ในปีนี้ โครงการได้ขยายวงกว้างโดยมีนักเรียนทุนเสมอภาคจาก 7 โรงเรียนทั่วประเทศ ได้แก่ โรงเรียนแก่นทองอุปถัมภ์ (กรุงเทพฯ), โรงเรียนบ้านหลวงวิทยา (นครปฐม), โรงเรียนหงษ์หยกบำรุง (ภูเก็ต), โรงเรียนเขาสมิงวิทยาคม (ตราด), โรงเรียนบ้านโหละหาร (พัทลุง), โรงเรียนบ้านคลองครก (จันทบุรี), และ โรงเรียนวังไพรวิทยาคม (สระแก้ว) รวมถึงนักเรียนจาก 7 โรงเรียนนานาชาติ ได้แก่ Rugby School Thailand, Shrewsbury International School Bangkok, Ascot International School Bangkok, King’s College International School Bangkok, St. Andrews International School Bangkok, Satit Prasarnmit International, และ Denla British School ที่จะร่วมกิจกรรม

กิจกรรมครั้งนี้ถือเป็นการพบกันครั้งแรกของนักเรียนจากทั้ง 14 โรงเรียน โดยจะมีการจับคู่โรงเรียนเพื่อทำกิจกรรมร่วมกันในระยะเวลา 7 เดือน เพื่อพัฒนาทักษะต่าง ๆ ทั้งการสร้างสรรค์ผลิตภัณฑ์และการทำการตลาดดิจิทัล

การเรียนรู้ที่มากกว่าการขายสินค้า

ดร.ไกรยส ภัทราวาท ผู้จัดการ กสศ. กล่าวถึงความสำคัญของโครงการ Equity Partnership’s School Network ว่า “การขายสินค้าเป็นทักษะที่สามารถประยุกต์ใช้ได้กับทุกอาชีพ ซึ่งทักษะเหล่านี้จะช่วยให้นักเรียนได้เรียนรู้การทำงานเป็นทีม การเข้าใจตลาด และกระบวนการพัฒนาผลิตภัณฑ์”

โครงการนี้เปิดโอกาสให้นักเรียนทุนเสมอภาคจากโรงเรียนห่างไกลได้พัฒนาผลิตภัณฑ์ โดยเรียนรู้ทักษะการเป็นผู้ประกอบการและการใช้เทคโนโลยีเป็นเครื่องมือในการพัฒนา โดยในระหว่างโครงการจะมีการอบรมและจำลองกระบวนการพัฒนาผลิตภัณฑ์ที่ได้รับการถ่ายทอดจากวิทยากรผู้เชี่ยวชาญจาก Sea (ประเทศไทย) และพี่ ๆ จากเครือข่ายโรงเรียนนานาชาติรักบี้

ดร.ไกรยส กล่าวเสริมว่า “เราเชื่อมั่นว่าในอีก 7 เดือนข้างหน้า ความรู้และประสบการณ์ที่นักเรียนจะได้รับจะทำให้สินค้าที่เริ่มต้นในวันนี้มีมูลค่ามากขึ้น และน้อง ๆ จะต้องแปลกใจที่เห็นสินค้าของตัวเองสามารถสร้างรายได้มากกว่าที่คิดไว้”

Shopee สนับสนุนการขายผ่านช่องทางไลฟ์

ในปีนี้ บริษัท Sea (ประเทศไทย) เจ้าของแพลตฟอร์มอีคอมเมิร์ซ Shopee ได้เพิ่มเวิร์กช็อปการขายสินค้าผ่านการไลฟ์ขาย ซึ่งเป็นเทรนด์ยอดฮิตที่กำลังได้รับความนิยมอย่างมากในปัจจุบัน โดย คุณพุทธวรรณ สุภัทรนันท์ ผู้อำนวยการฝ่ายสื่อสารองค์กร Sea (ประเทศไทย) กล่าวถึงความตื่นเต้นที่จะได้เห็นนักเรียนจากทุกโรงเรียนร่วมกันพัฒนาผลิตภัณฑ์และสร้างรายได้ผ่านช่องทางออนไลน์ว่า “ดีใจที่ได้มีส่วนร่วมในโครงการดี ๆ อย่างนี้ทุกปี ตอนนี้อดใจไม่ไหวแล้วที่จะได้เห็นน้อง ๆ โชว์ทักษะขายของบน Shopee”

