ดร.ภูมิศรัณย์ ทองเลี่ยมนาค รักษาการ รองผู้อำนวยการสถาบันวิจัยเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา ระหว่างการเข้าร่วม โครงการประชุมนานาชาติ ครั้งที่ 7 หรือ The 7^th International Conference Lifelong Learning for All 2021 (LLL 2021) ภายใต้หัวข้อ “TEACHING AND LEARNING FOR OUT-OF SCHOOL CHILDREN AND OLDER ADULT LEARNERS IN THE COVID-19 CRISIS AND BEYOND” ซึ่งมีเป้าหมายเพื่อร่วมหารือแลกเปลี่ยนความเห็นเกี่ยวกับแนวทางการเรียนการสอนของเด็กและเยาวชนนอกระบบการศึกษาในยุคโควิด-19 และหลังจากนี้ ว่าสถานการณ์การศึกษาของไทยนับจากนี้  อยู่ในขั้นวิกฤตและน่าเป็นห่วงอย่างมาก ด้วยจำนวนเด็กที่เสี่ยงหลุดออกจากโรงเรียนกลางคันเพิ่มขึ้นราว 1.3 ล้านคนจากการประเมินในเบื้องต้น 

ผลกระทบของโควิด-19 ยังทำให้สถานะรายได้ของเด็กไทยราว 300,000 คน จากที่ยากจนอยู่แล้ว หล่นลงมาอยู่ในเกณฑ์เลวร้ายที่อยู่ต่ำกว่าเส้นความยากจนหรือยากจนขั้นสุด (extremely poor) มากขึ้น ทำให้เด็กไทยจำนวนนี้กลายเป็นกลุ่มเสี่ยงที่จะหลุดออกจากระบบการศึกษา เหตุผลเพราะเด็กหลายคนจำเป็นต้องเลิกเรียนเพื่อไปหาเงินเลี้ยงดูครอบครัว

ดร.ภูมิศรัณย์กล่าวว่า การที่เด็กไม่ได้เรียนหนังสือในวัยที่สมควรจะได้เล่าเรียน ไม่เพียงทำให้เด็กเสียโอกาสอันดีในอนาคต  แต่ยังเพิ่มความเสี่ยงต่อการถูกล่วงละเมิด หรือตกเป็นเหยื่อกลุ่มมิจฉาชีพ อาชญากรรมและค้ามนุษย์ กลายเป็นปัญหาสังคมเรื้อรัง และยังส่งผลกระทบต่อการพัฒนาเศรษฐกิจไทยในระยะยาว ทำให้ไทยติดอยู่ในกับดักการเป็นประเทศรายได้ปานกลาง ไม่อาจสลัดให้หลุดพ้นได้

ผลการศึกษาวิจัยของอีริก ฮานูเช็ก (Eric Hanushek) ผู้เชี่ยวชาญด้านการศึกษาแห่งมหาวิทยาลัยแสตนฟอร์ดในสหรัฐฯ ที่เผยแพร่ในการประชุมเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา หรือ Equitable Education Conference 2020 พบว่า ผลิตภัณฑ์มวลรวมภายในประเทศหรือจีดีพีของไทยจะเพิ่มขึ้นได้ถึง 3% ภายในศตวรรษที่ 21 หากเด็กนักเรียนที่หลุดออกจากระบบการศึกษา ได้มีโอกาสเรียนหนังสือจนสำเร็จการศึกษาตามหลักสูตร

กสศ.ในฐานะหน่วยงานที่มีเป้าหมายเพื่อยกระดับคุณภาพและความเสมอภาคทางการศึกษา เล็งเห็นว่า แนวทางที่จะแก้ไขปัญหามี 2 ประการ เรียกว่าเป็นมาตรการเชิงรุกและมาตรการเชิงรับ

มาตรการเชิงรุก คือแนวทางป้องกันไม่ให้เด็กหลุดออกนอกระบบการศึกษา ด้วยการมองหาต้นตอของปัญหา แล้วดำเนินการจัดการก่อนที่ปัญหาจะส่งผลกระทบถึงตัวเด็ก เป็นวิธีการที่ดีที่สุดเพราะใช้งบประมาณไม่มากและแก้ปัญหาได้ยั่งยืนกว่า เมื่อเทียบกับมาตรการเชิงรับ ที่ใช้งบประมาณสูงกว่าและมีความเสี่ยงที่จะไม่ประสบผลสำเร็จในระดับสูง 

มาตรการเชิงรับ คือแนวทางรับมือกับปัญหาที่เกิดขึ้นแล้ว ว่าจะสามารถให้ความช่วยเหลือหรือหาทางออกได้อย่างไร 

เทคโนโลยีและฐานข้อมูล กุญแจยกระดับมาตรการป้องกัน

ในส่วนของมาตรการเชิงรุก ดร.ภูมิศรัณย์ได้ยกตัวอย่างโดยระบุถึงสาเหตุส่วนใหญ่ที่เด็กต้องเลิกเรียนกลางคันเป็นผลจากสถานะทางการเงินของครอบครัวที่ยากจนมาก ดังนั้นถ้า กสศ. รัฐบาล และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง มีข้อมูลที่สามารถบ่งชี้ได้ว่าเด็กคนไหนต้องการความช่วยเหลือ เด็กคนไหนเป็นกลุ่มเสี่ยงที่ต้องเฝ้าระวัง เพื่อให้ผู้ดูแลสามารถยื่นมือให้ความช่วยเหลือได้ทันที

