกาสให้เด็กได้บอกเล่าถึงสิ่งที่เขาทำ ยังเป็นความภาคภูมิใจของเขา ผู้ใหญ่ต้องไม่บอกว่า วิธีของผู้ใหญ่เท่านั้นที่ถูกต้องที่สุดในโลก แต่ควรเปิดโอกาสให้เด็กคิด แล้วเดี๋ยวเขาจะเริ่มเปรียบเทียบเหตุผลได้ เขาจะสามารถเลือกวิธีที่เหมาะกับตัวเขาได้เอง สิ่งที่ผู้ปกครองควรทำ คือแลกเปลี่ยน “ลูกทำแบบนี้ใช่ไหม แต่แม่ทำแบบนี้นะ ลูกมีวิธีคิดของลูก แม่ก็มีวิธีคิดของแม่ งั้นเรามาเรียนรู้ไปด้วยกัน” เป็นต้น เมื่อเปิดโอกาสและพื้นที่ให้เด็ก เขาจะสร้างวิธีการของเขาเอง จากความคิดและการตัดสินใจของเขา

“พอเขาเลือกวิธีการเอง ลงมือทำเอง ร่างกายเขาจะได้เรียนรู้ สมองก็ได้ทำงาน นอกจากนี้เขาจะเกิดความภูมิใจ และรู้สึกมีตัวตน ซึ่งนี่เป็นเรื่องสำคัญมาก เด็กต้องมีตัวตนตั้งแต่ในบ้าน เพราะเด็กไม่ใช่ตุ๊กตา เด็กไม่ใช่ทรัพย์สินของพ่อแม่ แต่เขามีชีวิตของเขา เขาเป็นมนุษย์คนหนึ่ง นอกจากนี้ พอเด็กเกิดความภูมิใจ รู้สึกว่าตนเองได้รับการยอมรับ มันจะส่งผลดีต่อด้านอื่นของเด็กด้วย ไม่ใช่แค่ฐานกายอย่างเดียว แต่ฐานอารมณ์ ฐานสังคม ฐานสติปัญญา เด็กจะได้รับการดูแลให้เกิดการพัฒนาทุกด้านไปพร้อมกัน”

บทบาทของชุมชนและท้องถิ่น ต่อการฟื้นฟูฐานกาย และฟื้นฟูภาวะการเรียนรู้ถดถอยของเด็ก

“องค์การปกครองส่วนท้องถิ่นเป็นกลไกลสำคัญมาก เพราะเป็นกลไกลที่ใกล้ชิดกับหน่วยระดับเล็กอย่างครอบครัว ทั้งนี้โดยทั่วไปแล้ว องค์การปกครองส่วนท้องถิ่นจะมีฐานข้อมูลประชากร จะรู้ว่าแต่ละปีในชุมชนมีเด็กแรกเกิดกี่คน แต่ละปีมีเด็กต้องเข้าศูนย์เด็กเล็กกี่คน มีเด็กอยู่ในช่วงวัยไหนกี่คน เป็นต้น และโดยบทบาท ต้องมีหน้าที่ในการดูแลการพัฒนาคุณภาพของเด็กในชุมชนทุกคน ทุกช่วงวัย

“ข้อมูลประชากรเหล่านี้ สามารถนำมาวางแผนเพื่อพัฒนาคุณภาพประชากรในชุมชนได้ ที่ผ่านมา เราอาจคุ้นเคยกับการที่องค์การปกครองส่วนท้องถิ่นนำงบมาพัฒนาถนนหนทาง ไฟฟ้า แต่อีกส่วนที่ช่วยเสริมพัฒนาการเด็กในช่วงวัยกำลังเติบโต คือ สนามเด็กเล่นที่เหมาะสมในแต่ละช่วงวัย โดยเฉพาะในเด็กวัยประถมต้น ชั้น ป.1 – ป.3 เรามักพบว่า ไม่ค่อยมีพื้นที่ให้เด็กกลุ่มนี้ได้เล่นเสริมพัฒนาการ 

“พื้นที่เสริมพัฒนาการของเด็กแต่ละช่วงวัยจะแตกต่างกันไป สนามเด็กเล่นบางแห่งอาจถูกออกแบบมาสำหรับพัฒนาการวัยเด็กอนุบาล ส่วนสนามฟุตบอลหรือลานกีฬา อาจเหมาะสำหรับเด็กประถมตอนปลาย ชั้น ป.4 ขึ้นไป แต่เด็กกลุ่มประถมต้น ชั้น ป.1 – ป.3 มักจะไม่มีพื้นที่เล่นที่เหมาะสมกับพัฒนาการในวัยของเขา จะให้เขาไปเล่นสนามเด็กเล่นของน้องอนุบาล เขาก็อาจไม่อยากไป แต่จะให้เขาไปขอแบ่งพื้นที่เล่นกับ พี่ ป.4 ขึ้นไป เขาก็อาจไม่กล้าเอ่ยปาก

“การพัฒนาพื้นที่เพื่อให้เด็กในชุมชนได้ฟื้นฟูหรือพัฒนาฐานกาย ถือเป็นการลงทุนพัฒนาคุณภาพประชากร เพราะเด็กจะอยู่และเติบโตในชุมชน เมื่อเขาเติบโตอย่างมีคุณภาพ ย่อมส่งผลดีต่อชุมชนและองค์การปกครองส่วนท้องถิ่นโดยตรง”

ผศ.อัมพร ศรประสิทธิ์  กล่าวปิดท้าย

The post เส้นทางสู่การฟื้นฟูการเรียนรู้ถดถอยผ่านฐานกาย “ไม่ว่าจะอย่างไร เด็กสำคัญที่สุด” first appeared on กสศ..

องค์การยูนิเซฟ และ กสศ. เล็งเห็นความสำคัญของการมีโปรแกรมดูแลเด็กรอบด้าน  จึงได้ร่วมมือกันสร้างต้นแบบ “สมุทรสาครโมเดล” ประเมินสถานการณ์เบื้องต้น นำมาสู่การออกแบบโครงการเพื่อฟื้นฟูความรู้ถดถอย กลายเป็นที่มาของโครงการวิจัยเชิงปฏิบัติการ (Research and Development)  ครั้งนี้  

กสศ. และภาคีเครือข่าย อย่างเช่น มูลนิธิสตาร์ฟิชเอ็ดดูเคชั่นมีหน้าที่คอยช่วยเหลือ และสนับสนุนองค์ความรู้ในด้านนวัตกรรมการจัดการเรียนการสอน การใช้สื่อเทคโนโลยีการศึกษา ผ่านบทเรียนออนไลน์ในแพลตฟอร์ม Starfish Labz เพื่อให้คุณครูพัฒนาตัวเองและได้แนวทางการจัดการเรียนรู้เพื่อฟื้นฟูความรู้ถดถอยให้แก่นักเรียน นอกจากนี้ ยังสนับสนุนให้เกิดเครือข่ายการเรียนรู้ทั้งภายในโรงเรียน และภายนอกโรงเรียน ซึ่งได้รับความร่วมมือจากบุคลากรของหน่วยงานภาครัฐ เช่น ศึกษานิเทศก์จากศึกษาธิการจังหวัด องค์การบริหารส่วนจังหวัด และเขตพื้นที่การศึกษา จังหวัดสมุทรสาคร มาร่วมแลกเปลี่ยนเรียนรู้วิธีการฟื้นฟูการเรียนรู้ถดถอยผ่านกระบวนการ PLC (Professional Learning Community) ในรูปแบบของออนไลน์อย่างสม่ำเสมอ และท้ายที่สุด ยังสนับสนุบงบประมาณส่วนหนึ่ง เพื่อให้โรงเรียนได้จัดซื้อสื่อการเรียนรู้ในรูปแบบต่างๆ ตามความเหมาะสมและบริบทของโรงเรียน ซึ่งหนึ่งในสื่อที่โรงเรียนเห็นว่ามีประโยชน์และสามารถช่วยฟื้นฟูการเรียนรู้ถดถอยของนักเรียนได้ คือ Learning Box หรือ Learning Bag  แล้วแต่โรงเรียนจะสร้างสรรค์สื่อออกมาในรูปแบบใด 

รู้จัก Learning Box

Learning Box ในแบบฉบับของมูลนิธิสตาร์ฟิชเอ็ดดูเคชั่น คือ กล่องบรรจุเครื่องมือการเรียนรู้ ซึ่งประกอบด้วยอุปกรณ์การเรียนพร้อมใบงาน แบบบันทึกและแบบประเมินผล เพื่อให้นักเรียนได้เรียนรู้ และฝึกทักษะของตนเองที่บ้าน โดยเฉพาะนักเรียนที่มีข้อจำกัดด้านความพร้อมทางเทคโนโลยี เช่น ไม่มีสัญญาณอินเทอร์เน็ต สัญญาณดาวเทียม โทรศัพท์มือถือ โทรทัศน์ หรือคอมพิวเตอร์ และเด็กเล็กที่ยังไม่พร้อมสำหรับการเรียนออนไลน์แบบต่อเนื่อง รวมทั้งปัญหาจากบริบทอื่นๆ ที่ไม่อาจควบคุมได้ เช่น ไฟฟ้าดับต่อเนื่องบ่อยๆ

แนวคิดในการออกแบบ Learning Box ถูกออกแบบสำหรับเด็กแต่ละช่วงชั้น เพื่อให้ได้รับความรู้และทักษะเหมาะสมกับอายุและช่วงวัย โดยมุ่งเน้นการเรียนรู้แบบบูรณาการ ทั้งคณิตศาสตร์ วิทยาศาสตร์ ภาษาไทยศิลปะ เพื่อพัฒนาสมรรถนะ ทักษะการเรียนรู้ และทักษะด้านสังคมและอารมณ์ โดยเน้นกิจกรรมการเรียนรู้แบบ Active Learning

ผลที่ได้จาก “สมุทรสาครโมเดล” จะถูกนำกลับไปประเมินอีกครั้งในเชิงลึก เพื่อวางแนวทางขยายผลไปยังพื้นที่จัดการตัวเอง (Area-based Education: ABE) ในความร่วมมือกับ กสศ. เพื่อขับเคลื่อนการแก้ปัญหาระดับประเทศ และองค์การยูนิเซฟจะนำไปขยายผลสู่พื้นที่อื่น รวมถึงแสดงสู่สายตานานาประเทศ ในฐานะโมเดลต้นแบบของการลดความเหลื่อมล้ำทางการศึกษาและฟื้นฟูการเรียนรู้เพื่อเด็กทุกคน

5 มาตรการการเพื่อฟื้นฟูการเรียนรู้ถดถอย

คือกรอบตั้งต้นและเป็นกลยุทธ์ในการออกแบบการเรียนรู้ควบคู่กับการเรียนออนไลน์ ซึ่งมีเป้าหมายเพื่อให้แนวทางแก่ทุกโรงเรียนในจังหวัดสมุทรสาครที่ได้รับผลกระทบจากเชื้อไวรัสโควิด 19 ให้สามารถวางแผนช่วยเหลือนักเรียน คุณครู และชุมชนได้ครอบคลุมในทุกมิติ

มาตรการที่ 1. ประเมินสภาพแวดล้อมทั้งระบบ (Landscape Assessment)  มีจุดประสงค์เพื่อให้โรงเรียนทำความเข้าใจปัญหาและประเมินสถานการณ์ บริบทแวดล้อมตัวเด็ก โดยการวัดความรู้เพื่อทดสอบว่า เด็กมีความรู้ถดถอยลงหรือไม่ และถดถอยลงในลักษณะอย่างไร อีกทั้งต้องสำรวจสภาพความเป็นอยู่ของครอบครัว โดยครูจัดทำตารางเยี่ยมตามบ้าน และสำรวจเพื่อประเมินความพร้อมในการเรียนออนไลน์ว่าแต่ละครอบครัวสามารถเข้าถึงเทคโนโลยี สัญญาณอินเทอร์เน็ต และการเข้าถึงทรัพยากรเพื่อการเรียนรู้ต่างๆ เป็นอย่างไร รวมทั้งสำรวจความต้องการพื้นฐานที่โรงเรียนจะช่วยสนับสนุนการเรียนรู้ของเด็ก 

มาตรการที่ 2. การวางแผนของโรงเรียนทั้งระบบ (Whole School Planning) มีจุดประสงค์เพื่อนำข้อมูลพื้นฐานของเด็กไปสู่การวางแผนโดยจัดทำเป็นทีมโรงเรียน เพื่อสร้างความพร้อมและความมั่นใจให้แก่บุคลากรของโรงเรียน เนื่องจากการฟื้นฟูการเรียนรู้ถดถอยไม่สามารถทำเฉพาะครูบางคน หรือบางชั้นเรียน เพราะเด็กทุกคนได้รับผลกระทบทั้งหมด ดังนั้น การวางแผนระดับโรงเรียนจะสามารถออกแบบการเรียนรู้ให้เหมาะกับเด็กแต่ละระดับชั้นและรายวิชา นอกจากนี้ยังได้วางมาตรการความปลอดภัยในการดำเนินงาน วางแผนบริหารจัดการทรัพยากร งบประมาณ และระยะเวลา เพื่อดำเนินการให้เกิดความสอดคล้องกับการบริหารงานของโรงเรียน โดยมีผู้บริหาร ครู ชุมชน และผู้ปกครองร่วมกันวางแผน 

มาตรการที่ 3. การสนับสนุนการพัฒนาวิชาชีพครู (Professional Development Support for Teachers) มีจุดประสงค์เพื่อพัฒนาทักษะครูและบุคลากรที่เกี่ยวข้องในด้านการจัดการเรียนรู้แบบผสมผสาน (Blended Learning), การจัดการเรียนการสอนเชิงรุก (Active Learning), การใช้เทคโนโลยีการสารสนเทศและการสื่อสาร รวมถึงการจัดการเรียนการสอนและให้ความช่วยเหลือแก่เด็กที่มีความต้องการพิเศษในด้านต่างๆ (Children with special need) เพื่อลดช่องว่างของความสามารถในการจัดการเรียนสอนได้อย่างมีประสิทธิภาพภายใต้สถานการณ์ที่เกิดการแพร่ระบาดของโควิด-19 

มาตรการที่ 4. การช่วยเหลือเด็กเรียนรายบุคคล (Intervention and Support for Students) มีจุดประสงค์เพื่อหนุนเสริมให้โรงเรียนสร้างนวัตกรรมการเรียนรู้และการสนับสนุนการเรียนรู้ของผู้เรียนด้วยกิจกรรมและรูปแบบการเรียนการสอนที่หลากหลาย  โดยมีการสร้างความร่วมมือกับผู้ปกครองหรือบุคลากรอาสาในพื้นที่ และครูผู้สอนเป็นผู้มีบทบาทหลักในการออกแบบนวัตกรรม เครื่องมือ หรือวิธีการในการจัดการเรียนรู้และวัดประเมินผลผู้เรียน รวมทั้งบันทึกหลังการสอนเพื่อสะท้อนผลที่เกิดจากการเรียนรู้และประเมินคุณภาพเครื่องมือและสื่อการสอนที่ครูใช้หลังจบบทเรียน

มาตรการที่ 5. (การติดตามปรับปรุงและผลสะท้อนกลับ (Monitoring and Intervention Redesign) มีจุดประสงค์เพื่อให้ทิศทางการวัดผลของโรงเรียนมีความเป็นระบบ โรงเรียนจะต้องติดตาม ประเมินจากสิ่งที่ทำตามมาตรการต่างๆ โดยประเมินควบคู่ไปกับการทำงาน เช่น การถอดบทเรียนที่ได้จากการจัดกิจกรรมการเรียนการสอน ความก้าวหน้า หรือพัฒนาการของนักเรียนโดยมีผู้ปกครอง และชุมชนเข้ามาเกี่ยวข้อง และการบันทึกหลังการสอน เพื่อนำเสนอในช่วงเวลาแลกเปลี่ยนเรียนรู้กับกลุ่มครูในโครงการทั้งในระดับโรงเรียนและระดับเครือข่ายในเขตพื้นที่การศึกษา โดยทั้ง 5 มาตรการนี้ โรงเรียนสามารถนำไปปรับใช้ ออกแบบ และวางแผนให้เหมาะสมกับบริบทของโรงเรียนได้ 

The post ชวนรู้จักกับสมุทรสาครโมเดล นวัตกรรมเพื่อฟื้นฟูการเรียนรู้หลังโควิด-19 first appeared on กสศ..