คุณพุทธวรรณยังกล่าวเพิ่มเติมว่า “การเข้ามาร่วมงาน Equity Partnership’s School Network ได้ช่วยให้น้อง ๆ มากกว่า 30 ทีมทำยอดขายผลิตภัณฑ์ได้จริง สิ่งสำคัญที่เกิดขึ้นทุกปี คือการเห็นความเปลี่ยนแปลงและความสำเร็จของน้อง ๆ ตั้งแต่วันแรกจนถึงวันสุดท้ายของโครงการ”

เส้นทางการเรียนรู้ใน 7 เดือน

การทำงานร่วมกันในระยะเวลา 7 เดือนจะพานักเรียนทั้งจากโรงเรียน สพฐ. และโรงเรียนนานาชาติได้เรียนรู้การทำงานเป็นทีม การพัฒนาทักษะการตลาดดิจิทัล การสร้างสรรค์ผลิตภัณฑ์ และการขายบน Shopee ซึ่งคาดว่าในท้ายที่สุดจะเห็นการเติบโตทั้งในด้านทักษะและมูลค่าของผลิตภัณฑ์ที่พวกเขาได้พัฒนา

Mr. Gregory Threlfall, Assistant Head Teacher at Rugby School Thailand กล่าวว่า “โครงการนี้ไม่เพียงแต่ช่วยเสริมทักษะผู้ประกอบการให้กับนักเรียนทุนเสมอภาคเท่านั้น แต่ยังสร้างความสัมพันธ์ที่ดีระหว่างนักเรียนจากต่างโรงเรียน และเปิดโอกาสใหม่ ๆ ในการเรียนรู้ร่วมกันที่มีความหลากหลายทางวัฒนธรรม”

Equity Partnership’s School Network ปีที่ 6 ตั้งเป้าให้นักเรียนที่เข้าร่วมโครงการได้รับ 3 ทักษะไปพร้อมกัน ได้แก่

1. การทำความเข้าใจสินค้าและผู้บริโภค – นักเรียนต้องเรียนรู้ไม่เพียงแค่สินค้าของตัวเอง แต่ต้องเข้าใจถึงตลาดและผู้บริโภคที่ต้องการสินค้านั้น ๆ
2. ทักษะการทำงานเป็นทีม – นักเรียนจะได้เรียนรู้การทำงานร่วมกับเพื่อนร่วมทีมจากโรงเรียนต่าง ๆ และเข้าใจบทบาทของแต่ละคนในการพัฒนาโครงการร่วมกัน
3. ทักษะผู้ประกอบการ – นักเรียนจะได้เรียนรู้วิธีการทำธุรกิจที่สามารถนำไปประยุกต์ใช้ในชีวิตจริง โดยมุ่งเน้นการพัฒนาผลิตภัณฑ์และการใช้กระบวนการผลิตที่มีคุณภาพ

สิ่งสำคัญคือ การทำงานร่วมกันในระยะเวลา 7 เดือนจะช่วยให้นักเรียนได้รับทักษะเหล่านี้พร้อมกันและสามารถนำไปประยุกต์ใช้ในการสร้างสินค้าที่มีมูลค่ามากขึ้น และมีความพร้อมในการจำหน่ายจริงในอนาคต

โครงการ Equity Partnership’s School Network เป็นความร่วมมือในรูปแบบ ‘co-creation for education’ ระหว่าง กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) บริษัท Sea (ประเทศไทย) และเครือข่ายโรงเรียนนานาชาติที่เข้าร่วม เพื่อสร้างความเสมอภาคทางการศึกษาผ่านการส่งเสริมการเรียนรู้ทักษะต่าง ๆ เช่น Digital Marketing โดยเน้นการลงมือทำร่วมกันระหว่างโรงเรียนในเมืองและโรงเรียนห่างไกล สร้างพื้นที่การเรียนรู้และการเติบโตในด้านวิชาชีพ อารมณ์สังคม และความคิดสร้างสรรค์ผ่านการแลกเปลี่ยนและทำความเข้าใจในความแตกต่างของพื้นเพภูมิหลังและวิถีชีวิตจากผลลัพธ์ของโครงการใน 5 ซีซันที่ผ่านมา ได้สร้างความร่วมมือจากท้องถิ่นและชุมชน รวมทั้งโรงเรียนในสังกัด สพฐ. ทั่วประเทศและโรงเรียนนานาชาติ 9 แห่งใน 30 จังหวัด โดยมีบุคลากรเกือบ 500 คน ซึ่งผลกำไรจากการขายผลิตภัณฑ์ผ่าน Shopee ได้สนับสนุนโอกาสทางการศึกษาให้กับนักเรียนทุนเสมอภาคในโครงการ และนำไปใช้สร้างสรรค์พัฒนาผลิตภัณฑ์ต่อไป