สิ่งสำคัญคือการจัดทำฐานข้อมูล (database) และพัฒนาระบบเทคโนโลยีสารสนเทศ (Information Technology) เพื่อให้มีเครื่องมือและวิธีที่จะนำฐานข้อมูลที่ได้มาใช้งาน

กสศ. จึงจัดสรรงบส่วนหนึ่ง ทุ่มเทการวิจัยเพื่อพัฒนาระบบเทคโนโลยีสารสนเทศและฐานข้อมูล จนได้มาเป็นระบบฐานข้อมูล Q-INFO ให้ครูใช้บันทึกข้อมูลผ่านสมาร์ทโฟนและแอปพลิเคชัน iSEE ที่เพิ่งเปิดตัวใช้งานได้ไม่นาน สำหรับค้นหาตรวจสอบข้อมูล ซึ่ง ดร.ภูมิศรัณย์เชื่อมั่นว่าการมีข้อมูลตรงนี้จะทำให้สามารถเข้าถึงเด็กยากจนและเด็กด้อยโอกาสในสังคมไทยได้มากขึ้น ทั่วถึงขึ้น ขณะเดียวกัน กสศ.ยังจับมือร่วมกับพันธมิตรอีกมากมายทั้งในและต่างประเทศ ในการแบ่งปันฐานข้อมูล เพื่อนำไปใช้ให้เกิดประโยชน์สูงสุด 

ฐานข้อมูลที่ได้รับการบันทึกโดยครู  (เช่น ชื่อ ที่อยู่ อาชีพ รายได้ การเข้าห้องเรียน ค่าดัชนีมวลกายของเด็ก หรือ BMI) ทำให้ กสศ. สามารถค้นพบเด็กที่เข้าข่ายสุ่มเสี่ยงจะหลุดจากระบบการศึกษา ทำให้สามารถช่วยเหลือด้วยการให้ทุนอุดหนุนการศึกษา การจัดหาสถานที่เล่าเรียนที่เหมาะสม 

ระบบฐานข้อมูลทำให้ กสศ.สามารถจัดทำแผนที่ระบุตำแหน่งและจำนวนเด็กยากจน เด็กด้อยโอกาส และเด็กที่หลุดออกจากระบบการศึกษา ทำให้ กสศ.และพันธมิตรเครือข่ายที่เกี่ยวข้อง สามารถส่งตรงความช่วยเหลือถึงเด็กที่ต้องการความช่วยเหลืออย่างแท้จริง 

นอกจากการจัดสรรทุนช่วยเหลือต่างๆ อย่างโครงการให้ทุนแบบมีเงื่อนไข หรือ Conditional Cash Transfer Program (CCT) แล้ว ทาง กสศ. ยังจัดสรรโอกาสการจ้างงานแก่เด็กกลุ่มเสี่ยง เพื่อให้มีช่องทางในการหารายได้จุนเจือครอบครัวอีกด้วย

มาตรการเชิงรับด้วยการเยียวยาฟื้นฟู

ดร.ภูมิศรัณย์กล่าวว่า ประเทศไทยขณะนี้มีเด็กที่หลุดออกจากระบบการศึกษา ด้วยสาเหตุที่แตกต่างกันออกไปจำนวนมาก ซึ่งปัญหาหลักของเด็กที่หลุดออกไปแล้ว ส่วนใหญ่มักไม่อยากกลับเข้าไปศึกษาเล่าเรียนในระบบหรือหลักสูตรอีกแล้ว เพราะความไม่เอื้ออำนวยหลายประการ

แนวทางความช่วยเหลือที่ กสศ.ดำเนินการ ก็คือการจัดทำโครงการพัฒนาทักษะงานในสาขาต่างๆ ทั้งในภาคเกษตรกรรม การบริการ และอุตสาหกรรม รวมถึงโครงการส่งเสริมการศึกษาในระดับอาชีวะศึกษา เพื่อให้เด็กมีทักษะความรู้ที่จำเป็นต่อการดำรงชีวิตและการทำงาน ไม่ถูกเอารัดเอาเปรียบหรือตกเป็นเหยื่อของกลุ่มมิจฉาชีพต่างๆ เป็นหลัก มากกว่าที่จะผลักดันเด็กเหล่านี้ทั้งหมดกลับเข้าสู่ระบบการศึกษา เหตุผลเพราะบริบทแวดล้อม และปัจจัยเงื่อนไขของเด็กที่หลุดออกจากระบบการศึกษาเหล่านี้ไม่สะดวกให้กลับไปเรียนในการศึกษาขั้นพื้นฐานภาคบังคับ

สร้างเครือข่ายเชื่อมโยงครู-เด็ก-ฐานข้อมูล

แผนการทำงานของ กสศ. ระหว่างปี 2021-2022 นี้ ดร.ภูมิศรัณย์ อธิบายว่าแบ่งการทำงานออกเป็น 3 แนวทาง