“เด็กส่วนใหญ่ป.1-3 จะไม่มีโทรศัพท์ จากเด็กทั้งห้องประมาณ 30 คน เรียนออนไลน์ได้แค่ 5-6 คน นอกนั้นไม่สามารถถึงเข้าการเรียนออนไลน์ได้ เพราะผู้ปกครองต้องใช้มือถือในการทำงานด้วย” ครูพีระพงษ์กล่าว 

จากปัญหาที่พบเจอในช่วงโควิด ส่งผลต่อเนื่องในช่วงเปิดภาคเรียนใหม่ทำให้ครูพีระพงษ์สังเกตอาการการเรียนรู้ถดถอยของนักเรียนได้อย่างชัดเจน “อาการ คือ เด็กป.3 บวกลบคูณหาร และอ่านโจทย์ไม่ได้ ทั้งที่ตามระดับความสามารถของเด็กป.3 จะต้องบวกลบเลขหลักเดียวได้แล้ว จากเด็กในห้อง 32 คน ถ้าสถานการณ์ปกติ เด็กอ่อนจะมีจำนวนอยู่ที่ 5-6 คน ซึ่งยังพอที่จะดูแลได้ แต่พอเปิดเทอมมาพบว่า ห้องประมาณ 15-16 คนที่มีปัญหา ทำให้ครูสอนรายคนไม่ได้” 

จึงเป็นความท้าทายสำหรับครูพีระพงษ์ที่เพิ่งเข้ามาบรรจุใหม่และจะต้องเร่งดำเนินการตามแนวทางฟื้นฟูการเรียนรู้ถดถอยในวิชาคณิตศาสตร์

และในบทความนี้ได้ถอดบทเรียนการฟื้นฟูการเรียนรู้ถดถอยของโรงเรียนไว้ดังนี้

Learning Recovery

1.จัดลำดับสิ่งที่สอนและเน้นย้ำซ้ำทวน แนวคิดหลักของวิชาคณิตศาสตร์ คือการฝึกฝน และทำบ่อยๆ ทุกครั้งในคาบโฮมรูม ครูจะนำทั้งโจทย์ปัญหามาให้ได้ฝึกอ่าน และนำโจทย์เลขมาให้ทำนอกเหนือจากชั่วโมงเรียนปกติ เนื่องจากครูพบว่า นักเรียนบางคนยังอ่านโจทย์ไม่ออก วิธีการที่ครูใช้ก็คือ การสอนเรื่องเดิมๆ โดยจัดลำดับความสำคัญก่อนว่า เขาจะต้องทำอะไรได้ก่อน เช่น ต้องอ่านโจทย์ให้ได้ก่อน โดยที่ครูจะพานักเรียนให้อ่านออกเสียงทีละคำ และเมื่ออ่านถึงตัวเลข ครูจะให้นักเรียนข้ามการอ่านตัวเลขไปก่อน เพราะต้องการเน้นให้นักเรียนอ่านโจทย์ให้ได้ก่อนที่สอนบวกลบคูณหาร ซึ่งก็พบว่า หลังจากใช้วิธีการนี้ไปเรื่อยๆ จนเข้าเดือนที่ 4 นักเรียนเริ่มอ่านโจทย์ และตีความโจทย์ได้ หลังจากนั้นจึงเริ่มต้นสอนบวกลบคูณหาร 

2.กลยุทธ์คูปองจับฉลาก  เป็นการเสริมแรงเชิงบวกด้วยการให้รางวัลด้วยคูปองจับฉลากวันสำคัญ โดยมีเงื่อนไขว่า ‘ใครเสร็จเร็ว 20 คนแรก มารับคูปองไปหยอดกระปุก เพื่อจะได้จับฉลากเป็นของรางวัลเล็กๆ น้อยในวันสำคัญต่างๆ’ ผลลัพธ์ที่เกิดขึ้นจากการให้คูปองจับฉลาก คือ เด็กนักเรียนพยายามบวกลบเลขมากขึ้น เด็กขยันขึ้น เพราะอยากเก็บสะสมคูปองเยอะๆ ซึ่งคุณครูพีระพงษ์บอกว่า “เห็นการเปลี่ยนแปลงที่ชัดเจน จากเดิมมีนักเรียน 15 คนที่ทำไม่ได้ หลังจากใช้วิธีการสร้างเงื่อนไขโดยคูปอง เด็กที่ทำไม่ได้เหลือประมาณแค่ 10 คน”

3.จัดกลุ่มนักเรียน และย่อยเนื้อหาให้ง่ายตามกลุ่ม จากสถานการณ์โควิดที่ผ่านมา ทำให้ครูพีระพงษ์เรียนรู้ว่า “การสังเกตและประเมินความสามารถของนักเรียนรายบุคคลเป็นสิ่งที่สำคัญและจะต้องละเอียดมากกว่าเดิม” ครูเล่าให้ฟังว่า “เพราะเด็กไม่ได้มีแค่เด็กอ่อนเท่านั้น แต่จะมีเด็กที่อ่อนมาก หรือมีความต้องการฟื้นฟูอย่างเร่งด่วนด้วย หลังจากคัดกรองโดยการให้นักเรียนทำแบบฝึกหัดตามเนื้อหาของระดับชั้นป.3 แล้วพบว่า สามารถการจัดกลุ่มนักเรียนออกเป็น 4 ประเภท ได้แก่ กลุ่มเด็กเก่ง เด็กปานกลาง เด็กอ่อน และเด็กอ่อนมาก ซึ่งวิธีการสอนและเนื้อหาในแต่ละกลุ่มก็จะแตกต่างกันออกไป เช่น กลุ่มเด็กเก่ง จะให้เริ่มต้นด้วยเนื้อหาที่ตามช่วงชั้นของเขา คือ บวกลบไม่เกินหลักแสน และเมื่อเขาทำแบบฝึกหัดเสร็จเร็วก่อนเพื่อน ครูจะต้องสื่อสารให้เขาไปช่วยเหลือเพื่อนคนอื่นด้วย ส่วนกลุ่มเด็กอ่อนมาก จะต้องย่อยเนื้อหาให้ง่ายขึ้น คือการบวกลบไม่เกินหลักร้อยก่อน จะเห็นได้ว่าจุดเริ่มต้นการเรียนรู้ของนักเรียนแต่ละกลุ่มไม่เหมือนกัน และเมื่อกลุ่มเด็กอ่อนสามารถบวกลบไม่เกินหลักร้อยได้แล้ว ต่อไปครูก็ค่อยเพิ่มเนื้อหาเป็นบวกลบหลักพัน หลักหมื่นต่อไปได้”

4.สอนเสริมเพิ่มเติมความรู้ สำหรับเด็กกลุ่มอ่อนมาก ที่ไม่ได้จริงๆ ครูจะใช้เวลาหลังเลิกเรียน วันละ 5 คน เรียกมาฝึกฝนทำแบบฝึกหัดร่วมกัน ซึ่งจะต้องใช้แบบฝึกหัดที่คิดเพิ่มเอง เพราะเนื้อหาในหนังสือปกติยากเกินไป นอกจากนี้ ครูยังสามารถนัดเด็กก่อนเปิดเทอมประมาณ 2-3 วัน เพื่อทำการฝึกฝนเติมความรู้ และเตรียมพร้อมให้เด็กๆ ก่อนได้

5.ใช้วิธีการจับเวลาทำแบบฝึกหัด เพื่อประเมินความรู้ของนักเรียน ในปีนี้จะเน้นเรื่องการคิดเลขเร็ว เรื่องการบวกลบคูณหาร เช่น ระดับชั้น ป.3 ก่อนเริ่มเรียนคาบแรก จะตั้งโจทย์ให้นักเรียนทำ โดยจับเวลา 5-10 นาที แล้วจัดลำดับให้เด็ก ซึ่งเมื่อใช้วิธีการจับเวลา ทำให้ครูเห็นผลชัดเจนเลยว่าเด็กคนไหนทำได้หรือไม่ได้ เช่น ภายใน 5 นาทีเพื่อนทำไปถึงข้อ 10 แล้ว แต่นักเรียนบางคนยังอยู่ที่ข้อ 3 เป็นต้น  การใช้เทคนิคการจับเวลา สามารถเป็นเครื่องคัดกรองความสามารถของเด็กที่ทำได้และเด็กทำไม่ได้ได้ดีมาก 

6.เพิ่มเวลาถาม ลดเวลาสอน เป็นการจัดสรรเวลาในคาบเรียนใหม่ จากเดิม สอน 1 คาบใช้เวลา 60 นาที ครูจะอัดเนื้อหาเต็มที่ แล้วให้การบ้านเด็กไปทำที่บ้าน แต่ผลปรากฏว่านักเรียนไม่ทำการบ้านมา เนื่องด้วยไม่มีคนสอน ทำให้เด็กไม่ได้เรียนรู้อะไร ครูจึงเปลี่ยนใหม่เป็นสอน 30 นาที และให้เด็กมีเวลาทำงาน 30-20 นาที ซึ่งในช่วงที่เวลาเด็กทำงาน เขาจะต้องมีคำถามมาถามครู ช่วงนี้จึงเป็นช่วงเวลาที่เราได้คลี่คลายข้อสงสัยต่างๆให้แก่นักเรียน ซึ่งเห็นความแตกต่างอย่างมาก ครูพีระพงษ์บอกว่า “หลังจากปรับเวลาเป็นแบบนี้แล้ว เด็กสนใจเรียน อยากมาถาม และทำแบบฝึกหัดได้ถูกต้องมากขึ้น”

7.ให้ Learning Bag  เป็นสื่อในการพกพาอุปกรณ์การเรียนรู้   พอมีงบประมาณจากกสศ. โรงเรียนจึงได้จัดซื้อสื่อต่างๆ เพื่อเป็นแรงจูงใจให้เด็กอยากมาโรงเรียนมากขึ้น โรงเรียนเลือกใช้ Learning Bag เพราะว่าเหมาะสมกับช่วงชั้นของนักเรียนประถมศึกษา สามารถพกพาได้ง่าย และในกระเป๋าการเรียนรู้ จะมีอุปกรณ์การเรียน เช่น ดินสอ ไม้บรรทัด สี เป็นต้น นอกจากนี้ จุดเด่นที่สำคัญของ Learning Bag คือ เราแจกเป็นกระเป๋าผ้าว่างๆ ไว้เพื่อให้นักเรียนได้เลือกวาดภาพ ระบายสีกระเป๋าของตัวเอง เป็นการสร้างความเป็นเจ้าของให้แก่นักเรียนว่า ‘อันนี้คือกระเป๋าเรานะ และเขาจะรักษาของ’ ที่สำคัญ เด็กๆ ชอบที่ได้ลงมือสร้างสรรค์กระเป๋าของตัวเอง

ความภาคภูมิใจของครู

1.นักเรียนมีผลสัมฤทธิ์ในวิชาคณิตศาสตร์ที่ดีขึ้น ครูพีระพงษ์ยกกรณีตัวอย่างว่า “มีนักเรียน 2 คน ชื่อ ด.ช. ธันวา เกตุก้อง และด.ช. ฐานะพัฒน์ ขนุนทอง ตอนป.3 บวกลบไม่ได้เลย ยิ่งธันวาไม่ได้เลย เพราะความรู้ได้หายไปช่วงหนึ่ง แต่เด็กทั้ง 2 คนได้ผ่านกระบวนการฟื้นฟูการเรียนรู้ถดถอย แล้วขยับขึ้นไปเรียนในชั้นป.4 เขาสามารถทำได้ ผมคิดว่ากระบวนการที่ให้นักเรียนคิดย้ำซ้ำทวนช่วยให้นักเรียนจดจำขั้นตอนได้ และเรามีเวลาให้นักเรียนได้ถามมากขึ้น ทำให้เมื่อเด็กทำผิด แล้วกล้าเข้ามาถาม เขาจึงได้รู้วิธีการทำที่ถูกต้องและสามารถต่อยอดไปได้”

2.นักเรียนอยากเรียนและรักคณิตศาสตร์มากขึ้น ข้อค้นพบหนึ่งที่ครูพีระพงษ์เล่าให้ฟัง นักเรียนไม่ชอบเรียนเลข เพราะตัวเองเป็นครูที่ดุ แต่ตอนนี้ได้เข้าใจแล้วว่าเราต้องปรับปรุงตัวเอง “เมื่อก่อนสอนแบบโหด ทำให้เรารู้ว่ายิ่งโหดยิ่งเหนื่อย และไม่ได้ผล เรารู้สึกว่าเด็กมีระเบียบวินัยขึ้น แต่ก็มีอาการไม่อยากคิดเลขต่อ ทำให้เด็กต่อต้านไม่อยากเรียน ทำให้ผมรู้ว่า ยิ่งดุ ยิ่งเหนื่อย เลยพยายามพูดให้ดีขึ้น และใช้วิธีการเสริมแรงและสร้างเงื่อนไขการให้รางวัลต่างๆ เด็กๆ ก็อยากกลับมาเรียนเลขมากขึ้น”

ก้าวต่อไป

ระดับโรงเรียน โรงเรียนสหกรณ์กสิกรรมชายทะล ได้พยายามดึงเครือข่ายภายนอกโรงเรียน เช่น อบต. มาช่วยทำกิจกรรมนอกห้องเรียน เพื่อดึงดูดให้นักเรียนอยากกลับมาโรงเรียน ลดปัญหาเด็ดขาดลามาสาย ไม่ยอมมาโรงเรียนจากผลกระทบเชื้อไวรัสโควิด-19 ซึ่งคิดเป็นปริมาณอยู่ที่วันละ 20-30 คน แต่หลังจากที่ร่วมมือกับอบต. จัดกิจกรรมที่นักเรียนสนใจ เช่น การทำคอนเทนต์ TikTok ทำให้ปริมาณนักเรียนขาดลามาสายลดลง ตอนนี้เหลือประมาณ 10 กว่าคนต่อวัน 

ระดับห้องเรียน ครูพีระพงษ์ยังคงมีเป้าหมายสร้างห้องเรียนที่ให้นักเรียนได้ฝึกทำบ่อยๆ เพราะสิ่งสำคัญของการเรียนคณิตศาสตร์ คือความเข้าใจในขั้นตอน เพื่อนำไปประยุกต์ใช้ในชีวิตประจำวันได้ ไม่ใช่แค่ท่องจำเท่านั้น “ในการฟื้นฟูการเรียนรู้ที่ถดถอย คือ เราต้องจัดการเรียนการสอนเน้นเรื่องการฝึกฝนและให้นักเรียนได้ลงมือปฏิบัติ ฝึกย้ำซ้ำๆ ในเรื่องเดิมๆ สร้างความต่อเนื่องในการเรียนรู้ให้นักเรียน นักเรียนก็จะมีพัฒนาการที่ดีขึ้นมาได้” ครูพีระพงษ์กล่าว 

The post กลยุทธ์สู้การเรียนรู้ถดถอย เปิดเส้นทาง Learning Recovery ของโรงเรียนสหกรณ์กสิกรรมชายทะเล อำเภอเมืองสมุทรสาคร first appeared on กสศ..