The post ซีซันใหม่เริ่มแล้ว ! “Equity Partnership’s School Network ปีที่ 6” เสริมทักษะ Soft Skills first appeared on กสศ..

สถาบันวิจัยเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา กสศ. จึงอยากชวนตั้งคำถามว่า “ผลลัพธ์ด้านการศึกษาของเยาวชนที่อยู่ห่างไกลจากโอกาสจะเปลี่ยนแปลงไปอย่างไรหากเราช่วยกันเพิ่มโอกาสการเรียนรู้และศึกษาต่อในระดับสูงกว่าภาคบังคับ เพื่อให้เด็กเยาวชนทุกคนมีทางเลือกในเส้นทางชีวิตที่มากขึ้น” ผ่านโครงการวิจัยเพื่อสร้างหลักประกันโอกาสทางการศึกษาระดับอุดมศึกษาสำหรับเด็กและเยาวชนผู้ขาดแคลนทุนทรัพย์ ที่ตั้งต้นทำงานจากการรวบรวมข้อมูลว่าตลอดเส้นทางการศึกษา มีความท้าทายใดบ้างที่เด็กเยาวชนคนหนึ่งต้องเผชิญ และจะมีแนวทางใดที่จะทำให้เยาวชนเหล่านั้นก้าวไปสู่การเรียนรู้ในระดับอุดมศึกษาได้ ด้วย ‘เส้นทางที่ใช่’ ซึ่งจะช่วยขับศักยภาพภายในให้เปล่งประกาย พร้อมเดินต่อไปได้บนเส้นทางอาชีพอย่างมั่นคง

นี่จึงเป็นที่มาของกิจกรรม Equity Opportunity Day ครั้งที่ 4 ที่ Equity lab และ สำนักพัฒนาการเรียนรู้เชิงพื้นที่ (Area Based Education : ABE) โดยกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) ร่วมกับ Disrupt Technology Venture จัดกิจกรรมเพื่อสร้างพื้นที่แลกเปลี่ยนอย่างสร้างสรรค์และส่งเสริมการเรียนรู้ของเหล่านวัตกรการศึกษาไทย ในธีม ‘การแนะแนวที่มีประสิทธิภาพ เพื่อเพิ่มโอกาสในการเรียนรู้และศึกษาต่อในระดับสูงกว่าภาคบังคับ สำหรับนักเรียนในจังหวัดระยอง และรู้จักทางเลือกของเส้นทางชีวิตที่หลากหลาย’ เมื่อวันที่ 25 ตุลาคม 2567 โดยชวนเหล่านวัตกร ภายใต้โครงการการบ่มเพาะนวัตกรรมเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา ที่สมัครเข้าร่วมทั้งหมด 13 ทีม มาระดมความคิดเพื่อสร้างสรรค์นวัตกรรมแก้ปัญหาความเหลื่อมล้ำทางการศึกษา รับทุนสนับสนุนในการขับเคลื่อนต่อไป 

แม้แต่ละคนจะมีต้นทุนและประสบการณ์ที่แตกต่างกัน แต่ปลายทางของการเข้าร่วมกิจกรรมครั้งนี้มีเพียงเป้าหมายตรงกัน คือต้องการให้เด็กเยาวชนไทยทุกคน มีโอกาสได้เข้าถึงการแนะแนวที่มีประสิทธิภาพ เพื่อเพิ่มโอกาสการเรียนรู้และศึกษาต่อในระดับสูงกว่าภาคบังคับ เพื่อเพิ่มทางเลือกของเส้นทางชีวิตที่หลากหลายและเป็นไปได้ ไม่ว่าจะอยู่ในพื้นที่หรือบริบทการเรียนรู้แบบใดก็ตาม