1. การมุ่งไปที่ตัวเด็กที่หลุดจากระบบการศึกษา ให้ได้รับความช่วยเหลือ ทั้งด้านทุนและการเข้าถึงความรู้และการศึกษาที่มีคุณภาพตามความต้องการของผู้เรียน
2. การให้ความช่วยเหลือครูและผู้ดูแล (caregivers) ที่มีอยู่ราว 3,140 คน ในการออกแบบหลักสูตรการเรียนการสอนคุณภาพ จัดทำระบบดูแลชีวิตความเป็นอยู่ของเด็กให้มีร่างกายและจิตใจที่สมบูรณ์พร้อม
3. การมุ่งพัฒนาระบบข้อมูลความรู้ ให้ความสำคัญกับการศึกษาวิจัย เพื่อนำมาต่อยอดในการช่วยเหลือเด็กนอกระบบ รวมถึงการจัดทำฐานข้อมูลให้มีความถูกต้อง เที่ยงตรง แม่นยำ

ปัจจุบัน กสศ.ได้เริ่มโครงการนำร่องเพื่อให้ความช่วยเหลือเด็กนอกระบบการศึกษาใน 20 จังหวัด ด้วยวิธีการช่วยโดยอิงตามบริบทพื้นที่ (Area-based approach) และบริบทชุมชน (Community-based approach) 

ดร.ภูมิศรัณย์เน้นย้ำว่า แนวทางหลักของ กสศ. ซึ่งเป็นองค์กรเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษาที่มีขนาดไม่ใหญ่มากแห่งนี้ ยังคงมุ่งไปที่การพัฒนาระบบข้อมูลไอซีที ทั้งในแง่ของการเก็บรวบรวม การวิเคราะห์ การจัดเก็บ และการจัดทำทัศนภาพข้อมูล (data visualization) เพื่อให้มีหน่วยงานพันธมิตรทั้งหลาย รวมถึงตัว กสศ.เองมีแนวทางและกลุ่มเป้าหมายที่ชัดเจน เพื่อวางแผนกรอบการทำงานและให้ความช่วยเหลือได้อย่างตรงจุด 

“สิ่งที่ผมอยากจะพูดก็คือ การทำงานเพื่อการศึกษาเป็นงานที่หนักมาก และต้องการความร่วมมือจากทุกภาคส่วนของสังคมอย่างแท้จริง ทั้งรัฐบาล เอกชน องค์กรอิสระ และชุมชน แต่ผลลัพธ์ของการนำพาเด็กกลับคืนสู่ห้องเรียนและได้รับสิทธิขั้นพื้นฐานในฐานะมนุษย์คนหนึ่ง เพื่อให้มีชีวิตที่ดียิ่งขึ้น ถือเป็นผลงานที่เราทุกคนควรจะภาคภูมิใจร่วมกันมากที่สุดครับ”

ที่มา : โครงการประชุมนานาชาติ ครั้งที่ 7 หรือ The 7^th International Conference Lifelong Learning for All 2021 (LLL 2021) ภายใต้หัวข้อ“TEACHING AND LEARNING FOR OUT-OF SCHOOL CHILDREN AND OLDER ADULT LEARNERS IN THE COVID-19 CRISIS AND BEYOND” โดย ภาควิชาการศึกษาตลอดชีวิต คณะครุศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ร่วมกับ ศูนย์วิจัยและพัฒนาการเรียนรู้ตลอดชีวิตเพื่อพัฒนาศักยภาพผู้สูงอายุ คณะครุศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย หน่วยปฏิบัติการวิจัยเพื่อการพัฒนาด้านเด็กและเยาวชน คณะครุศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย และ DVV International

The post สู้วิกฤตเด็กหลุดจากระบบการศึกษา กสศ.ชูแผนส่งเสริม “การเรียนรู้ตลอดชีวิต” first appeared on กสศ..

โดยมีนักเศรษฐศาสตร์ชั้นนำระดับโลกมาเป็นวิทยากรร่วมพูดคุย นำโดย Harry Patrinos หัวหน้านักเศรษฐศาสตร์ผู้ดูแลนโยบายการศึกษาของธนาคารโลก ศาสตราจารย์ Eric Hanushek นักเศรษฐศาสตร์จากมหาวิทยาลัยแสตนฟอร์ด และ Andreas Schleicher ผู้อำนวยสำนักการศึกษาและทักษะแห่งองค์การ OECD ผู้อยู่เบื้องหลังการจัดทดสอบ PISA นับ

ตั้งแต่ปี 2000 เป็นต้นมา ซึ่งทั้งสามท่านนี้มีการนำเสนอในประเด็นที่คล้ายคลึงกัน คือ การนำเอาข้อมูลทางการศึกษาขนาดใหญ่ที่ได้จากการเก็บจากทั่วโลกมาใช้ทำการวิเคราะห์และให้ข้อเสนอเชิงนโยบายในแง่มุมต่างๆ 

โดย ดร.ภูมิศรัณย์ ทองเลี่ยมนาค ผู้เชี่ยวชาญด้านเศรษฐศาสตร์การศึกษาสถาบันวิจัยเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา กสศ. ได้สรุปและเรียบเรียงบทวิเคราะห์ ผ่านแนวคิดของวิทยากรทั้งสามท่านในแง่มุมที่ว่า “เราจะพลิกปัญหาความเหลื่อมล้ำทางการศึกษาให้เสมอภาคได้อย่างไร?”