ด้วยเป็นโรงเรียนประจำจังหวัด ผู้ปกครองส่วนใหญ่อยากส่งลูกหลานมาเรียนที่นี่ แต่ไม่มีเวลาดูแลบุตรหลาน นักเรียนส่วนใหญ่จึงต้องอาศัยอยู่กับปู่ย่าตายายเป็นหลัก ซึ่งปู่ย่าหรือตายายก็ไม่มีความรู้เรื่องการใช้เทคโนโลยี ไม่รู้วิธีในการเข้าเรียนออนไลน์ ทำให้นักเรียนเกิดช่องว่างทางการเรียนรู้ เด็กเรียนไม่ต่อเนื่อง การเรียนรู้หยุดชะงักไปในช่วงปิดภาคเรียนจากผลกระทบการแพร่ระบาดของเชื้อไวรัสโควิด-19 ที่ผ่านมา

ดังนั้น หลังจากเปิดเทอม โรงเรียนอนุบาลสมุทรสาครจึงมุ่งเน้นฟื้นฟูการเรียนรู้ที่ถดถอยอย่างเข้มข้น โดยมีเป้าหมายว่า “เปิดเทอมใหม่นี้ เราจะสอนแบบเดิมไม่ได้” และในบทความนี้ได้ถอดบทเรียนการฟื้นฟูการเรียนรู้ถดถอยของโรงเรียนไว้ดังนี้

Learning Recovery

ครูสุทธิลักษณ์ ตรองใจ  ซึ่งเป็นครูระดับชั้น ป.3 และสอนวิชาภาษาไทย ได้มีบทบาทในการหาแนวทางการฟื้นฟูการเรียนรู้ถดถอย โดยได้วิเคราะห์ ปลดล็อก และทำการฟื้นฟูดังต่อไปนี้ 

1.วางแผนการสอนและหลักสูตรใหม่ 

“จากเดิมที่จะเริ่มต้นสอนเนื้อหาที่อยู่ในระดับสมวัยของป.3 เราต้องปรับเนื้อหาใหม่ สำหรับกลุ่มเด็กที่มีการเรียนรู้ถดถอย โดยเริ่มปรับจากแผนการสอนเลย เช่น เนื้อหาในแผนการสอนจะต้องย้อนถอยลงมาเป็นเนื้อหาของระดับชั้นป.2 ในช่วงแรกๆ และค่อยเพิ่มระดับความยากขึ้นเป็นเนื้อหาของชั้นป.3 เมื่อมั่นใจว่านักเรียนสามารถทำได้แล้ว”

เหตุผลที่จะต้องปรับเนื้อหา เพราะว่านักเรียนส่วนใหญ่ ประมาณ 30 คนจากนักเรียน 40 คน ทำไม่ได้ และสิ่งสำคัญที่สุด คือ เราต้องการให้เด็กมีส่วนร่วม เด็กต้องมีความรู้สึกอยากมาโรงเรียนก่อน เพราะถ้าเมื่อไหร่ที่เด็กรู้สึกว่าเนื้อหายาก เขาจะไม่อยากมีส่วนร่วม ไม่อยากโรงเรียน และเราจะไม่สามารถช่วยเหลือเขาได้เลย

2.การประเมินการอ่าน การเขียน 

ครูจะใช้แบบประเมินการอ่านออก เขียนได้ จากหน่วยงานสพฐ. ร่วมกับข้อสอบเก่าของโรงเรียน ซึ่งเนื้อหาในแบบทดสอบนั้น ประกอบไปด้วย การอ่านออกเสียง การอ่านรู้เรื่อง การเขียนคำ การเขียนเรื่อง ซึ่งจากการทดสอบพบว่า นักเรียนระดับชั้นป.3 มีปัญหาเรื่องการอ่านออก เขียนได้กว่า ประมาณ 100 กว่าคน จากนักเรียนทั้งระดับชั้น 300 คน ซึ่งเป็นปัญหาเร่งด่วนที่ต้องรีบแก้ไข นอกจากการใช้แบบประเมินการอ่านออกเขียนได้แล้ว สิ่งสำคัญที่ครูต้องทำอีกอย่างหนึ่ง คือ การสังเกตพฤติกรรมของนักเรียนควบคู่ไปกับการดูผลลัพธ์จากแบบทดสอบด้วย เพราะนักเรียนบางคนคะแนนอาจจะดูต่ำกว่ามาตรฐาน แต่ก็สามารถสื่อสารกับครูได้

3.สอนซ่อมเสริมตอนเย็น

การซ่อมเสริมตอนเย็น เป็นการช่วยเหลือนักเรียนที่มีปัญหาเรื่องการอ่านไม่ออก อ่านไม่คล่อง หรือเขียนไม่ได้ ซึ่งแนวคิดของการสอนซ่อมเสริมตอนเย็น คือ ครูจะต้องทำให้นักเรียนรู้สึกสนุก ไม่เคร่งเครียดกับสิ่งที่จะต้องอ่าน ไม่อย่างนั้นนักเรียนจะต่อต้านและไม่อยากอ่านหนังสือเข้าไปอีก วิธีการที่ใช้คือ การให้อ่านนิทาน หรือใช้สื่อใน Learning Box แทน

4.ใช้สื่อใน Learning Box เพื่อส่งเสริมการอ่านออกเขียนได้

หนึ่งในปัญหาที่พบคือ นักเรียนไม่รู้จักสระ ไม่รู้ว่าสระตัวนี้จะต้องออกเสียงอย่างไร ดังนั้น ครูจะต้องเริ่มสอนให้นักเรียนรู้จักพยัญชนะก่อน ต่อมา คือ สระ หลังจากนั้นจึงเป็นเรื่องการผสมคำ ที่เป็นตัวสะกดตามมาตราก่อน แล้วค่อยปรับเปลี่ยนเป็นตัวสะกดตัวอื่น เช่น คำว่า “บาท” นักเรียนจะรู้จักแค่การใช้ตัวสะกด “ด เด็ก” เท่านั้น แต่จะไม่ใช้ “ท ทหาร”

เพราะฉะนั้น ครูจึงใช้สื่อใน Learning Box ที่เรียกว่า “วงล้อผสมคำ” มีลักษณะสีสันสวยงาม สามารถหมุนเปลี่ยนสระ และตัวสะกดได้ นักเรียนที่มีปัญหาเรื่องอ่านไม่ออก เมื่อเล่นวงล้อผสมคำ จะรู้ว่าคำไหนคือประธาน กริยา หรือกรรม ช่วยแก้ปัญหาเรื่องเด็กเขียนหนังสือไม่มีประธานได้ด้วย เช่น เด็กบางคนอยากแต่งประโยคว่า “ฉันมีดินสอ” แต่เขาจะเขียนแค่ “มีดินสอ” ขาดประธาน คือคำว่า “ฉัน” เป็นต้น นอกจากนี้ วงล้อผสมคำ ช่วยให้นักเรียนอยากอ่านมากขึ้น ถ้าเปรียบเทียบกับการอ่านหนังสือเรียนปกติที่มีขนาดใหญ่และหนา โดยที่ครูมีหลักการเลือกสื่อที่จะไปใส่ใน Learing Box คือ 1. ง่ายกว่าระดับเนื้อหาที่เรียนปกติ 2. มีสีสันเหมาะสมตามช่วงวัย 3. สื่อที่เป็นเกม 4. เด็กสามารถเรียนรู้ได้ด้วยตัวเอง

5.เปลี่ยนจากสอนท่องจำ เป็น Active Learning ในคาบเรียน ครูจะใช้สื่อเทคโนโลยี เช่น ทำพาวเวอร์พ้อยท์เป็นเกม ประเภท WordWall หรือใช้สื่อทำมือมากขึ้น เน้นกิจกรรมที่เด็กได้ลงมือทำเอง เป็น Active Learning  ซึ่งครูสุทธิลักษณ์อธิบายความหมายของคำนี้เพิ่มเติมว่า “Active Learning คือ การที่เด็กได้ลงมือทำและเราเป็นที่ปรึกษา เช่น ถ้าเราสอนเรื่องมาตราตัวสะกด เราจะมีเกมที่เป็นแผ่นติดตีนตุ๊กแก แล้วให้เด็กออกไปติดหรือผสมคำ และแยกมาตราตัวสะกด เด็กๆ สนุกมากขึ้น ซึ่งเมื่อก่อนเราจะสอนแบบไม่มีเกมเลย แต่ช่วงโควิดที่พบว่าเด็กมีปัญหาเรื่องการอ่านและการเขียน เราก็พยายามเข้าอบรมเรื่องเกมการศึกษา เพราะคิดอย่างเดียวว่าจะต้องทำยังไงก็ได้ ให้เด็กกลับมาสนใจครู” ครูสุทธิลักษณ์กล่าว

6.ประสานงานกับผู้ปกครอง เพื่อขอความร่วมมือในการช่วยพัฒนาทักษะการอ่านออก เขียนได้ของนักเรียน จนเกิดเป็นผลลัพธ์ที่น่าชื่นชม โดยมีแนวทางต่อไปนี้ 

1. สื่อสารพฤติกรรมที่เป็นจริงและสิ่งที่น่าเป็นห่วงเกี่ยวกับนักเรียนให้ผู้ปกครองฟัง
2. นำผลการประเมินจากแบบคัดกรอง หรือแบบทดสอบ ต่างๆ มาเป็นหลักฐานให้ผู้ปกครองเห็นข้อเท็จจริง
3. ออกแบบแนวทางแก้ไขร่วมกันกับผู้ปกครอง เช่น ให้นักเรียนนำ Learning Box กลับไปที่บ้าน และมอบหมายแบบฝึกหัดให้นักเรียนทำเพิ่มเติม
4. มีการติดตามร่วมกันอย่างต่อเนื่อง โดยที่ครูขออนุญาตให้ผู้ปกครองอัดวิดีโอการอ่านของนักเรียนมาให้ครูดูพัฒนาการทุกครั้ง

นักเรียนสามารถอ่านออกเขียนได้ การเรียนรู้ได้ถูกฟื้นฟูให้กลับมาเหมาะสมตามช่วงวัย 

ครูสุทธิลักษณ์เล่าว่า “เป็นเคสของนักเรียนหญิง ชื่อว่า ภัธษนัณฑ์ ปัญหาแรกเริ่มของนักเรียนคนนี้ คือ ไม่พูด และเป็นเด็กที่ไม่มั่นใจในตัวเอง หลังจากนั้นครูใช้แบบทดสอบการอ่านออกเขียนได้ พบว่านักเรียนคนนี้ไม่สามารถอ่านได้ตามระดับความสามารถที่ควรจะเป็นตามช่วงชั้น ซึ่งผลการทดสอบในครั้งแรกและครั้งที่สอง อยู่ในระดับ ‘พอใช้’ แต่พอเราได้ทำกิจกรรมสอนซ่อมเสริมในช่วงเช้าและช่วงเย็น มีการติดตามกับผู้ปกครอง และเปลี่ยนกิจกรรมในห้องเรียนให้เด็กได้ลงมือทำมากขึ้น ผลการสอบครั้งที่สาม พบว่าการการอ่านออกเสียงอยู่ในระดับ ‘ดีมาก’ และนักเรียนเริ่มตอบคำถามในห้องเรียนมากขึ้น จากที่ไม่เคยตอบเลย ซึ่งกรณีนี้ ครูรู้สึกดีใจและภูมิใจมากที่มีส่วนช่วยให้เขาเกิดการพัฒนา นอกจากนี้ ได้มีการส่งข้อมูลของเขาไปให้ครูในระดับชั้นต่อไป จนครูบอกว่าตอนนี้เขาไม่ตกซ่อมเสริมแล้ว เราจึงภูมิใจว่าสิ่งที่เราทุ่มเทนั้นเกิดผล” 

ก้าวต่อไป

ในช่วงแรกของการปรับแผนการสอนใหม่ ครูสุทธิลักษณ์เล่าให้ฟังว่า เกิดความรู้สึกท้อมาก เพราะต้องเตรียมตัวเยอะกว่าปกติ แต่ก็ไม่มีความรู้สึกว่าอยากถอย เพราะไม่อย่างนั้นนักเรียนจะไม่สามารถต่อยอดความรู้ในระดับชั้นต่อไปได้เลย ครูจึงหมั่นศึกษาหาความรู้จากภายนอกเพิ่มเติม เพื่อนำมาปรับใช้กับห้องเรียนของตัวเองให้ได้มากที่สุด ควบคู่กับการสานต่อภารกิจของโรงเรียน คือ “โรงเรียนจะต้องปลอดเด็กอ่านไม่ออก เขียนไม่ได้” ซึ่งจากในปีที่ผ่านมา โรงเรียนได้รับการสนับสนุนงบประมาณจากกสศ. แล้วนำมาจัดทำสื่อการเรียนรู้ ไม่ว่าจะเป็น Learning Box หรือ แบบฝึกหัดใหม่ๆ ที่นำมาย่อยให้ง่ายขึ้นสำหรับนักเรียนกลุ่มการเรียนรู้ถดถอยโดยเฉพาะ จนปัจจุบันก็ยังสามารถนำแบบฝึกหัดกลับมาใช้อีกครั้งกับนักเรียนรุ่นต่อไปได้ เพราะการฟื้นฟูการเรียนรู้ ไม่ได้เป็นเพียงแค่โครงการที่เมื่อจบงบประมาณแล้วต้องจบไป แต่คือการส่งต่อความรู้ให้กับนักเรียนในรุ่นต่อๆไปในอนาคตด้วยเช่นกัน

The post ปลดล็อกและฟื้นฟูการเรียนรู้ถดถอย เรื่องราวชวนใจฟู จากโรงเรียนอนุบาลสมุทรสาคร อำเภอเมือง จังหวัดสมุทรสาคร first appeared on กสศ..

แม้จะเจอความท้าทาย แต่ด้วยใจมุ่งมั่นที่ไม่ท้อถอยของทั้งโรงเรียน ทำให้โรงเรียนวัดยกกระบัตร (ชุบราษฎร์นุสรณ์) ได้พบแนวทางการฟื้นฟูการเรียนรู้ถดถอย จนทำให้การเรียนรู้ของเด็กดีขึ้น และในบทความนี้ได้เรียบเรียง Learning Recovery ที่จริงใจของโรงเรียนไว้ดังนี้

สภาพปัญหา

สถานการณ์การแพร่ระบาดของเชื้อไวรัสโควิด-19 ทำให้นักเรียนต้องเรียนออนไลน์ ถึงแม้ว่าในช่วงที่เรียนออนไลน์นั้น ครูทุกคน รวมถึงครูณัฐฐาพร วงษ์คำ (ครูกุ้ง )ครูประจำชั้นป.3 ได้พยายามทุ่มเท ให้ความรู้ที่มีแก่นักเรียนไปเท่าไหร่ แต่เมื่อเปิดเทอมมากลับพบว่า ‘ทุกอย่างที่สอนไปต้องเริ่มต้นนับหนึ่งใหม่หมด’ ครูณัฐฐาพรกล่าวว่า “เด็กประถมอย่างแรกคือต้องอ่านได้ และคิดคำนวณเป็น เราคาดหวังว่าเด็กต้องคำนวณได้ แต่พอเปิดมาสิ่งที่เราต้องเจอคือ อะไรที่เคยไปตอนเรียนออนไลน์ เปิดเทอมมาคือต้องตั้งต้นใหม่ เริ่มจากศูนย์ จากที่เราตั้งเป้าหมายจะต้องได้สอนต่อเนื่อง แต่เราต้องกลับไปนับหนึ่งใหม่” 

นอกจากความรู้ด้านวิชาการของนักเรียนถดถอยแล้ว พฤติกรรมของนักเรียนก็เปลี่ยนไปเช่นกัน “เด็กไม่มีระเบียบวินัย พอเปิดเทอมมาแล้วอาการหนัก อาการหนักที่ว่า คือ ซนมากกว่าปกติ พูดไม่ฟัง คำสั่งแรกไม่ฟัง ต้องย้ำถึง 3 ครั้งจะฟัง ซึ่งแตกต่างจากเมื่อก่อนตรงที่ว่า เด็กมาโรงเรียน เขาจะรู้ว่า 8.00 น. ต้องเข้าแถว แต่พออยู่บ้านนานๆ ทำให้เด็กมาไม่ทันเข้าแถว เพราะยังไม่ตื่นนอน มาสายมาก 9.00-10.00 น. บางคนก็ไม่มาเลย แล้วผู้ปกครองก็ตามใจ เลยพยายามคุยกับผู้ปกครองว่าสายยังไงก็ให้มา เพราะอยู่บ้านก็ไม่ได้เรียน” 

จากปัญหาที่พบ ครูณัฐฐาพรจึงตั้งเป้าหมายในการฟื้นฟูการเรียนรู้ถดถอยของนักเรียนทั้งหมด 2 ด้าน ด้านที่ 1 คือ ด้านวิชาการในวิชาคณิตศาสตร์ ส่วนด้านที่ 2 คือ ด้านอารมณ์และสังคมของนักเรียน ดังนี้ 

Learning Recovery

1.ย้อนทวนเนื้อหาเก่าที่ง่าย เพื่อกระตุ้นการต่อยอดเนื้อหาใหม่ 

ตั้งแต่เปิดเทอมมา ครูตั้งความหวังว่าจะเริ่มต้นสอนเนื้อหาต่อเนื่องจากการเรียนออนไลน์ แต่เมื่อพบว่านักเรียนจดจำสิ่งที่สอนไม่ได้เลย ทำให้ต้องเริ่มต้นสอนใหม่ ซึ่งครูจึงได้ปรับการเรียนเปลี่ยนการสอนในวิชาคณิตศาสตร์โดยใช้วิธีการย้อนทวนเนื้อหาเก่าที่ง่ายก่อน เพื่อเป็นการกระตุ้นให้นักเรียนรู้สึกอยากเรียน ยกตัวอย่าง จากเดิมนักเรียนชั้นป.3 ต้องเรียนเลขจำนวนไม่เกินกว่าหลักแสน แต่ครูจะต้องพานักเรียนย้อนทวนเนื้อหาจากหลักร้อยก่อน แล้วค่อยเพิ่มระดับความยากขึ้นไปเรื่อยๆ ถึงแม้ว่าจะใช้เวลานานกว่าปกติ แต่เราต้องย้ำจนกว่าเขาจะทำได้ ไม่อย่างนั้นจะต่อยอดต่อไปไม่ได้เลย

2.ใช้เกมเพื่อดึงความสนใจของนักเรียน

จากเดิมที่เคยสอนเน้นให้ทำแบบฝึกหัดเยอะๆ แต่หลังจากเกิดโควิดมา ในวิชาคณิตศาสตร์ของเราเปลี่ยนมาเล่นเกมมากขึ้น เนื่องจากเด็กอยู่บ้านนาน ทำให้เขาขาดความสนใจในการเรียน และการจดจ่อในสิ่งที่เรียนก็ไม่เท่าเดิม ดังนั้น ครูจึงต้องหาเกม เช่น เกมบิงโก เกมบันไดงู มาดึงดูดความสนใจของเด็ก เพื่อให้เด็กไม่เบื่อกับการเรียน และเชื่อมโยงกับเนื้อหาที่เรียนด้วย