“ผู้เรียนควรได้รับข้อมูล และมีประสบการณ์คุ้นเคยกับสิ่งที่จะเลือกเรียนต่อในระดับสูง”

ปุณยวีร์ รุจิปูริตานันท์ แอดมินเพจบรรเจิดเริ่ดสะแมนแตน เล่าผ่านประสบการณ์การเป็นอาจารย์พิเศษว่า ทุกวันนี้เด็กส่วนหนึ่งเรียนบนความตั้งใจของพ่อแม่ โดยหากเจาะจงที่เด็ก ต้องแยกระหว่างคนที่มาจากครอบครัวที่ค่อนข้างมีฐานะ ซึ่งผู้ปกครองพร้อมซับพอร์ต ดังนั้นเด็กกลุ่มนี้ถึงยังไม่รู้ว่าตนอยากเรียนอะไร เขาจะค่อยดูตอนจบการศึกษาได้ว่าจะไปทางไหนต่อ บางคนรู้สึกไม่ใช่ก็ไปเรียนใหม่ จะเป็นหลักสูตรระยะสั้นเฉพาะทางอะไรก็ว่าไป หรือบางคนก็มาเรียนให้ได้วุฒิ เหมือนเป็นทางผ่านก่อนกลับไปรับช่วงธุรกิจที่บ้านเท่านั้น

ส่วนคนที่ไม่มีกำลังหนุนจากทางบ้าน กลุ่มนี้จะเรียนมหาวิทยาลัยด้วยทัศนคติว่า การเรียนคือเส้นทางสู่เป้าหมายอาชีพที่ตั้งไว้ ตรงนี้น่าสนใจว่าพอเขามาเรียนหรือไปทำงานแล้ว บางทีภาพที่คิดไว้กับเรื่องจริงที่สัมผัสมันไปคนละทาง ถึงตรงนั้นเด็กจะกลับตัวก็ยาก หรือแม้จะกลับได้ก็อาจเสียเวลา เสียทรัพยากรไปไม่น้อย 

“หลายประเทศจะมีการเตรียมเส้นทางการศึกษา เพื่อส่งต่อเด็กผ่านระดับชั้นอย่างเป็นระบบ เช่นการมีหลักสูตรเฉพาะทางตั้งแต่ชั้นมัธยม เพื่อให้เด็กพบก่อนว่าตนถนัดอะไร และต้องเข้าใจประมาณหนึ่งว่าสาขาที่จะเลือกเรียนเป็นแบบไหน หมายถึงบางคนฝันอยากเป็นหมอ แต่พอเข้าไปเรียนแล้วเพิ่งรู้ว่ากลัวเลือด หรือไม่พร้อมกับสังคมการเรียนที่ความกดดันสูง ถ้าเป็นอย่างนั้นก็หมายถึงโอกาสจะเรียนจบหรือไปทำงานตรงสาขาน้อยมาก บางคนก็อาจเสียศูนย์ไปเลย ฉะนั้นจึงสำคัญมากที่ผู้เรียนควรได้รับข้อมูลความรู้ และมีประสบการณ์คุ้นเคยกับสิ่งที่จะเลือกเรียนต่อในระดับสูง โดยเฉพาะตั้งแต่ในช่วงมัธยมปลาย ซึ่งเราสามารถนำวิธีการนี้มาเริ่มใช้ได้เลยกับทุกโรงเรียนในระดับท้องถิ่น”

“ต้องแนะแนวให้ได้ว่าการเรียนต่อระดับสูงมีช่องทางมากมาย และเป็นโอกาสให้ประสบความสำเร็จในหน้าที่การงานได้มากขึ้น”

วิกานดา เกตสอาด อาจารย์วิทยาลัยเทคโนโลยีไออาร์พีซี (IRPCT) จังหวัดระยอง บอกว่า ในการศึกษาระดับอาชีวศึกษา ปัญหาที่พบบ่อยคือเคสของเด็กที่ตั้งใจสอบเข้ามหาวิทยาลัยหลังจบ ปวช. แต่เขาจะไม่ค่อยรู้เส้นทาง ไม่รู้ว่ามีทุนอะไรรองรับบ้าง ซึ่งพอมาปรึกษาอาจารย์และช่วยวางแผนกันแล้ว กลายเป็นว่าผู้ปกครองก็ไม่เข้าใจอีกว่าเรียนจบแล้วจะไปทำอะไร อาจารย์ก็ต้องช่วยสื่อสารไปให้ถึงด้วย หรือเด็กอาชีวะส่วนหนึ่งจะมีความคิดว่าตัวเองสู้เด็กมัธยมไม่ได้ ก็จะมุ่งไปที่การเรียน ปวส. ก่อน ซึ่งสิ่งที่มาคู่กันคือการทำงานไปด้วยระหว่างเรียน ตรงนี้หลายคนพอเริ่มทำงานแล้วจะไม่ค่อยคิดเรื่องเรียน ทางสถาบันก็ต้องแนะแนวให้ได้ว่าการเรียนต่อระดับสูงมีช่องทางมากมาย และจะเป็นโอกาสให้ประสบความสำเร็จในหน้าที่การงานได้มากขึ้น