โดยคุณ Harry Patrinos จากธนาคารโลก ได้นำเสนองานวิจัยของธนาคารโลกเกี่ยวกับสถานการณ์ของโรคระบาดที่ทำให้มีการปิดโรงเรียนว่า จะส่งผลต่อการเรียนรู้ที่หายไป (Learning Loss) ในระยะยาว โดยยกตัวอย่างเหตุการณ์ที่เคยเกิดในประวัติศาสตร์ เช่น การปฏิวัติวัฒนธรรมในประเทศจีนในช่วงทศวรรษ 1970 ที่ทำให้อัตราการจบมัธยมศึกษาในช่วงนั้นลดลงถึง 35% รวมไปถึงผลกระทบที่เกิดกับวิกฤตทางเศรษฐกิจในอดีต เช่น วิกฤตเศรษฐกิจของเอเชีย วิกฤตเศรษฐกิจในลาตินอเมริกา ในช่วงปลายทศวรรษ 2000 รวมถึงวิกฤตแฮมเบอร์เกอร์ของสหรัฐอเมริกาในปี 2008 

ซึ่งจากการศึกษาข้อมูลย้อนหลัง พบว่าวิกฤตทางเศรษฐกิจเหล่านี้ส่งผลกระทบต่อระบบการศึกษาด้วย เช่น ทำให้คนออกนอกโรงเรียนมากขึ้น อัตราการจบการศึกษาลดลง

โดยผลจากวิกฤต COVID-19 ในครั้งนี้ ธนาคารโลกคาดว่า การปิดโรงเรียนจะส่งผลทำให้ GDP ของประเทศต่างๆ ลดลงอย่างอังกฤษ ลดไป 0.1-0.4% GDP สหรัฐอเมริกาลดลง 0.3% หรือจากงานวิจัยของประเทศนอร์เวย์ การปิดโรงเรียนแต่ละวันจะทำให้เกิดความสูญเสียถึงวันละ 165 ล้านเหรียญสหรัฐ 

ในกรณีของประเทศสหรัฐอเมริกานั้น การที่โรงเรียนต้องปิด 4 เดือน ทำให้รายได้ในอนาคตของนักเรียนลดลง 1,337 เหรียญต่อปีต่อคน ซึ่งคิดเป็นรายได้ประมาณ 33,464 เหรียญตลอดช่วงชีวิต ซึ่งหากพิจารณาจำนวนของนักเรียนทั่วทั้งสหรัฐอเมริกาที่มีทั้งหมด 76 ล้านคนแล้ว พบว่ารายได้ตลอดช่วงชีวิตของเด็กและเยาวชนอเมริกันในรุ่นอายุนี้จะหายไปถึง 2.5 ล้านล้านเหรียญ ซึ่งเป็นมูลค่าที่สูงมาก

นอกจากนี้ ธนาคารโลกได้มีการประเมินว่าหากนักเรียนต้องหยุดเรียนในช่วงวิกฤตนี้ จะส่งผลกระทบต่อทักษะความสามารถทางการเรียนที่ลดลง จากแบบจำลองคะแนน PISA ในด้านการอ่าน ในกรณีที่เลวร้ายสุดจะทำให้คะแนนเฉลี่ยลดลงจากค่าเฉลี่ยของโลกที่ 440 เหลือเพียง 413 คะแนน หรือคิดเป็นช่องว่าง 1 ปีการศึกษา และทั่วโลกจะมีเด็กนักเรียนที่ขาดทักษะความรู้ในระดับที่สามารถเอาไปใช้งานได้ (Functionally Illiterate) เพิ่มจาก 40% เป็น 53%

แผนภาพที่ 1 : ผลกระทบของ COVID-19 ต่อระดับผลสัมฤทธิ์ของนักเรียน และต่อจำนวนนักเรียนที่มีผลสัมฤทธิ์ต่ำกว่าเกณฑ์มาตรฐานในด้านการอ่าน

อย่างไรก็ตาม ประชากรจะได้รับผลกระทบจากวิกฤต COVID-19 ที่ต่างออกกันตามระดับการศึกษา โดยแรงงานที่มีการศึกษาต่ำ (มัธยมศึกษา) จะได้รับผลกระทบที่รุนแรงกว่าแรงงานที่มีการศึกษาสูง (ตั้งแต่ระดับปริญญาขึ้นไป) วิกฤตนี้ จะทำให้แรงงานระดับล่างตกงานกันอีกมาก ส่งผลต่อค่าแรงที่ถูกกดให้ต่ำลง ขณะที่ผลตอบแทนจากการศึกษาในระดับมหาวิทยาลัยมีอัตราที่สูงขึ้น ทำให้คนมีแนวโน้มที่จะหันกลับไปเรียนต่อในระดับอุดมศึกษาเพิ่มขึ้น 

ซึ่งเราได้เคยเห็นรูปแบบนี้เกิดขึ้นมาก่อนแล้วในประเทศเวเนซุเอลา อาร์เจนตินา และไทยในช่วงที่เกิดวิกฤตเศรษฐกิจต้มยำกุ้งปี 2540 โดยคุณ Harry เชื่อว่ารูปแบบนี้จะเกิดขึ้นอีกในช่วงวิกฤต COVID-19 รัฐบาลจึงควรมีนโยบายช่วยเหลือสนับสนุน การรักษางบประมาณทางการศึกษาเอาไว้ โดยเฉพาะในการศึกษาในระดับมหาวิทยาลัย รวมไปถึงการศึกษาตลอดชีวิตที่จะได้รับความต้องการมากขึ้น นอกจากนี้การลงทุนพัฒนาแนวทางการประเมินผลนักเรียนและเร่งสอนเสริมเพื่อให้ตามเพื่อนได้ทัน รวมถึงการพัฒนาทักษะด้านดิจิทัลให้กับผู้เรียนก็เป็นสิ่งที่ควรพัฒนา