3.ทำแบบฝึกหัดเสริมเพิ่มมากขึ้น 

จำนวนข้อในแบบฝึกของหนังสือเรียนปกติไม่เพียงพอ สำหรับเด็กที่หยุดเรียนไปนานๆ เพราะเด็กกลุ่มนี้จะต้องได้ผ่านกระบวนการของการคิดย้ำ และทำบ่อยๆ การที่ได้งบสนับสนุนจากกสศ. โรงเรียนก็ได้นำมาจัดทำแบบฝึกทักษะออกมาเป็น 4 เล่ม ได้แก่ การบวก การลบ การคูณ และการหาร นักเรียนทุกคนจะได้ทั้งหมด 4 เล่ม โดยที่ครูจะต้องย้ำซ้ำทวนบ่อยๆ พอเขาทำได้แล้ว เราก็เอาเกมเข้ามาแทรกกับเนื้อหาที่เรียนในห้องปัจจุบัน นักเรียนก็จะมีส่วนร่วมกับห้องเรียนมากขึ้น เขาจะไม่รู้สึกว่าตามเพื่อนไม่ทัน

4.แบบฝึกหัด 5 ข้อก่อนเข้าเรียน 

ในทุกๆ วันก่อนที่จะเริ่มเรียนวิชาแรก ครูจะขึ้นโจทย์ที่หน้ากระดานในวิชาเลขทุกครั้ง เพื่อฝึกกระบวนการคิดจากการตอบโจทย์ปัญหาทุกเช้า ซึ่งก่อนหน้านี้ไม่เคยมีการให้นักเรียนทำโจทย์เพิ่ม แต่หลังจากที่เปิดเทอมมา ครูอยากสร้างนิสัยให้นักเรียนได้ฝึกคิดทุกวันตอนเช้าจนเกิดความเคยชิน วันไหนที่ไม่ได้ขึ้นโจทย์ นักเรียนก็จะเดินมาถามว่า ‘วันนี้มีโจทย์อะไรบ้าง’ และเขาก็จะตีเส้นหน้ากระดาษรอให้เราขึ้นโจทย์ ยิ่งพอเขาได้ลงมือทำบ่อยๆ เขาก็จะชำนาญการคิดเลขมากขึ้น 

5.ทำให้คณิตศาสตร์เป็นรูปธรรมมากขึ้น 

แนวคิดของวิชาคณิตศาสตร์ค่อนข้างเป็นนามธรรม เช่น การยืม ครูมักบอกเด็กๆว่าให้ยืมมา ซึ่งจริงๆ เด็กไม่เข้าใจว่า “ยืม” คืออะไร ครูจึงออกแบบสื่อใน Learning Box ให้เป็นรูปแบบที่เด็กจับต้องได้ เช่น เราสอนเรื่องการกระจาย เราจะมีสื่อกระดาษรูปกล่อง 1 ใบใหญ่ และจะมีรูปกล่องเล็กๆ อีก 10 ใบ ใช้คู่กัน เด็กก็จะได้จับและนับกล่องกระดาษตามโจทย์ที่เรากำหนดให้ โดยที่ไม่ใช่แค่เขียนคำตอบลงสมุดเท่านั้น แต่เรามีสื่อให้เด็กจับต้องได้ ช่วยเพิ่มเรื่องกระบวนการคิดให้เป็นขั้นตอนมากขึ้น

6.ใช้สื่อใน Learning Box

 โรงเรียนเรียกว่า Math Box ในกล่องประกอบไปด้วย เกมบันไดงู เรื่องการบวกลบคูณหาร เกมบิงโกคูณหาร และเป็นสื่อกระดาษที่สอนเรื่องแยกหน่วย และการกระจาย นอกจากนี้ ยังมีเชือกกระโดดเพื่อฟื้นฟูการถดถอยของร่างกายด้วย โดยมีหลักการการเลือกสื่อ คือ จะเลือกสิ่งที่หาไม่ได้จากในห้องเรียน เป็นพวกเกมต่างๆ เช่น รูบิค บิงโก หรือโดมิโน่ เป็นการให้นักเรียนเรียนปนเล่น เพราะเด็กจะรู้สึกว่าการเรียนรู้ไม่ได้ยากอย่างที่คิด เหมือนเขาได้เรียนรู้โดยที่ไม่รู้ตัว และที่สำคัญคือ เด็กจะสามารถจดจำเนื้อหาได้ โดยไม่ได้รู้สึกเครียด

7.นั่งสมาธิก่อนเข้าเรียน

จะให้นั่งสมาธิที่ไม่ใช่แค่หลับตาเฉยๆ แต่จะให้นักเรียนสังเกตลมหายใจเข้าและออกตัวเอง เพื่อให้เขาสงบและสามารถกำกับตัวเองได้ เป็นการเตรียมความพร้อมก่อนเริ่มเรียนในแต่ละวัน 

8.จัดรูปแบบการเรียนเป็นกลุ่มมากขึ้น 

จากสถานการณ์โควิดที่นักเรียนไม่ได้เจอเพื่อน ทำให้เมื่อเปิดเทอมครูจะพยายามให้นักเรียนนั่งเรียนด้วยกันเป็นกลุ่ม เพื่อให้ครูสามารถสังเกตพฤติกรรมของเขาได้ชัดเจนขึ้น เช่น เขาสามารถทำงานร่วมกับเพื่อนได้ไหม เขาช้ากว่าเพื่อนหรือเปล่า เพื่อนสามารถสอนการบ้านได้ไหม เป็นต้น และหลังจากนั้น เราจึงต้องจัดกลุ่มใหม่ เพื่อแยกว่ากลุ่มไหนเรียนได้ หรือกลุ่มไหนยังต้องพัฒนาด้านใดอีก ทำให้ครูเข้าถึงเด็กได้มากขึ้น 

ความภาคภูมิใจของครู

1.นักเรียนมีพัฒนาด้านภาษาและคณิตศาสตร์ที่ดี 80% เมื่อเปิดเทอมมาช่วงแรกนักเรียนทุกคนต้องเริ่มจากศูนย์พร้อมกันเกือบทั้งหมด มีนักเรียนเป็นบางคนเท่านั้นที่ไม่ต้องเริ่มใหม่ ครูณัฐฐาพรได้ยกตัวอย่าง “เด็กชายวราวุธ สามัญ จากเดิมคือตั้งหลักตัวเลขไม่ได้ ไม่รู้เรื่องการบวกและลบเลย แต่หลังจากที่ได้ดำเนินการฟื้นฟูการเรียนรู้ถดถอย โดยให้เขาทำแบบฝึกทักษะบวกลบเลขบ่อยขึ้น จนนักเรียนสามารถทำได้ และทำได้ดีมากด้วย จนตอนหลังเขารักในวิชาคณิตศาสตร์ไปเลย” 

2.นักเรียนรู้สึกอยากที่จะเรียนรู้  และชอบที่จะเรียน สมมติวันไหนที่ครูติดธุระ จะมีเด็กนักเรียนเดินมาตามให้ขึ้นโจทย์กระดาน ซึ่งสิ่งนี้ทำให้เรารู้สึกชื่นใจมาก “มันชื่นใจมาก เมื่อเด็กที่เราสอนเขาสามารถทำได้ และพอทำได้เขาก็จะมีความสุขกับการเรียนเลข เราเลยรู้สึกดีที่ทำให้เด็กที่ไม่ชอบเลข กลับมาชอบเลขได้ทั้งที่เราไม่ใช่ครูเลข เด็กเดินมา

บอกว่า ‘ครูหนูอยากเรียนเลขจังเลย’ มันทำให้เรารู้สึกปลื้มใจ มันรู้สึกดีที่เด็กมาตาม เพราะเราสามารถทำให้เขารู้สึกว่าเลขเป็นส่วนหนึ่งของชีวิตประจำของเขา ซึ่งเรารู้สึกว่าสิ่งที่ทำประสบความสำเร็จแล้ว” 

ก้าวต่อไป

ครูณัฐฐาพรยังคงมีปณิธานกับตัวเองว่า จะยังคงรักษาคุณภาพการสอนของตนเองอย่างต่อเนื่อง โดยให้นักเรียนได้เรียนปนเล่น ผ่านการใช้สื่อต่างๆ ที่ได้รับการสนุบสนุนจากกสศ. เช่น Learning  Box จนกระทั่งทุกวันนี้ เด็กรุ่นปัจจุบันก็ยังคงใช้งานอยู่ เพราะการพัฒนาด้านการเรียนรู้เป็นกระบวนการที่ต้องทำอย่างต่อเนื่อง ไม่มีวันจบสิ้น 

“ถ้าไม่มีโควิด เราคงไม่สอนแบบนี้ เพราะปัญหาของเด็กคงไม่เยอะขนาดนี้ เด็กเข้าใจยากขึ้น เราเลยต้องหาอะไรที่ทำให้เด็กเข้าใจได้ง่ายขึ้น อยากเปลี่ยนให้เด็กหนึ่งที่ไม่รู้อะไรเลย ให้มีความอยากรู้ อยากที่จะเรียน และรักที่จะเรียนรู้มากขึ้น และเราเชื่อมั่นว่าเด็กทุกคนมีศักยภาพและสามารถทำได้ ไม่มีอะไรยากเกินความสามารถของตัวเอง เหมือนกับตัวเองที่ไม่ได้จบเลขมา แต่สามารถสอนเลขได้ เพราะการเป็นครูนั้นต้องหมั่นพัฒนาตัวเองต่อไปเรื่อยๆ” ครูณัฐฐาพรกล่าว

The post เคสฟื้นฟูที่ท้าทาย แต่ไม่ท้อถอย Learning Recovery ที่จริงใจ ของโรงเรียนวัดยกกระบัตร (ชุบราษฎร์นุสรณ์) อำเภอ บ้านแพ้ว จังหวัดสมุทรสาคร first appeared on กสศ..

เพราะด้วยความที่เป็นโรงเรียนขยายโอกาส มีนักเรียนอยู่ในช่วงวัยของวัยรุ่น  ทำให้ปัญหาที่เกิดขึ้นส่วนใหญ่เป็นเรื่อง พฤติกรรม และการแสดงออกทางอารมณ์ของนักเรียน เช่น ปัญหาทะเลาะวิวาทในโรงเรียน ปัญหายาเสพติด เป็นต้น อีกทั้ง 80% บริบทผู้ปกครองของนักเรียน ประกอบอาชีพทำสวนมะพร้าว สวนฝรั่ง และรับจ้างทั่วไป ทำให้พ่อแม่ไม่มีเวลามาดูแลทั้งในด้านวิชาการ และส่งเสริมพฤติกรรมเชิงบวกให้แก่นักเรียน แต่ข้อดีของโรงเรียนคือ มีวิทยาลัยการอาชีพบ้านแพ้วอยู่ติดกับรั้วโรงเรียน และได้มีการทำ MOU ร่วมกัน ทำให้นักเรียนม.3 สามารถไปฝึกทักษะอาชีพทุกสัปดาห์ สัปดาห์ละ 2 ชั่วโมงได้ โดยมีวิชาให้เลือก ได้แก่ งานไฟฟ้า งานอาชีพ เป็นต้น ซึ่งการมีโครงการนี้ ก็ได้ช่วยแบ่งเบาภาระผู้ปกครองในเรื่องการไปรับ-ส่ง และการหารายได้ระหว่างเรียนไม่มากก็น้อย 

เมื่อโควิดระบาด การเรียนหยุดชะงัก จนการเรียนรู้ของเด็กๆ ถดถอย แต่โรงเรียนได้หาแนวทางฟื้นฟูด้วยการเปิดพื้นที่รับฟังและเปิดหัวใจ ซึ่งแนวทางเหล่านี้ได้ถูกถอดบทเรียนไว้ในบทความนี้แล้ว

สภาพปัญหา

ในฐานะครูที่ครูเทียนฤทัย ทองใบอ่อน ซึ่งทั้งสอนคณิตศาสตร์และเป็นฝ่ายปกครองด้วย จึงจับสัญญาณความผิดปกติของพฤติกรรมนักเรียนได้อย่างชัดเจน หลังจากที่เปิดเทอมจากช่วงหยุดยาวด้วยผลกระทบของเชื้อไวรัสโควิด-19 ไปนาน 

ครูเทียนฤทัยซึ่งสอนคณิตศาสตร์ ป.6-ม.3 ได้เล่าให้ฟังว่า “เด็ก ม.1-3 เป็นรุ่นที่เจอปัญหาโควิดหมดเลย และปัญหาที่เกิดขึ้น คือเด็กม.3 เพราะเจอปัญหาตั้งแต่ป.6 เรารู้สึกว่าเรื่องมันเยอะขึ้น คือ ปัญหาเด็กควบคุมอารมณ์ตัวเองไม่ได้ เปลี่ยนไปตั้งแต่อยู่บ้านนานๆ นิสัยเปลี่ยนมาก ด้านอารมณ์และด้านความคิด ล่าสุด นักเรียนบีบคอเพื่อน เพราะเพื่อนเอาดินน้ำมันปา เรามองว่าถ้าเด็กถูกกล่อมเกลาด้วยสภาพแวดล้อมที่ดีมาตลอดอย่างต่อเนื่อง เหตุการณ์พวกนี้ก็อาจจะไม่เกิดขึ้นและไม่รุนแรงเท่านี้”

จากปัญหาที่พบ ครูเทียนฤทัยจึงได้ตั้งเป้าหมายในการเปิดเทอมใหม่ว่า “ฉันอยากรู้จักนักเรียนมากขึ้น” “เพราะหยุดไปนานเราไม่รู้เลยว่าความคิด หรือทัศนคติของเขาเป็นยังไงบ้าง เลยแจกกระดาษให้นักเรียนลองเล่าว่าในช่วงโควิดที่ปิดไป นักเรียนทำอะไร ที่ไหน อย่างไรบ้าง หรือให้นักเรียนเล่าความประทับใจ เพื่อเป็นการแลกเปลี่ยนความคิด ชีวิต ความรู้สึกในช่วงที่ผ่านมา” 

การเปิดพื้นที่รับฟังความคิดเห็นจึงเป็นหนึ่งในวิธีการฟื้นฟูการเรียนรู้ถดถอยของครูเทียนฤทัย แต่ยังมีอีกหลายวิธีการที่ครูได้ทำเพื่อช่วยนักเรียนฟื้นฟูการเรียนรู้ทั้งในด้านวิชาการ และด้านสังคมและอารมณ์ ดังนี้ 

Learning Recovery

1.ใช้แบบประเมินทดสอบด้านความรู้และด้านอารมณ์ และสังคมของนักเรียน 

ครูได้มีการสังเกตเด็กนักเรียนหญิงคนหนึ่งที่เคยสอนตอนเขาอยู่ป.5 เขาทำงานค่อนข้างช้า ไม่เคยส่งงานตรงเวลาทันเพื่อน และที่สำคัญคือมีพฤติกรรมรุนแรง เวลาไม่พอใจก็จะทำลายข้าวของ ผลักโต๊ะ โยนโต๊ะ ครูเห็นว่าพฤติกรรมแบบนี้อาจไม่ปกติ จึงได้ดำเนินการดังนี้ 

• ครูใช้แบบคัดกรองเบื้องต้น เริ่มต้นจากอ่านและการเขียนก่อน 
• ครูวิเคราะห์ผลจากแบบคัดกรอง และส่งผลไปให้โรงพยาบาล หลังจากนั้นโรงพยาบาลจะส่งผลกลับมา ซึ่งผลการวินิจฉัยปรากฎว่านักเรียนมีความเสี่ยงเรื่องการเรียนรู้ช้า
• ครูทำนัดกับคุณหมอเฉพาะทาง เพื่อวางแผนการรักษาต่อไป
• ครูสื่อสารกับผู้ปกครอง และสื่อสารถึงผลกระทบที่ดีขึ้นของการรักษาอย่างต่อเนื่องเพื่อให้ผู้ปกครองยอมรับและเปิดใจที่จะร่วมดูแลนักเรียนไปพร้อมกัน

2.รู้จักนักเรียนทุกคน  

การรู้จักนักเรียนผ่านการให้นักเรียนเขียน หรือเล่าความรู้สึกของตนเอง ทำให้เราไม่ตัดสินเด็ก “ก่อนหน้านี้มีนักเรียนชั้นป.6 เขาบริโภคสื่อมากเกินไปจนเขาไม่เห็นว่าคนอื่นทำอะไรกันบ้าง อาจจะเป็นเพราะว่าผู้ปกครองไม่มีเวลาดูแล ลูกเลยนั่งดูแต่โทรศัพท์ พอเราให้เขาเขียนถึงอาชีพที่อยากทำ เลยอยากจะเป็นแต่ Youtuber กัน นอกจากนี้ ยังพบว่ามีนักเรียนคนหนึ่งเขียนว่าอยากเป็น ‘นักฆ่า’ อยู่ชั้นป.4 ที่เขาตอบแบบนั้นเพราะว่าเขาติดเกมเราก็เลยเข้าไปคุยกับเขาว่า บนโลกนี้มีอาชีพมากมายที่เด็กเป็นได้นะ และอาชีพที่เด็กอยากเป็นก็ไม่ได้เป็นอาชีพที่ดี ทำให้คนอื่นเดือดร้อน ครูต้องใช้วิธีการพูดคุยกับเด็กอย่างละเอียดเป็นรายบุคคลเลย” 