แผนภาพที่ 2 : ความสัมพันธ์ระหว่างการเติบโตทางเศรษฐกิจ ผลตอบแทนจากการศึกษาในระดับมัธยมศึกษาและอุดมศึกษาของประเทศไทย (1985-2015)

ด้านศาสตราจารย์ Eric Hanushek จากมหาวิทยาลัยแสตนฟอร์ด ซึ่งเป็นผู้บุกเบิกงานวิจัยในด้านการนำเอาคะแนนสอบมาตรฐานระดับชาติไปใช้วิเคราะห์ผลทางเศรษฐกิจ กล่าวว่า จากสถิติข้อมูลในปี 1960-2000 เมื่อพิจารณาเปรียบเทียบคะแนนมาตรฐานนานาชาติของนักเรียนและค่า GDP ของประเทศ พบว่า คะแนนมาตรฐานซึ่งเป็นตัวแทนของคุณภาพทรัพยากรมนุษย์ของประเทศ มีความสัมพันธ์ที่ชัดเจนกับอัตราการเติบโตทางเศรษฐกิจของประเทศ

โดยในอดีตนักเศรษฐศาสตร์มักจะใช้จำนวนปีการศึกษาในการบ่งบอกระดับการศึกษาของชาติ เพราะเป็นสิ่งที่วัดได้ง่าย แต่ความจริงคือคุณภาพการศึกษาของแต่ละประเทศมีไม่เท่ากันแม้จะมีจำนวนปีการศึกษาที่ใกล้เคียงกัน แต่การมีคะแนนสอบมาตรฐานอย่าง PISA ทำให้สามารถใช้เป็นตัวบ่งชี้คุณภาพการศึกษาของแต่ละชาติได้ดีกว่าจำนวนปีการศึกษา

การพัฒนาทรัพยากรมนุษย์จะทำให้ GDP ของประเทศเพิ่มสูงขึ้นได้ในระยะยาว

จากข้อมูล PISA พบว่า มีเด็กประมาณ 20% ในประเทศไทยที่เรียนไม่จบการศึกษาขั้นพื้นฐาน และกว่า 43% ไม่ได้รับการพัฒนาทักษะขั้นพื้นฐานที่สามารถนำไปใช้งานในโลกปัจจุบันได้ โดยงานวิจัยของศาสตราจารย์ Hanushek พบว่าในกรณีของประเทศไทย หากนักเรียนทุกคนสามารถเข้าสู่ระบบการศึกษาได้ จะทำให้ GDP ขยายตัวไปจนตลอดทศวรรษนี้ 3% ต่อปีและถ้านักเรียนไทยที่อยู่ในระบบปัจจุบันมีทักษะพื้นฐานอยู่ในระดับเกณฑ์มาตรฐานขั้นต่ำ จะทำให้ไทยมี GDP ที่ขยายตัวโดยเฉลี่ยปีละ 5.5% หรือถ้าสามารถทำให้เด็กไทยสามารถเข้าถึงการศึกษาในมาตรฐานขั้นต่ำได้ทุกคน จะทำให้ GDP ขยายตัวได้ถึง 8.9% ไปจนตลอดศตวรรษนี้เลยทีเดียว

ค่า GDP จะเพิ่มสูงขึ้น หากเด็กไทยได้รับการศึกษาที่ทั่วถึงหรือมีคุณภาพในระดับพื้นฐานอย่างทั่วถึง

อย่างไรก็ตาม นี่เป็นเพียงการประมาณตัวเลขในช่วงก่อนเกิดวิกฤต COVID-19 ซึ่งเมื่อเกิดขึ้นแล้วก็ส่งผลต่อเศรษฐกิจและการศึกษาอย่างรุนแรง โดยเฉพาะเด็กในกลุ่มด้อยโอกาสและขาดแคลนการเข้าถึงเทคโนโลยีและครูที่ดีมีคุณภาพด้วย 

โดยศาสตราจารย์ Eric Hanushek คาดการณ์ว่าความรู้ที่หายไปจะทำให้รายได้ตลอดชีวิตของเด็กในรุ่นนี้ลดลง 3-6% พร้อมแนะให้พัฒนาการศึกษาให้ดีขึ้น เพื่อไม่ให้สถานการณ์แย่ลงไปกว่านี้ ซึ่งภาคนโยบายต้องมีกระบวนการจัดสรรครูอย่างมีคุณภาพ มีประสิทธิภาพมากขึ้น เพื่อให้เด็กด้อยโอกาสสามารถเข้าถึงครูที่เก่ง เพราะถ้าทำไม่ได้ นอกจากเราจะไม่สามารถกลับไปสู่ระดับของการเรียนรู้ก่อนหน้าวิกฤตได้แล้ว ยังจะไม่สามารถลดช่องว่างที่เกิดขึ้นจาก COVID-19 ได้ด้วย

เช่นเดียวกับ Andreas Schleicher แห่ง OECD ผู้ริเริ่มเเละอยู่เบื้องหลังการประเมินทักษะนักเรียนนานาชาติหรือ PISA ได้ประมาณการว่า หากเด็กไทยทุกคนสามารถพัฒนาทักษะความรู้ให้อยู่ในระดับมาตรฐานของ PISA ใน Level 2 ได้ จะทำให้เศรษฐกิจในระยะยาวของประเทศขยายตัวอย่างมหาศาล คิดเป็นมูลค่าประมาณกว่า 4 ล้านล้านดอลลาร์สหรัฐ หรือคิดเป็น 4 เท่าของขนาดเศรษฐกิจไทยในปัจจุบันเลยทีเดียว

เศรษฐกิจไทยจะโตขึ้นอย่างไร หากเด็กทุกคนสามารถบรรลุทักษะความรู้ใน PISA Level 2 ได้

โดยคุณ Andreas Schleicher ยังแสดงให้เห็นว่าความยากจนหรือความด้อยโอกาสของเด็ก ไม่ใช่ตัวกำหนดความสำเร็จในการศึกษาหากประเทศมีการจัดระบบการกระจายตัวของทรัพยากรทางการศึกษาที่ดีพอ

โดยยกตัวอย่างบางประเทศที่มีความพยายามในการจัดสรรทรัพยากรทางการศึกษาให้อยู่ใกล้บ้านนักเรียนอย่างทั่วถึงเป็นธรรม และการจัดสรรครูที่เก่งที่สุดไปช่วยเหลือในโรงเรียนที่เด็กมีความต้องการมากที่สุด เช่น ใน 4 จังหวัดของประเทศจีน ฟินแลนด์ และเอสโตเนีย ที่ร่วมสอบ PISA ซึ่งได้มีการพัฒนาทักษะความคิดแบบเติบโต (Growth Mindset) ของนักเรียน แม้จะเป็นประเทศส่วนน้อยที่สามารถทำได้ แต่ก็เป็นตัวอย่างที่เห็นว่าสิ่งเหล่านี้สามารถเป็นไปได้ ถ้าภาคนโยบายมีการนำไปทำอย่างจริงจัง

โดยสรุปแล้ว ดร.ภูมิศรัณย์ ทองเลี่ยมนาค มองว่า การได้ฟังมุมมองของบรรดานักเศรษฐศาสตร์ระดับชั้นนำของโลกจากงานระดับนานาชาติในครั้งนี้ ทำให้ทาง กสศ. ตระหนักถึงประโยชน์และความสำคัญของการใช้ข้อมูลขนาดใหญ่ที่มีมาตรฐานในระดับนานาชาติเพื่อนำมาใช้วิเคราะห์แแก้ปัญหาการศึกษาของประเทศไทย

โดยปัจจุบัน กสศ. กำลังริเริ่มโครงการ PISA for Schools ร่วมกับองค์การ OECD ในการนำเอาแนวทางการประเมินผลแบบ PISA เพื่อมาใช้ประเมินและพัฒนาโรงเรียนไทยที่สมัครใจเข้าร่วมโครงการ และโครงการวิจัยสำรวจทักษะและความพร้อมของกลุ่มประชากรวัยแรงงานที่กำลังจะทำงานร่วมกับธนาคารโลก ซึ่งคาดว่าจะได้ประโยชน์จากความรู้ในด้านเทคนิคที่องค์กรระหว่างประเทศเหล่านี้นำมาถ่ายทอดให้กับบุคลากรในไทยและยังสามารถนำผลการวิเคราะห์มาใช้ในการพัฒนาระบบการศึกษาไปพร้อมกับการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ในประเทศได้

The post ผ่าทางตันโลกการศึกษาหลังยุค COVID-19 จากแนวคิดนักเศรษฐศาสตร์ชั้นนำของโลก first appeared on กสศ..

ในช่วง 3 ปีที่ผ่านมาเราได้จัดทำฐานข้อมูลความพร้อมของโรงเรียนในระดับจังหวัด เพื่อวัดความพร้อมของเด็กนักเรียนอนุบาลในรูปแบบของการสอบ PISA โดยเราต้องการจะรู้ว่าความต้องการของเด็กและปัญหาที่เขาต้องเจอในการเรียนคืออะไร ซึ่งเป็นที่น่าตกใจมากเพราะจากการทดสอบพบว่ามีเด็กมากกว่า 20% ในหลายจังหวัดไม่สามารถบอกได้ว่าสัญลักษณ์ตัวเลขที่เขากำลังทดสอบคือเลขอะไร  นอกจากนี้เด็กหลายคนยังมีความสามารถทางคณิตศาสตร์ต่ำกว่าเกณฑ์ และกว่า 30% ของเด็ก มีความสามารถในการอ่านออกเขียนได้ต่ำกว่าเกณฑ์อีกด้วย ที่สำคัญเด็กในทุกจังหวัดที่เราได้ทำการสำรวจมีช่วงความจำต่ำกว่าเกณฑ์ ซึ่งการศึกษาชิ้นนี้บ่งบอกว่าเด็กไทยในชั้นอนุบาลมีทักษะต่ำทั้งในทางคณิตศาสตร์ การอ่านออกเขียนได้ และความจำ