ซึ่งก่อนหน้านี้ครูเคยใช้วิธีการตีเด็กคนหนึ่ง เพราะเขาไม่ส่งการบ้าน พอไปเยี่ยมบ้านแล้วพบว่าแม่ไม่มีตังจ่ายค่าไฟ แม่เลิกงานดึก ทำให้เด็กคนนี้ต้องรอแม่เลิกงาน เขาเลยไปรอที่ร้านเกม กลายเป็นว่าถูกปลูกฝังด้วยเกม ทำให้เรารู้เลยว่าเด็กคนหนึ่งมีปัญหามากมายซ่อนอยู่ เราเลยคิดว่า เราต้องรู้จักเด็กก่อนว่าเด็กคนนี้เป็นยังไง บางคนแต่งตัวดี แต่ก็อาจไม่ได้มีชีวิตการเป็นอยู่ที่ดี นอกจากนี้ การรู้จักเด็กมากขึ้น ก็ช่วยเรื่องภาวะการเรียนรู้ถดถอย เพราะทำให้เราได้ปรับทัศนคติของตัวเอง และจัดการเรียนการสอนให้เหมาะสมกับเด็กได้ง่ายขึ้น 

วิธีการเริ่มต้นรู้จักนักเรียน อาจจะลองแค่การตั้งคำถามง่าย เช่น ‘วันนี้กินข้าวเช้ามาหรือยัง’ ‘ใครทำกับข้าวให้กิน’ และลองสังเกตอาการ ท่าทาง และคำตอบของนักเรียนดู จะช่วยให้เราเข้าไปอยู่ในโลกของนักเรียนมากยิ่งขึ้น 

3.เสริมพลังบวกให้แก่นักเรียน 

การชื่นชมทำให้เด็กเห็นคุณค่าตัวเอง เพราะเขารู้สึกว่า ‘เขาถูกเห็น ถูกใส่ใจ และเขาจะอยากมาเรียนทุกวัน’ วิธีการเสริมแรงเชิงบวก ทำได้ดังนี้ 

• วิธีที่1 : การเสริมพลังบวกอาจเริ่มต้นด้วยการถามไถ่สถานการณ์ของนักเรียนเสมอว่า ‘มีใครรังแกไหม’ ‘มาโรงเรียนช่วงนี้มีความสุขดีไหม’ การสื่อสารกับเด็กบ่อยๆ ทำให้เด็กรู้สึกว่าครูใส่ใจเขา และรักเขา 
• วิธีที่2: แทนที่จะตีหรือดุว่าทันที แต่เราใช้วิธีการพูดถึงผลกระทบที่จะเกิดขึ้นกับพฤติกรรมของเขา เขาจะได้รู้ว่าสิ่งที่ทำมันดีหรือไม่ดียังไง 
• วิธีที่3: สร้างความไว้เนื้อเชื่อใจให้กับนักเรียน เช่น การเปิดพื้นที่ให้นักเรียนเขียนความรู้สึก และความคิดเห็นอย่างสม่ำเสมอ 

4.ส่งเสริมด้านกีฬา 

เด็กมัธยมชอบทะเลาะวิวาทกัน ครูจึงสนับสนุนเรื่องกีฬาให้แก่เขา ซึ่งก่อนที่จะปิดเทอมช่วงโควิด จะไม่ได้มีการเล่นกีฬาในช่วงพักกลางวัน แต่ตอนนี้ในช่วงคาบพักกลางวันจะมีครูพละมาช่วยจัดกิจกรรมกีฬาให้แก่นักเรียน 

5.เยี่ยมบ้านนักเรียน 100% 

6.ใช้ Learning Box กระตุ้นการเรียนรู้ 

ตั้งแต่ที่ได้รับทุนสนับสนุนจากกสศ.โรงเรียนก็นำมาซื้อสื่ออุปกรณ์ใส่ Learning Box ให้กับนักเรียนเป็นช่วงชั้น Learning Box ช่วยให้เด็กที่ไม่มีอุปกรณ์การเรียนรู้ สามารถเข้าถึงการเรียนรู้ได้เท่าเทียมเพื่อน โดยเฉพาะวิชาคณิตศาสตร์ อุปกรณ์ที่จำเป็นคือ วงเวียน ครึ่งวงกลม และไม้โปร เมื่อไหร่ที่เรียนเรื่องการวัดมุม พบว่านักเรียนบางคนไม่มีอุปกรณ์ทุกครั้ง Learning Box จึงเข้ามาช่วยในการจัดการเรียนรู้ได้ และเด็กได้ลงมือทำทุกคน เพราะฉะนั้น Learning Box ช่วยให้นักเรียนได้ใช้สื่อที่เท่าเทียมกัน  

นอกจากนี้ การใช้สื่อหรืออุปกรณ์ใน Learning Box ก็เชื่อมโยงกับการเรียนตามช่วงวัยของนักเรียนด้วย เช่น แผนที่โลก เป็นของพี่มัธยม เพื่อจะได้ใช้ควบคู่กับวิชาเรียน ต่อมาคือ รูบิค พจนานุกรม และหนังสือเล่มเล็ก เช่น เรื่องโลกของฉัน ปริศนาหาของ ให้กับน้องชั้น ป.4 – 6 เพื่อฝึกและปลูกฝังมารยาท ส่วนชั้น ป.1 – 3 จะให้ตารางสูตรคูณ และบัญชีคำพื้นฐานที่เป็นสื่อสร้างสรรค์ และปูพื้นฐานเรื่องการอ่าน ซึ่งถึงแม้ว่าโครงการจะจบไปแล้ว แต่ Learnig Box ก็ยังคงใช้เป็นสื่อให้แก่นักเรียนได้เสมอ 

7.PLC ร่วมกับเพื่อนครูในโรงเรียนและเครือข่าย 

โรงเรียนจะใช้กระบวนการ PLC เป็นประจำ ทำเป็นช่วงชั้น มีเป้าหมายเพื่อปรับเปลี่ยนพฤติกรรมและส่งเสริมด้านวิชาการ เพราะครูในช่วงชั้นจะได้รู้จักพฤติกรรมลึกๆ ของเด็กมากขึ้น และพยายามแก้ไขปัญหาร่วมกัน แต่ถ้าปัญหาไหนเป็นเรื่องใหญ่ที่แก้ไขไม่ได้ ครูก็สามารถขอความช่วยเหลือจากผู้บริหารได้ เช่น ปัญหาเรื่องอาวุธ และยาเสพติด นอกจากนี้ โรงเรียนยังมี PLC ในระดับเครือข่ายโรงเรียน จากการสนับสนุนของกสศ.และสตาร์ฟิชเอ็ดดูเคชั่น โดยการรวมเครือข่ายโรงเรียนในจังหวัดสมุทรสาครที่แก้ไขปัญหาการเรียนรู้ถดถอยได้มาแลกเปลี่ยนองค์ความรู้กัน

ความภาคภูมิใจของครู 

1.โรงเรียนมีผลสัมฤทธิ์จากการสอน ONET สูงกว่าระดับประเทศ 

ครูเทียนฤทัยเล่าให้ฟังว่า “ทั้งที่ก่อนช่วงโควิด ผลสอบ ONET ของโรงเรียนต่ำกว่าเกณฑ์ แต่หลังจากที่การทำกิจกรรมฟื้นฟูการเรียนรู้ถดถอย และเปลี่ยนรูปแบบการเรียนการสอน ใช้ Learning Box และนำเทคโนโลยีเข้ามาช่วย ทำให้ผลคะแนนมากขึ้น” 

2.นักเรียนมีการพัฒนาที่ก้าวกระโดดเมื่อเปิดเทอมมาออนไซต์ 

จากนักเรียนที่ไม่ประสบความสำเร็จในการเรียนออนไลน์ ปิดกล้อง และเล่นแต่เกม แต่พอเปิดมาออนไซน์ ทำให้เด็กได้กลับมาอยู่ในวงจรและสภาพแวดล้อมที่ดีขึ้น เช่น มีการส่งงานมากขึ้น จนกระทั่งได้รับรางวัลเหรียญทอง การแข่งขันคิดเลขเร็ว 

3.นักเรียนมีพฤติกรรมรุนแรงที่ลดลงและมีความรับผิดชอบมากขึ้น 

ครูเทียนฤทัย ยกตัวอย่างกรณีเด็กหญิงเอ (นามสมมติ) หลังจากที่ฟื้นฟูด้านพฤติกรรมของนักเรียนด้วยการพาไปพบหมอ และใช้การเสริมแรงเชิงบวกก็ทำให้นักเรียนเห็นคุณค่าในตัวเองเพิ่มมากขึ้น ครูในโรงเรียนหลายคนช่วยกันชื่นชมในสิ่งที่เขาทำได้ดี เช่น เขาลายมือสวย ครูก็พาเขาไปประกวดคัดลายมือ นอกจากนี้ มีพัฒนาการเรื่องความรับผิดชอบ จากที่ส่งการบ้านน้อยมาก ส่ง 3 ชิ้นจาก 10 ชิ้น จนตอนนี้กล้าที่จะเข้ามาถาม ไม่ลอกการบ้านเพื่อนเหมือนก่อน กลายเป็นว่าชอบทำการบ้านและมาส่งงานทุกครั้ง ไม่เคยขาด

ก้าวต่อไป

ปัญหาเรื่อง Learning loss เป็นเรื่องที่ทำได้ต่อไปเรื่อยๆ จนปีนี้ก็นำกิจกรรมไปใส่ในแผนปฏิบัติการ เช่น กิจกรรม Openhouse มีเป้าหมายเพื่อที่จะเผยแพร่องค์ความรู้จากโครงการฟื้นฟูความรู้ถดถอยไปยังโรงเรียนในเครือข่ายสหวิทยาเขต ประกอบไปด้วย โรงเรียนวัดกระโจมทอง โรงเรียนวัดหลักสองราษฎร์บำรุง โรงเรียนวัดคลองตันราษฎร์บำรุง โรงเรียนบ้านคลองตัน โรงเรียนไทยรัฐวิทยา 9 โรงเรียนวัดธรรมเจดีย์ศรีพิพัฒน์ โรงเรียนวัดเจ็ดริ้ว และโรงเรียนบ้านรางสายบัว 

ครูเทียนฤทัยบอกว่าตั้งแต่ทำโครงการฟื้นฟูการเรียนรู้ถดถอยที่ผ่านมา ทำให้วิธีการสอนเปลี่ยนไปจากเมื่อก่อนมาก “สมัยก่อนเราแค่สอนและตรวจการบ้าน เพราะเชื่อว่าการตรวจการบ้านจะทำให้รู้จักนักเรียนมากขึ้น แต่มันเป็นแค่ส่วนเล็กน้อย ต่อมาเราได้ตั้งคำถามกับตัวเองเพิ่มหลังจากที่ปิดเทอมไปนานๆ พอเปิดเทอมมาพบว่า “ทำไมเด็กทำไม่ได้” เราพยายามหาคำตอบมากขึ้นและปรับเปลี่ยนวิธีการสอนให้เป็นแบบ Active Learning คือ การให้พื้นที่นักเรียนได้ยกมือถามและได้ตอบ เหมือนเราได้แลกเปลี่ยนเรียนรู้ และครูต้องจุดประกายให้เขา ให้นักเรียนได้คิด และลงมือทำ เท่านี้นักเรียนก็ active แล้ว” 

The post เปิดพื้นที่รับฟังและเปิดหัวใจ แนวทางฟื้นฟูการเรียนรู้ถดถอย จากโรงเรียนวัดเจ็ดริ้ว (สาครกิจโกศล) อำเภอบ้านแพ้ว จังหวัดสมุทรสาคร first appeared on กสศ..

โรงเรียนจึงแก้ปัญหาโดยการให้ครูธุรการเข้าสอนชั้นอนุบาล ส่วนครูท่านอื่นๆ มีจำนวนชั่วโมงสอน 30 ชั่วโมงต่อสัปดาห์ ซึ่งถือว่าเป็นชั่วโมงการทำงานที่เยอะมาก บวกกับสภาพครอบครัวของนักเรียน 80 % ของผู้ปกครองประกอบอาชีพชาวสวนและรับจ้างทั่วไป จึงไม่มีเวลามาสอนการบ้านให้กับลูกๆ  ภารกิจทุกอย่างจึงตกเป็นหน้าที่ของคุณครูเกือบร้อยเปอร์เซ็นต์ แต่ข้อดีคือด้วยจำนวนนักเรียนที่น้อย ครูสามารถดูแลเด็กๆ ได้ทั่วถึง ทำให้เห็นพฤติกรรมของนักเรียนที่เปลี่ยนแปลงไปตั้งแต่มีการปิดเทอมยาวในช่วงที่เกิดการแพร่ระบาดของเชื้อโควิด-19 

และนี่คือเส้นทางการฟื้นฟูการเรียนรู้ถดถอย จากโรงเรียนวัดดอนโฆสิตาราม ที่ถูกถอดบทเรียนไว้ในบทความนี้แล้ว

สภาพปัญหา

1. นักเรียนเกือบ 100% อ่านไม่ออก-เขียนไม่ได้ จากการประเมินแบบคัดกรองการอ่านออกเขียนได้ พฤติกรรมที่สังเกตเห็นคือ นักเรียนหลงลืมสระ และนักเรียนอ่านสะกดคำไม่ออก 

2. นักเรียนมีพฤติกรรมที่เปลี่ยนไป พูดคำหยาบกับเพื่อน ไม่ว่าจะเป็นช่วงพักเที่ยง หรือพูดในที่สาธารณะ อย่างเช่น ในวัด จนกระทั่งพระคุณเจ้าและผู้ปกครองมาฟีดแบ็กกับครูว่านักเรียนพูดจาไม่เพราะเลย ซึ่งเป็นคำสบถที่ใช้ในเวลาเล่นเกม 

3. นักเรียนบางคนมีความบกพร่องทางการเรียนรู้ สังเกตจากอาการที่อยู่ไม่นิ่ง และหลงลืมสิ่งที่สอนอย่างรวดเร็ว 

Learning Recovery

จากปัญหาที่พบ ผู้อำนวยการและครูทั้งโรงเรียนจึงตั้งเป้าหมายร่วมกันในการฟื้นฟูการเรียนรู้ถดถอย โดยจัดลำดับความสำคัญเร่งด่วนที่จะต้องฟื้นฟู คือ การอ่านออก-เขียนได้ ทำควบคู่ไปกับการฟื้นฟูทักษะอารมณ์และสังคมของนักเรียน ดังนี้

1. ประเมินการอ่านออก-เขียนได้ของนักเรียนทุกเดือน 

ในปีการศึกษา 2565 ที่ผ่านมา โรงเรียนมีแผนฟื้นฟูการเรียนรู้ถดถอยอย่างเป็นรูปธรรมมากขึ้น มีการเก็บสะสมผลงานการอ่านออกเขียนได้ มีการอ่านซ่อมเสริมทุกครั้ง ซึ่งแตกต่างการประเมินอ่านออกเขียนได้จากที่เคยทำมา เมื่อก่อนครูจะประเมินนักเรียนแค่ภาคเรียนละ 1 ครั้ง แต่ ณ ปัจจุบันครูจะต้องประเมินการเรียนรู้และการอ่านของนักเรียนเข้มข้นและถี่มากขึ้น กลายเป็นประเมินทุกเดือน หรือทุกหน่วยการเรียนรู้ เพื่อให้สามารถติดตามพัฒนาของเด็กได้อย่างต่อเนื่อง 

เช่น การใช้บัญชีคำพื้นฐาน ที่เป็นแบบฝึกหัดให้นักเรียนฝึกอ่าน หลังจากนั้น นักเรียนจะได้คัดตาม และเขียนตามคำบอก เป็นการเพิ่มระดับความยากของการอ่านและเขียนขึ้นไป ซึ่งหลังจากใช้บัญชีคำพื้นฐานแล้ว ครูจะรู้เลยว่านักเรียนมีพัฒานาการดีขึ้นหรือไม่ อ่านคำไหนได้หรือไม่ได้ หรือจะต้องกลับมาอ่านซ้ำที่คำไหน ครูจะได้ช่วยนักเรียนแก้ปัญหาได้ถูกจุด