เรายังพบอีกว่า เด็กที่มีโอกาสทางการศึกษาน้อย หรือ มีฐานะยากจนจะมีความพร้อมเข้าโรงเรียนน้อยกว่าเด็กกลุ่มอื่น  ซึ่งการแก้ปัญหาดังกล่าว ต้องหาวิธีที่จะพัฒนานโยบายการศึกษาที่คุ้มค่าเพื่อช่วยเหลือพวกเขา ทั้งนี้ความยากจนไม่ได้เป็นต้นกำเนิดของ ปัญหาโดยตรง แต่นำไปสู่ปัญหาอื่นๆ ที่ทำให้มีผลกระทบต่อการศึกษาแทน เช่น ขาดสารอาหาร การลงทุนต่ำในด้านการศึกษาของครอบครัว ซึ่งเด็กกลุ่มนี้มีโอกาสน้อยมากที่จะได้เข้าเรียนในโรงเรียนดีๆ ทำให้การจะพัฒนานโยบายที่มีประสิทธิภาพ เราจะต้องค้นหาว่าปัญหาที่แท้จริงคืออะไรก่อน 

นอกจากนี้ กสศ.ยังได้จัดทำโครงการเพื่อส่งเสริมการศึกษาเด็กเล็กในชนบทของประเทศไทย ภายใต้โครงการ “RIECE” ซึ่งเราส่งเสริมให้ครูในศูนย์เด็กเล็ก 50 ศูนย์ทดลองใช้หลักสูตรที่พัฒนาจากหลักสูตร HighScope ซึ่งเป็นที่ยอมรับอย่างมากทั่วโลกทำให้เราพบว่าเด็กที่ได้เรียนรู้จากหลักสูตรดังกล่าวทำคะแนนได้สูงกว่ากลุ่มอื่น ซึ่งผลการศึกษาชิ้นนี้แสดงให้เห็นว่า การให้การศึกษาเด็กเล็กอย่างมีคุณภาพ ถึงจะเป็นในศูนย์เด็กเล็กในพื้นที่ชนบทก็ตาม ก็จะสามารถช่วยพวกเขาได้

ด้านคุณ Eric Hanushek นักเศรษฐศาสตร์ทางการศึกษาชั้นนำของอเมริกาจากมหาวิทยาลัยสแตนฟอร์ด กล่าวว่า การเติบโตทางเศรษฐกิจจะเกิดขึ้นไม่ได้หากทุกคนยังไม่ได้รับการศึกษาที่มีคุณภาพ ซึ่งจากสถิติข้อมูลในปี 1960-2000 เมื่อพิจารณาเปรียบเทียบคะแนนสอบ PISA ของเด็กและตัวเลข GDP ของประเทศ พบว่า คุณภาพของแรงงานจะเป็นตัวกำหนดอัตราการเติบโตทางเศรษฐกิจของประเทศ หากแรงงานมีคุณภาพมากเท่าไหร่เศรษฐกิจของประเทศก็จะดีมากขึ้นเท่านั้น

ดังนั้นหากเราต้องการจะบรรลุเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืนของสหประชาชาติทั้ง 17 ข้อ ต้องเริ่มต้นจากความคิดว่า เราจะพัฒนาการศึกษาให้มีคุณภาพมากขึ้นได้อย่างไร ซึ่งการพัฒนาการศึกษาในอดีตมุ่งไปที่การให้คนเข้าไปเรียนในโรงเรียนให้มากที่สุดและนานที่สุดเพราะวัดผลได้ง่ายกว่า โดยนับว่าคนเรียนหนังสืออยู่ในโรงเรียนเป็นเวลากี่ปี โดยไม่ได้พิจารณาว่าระหว่างที่เด็กเรียนหนังสือในโรงเรียนนั้นการเรียนการสอนมีคุณภาพดีพอหรือไม่

นอกจากนี้ เราพบว่ามีเด็กประมาณ 20% ในประเทศไทยที่เรียนไม่จบการศึกษาขั้นพื้นฐาน และ กว่า 43% ไม่ได้รับการพัฒนาทักษะขั้นพื้นฐาน  ซึ่งวิกฤต COVID-19 ที่ผ่านมา มีผลกระทบอย่างมากกับเด็กด้อยโอกาส เพราะเด็กกลุ่มนี้ครอบครัวสนับสนุนได้น้อยกว่าและมีข้อจำกัดในการเข้าถึงเทคโนโลยี  มีเด็กๆ อีกหลายคนที่ไม่สามารถที่จะเรียนรู้ทางไกลได้ รวมถึงโอกาสในการเข้าถึงครูที่มีคุณภาพที่ดีก็ยังมีน้อยกว่าเด็กในกลุ่มอื่นๆ

ดังนั้นการแก้ไขปัญหาเราต้องทำให้มากขึ้น โดยใช้ทรัพยากรให้น้อยลง ซึ่งวิกฤตครั้งนี้จะทำให้รัฐบาลมีความสามารถในการระดมทุนได้น้อยลงและจะมีวิกฤตการเงินที่จะกระทบโรงเรียนด้วย เพื่อที่จะกลับไปในจุดที่เราอยู่ก่อนหน้าวิกฤต COVID-19 เราจะต้องทำให้ดีกว่านี้ ถ้าเราเพียงแค่จะกลับไปให้เหมือนเดิม เด็กยุคนี้ก็จะได้รับผลกระทบไปตลอดชีวิต และการกลับไปให้เหมือน 4 เดือนที่แล้ว โดยไม่ทำอะไรเพิ่มเติมกับโรงเรียน  เด็กยุคนี้ก็จะมีช่องว่างในการเรียนรู้ และจะมีรายได้ลดลง 3-6% ตลอดชีวิต 