2. ทำประเด็นท้าทายใน วPA ควบคู่กับการบูรณาการเรื่องการอ่านออกเขียนได้ 

ผู้บริหารคนก่อนมีนโยบายเน้นเรื่องการอ่านออกเขียนได้ โดยให้ครูทำประเด็นท้าทายควบคู่กับการพัฒนานักเรียนเรื่องการอ่านออกเขียนได้ไปด้วย ทำให้ครูมีเป้าหมายที่ชัดเจนในการพัฒนา เพราะถ้านักเรียนอ่านไม่ออก เขียนไม่ได้ นักเรียนจะไม่สามารถเรียนวิชาอื่นๆ ได้เลย เช่น เราทำประเด็นท้าทายในวิชาวิทยาศาสตร์ โดยมีธีมเรื่อง อาหาร ครูได้จัดทำแบบฝึกสำเร็จรูป 1 เล่ม ที่มีการทดสอบเรื่องการอ่านและเขียน โดยอิงจากธีมเรื่องอาหารอยู่ในนั้น เป็นการเชื่อมโยงเนื้อหาให้ใกล้ตัวเด็กมากขึ้น เพิ่มคลังคำศัพท์ที่นอกเหนือจากวิชาภาษาไทยที่ได้เรียนอยู่แล้ว เพิ่มสีสันในเล่มเพื่อให้เด็กรู้สึกอยากเรียนมากยิ่งขึ้น โดยที่นักเรียนจะต้องทำแบบฝึกสำเร็จรูปนี้จนกว่าจะจบ 1 บท แล้วนำมาส่งครู อีกทั้งการมีนโยบายนี้ทำให้ทั้งครูและนักเรียนได้รับประโยชน์ร่วมกันทั้งคู่ (Win-Win Situation) เพราะว่าครูจะต้องทำวิทยฐานะเพื่อเลื่อนขั้นอยู่แล้ว และเด็กก็จะได้พัฒนาการอ่านภาษาไทยในรูปแบบอื่นๆ ด้วย 

3. การจัดค่ายวิชาการ และจัดค่ายคุณธรรม คนคุณธรรม 

โรงเรียนมีการจัดค่ายวิชาการ จำนวน 4 วิชา ได้แก่ ภาษาไทย คณิตศาสตร์ ภาษาอังกฤษ และภาษาจีน โดยมีเป้าหมายเพื่อให้นักเรียนได้เรียน แต่ไม่ต้องเครียด ได้ความรู้และมีความสุขในการเรียนรู้ด้วย โดยที่ครูได้พาวิทยากรภายนอก ไม่ว่าจะเป็นการขอความร่วมมือจากมหาวิทยาลัยราชภัฏจอมบึง และมหาวิทยาลัยราชภัฏบ้านสมเด็จ นำนักศึกษาครูและชาวต่างชาติมาจัดกิจกรรมให้แก่นักเรียน โดยกิจกรรมได้ช่วยพัฒนาทั้งในแง่ของวิชาการ และการพัฒนาทักษะสังคมกับผู้อื่น  

นอกจากนี้ การจัดค่ายที่ชื่อว่า “ค่ายคุณธรรม คนคุณธรรม” ก็ได้ช่วยลดพฤติกรรมที่เด็กพูดคำหยาบ ผ่านการใช้กลไกประธานนักเรียน โดยมีวิธีการคือ ครูพาประธานนักเรียนและน้องๆ มาร่วมกันคิดว่า โรงเรียนของเรามีปัญหาอะไรเกิดขึ้นบ้าง เด็กๆ ก็บอกว่า เรื่องขยะ เรื่องไม่เก็บรองเท้า เป็นต้น แต่มีเด็กบางคนพูดออกมาว่า ปัญหาเรื่องคำหยาบ หลังจากนั้นก็มีการออกแบบแผนการแก้ไขมาเป็น Mind Mapping และได้สร้างกิจกรรมส่งเสริมพฤติกรรมเชิงบวกขึ้นมา เช่น บอร์ดชื่นชมคนเก่งประจำเดือน มีการติดสติ๊กเกอร์คนที่ไม่พูดคำหยาบ และมีการจัดเวทีคนเก่ง เพื่อเป็นการเสริมแรงให้เด็กๆ ในโรงเรียนมีพฤติกรรมเชิงบวกที่ดีขึ้น โดยมีรุ่นพี่ประธานนักเรียนคอยติดตามน้องๆ 

4. จัดการเรียนรู้แบบรายกลุ่ม หรือรายบุคคล 

ตั้งแต่เกิดภาวะการเรียนรู้ถดถอย ยิ่งทำให้ครูต้องรู้จักเป็นรายบุคคลเป็นมากยิ่งขึ้น เพราะเด็กแต่ละคนไม่เหมือนกัน มีความสามารถที่แตกต่างกัน และครูต้องสามารถประเมินผลนักเรียนเป็นรายบุคคลได้ โดยครูอาจจะแบ่งนักเรียนออกมาเป็น 3 กลุ่ม โดยที่ไม่ได้บอกให้นักเรียนให้รู้ว่าเขากำลังถูกแบ่งกลุ่มอยู่ และหลังจากนั้นก็เตรียมการสอนที่แตกต่างกันออกไปในแต่ละกลุ่ม เช่น 

กลุ่มแรกคือกลุ่มเด็กที่ต้องการพัฒนามาก หรือมีความล่าช้ากว่านักเรียนคนอื่นๆ เยอะ สิ่งที่ครูจะต้องทำสำหรับเด็กกลุ่มนี้คือ ลด หรือตัดทอนเนื้อหาของแบบฝึกหัดออกไปก่อน เหลือไว้แค่เพียงประเด็นสำคัญและจำนวนข้อแบบฝึกหัดน้อยๆ เพื่อให้เขาค่อยๆทำความเข้าใจและตามเพื่อนได้ทัน บทบาทของครูสำหรับเด็กกลุ่มนี้คือ การประกบติดชิดใกล้ ทำให้เขาผ่อนคลายเมื่อครูอยู่ใกล้ และใช้เวลาอยู่กับเขามากๆ 

กลุ่มที่สองคือกลุ่มที่พอจะมีพื้นฐานอยู่บ้าง จะใช้วิธีเพื่อนช่วยเพื่อน โดยขอความช่วยเหลือจากเพื่อนที่ทำได้แล้ว ไปช่วยสอนเพื่อนเพิ่มเติม 

กลุ่มที่สามคือกลุ่มเด็กที่มีความสามารถ ครูต้องเสริม เพิ่มเติมเนื้อและแบบฝึกหัดให้เขา ถ้าเขาทำเสร็จเร็วกว่าเพื่อน 

นอกจากนี้ สำหรับเด็กกลุ่มนี้ มีเครื่องมือที่ครูสามารถใช้ส่งเสริมความสามารถของเขาได้ก็คือ เครื่องมือสำรวจแววผู้มีความสามารถพิเศษ แต่ข้อคำนึงที่ครูจุฑารัตน์ฝากไว้สำหรับการใช้เครื่องมือนี้คือ “ครูจะต้องไม่ใช้เครื่องมือนี้ในการตัดสินความสามารถของเด็กแบบร้อยเปอร์เซ็นต์ เพราะเครื่องมือจะมีลักษณะคำถามบางข้อที่ตอบใช่ หรือไม่ใช่  ซึ่งเป็นคำถามปลายปิด เพราะฉะนั้นก่อนที่จะใช้เครื่องมือ ครูจะต้องรู้จักนักเรียนก่อน และพูดคุยกับนักเรียนให้มากที่สุดเกี่ยวกับความชอบและความถนัดควบคู่กับการใช้เครื่องมือไปด้วย ถึงจะเป็นวิธีการที่เหมาะสม” 

5. ประสานงานกับผู้ปกครอง 

สื่อสารความเป็นจริงที่เกิดกับนักเรียน และช่วยหาทางแก้ไขจะสามารถช่วยเหลือนักเรียนได้ทันท่วงที 

ครูจุฑารัตน์ยกกรณีตัวอย่างให้ฟัง “เด็กหญิงพิยะดา วงศ์นามสันต์ ช่วงปี 64 ที่ต้องเรียนออนไลน์ นักเรียนคนนี้ไม่สามารถเรียนออนไลน์ได้เหมือนเพื่อน เนื่องจากฐานะยากจน ครูจึงเข้าไปขอความร่วมมือกับผู้ปกครอง และผู้ปกครองให้ความเข้าร่วมมือ แต่ติดเงื่อนไขว่าผู้ปกครองสามารถสอนหนังสือและทำกิจกรรมร่วมกับน้องได้ตั้งแต่เวลา 19.00 น.เป็นต้นไป ซึ่งช่วงเวลานี้เป็นช่วงเวลาที่เลิกงานของครูแล้ว แต่พอมองไปที่ผลลัพธ์ของสิ่งที่ทำว่า จะเกิดประโยชน์อะไรกับนักเรียน ครูก็ยินดีที่จะทำ โดยมีหน้าที่จัดเตรียมสื่อการสอนให้ และหลังจากเปิดเทอมมา นักเรียนคนนี้มีพัฒนาการที่ดีขึ้นมาก ทำให้สอบ NT (การสอบ National Test) ระดับชั้นป.3 วิชาภาษาไทยได้เต็ม 100 คะแนน เป็นคะแนนที่มากที่สุดในจังหวัดสมุทรสาคร ซึ่งเป็นผลลัพธ์ที่น่าชื่นใจมาก เรารู้สึกดีที่ได้ช่วยเหลือนักเรียนและสามารถการันตีได้เลยว่าเมื่อผู้ปกครองกับครูร่วมมือกัน จะสามารถพัฒนาการเรียนรู้ของนักเรียนได้จริง”

ความภาคภูมิใจของครู

“ความภาคภูมิใจของครู คือ เวลาเห็นผลสอบปลายภาคหรือข้อสอบส่วนกลาง ไม่ว่าจะเป็น NT หรือ ONET พบว่านักเรียนได้คะแนนดี สิ่งนี้การันตีว่าเขามีพัฒนาการด้านการเรียนรู้ที่ดีขึ้น ครูถือว่าประสบความสำเร็จแล้ว” 

1. เด็กมีผลลัพธ์ด้านวิชาการที่ดีขึ้น 

“จากเด็กร้อยละ 80 ที่ได้รับการฟื้นฟูการเรียนรู้ถดถอย ณ ปัจจุบัน รายงานสรุปการดำเนินงาน ปี 2565 พบว่า นักเรียนร้อยละ 92 มีการอ่านออก เขียนได้เพิ่มมากขึ้น ถือว่าโรงเรียนประสบความสำเร็จนับจากปีแรกที่ได้เริ่มฟื้นฟูการเรียนรู้ถดถอยของนักเรียน” 

โดยมีการวัดผลสัมฤทธ์จากการเรียน ข้อสอบกลาง และผลจากแบบคัดกรองการอ่านออกเขียนได้ของเขตพื้นที่ นอกจากนี้ ในวิชาคณิตศาสตร์ มีกรณีตัวอย่างของนักเรียนชื่อ เด็กชายณัฐพงค์ พัฒนศรีวงค์ เด็กคนนี้สูญเสียความรู้ด้านคณิตศาสตร์ไปช่วงที่ปิดเทอมนานๆ เขาหลงลืมวิธีการตั้งหลักการคูณ และการหารไป แต่พอครูกลับใช้วิธีการสอนแบบ Active Learning ให้เด็กเรียนรู้จากกิจกรรม ได้ลงมือทำจริง ฝึกทำแบบฝึกหัดบ่อยๆ ทำให้นักเรียนคนนี้ได้กลับมาเข้าใจบทเรียนมากขึ้น จากสอบเคยได้ 5 คะแนน ตอนนี้ได้ 15 คะแนนแล้ว 

2. เด็กกล้าพูด กล้าถามและอยากมาโรงเรียนมากขึ้น

 การที่ครูไม่ตำหนิในสิ่งที่เขาถามหรือตอบช่วยส่งเสริมการเรียนรู้ของเขามากขึ้น ครูจุฑารัตน์เล่าให้ฟังว่า 

“มีนักเรียนคนหนึ่ง ตอนนั้นเขาเรียนอยู่ชั้น ป.2 ไม่อยากมาโรงเรียน พอปีที่เขาได้มาอยู่ห้องเรา เขามาโรงเรียนทุกวัน เมื่อก่อนต้องไปตามถึงบ้าน แต่ตอนนี้ดูเขามีความสุขมากขึ้น จากเด็กไม่ค่อยพูด ตอนนี้พูดเก่งมาก กล้าพูดมากขึ้น เขากล้าพูดให้เราฟังว่า “หนูอ่านไม่ออก”  เพราะเราอาจจะเป็นครูใจดีที่เด็กกล้าเข้าหา และบอกปัญหาได้ แต่ถ้าเราดุเด็กว่า “ทำไมถึงไม่อ่าน อ่านสิ!” เด็กก็จะไม่ตอบเพราะว่ากลัว ซึ่งครูบางคนก็ยังเป็นอยู่ แต่เด็กของเรากล้าพูดว่า “ไม่รู้ว่ามันคือสระอะไร” เมื่อเด็กกล้าถาม เขาจะมีความมั่นใจ มีตัวตน และอยากมาโรงเรียนมากขึ้น เพราะเราไม่เคยตำหนิในคำตอบหรือคำถามของเขาเลย” 

ก้าวต่อไป

โรงเรียนวางแผนและระบบการทำงานร่วมกันอย่างต่อเนื่อง จะทำให้กิจกรรมของโรงเรียนดำเนินต่อไปถึงแม้ว่าผู้บริหารจะย้ายไปแล้วก็ตาม ในปีที่ผ่านมาเห็นผลลัพธ์ที่ชัดเจน ครูก็เห็นผลจากสิ่งที่ทำว่าการฟื้นฟูการเรียนรู้ถดถอยช่วยเหลือเด็กนักเรียนได้จริง ผู้ปกครองก็ส่งฟีดแบ็กที่ดีกลับมา ทำให้ในอนาคตอาจจะมีเด็กนักเรียนอยากมาเรียนที่โรงเรียนนี้เพิ่มมากขึ้น 

ก่อนที่ผู้บริหารจะย้ายไป ท่านได้วางระบบและสื่อสารกับครูว่า “ในปีการศึกษานี้ ขอให้ครูทุกคนทำแบบประเมินการอ่านเขียนต่อไปอย่างต่อเนื่อง มีการสอนซ่อมเสริมให้เด็กทุกเดือน” นอกจากนี้ ผู้บริหารได้ริเริ่มการทำแบบบันทึกพฤติกรรมจากบ้านไปสู่โรงเรียน แบบบันทึกนี้จะช่วยให้ครูและผู้ปกครองช่วยกันสังเกตเห็นการเรียนรู้ของนักเรียน จะได้ช่วยกันพัฒนาได้อย่างถูกจุด และต้องมีการเยี่ยมบ้านครบ 100% เพื่อคงความต่อเนื่องของการฟื้นฟูความรู้ถดถอยให้แก่นักเรียน 

The post คลุกวงในกับเส้นทางฟื้นฟูการเรียนรู้ถดถอย จากโรงเรียนวัดดอนโฆสิตาราม อำเภอบ้านแพ้ว จังหวัดสมุทรสาคร first appeared on กสศ..

เหล่านี้คือสิ่งที่ครูสุมาลี จำนงค์ฤทธิ์ ผู้สอน ป.1 พบเจอเมื่อเด็กเปิดเทอม

แม้ว่าการที่เด็กชั้น ป.1 เขียนพยัญชนะและสระยังไม่ได้ อาจดูเป็นสถานการณ์ทั่วไปของวัยกำลังเรียนรู้ แต่หากพิจารณาอย่างละเอียด นี่อาจไม่ใช่ความปกติเสียทีเดียว

การร้างราจากการเรียนแบบออนไซต์เกือบ 2 ปีเต็มในช่วงโควิดระบาด ส่งผลให้เด็กอนุบาลและเด็กประถมทั้งประเทศเกิดภาวะการเรียนรู้ถดถอย เด็กๆ ในโรงเรียนวัดพังยอม จังหวัดนครศรีธรรมราช เป็นอีกกลุ่มที่ได้รับผลกระทบ เมื่อเปิดเทอมปีการศึกษา 2565 ครูและผู้บริหารโรงเรียนพบว่า เด็กจำนวนไม่น้อยเรียนรู้ช้ากว่าที่ควรเป็น จึงมีการปรึกษาหารือในวง PLC ก่อนจะพัฒนาเป็นนโยบายเพื่อให้ครูแต่ละชั้นเรียนนำไปปรับใช้ ส่งผลให้ภารกิจฟื้นฟูการเรียนรู้ถดถอยคืบหน้าได้ไว และเด็กมีพัฒนาการเรียนรู้ที่ดีขึ้นอย่างเห็นได้ชัดใน 1 ปีการศึกษา

หัวใจสำคัญที่ช่วยให้เด็กฟื้นฟูการเรียนรู้ได้ไว้ คือ การแทรกกิจกรรมฐานกายให้เด็กได้เรียนรู้ ควบคู่ไปกับการดูแลด้านวิชาการและด้านจิตใจ ซึ่งเป็นสิ่งที่ครูในทุกระดับชั้นของโรงเรียนวัดพังยอมยึดถือปฏิบัติ จนเกิดความเปลี่ยนแปลงในทางบวกต่อตัวเด็ก และส่งผลต่อความภาคภูมิใจต่อตัวครู

สภาพปัญหา

โรงเรียนวัดพังยอม เปิดสอนตั้งแต่ระดับอนุบาลไปจนถึงชั้น ป.6 ตั้งอยู่ในตำบลสวนหลวง อำเภอเฉลิมพระเกียรติ จังหวัดนครศรีธรรมราช เด็กส่วนใหญ่อาศัยอยู่กับปู่ย่าตายายหรือญาติ โดยพ่อแม่ออกทำงานนอกพื้นที่ มีอาชีพรับจ้างทั่วไปและรับจ้างสวนเกษตร สภาพเศรษฐกิจของครอบครัวจัดอยู่ในกลุ่มยากจนไปจนถึงปานกลาง

ในช่วงโควิดระบาดปี 2563 – 2564 เด็กโรงเรียนวัดพังยอมต้องหันมาเรียนผ่านระบบออนไลน์และออนแฮนด์ (แจกใบงาน) ส่งผลให้เรียนรู้ไม่เต็มที่ เมื่อเปิดเรียนแบบออนไซต์ในปีการศึกษา 2565 จึงพบว่าเด็กบางส่วนเรียนรู้ถดถอย เด็กเล็กชั้น ป.1 และ ป.2 ไม่สามารถอ่านออกเขียนได้ จับดินสอผิดวิธี ทำให้เมื่อยมือเวลาเขียน ยิ่งส่งผลต่อพัฒนาการการเรียนรู้ ส่วนเด็ก ป.3 – ป.6 แม้จะพบปัญหาน้อยกว่า แต่ก็ยังน่ากังวล ส่วนเด็กอนุบาลเจอปัญหาทรงตัวด้วยการยืนขาเดียวหรือกระโดดขาเดียวไม่ได้ ซึ่งเป็นพัฒนาการที่ช้ากว่าที่วัยนี้ควรจะเป็น

“แรกสุด เรามีการประเมินในแต่ละระดับชั้นก่อน เพื่อจะได้ทราบว่าเด็กที่ต้องการความช่วยเหลือมีมากน้อยเพียงไหน เมื่อทราบข้อมูลแล้ว จึงทำ PLC ระหว่างครูกับผู้บริหาร ว่าเราจะแก้ปัญหานี้อย่างไร ซึ่งการที่เด็กอ่านไม่ออกเขียนไม่ได้ เกิดได้จากหลายสาเหตุ แต่ในเด็กเล็ก ป.1-ป.2 เขาต้องมีทั้งความรู้และความพร้อมทางกาย ถ้าเราต้องการส่งเสริมให้เด็กจับดินสอ เขียนอักษร ก.ไก่ ข.ไข่  แต่เด็กยังไม่มีความพร้อมเรื่องกล้ามเนื้อ เขาจะไม่สามารถเขียนได้” ครูเชาวลี ทองสุข ฝ่ายวิชาการโรงเรียนวัดพังยอม บอกเล่า

Learning Recovery

ร่วมมือผลักดันภารกิจ เติมวิชาให้ครู ก่อนต่อยอดเป็นกิจกรรมต่างๆ เพื่อพัฒนาเด็ก

เมื่อเจอสถานการณ์ว่าเด็กมีความไม่พร้อมทางกาย ทางโรงเรียนวัดพังยอมจึงได้หารือกับทางทีมโค้ช ม.อ. อันนำมาสู่การนำเครื่องมือลงพื้นที่เพื่อวัดแรงบีบมือเด็ก จนได้หลักฐานเชิงประจักษ์ ว่าเด็กในโรงเรียนมีกล้ามเนื้อมือไม่แข็งแรง การพบสาเหตุดังนี้ ทำให้โรงเรียนเล็งเห็นความสำคัญของกิจกรรมฐานกาย จนจัดอบรมร่วมกับทีมโค้ช ม.อ. จากนั้นก็ส่งไม้ต่อให้ครูในแต่ละชั้นเรียนนำความรู้จากการอบรม ไปพัฒนาและเสริมศักยภาพเด็กแต่ละชั้นเรียนตามความเหมาะสมต่อไป

ด้านการต่อยอดเพื่อพัฒนาเด็กนั้น ครูแต่ละชั้นปีนำความรู้ไปต่อยอด รวมถึงสร้างสรรค์ใหม่ เพื่อพัฒนาเด็กนักเรียน ดังนี้

อนุบาล: เน้นการพัฒนากล้ามเนื้อทั้งมัดเล็กมัดใหญ่ 
ครูกาญจนา คงแสง โดยเฉพาะด้านการทรงตัว ผ่านการละเล่นดังนี้

• เก้าอี้ดนตรี
• มอญซ่อนผ้า
• ปีนเครื่องเล่นบันไดโค้ง
• เดินซิกแซก
• กระโดดกระต่ายขาเดียว
• เดินถอยหลังโดยไม่ต้องกางมือ

ป.1: เน้นฐานกายเพื่อพัฒนากล้ามเนื้อมือ
ครูสุมาลี จำนงค์ฤทธิ์ ประจำชั้น ป.1 ออกแบบกิจกรรมง่ายๆ แต่สนุกและทำได้สม่ำเสมอ ได้แก่

• กรรไกรตัดกระดาษ โดยให้ตัดเป็นรูปง่ายๆ จนต่อมาขยับเป็นรูปที่ซับซ้อนขึ้น
• ยางยืดหยุ่น นำหนังยางมาประยุกต์ทำได้ง่ายๆ ฝึกให้เด็กได้ใช้นิ้วและมือ กิจกรรมแทรกอยู่ก่อนเข้าวิชาเรียน ระหว่างพักเที่ยง และยามว่างต่างๆ 

ป.2: เน้นแพ็กคู่ ทั้งเพิ่มสมาธิและสร้างความแข็งแรง
ครูวรรณิตา ทองเติม ครูศิริพร ยอสิน ประจำชั้น ป.2 ออกแบบกิจกรรมเพื่อต้องการเพิ่มสมาธิ เสริมความแข็งแรง ขณะเดียวกันก็ช่วยให้เด็กได้ฝึกคิดวิเคราะห์และวางแผนไปในตัว ได้แก่

• วางเหรียญ เพิ่มสมาธิ ช่วยให้เด็กจดจ่อกับเหรียญ ฝึกคิดและวางแผนโดยหาวิธีวางเหรียญไม่ให้ล้มและวางได้นาน โดยการวางเหรียญนี้จะแทรกในกิจกรรมบ้านนักวิทยาศาสตร์น้อย ทุกวันอังคาร
• กระโดดข้ามรั้ว เพิ่มความแข็งแรงของร่างกาย ทั้งยังได้ฝึกวิธีวางแผน ว่าจะกระโดดอย่างไร ใช้ความเร็วแบบไหน เพื่อไม่ใช้โดนรั้วและไม่ให้รั้วล้ม ทั้งยังต้องกระโดดได้เร็วอีกด้วย

ป.3: เสริมพัฒนาการทางกายและทางจิตใจเด็ก ผ่านปมเชือก
ครูเชาวลี ทองสุข  ประจำชั้น ป.3 เลือกกิจกรรมที่ซับซ้อนขึ้น เพื่อท้าทายเด็กโต ขณะเดียวกันก็เน้นพัฒนาการทางกายและทางจิตใจแก่เด็กไปพร้อมกัน ผ่านกิจกรรมและแนวคิดเหล่านี้

• แก้ปมเชือก เป็นกิจกรรมง่ายๆ แต่นอกจากช่วยพัฒนาฐานกายแล้วยังช่วยพัฒนาความคิด เด็กต้องวางแผนว่าจะแก้ปมเชือกอย่างไร ปมเชือกที่แต่ละคนได้รับจะแตกต่างกัน จึงไม่สามารถลอกเลียนกันได้
• เชื่อมโยงกับพัฒนาการจิตใจ การแก้ปมเชือก เป็นความท้าทายต่อเด็ก เราจะเห็นการจัดการภาวะอารมณ์ของเขา เด็กบางคนเมื่อเจอปมปัญหาที่ซับซ้อน เขาจะมือสั่น ร่างกายสะท้อนอารมณ์ ซึ่งครูสามารถช่วยเสริมทักษะตรงนี้ให้เขาได้

ผลลัพธ์

ตลอดปีการศึกษา 2565 โรงเรียนวัดพังยอมได้แทรกกิจกรรมฐานกายให้เด็กได้เรียนรู้ ควบคู่ไปกับการดูแลด้านวิชาการและด้านจิตใจ โดยเปิดกว้างให้ครูแต่ละชั้นเรียนเลือกกิจกรรมได้ตามความเหมาะสม เพราะเข้าใจว่าครูที่ใกล้ชิดเด็ก ย่อมเข้าใจเด็กมากที่สุด ผลลัพธ์ของความเปลี่ยนแปลง ได้ออกดอกผลดังนี้

เด็กเล็กทรงตัวได้ตามวัย

เมื่อเปิดเทอมใหม่ๆ เด็กอนุบาลจำนวนไม่น้อยทรงตัวตามวัยไม่ได้ เนื่องจากกล้ามเนื้อมัดใหญ่ไม่แข็งแรง แต่เมื่อเสริมกิจกรรมที่เหมาะสมเข้าไป เด็กอนุบาลโรงเรียนวัดพังยอมสามารถเคลื่อนไหวร่างกายได้ดีขึ้น กระโดดขาเดียวได้ วิ่งซิกแซกได้ เดินถอยหลังโดยมือแนบลำตัวได้ เป็นต้น  

นอกจากนี้เด็กอนุบาลยังจับอารมณ์ตนเอง และสื่อสารบอกครูได้ เช่น เด็กวิ่งอยู่แล้วเขารู้สึกกลัว ครูถามว่าทำไมเขากลัว เด็กตอบว่า “คุณครูคะ ถุงเท้ามันลื่น” สะท้อนว่า ในระหว่างเล่นหรือวิ่ง เด็กรู้สึกตัวได้ ทำให้เขาเพิ่มความระมัดระวังในการเล่นได้ ซึ่งนี่เป็นอีกทักษะที่เขาพัฒนาขึ้นนอกเหนือจากการทรงตัวได้ดี

เด็กโตเรียนรู้ได้ดีขึ้น

การที่กล้ามเนื้อไม่แข็งแรง ส่งผลให้เด็กเมื่อยล้าเวลาเขียนตัวอักษร หรือเหนื่อยเวลาต้องนั่งเรียนนานๆ ซึ่งสุดท้ายแล้ว อาจทำให้เด็กหมดกำลังใจที่จะเรียนรู้ต่อไป แต่เมื่อครูชั้น ป.1-ป.3 โรงเรียนวัดพังยอม ได้แทรกกิจกรรมฐานกาย พร้อมไปกับดูแลด้านวิชาการและใส่ใจจิตใจเด็กมากขึ้น ผลลัพธ์คือ เด็กเขียนอ่านได้ดีขึ้น รู้ทันอารมณ์ตนเอง กระตือรือร้นอยากเรียนรู้ และสนุกกับการมาโรงเรียน

กรณีศึกษา

เกิดนักกีฬาหน้าใหม่จากการที่ครูเปิดโอกาสให้ฝึกฐานกาย

“ในชั้นเรียน ป.2 ครูจะแทรกกิจกรรมกระโดดข้ามรั้วมาให้นักเรียนฝึก เพื่อพัฒนาความแข็งแรงของร่างกาย ซึ่งการกระโดดรั้วนี้ ยังส่งผลให้เด็กมีวินัยในการฝึก รู้จักวางแผนการวิ่งและการกระโดด เพราะต้องกระโดดให้เร็วและไม่ทำรั้วล้ม ซึ่งพอเด็ก ป.2 ทำกิจกรรมนี้ ร่างกายแกนกลางเขาก็แข็งแรงขึ้น ที่สำคัญมีเด็กคนหนึ่งที่ฝึกไปเรื่อยๆ จนทำสถิติการกระโดดและความเร็วได้ดีขึ้นมาก จนเขาผ่านคัดเลือกเป็นนักกีฬาโรงเรียนได้ ปัจจัยหนึ่งที่ทำให้เขาได้เป็นนักกีฬา คือเขามีวินัย ฝึกซ้อมสม่ำเสมอนั่นเอง”

ความภาคภูมิใจของครู

“แน่นอนว่าช่วงที่เด็กต้องเรียนออนไลน์ในสถานการณ์การระบาดโควิด สิ่งเหล่านี้ส่งผลต่อเขาโดยตรง ทำให้เขาเกิดภาวะการเรียนรู้ถดถอย พอเขากลับสู่ชั้นเรียน ครูก็ต้องผจญความท้าทายนี้ร่วมกับเด็ก ซึ่งในฐานะครู พอเราได้รับโอกาสให้ลองใช้วิธีการหลากหลายมาเสริมการเรียนรู้และพัฒนาการของเด็ก พอเขาทำได้ดีขึ้น มีพัฒนาการด้านการเรียนการเขียนการอ่านดีขึ้นมาก ความรู้สึกของครูย่อมเป็นความดีใจและภูมิใจในตัวเด็ก” ครูวรรณิตา ทองเติม ตัวแทนครูโรงเรียนวัดพังยอม สะท้อนความรู้สึกให้ทราบ

ก้าวต่อไป

“โรงเรียนวัดพังยอมได้วางแผนและดำเนินการเพื่อพัฒนาคุณภาพการจัดการศึกษา 3 ข้อดังนี้

1.โรงเรียนจะพูดเสมอว่า คุณครูอย่าหยุดพัฒนาตนเอง หากมีองค์ความรู้ใหม่ๆ ทางด้านการศึกษา โรงเรียนจะส่งเสริมให้ครูทุกคนได้รับการพัฒนา เพราะเมื่อครูพัฒนาและมีทักษะเพิ่มแล้ว ครูสามารถเลือกได้ว่าจะนำความรู้และกิจกรรมแบบไหนมาใช้กับเด็ก 

2.โรงเรียนกำลังมุ่งเน้นในเรื่องของจิตใจเด็ก โดยเน้นกิจกรรมจิตตปัญญา ซึ่งครูสามารถเลือกกิจกรรมจิตตปัญญาไปพัฒนาเด็กในแต่ละชั้นเรียนที่ครูดูแลได้ โดยสามารถแทรกเข้าไปในช่วงเช้า พักกลางวัน หรือในรายวิชาสอน

3.กระบวนการสอน จากที่โรงเรียนวัดพังยอมได้เรียนรู้กับทีมโค้ช ม.อ. เป็นระยะเวลากว่า 3 ปี ในองค์ความรู้ด้านกระบวนการวิทย์ ซึ่งมีความสำคัญต่อการพัฒนาทักษะคิดวิเคราะห์ เมื่อครูได้รับองค์ความรู้ ครูจะนำกระบวนการวิทย์นี้ไปต่อยอดกับเด็กต่อไป

นี่คือเป้าหมายและแผนการที่ได้ดำเนินไปแล้ว และยังคงทำอย่างต่อเนื่อง เพื่อรักษาคุณภาพการจัดการศึกษาให้เกิดประโยชน์แก่เด็กนักเรียนสูงสุด” ครูเชาวลี ทองสุข ฝ่ายวิชาการโรงเรียนวัดพังยอม บอกเล่าปิดท้าย

The post โรงเรียนวัดพังยอม จังหวัดนครศรีธรรมราช เสริมความแกร่งด้านฐานกาย ใจ และวิชาการ เพื่อฟื้นฟูภาวะเรียนรู้ถดถอย และสร้างให้เด็กพัฒนาอย่างยั่งยืน first appeared on กสศ..