“ในตอนนี้เราเองก็ยังไม่แน่ใจว่าจะสามารถกลับไปเป็นเหมือนเดิมเมื่อ 4 เดือนที่แล้วได้หรือไม่ เมื่อดูจากสถานการณ์แล้ว สำหรับผมเราจะต้องทำให้ดีขึ้นโดยจะต้องช่วยให้เด็กที่มีความต้องการมากที่สุดเข้าถึงครูที่มีคุณภาพสูงขึ้น พร้อมกับการจัดสรรครูที่มีคุณภาพมีประสิทธิภาพมากขึ้นเพื่อให้เด็กเข้าถึงครูที่เก่ง ถ้าเราไม่สามารถทำสิ่งนี้ได้นอกจากเราจะไม่สามารถกลับไปสู่สภาพก่อนหน้านี้ได้แล้ว เรายังจะไม่สามารถลดช่องว่างที่เกิดขึ้นจาก COVID-19 ได้ด้วย การพัฒนาจะนำไปสู่การเติบโต และการเติบโตจะนำไปสู่ทักษะ ถ้าเราไม่พัฒนาคุณภาพของโรงเรียนก็จะไม่มีการเติบโต ดังนั้น คุณค่าของการพัฒนาโรงเรียนจึงสำคัญมาก ซึ่งเด็กที่ขาดโอกาสเป็นกลุ่มที่จะได้รับผลกระทบมากที่สุด จากการศึกษาที่มีคุณภาพต่ำ และผลจากวิกฤต COVID-19 ดังนั้นเราจึงต้องทำให้ดีขึ้น” คุณ Eric Hanushek  ระบุ

ขณะที่คุณ Harry A. Patrnios หัวหน้านักเศรษฐศาสตร์ผู้ดูแลนโยบายการศึกษาของธนาคารโลก มองว่าภายหลังจากที่เกิดการแพร่ระบาดของ COVID-19 ได้สร้างผลกระทบให้เกิดขึ้นกับเด็กๆ ไม่ใช่ด้านการเรียนเพียงอย่างเดียว แต่กระทบถึงความสามารถในการหารายได้ด้วย โดยเราได้สำรวจจากประเทศสหรัฐอเมริกาว่าในช่วงที่โรงเรียนปิด 4 เดือนนั้นทำให้เด็กๆ หารายได้น้อยลง 1,337 เหรียญต่อปีต่อคน ซึ่งตีเป็นมูลค่ากว่า 33,464 เหรียญตลอดชีวิตเด็ก 1 คน ซึ่งจำนวนของนักเรียนทั่วสหรัฐอเมริกาที่มีมากถึง 76 ล้านคน เท่ากับรายได้ของเด็กๆ จะหายไป 2.5 ล้านล้านเหรียญ ดังนั้นหากเราไม่มีมีมาตรการอะไรออกมาช่วยให้พวกเขาสามารถเรียนหนังสือได้ก็จะมีผลกระทบมากขึ้นไปอีก

ขณะที่ผลกระทบกับเด็กๆ ทั่วโลกในช่วงของการแพร่ระบาดของโรค COVID-19 ที่ต้องหยุดเรียน ซึ่งเรามีการประเมินว่าหากพวกเขาต้องหยุดเรียนประมาณ 1 ปี จะส่งผลกระทบกับคะแนน PISA ซึ่งเป็นการประเมินความสามารถเรียนรู้ของเด็กๆ ทั่วโลก ที่ลดลงอย่างมากจาก 440 เหลือ 413 และในสถานการณ์ที่เลวร้ายที่สุดจะมีเด็กถึง 53 % ที่จะอ่านหนังสือไม่ออก 

นอกจากนี้ยังมีผลกระทบอีกรูปแบบหนึ่งที่เกิดขึ้นจากวิกฤตครั้งนี้ คือ กลุ่มคนที่มีการศึกษาตั้งแต่ระดับ ม.ปลายลงมาจะว่างงานเพิ่มขึ้นมากซึ่งจะทำให้ค่าจ้างของคนกลุ่มนี้ลดลงมากตามไปด้วย และทำให้พวกเขาต้องกลับไปเรียนหนังสือเพิ่มขึ้น ขณะที่คนได้รับการศึกษาสูงกว่าจะได้รับค่าตอบแทนเพิ่มสูงขึ้นในช่วงวิกฤต ซึ่งเราเห็นรูปแบบนี้เกิดขึ้นมาก่อนแล้วในประเทศเวเนซุเอลา อาร์เจนตินา และไทยในช่วงที่เกิดวิกฤตเศรษฐกิจและสังคม และเชื่อว่ารูปแบบดังกล่าวจะเกิดขึ้นอีกในช่วงวิกฤต COVID-19 

The post เปลี่ยนความเหลื่อมล้ำให้เสมอภาคได้อย่างไร ถอดความคิดนักเศรษฐศาสตร์เพื่อการพัฒนาชั้นนำของโลก first appeared on กสศ..