ครูจรรยารักษ์ นำสิ่งที่สังเกตได้ไปปรึกษาวง PLC ร่วมกับผู้อำนวยการและครูท่านอื่นในโรงเรียน จากนั้นจึงหารือกับทางทีมโค้ช ม.อ. จนพบว่า พฤติกรรมต่างๆ ของเด็ก ป.2 ไม่ได้เกิดจากความเกียจคร้าน แต่เป็นเพราะพวกเขากำลังเผชิญกับภาวะการเรียนรู้ถดถอย โดยเฉพาะด้านฐานกายที่ไม่แข็งแรง จนกระทบต่อการใช้ชีวิตและการเรียนรู้ด้านอื่นๆ

“จากการสังเกตของครูจรรยารักษ์ จึงนำมาสู่การพูดคุยในวง PLC ของครูและผู้บริหาร จากนั้นจึงเจาะลึกเพื่อให้เข้าใจสถานการณ์มากขึ้น ต่อมาโรงเรียนได้ร่วมมือกับทีมโค้ช ม.อ. เพื่อทดสอบสมรรถนะฐานกายของเด็ก ป.2 ทั้งนี้จากการสังเกต เจาะลึก จนได้ผลประจักษ์ว่าเด็กนักเรียนมีฐานกายที่ไม่พร้อม ทำให้โรงเรียนลงมือลุยเพื่อฟื้นฟูการเรียนรู้ของเด็กอย่างเร่งด่วน” นางนารีรัตน์ เศียรอินทร์ ผู้อำนวยการโรงเรียน กล่าว

ซึ่งเรื่องราวการฟื้นฟูภาวะฉุกเฉินทางการเรียนรู้ ของโรงเรียนวัดมุจลินทวาปีวิหาร (เพชรานุกูลกิจ) ถูกร้อยเรียงไว้แล้วในบทความนี้

สภาพปัญหา

โรงเรียนวัดมุจลินทวาปีวิหาร (เพชรานุกูลกิจ) เปิดสอนตั้งแต่ระดับอนุบาลไปจนถึงชั้น ป.6 ตั้งอยู่ในพื้นที่อำเภอหนองจิก จังหวัดปัตตานี เด็กนักเรียนมีทั้งเด็กที่นับถือศาสนาพุทธและศาสนาอิสลาม มีฐานะยากจนถึงปานกลาง โดยอยู่กับปู่ย่าตายาย 24% และอยู่กับพ่อแม่ที่มีการศึกษาต่ำกว่าระดับประถมศึกษาจำนวน 23% 

ในช่วงโควิดระบาดเมื่อปี 2563 – 2564 เด็กต้องเรียนด้วยระบบออนไลน์และออนแฮนด์ (แจกใบงาน) จากที่บ้าน ซึ่งด้วยปัจจัยครอบครัวที่ไม่พร้อม เด็กจำนวนหนึ่งจึงเรียนรู้ไม่เต็มที่

“เด็กรุ่นนี้เหมือนเจอสุญญากาศทางการเรียนรู้” ผู้อำนวยการกล่าว 

จนเมื่อกลับเข้าสู่โรงเรียนในปีการศึกษา 2565 ปัญหาชัดขึ้น โดยเฉพาะในเด็ก ป.2 ที่ถือว่าถดถอยด้านการเรียนรู้อย่างหนัก ผู้บริหารและครูไม่รอช้า นำร่องทดสอบสมรรถนะฐานกาย 7 ฐาน ซึ่งพบว่าเด็กไม่ผ่านฐานกระโดดเชือกถึง 76% ซึ่งสะท้อนว่าเด็กมีกล้ามเนื้อไม่แข็งแรง โดยเฉพาะกล้ามเนื้อมัดใหญ่ที่ส่งผลต่อการเคลื่อนไหว นอกจากนี้เด็กยังประสานสายตาเข้ากับร่างกาย เพื่อทำการคาดคะเนจังหวะกระโดดเชือกได้ไม่ดีนัก

ฐานกระโดดเชือก สะท้อนให้เห็นปัญหาฐานกายหลายอย่าง เมื่อประกอบรวมจากผลลัพธ์จากฐานสมรรถนะฐานอื่น รวมถึงค่าแรงบีบมือของเด็กนักเรียนที่ต่ำกว่าเกณฑ์มาตรฐาน เมื่อผลเชิงประจักษ์ปรากฏตรงหน้า โรงเรียนจึงตัดสินใจเพื่อฟื้นฟูเด็กอย่างเร่งด่วน

Learning Recovery

1.วัดผลและประเมินสมรรถนะของเด็ก โดยให้ครูผู้เชี่ยวชาญเป็นแกนนำ

เมื่อตระหนักว่าเด็กนักเรียนมีปัญหาด้านฐานกาย สิ่งที่ผู้อำนวยการและครูร่วมมือกันทำ คือ นำร่องจัดการทดสอบสมรรถนะฐานกาย โดยให้ครูพละศึกษาซึ่งเชี่ยวชาญเรื่องนี้เป็นแกนนำในการจัดทดสอบ

ทั้งนี้การการทดสอบสมรรถนะฐานกาย แบ่งเป็น 7 ฐาน ซึ่งประกอบด้วย ฐานการเดินทรงตัว, ฐานกระโดดเท้าชิดเท้ากาง, ฐานโยนรับบอล, ฐานกระโดดไกล, ฐานกระโดดข้ามสิ่งกีดขวาง, ฐานกระโดดเชือก, และฐานยืดหยุ่น (ม้วนหน้าและวัดแรงบีบมือ) ซึ่งผลลัพธ์คือ เด็ก ป. 2 จำนวน 73 คน มีผู้ที่ไม่ผ่านเกณฑ์แต่ละฐานดังต่อไปนี้ 26%, 15%, 42%, 23%, 10%, 76%, และ 42% ตามลำดับ

2.แบ่งเด็กเป็น 2 กลุ่ม เพื่อให้ฟื้นฟูตรงจุดอย่างได้เต็มที่

เมื่อผลจากการทดสอบสมรรถนะฐานกาย เผยให้เห็นว่าเด็กนักเรียนจำนวนไม่น้อยมีกล้ามเนื้อไม่แข็งแรง ร่างกายไม่ได้ฝึกฝนและพัฒนาไม่เหมาะสมตามช่วงวัย เพื่อทำการฟื้นฟูให้เกิดประสิทธิภาพ โรงเรียนจึงแบ่งเด็ก ป.2 ออกเป็น 2 กลุ่ม คือ

กลุ่ม 1 กลุ่มที่ต้องพัฒนาเฉพาะด้านเร่งด่วน เช่น ในส่วนของความแข็งแรงของกล้ามเนื้อมัดเล็กมัดใหญ่ การเคลื่อนไหว และประสาทหูตาต่างๆ 

กลุ่ม 2 กลุ่มที่พัฒนาฐานกายและสังคมมิติ โดยพัฒนาทักษะในเรื่องของการเคลื่อนไหวประสาทสัมผัส และมีการออกแบบกิจกรรมกลุ่มสัมพันธ์ให้แก่นักเรียน 

3.ทุ่มฟื้นฟูฐานกาย โดยครูจัดสรรเวลาให้อย่างเต็มที่

เมื่อได้แนวทางแล้วว่าต่อไปนี้โรงเรียนจะเน้นฟูฟื้นฐานกายในเด็กนักเรียน นำร่องในชั้น ป.2 ก่อน ขั้นต่อไปซึ่งสำคัญมากก็คือการจัดสรรและวางกรอบเวลาให้แก่กิจกรรมฟื้นฟูฐานกาย ซึ่งทางผู้อำนวยการและครูได้หารือและเห็นพ้องกันว่า จะเปิดให้มีการฟื้นฟูฐานกายอย่างเต็มที่ โดยใช้เวลาก่อนเข้าเรียน ก่อนกลับบ้าน รวมถึงบูรณาการเข้ากับวิชาเรียนด้วย ดังนี้

ก่อนเวลาเข้าเรียน

ยามเช้าก่อนเข้าวิชาเรียน ครูจะพานักเรียนทำกายบริหาร เพื่อให้นักเรียนได้พัฒนาในส่วนกล้ามเนื้อมือ เช่น นำยางเส้น ให้เด็กฝึกบริหารนิ้วมือและข้อต่อ เพื่อให้เกิดความยืดหยุ่น จากนั้นจึงจัดกิจกรรมเข้าจังหวะต่างๆ 

ก่อนกลับบ้าน

ช่วงบ่าย ครูได้จัดกิจกรรมชื่อ “ฐานกายสบายใจจัง” โดยใช้ระยะเวลา 1 ชั่วโมงก่อนโรงเรียนเลิก ซึ่งกิจกรรมนี้จะแบ่งเป็นฐานต่างๆ ที่ผสานความสนุกและความท้าทายเข้าด้วยกัน ได้แก่ ฐานทูนสิ่งของไว้บนศีรษะแล้วเดินบนเส้นเชือก, ฐานเดินกะลา,​ฐานตั้งเตหรือเดินทรงตัว เป็นต้น 

บูรณาการฐานกายในรายวิชา

เนื่องจากโรงเรียนวัดมุจลินทวาปีวิหาร (เพชรานุกูลกิจ) เน้นให้เด็กได้ฝึกกระบวนเรียนรู้ทางวิทยาศาสตร์ ครูจึงได้แทรกกระบวนการวิทย์เข้าไปอยู่ในรายวิชาอื่นด้วย ได้แก่ วิชาภาษาไทย และวิชาคณิตศาสตร์ ทั้งนี้เมื่อนำกิจกรรมฐานกายมาเสริม กิจกรรมที่เสริมเข้าไปจึงเน้นให้เด็กได้สังเกต เรียนรู้ ควบคู่กับการฝึกพัฒนากล้ามเนื้อ

กิจกรรมบูรณาการฐานกายในรายวิชา มีตั้งแต่ให้เด็กนำกรรไกรไปตัดกระดาษ พับกระดาษ ร้อยลูกปัด หรือปั้นดินน้ำมัน แล้วผสานการเรียนรู้เข้ากับรายวิชานั้น ซึ่งผลทางกายที่ได้รับคือ เด็กได้ยืดหยุ่นกล้ามเนื้อข้อต่อ

ผลลัพธ์

โรงเรียนวัดมุจลินทวาปีวิหาร (เพชรานุกูลกิจ) ได้ดำเนินการฟื้นฟูฐานกายเด็กนักเรียนชั้น ป.2 (ปีการศึกษา 2565) มาครบ 1 ปี และปัจจุบันก็ยังดำเนินการอยู่ ซึ่งเกิดผลลัพธ์ดังนี้ 

จำนวนการขาดเรียนน้อยลง 

หลังเริ่มกิจกรรมฟื้นฟูฐานกาย โรงเรียนพบว่า สถิติการขาดเรียนลดลง และเด็กสนุกกับการมาโรงเรียนมากขึ้น โดยปัจจุบันมีสถิติการมาเรียน 87%

จับดินสอถูกวิธี

การผสมผสานกิจกรรมฐานกาย ควบคู่กับการดูแลใส่ใจการเขียนของเด็ก ทำให้จำนวนนักเรียนชั้น ป.2 มีการจับดินสอที่ถูกวิธี มากขึ้นถึง 67% ทั้งนี้การจับดินสออย่างถูกต้อง ส่งผลให้ไม่เมื่อยมือ เขียนคล่อง และสนุกกับการเรียน

เด็กกินอาหารได้หลากหลายและแข็งแรงขึ้น

เดิมทีเด็กชั้น ป.2 จะกินอาหารกลางวันเหลือเกินครึ่งค่อนชาม จนแม่ครัวประจำโรงเรียนเคยปรารภเชิงน้อยใจให้ครูจรรยารักษ์ฟัง แต่เมื่อโรงเรียนเริ่มดำเนินกิจกรรมฐานกาย เด็กก็กินข้าวได้เยอะขึ้น อาหารเหลือค้างจานน้อยลง โดยเด็กให้เหตุผลว่า เพราะอยากมีแรงไว้เล่นสนุกกับกิจกรรมฐานกายในคาบบ่าย

นอกจากนี้ ยังพบว่า ค่าน้ำหนักส่วนสูงของเด็ก ป.2 เพิ่มขึ้นเฉลี่ย 3% ในช่วงระยะเพียง 1 ภาคเรียน

กล้าคิดและมนุษยสัมพันธ์ดีขึ้น

หลังเพิ่มกิจกรรมฐานกาย และใช้กระบวนการวิทยาศาสตร์ในการฝึกฝนนักเรียน พบว่า เด็ก ป.2 กล้าแสดงความคิดเห็น กล้าสงสัย กล้าถาม นอกจากนี้ ยังอารมณ์ดีขึ้น และไม่กลัวกับการเผชิญเหตุการณ์ใหม่ๆ 

กรณีศึกษา 

เมื่อฐานกายเพิ่มความมั่นใจ จนเด็กคนหนึ่งเขียนอ่านได้ดีขึ้น

ปีการศึกษา 2565 มีเด็ก ป.2 คนหนึ่งที่มาจากครอบครัวยากจน เด็กอาศัยอยู่กับแม่และน้องซึ่งมีภาวะออทิสซึ่ม เด็กคนนี้มีน้ำหนักส่วนสูงต่ำกว่าเกณฑ์ เนื่องจากได้รับอาหารไม่เพียงพอ จึงเจ็บป่วยบ่อย มีปัญหาสุขภาพ ร่างกายไม่แข็งแรง ที่เห็นได้ชัดคือ เขาเดินขึ้นลงบันไดไม่ได้ เวลาจะลงบันไดต้องนั่ง แล้วค่อยๆ ประคองตัวลงทีละขั้นแทน

เมื่อเริ่มเรียน ป.2 เด็กนักเรียนคนนี้อ่านไม่ออก เขียนไม่ได้ จำพยัญชนะและสระไม่ได้เลย ประกอบกับเป็นคนไม่กล้าแสดงออก ทำให้เวลาทำงานกลุ่ม เพื่อนในชั้นเรียนจึงไม่ค่อยยอมรับเข้ากลุ่ม แต่พอครูจรรยารักษ์เริ่มแทรกกิจกรรมฐานกายเข้ามาในชั้นเรียน เด็กคนนี้พบกิจกรรมบางอย่างที่ตนเองทำได้ดี ทำให้มั่นใจในตนเอง และกลายเป็นแรงบันดาลใจให้เพื่อนร่วมชั้น

“เมื่อค้นพบกิจกรรมฐานกายที่เหมาะกับตนเอง และครูได้เข้าไปชี้แนะเพิ่ม เด็กจึงเกิดความภูมิใจ จนต่อยอดในกิจกรรมการเรียนรู้อื่นได้ดีขึ้น ปัจจุบัน เดินลงบันไดคล่อง และอ่านและสะกดคำได้แล้ว” ครูจรรยารักษ์ กล่าว

ความภาคภูมิใจของครู

“หลังจากได้ลองแทรกฐานกายเข้ามาในการเรียนรู้ของเด็ก ทำให้ครูได้เรียนรู้อะไรหลายอย่าง อย่างแรก มุมมองเปลี่ยนไป ครูตระหนักว่าปัญหาภาวะเรียนรู้ถดถอยนั้นไม่ได้เกิดจากตัวเด็ก สิ่งนี้ทำให้ครูศึกษาค้นคว้ามากขึ้นด้วย เพื่อมาหาทางออก อันทำให้เราเข้าใจเด็กเพิ่มขึ้น ตอนนี้ก็อยากเป็นครูที่เข้าใจเด็ก” ครูจรรยารักษ์ เล่าถึงมุมมองที่เปลี่ยนไปของตนเอง ก่อนจะเสริมว่า

“ด้านผลลัพธ์ เมื่อเราเห็นเด็กเปลี่ยนแปลงในทางที่ดีขึ้น ครูก็ดีใจ ทำให้อยากเพิ่มความสังเกต และหาวิธีที่เหมาะสมในการพัฒนาเด็กรุ่นต่อไป โดยคงไม่ได้เน้นแค่เพียงฐานกาย แต่จะแทรกการเรียนรู้ที่สามารถพัฒนาเด็ก โดยให้เด็กมีความสุข และครูก็สนุกกับการสอน” 

ก้าวต่อไป

“สำหรับเป้าหมาย จากที่โรงเรียนได้ดำเนินการฟื้นฟูในเรื่องการเรียนรู้ถดถอย ซึ่งปัจจุบันทำในระดับชั้นอนุบาล 1 ถึงประถมศึกษาชั้นปีที่ 3 ทางโรงเรียนได้วางแผนไว้ว่า ในปีถัดๆ ไป จะขยายไปถึงชั้นประถมศึกษาปีที่ 6” ผู้อำนวยการกล่าว ก่อนเสริมว่า

“ผลลัพธ์ของการฟื้นฟูการเรียนรู้ถดถอย โดยเน้นกิจกรรมฐานกาย ก่อให้เกิดความเปลี่ยนแปลงที่ดี นักเรียนพัฒนาในทางที่ดีขึ้น เป้าหมายตอนนี้ของเราจึงเน้นไปที่การรักษาคุณภาพการศึกษา รวมถึงคุณภาพการเรียนการสอนของครู โดยตั้งเป้าให้เกิดการเรียนการสอนที่ส่งเสริมให้นักเรียนเกิดเจตคติที่ดีต่อการเรียนรู้ และชอบมาโรงเรียน”

“อีกอย่างที่เป็นเป้าหมายคือ อยากสร้างพื้นที่และบรรยากาศที่เอื้อให้เด็กเรียนรู้ผ่านการเล่น ซึ่งคิดว่าหากโรงเรียนจัดสภาพแวดล้อมให้เหมาะสม โดยเน้นฐานกายนำร่อง ต่อยอดไปถึงการพัฒนาด้านอารมณ์ ด้านจิตใจ ด้านสังคม จะทำให้เด็กสามารถเรียนรู้และพัฒนาตนผ่านพื้นที่โรงเรียนได้ โดยที่เราไม่ต้องบังคับแต่อย่างใด และเขาจะเกิดความสุข นั่นคือเป้าหมายที่อยากเห็น”  ผู้อำนวยการกล่าว

The post โรงเรียนวัดมุจลินทวาปีวิหาร (เพชรานุกูลกิจ) จังหวัดปัตตานี สังเกต เจาะลึก ลงมือลุย เปิดเส้นทางการฟื้นฟูภาวะฉุกเฉินทางการเรียนรู้ first appeared on กสศ..