“เดี๋ยวนี้การเรียนรู้มันเปิดกว้างเรื่องเวลา เรื่องสถานที่ เราต้องชี้ข้อมูลให้เด็กว่ามีที่ไหนเปิดสอนบ้าง หรือที่ไหนเหมาะกับแผนชีวิต เหมาะกับความตั้งใจของเขา เรื่องสำคัญคือเขาต้องรู้ว่าระหว่างที่เรียนไปด้วยทำงานไปด้วย 1-2 ปี จนเรียนจบ ประสบการณ์ที่มีมันคือคุณค่าแล้ว มันเอามาใช้อัพเงินเดือนได้ หรือจะเอาไปใช้คู่กับวุฒิเพื่อศึกษาต่อก็ได้

“ที่วิทยาลัยเราจะสร้างแรงบันดาลใจในการเรียนระดับสูง โดยเชิญรุ่นพี่กลับมาเล่าให้น้อง ๆ ฟัง เพราะเชื่อว่าถ้าทุกคนรู้ช่องทาง เขาจะเห็นโอกาสมากมาย ดังนั้นหน้าที่ของเราคือจะเปิดเส้นทางให้เขาเห็นได้อย่างไร ยิ่งถ้าเขาเห็นจากรุ่นพี่ว่าเมื่อจบ ปวส. บวกวุฒิ ป.ตรี สิ่งหนึ่งที่คุณจะมีมากกว่าคนเรียนมหาวิทยาลัยอย่างเดียวตลอดสี่ปี คือประสบการณ์ทำงาน นั่นทำให้โอกาสได้งานยิ่งเปิดกว้าง อย่างเคสรุ่นพี่ที่มาเล่าให้น้องฟังบ่อย ๆ จะฉายให้เห็นเส้นทางว่าถ้าจบ ปวส. ไปทำงานบริษัทใหญ่ในพื้นที่จังหวัดระยอง ฐานเงินเดือนจะสตาร์ทที่หมื่นสองหมื่นสาม แต่ถ้ามีวุฒิ ป.ตรี ด้วย ก็สามารถเรียกฐานเงินเดือนเริ่มต้นได้ถึงสามหมื่น นี่คือสิ่งที่เด็กต้องเห็นว่ารุ่นพี่ ๆ ของเขาเดินทางไหน เติบโตยังไง มีงานที่มั่นคงได้อย่างไร

อาจารย์วิกานดา กล่าวว่า อีกฐานข้อมูลหนึ่งที่นำมาใช้แนะแนวลูกศิษย์ คือเว็บไซต์ ‘ส่องทางทุน’ ของ กสศ. ที่รวบรวมทุนต่าง ๆ ในการศึกษาทุกระดับช่วงชั้นเอาไว้ โดยฐานข้อมูลนี้ได้ทำให้เห็นว่ามีทุนมากมายและโอกาสใหม่ ๆ เกิดขึ้นอยู่ตลอด โดยเฉพาะทุนที่สนับสนุนอาชีวศึกษา ให้เรียนต่อตั้งแต่ระดับปริญญาตรีถึงปริญญาเอก ซึ่งทางสถาบันจะแนะนำกับนักศึกษาเสมอ ว่าถ้าใครได้ทุนนี้ ก็จะเป็นการการันตีว่าจะมีเส้นทางอาชีพที่มั่นคง และยกระดับชีวิตได้แน่นอน

“จะเปลี่ยนงานอดิเรกไปเป็นงานจริง ๆ ได้ เราต้องเพิ่มความถี่ในการลงมือทำ”

พงศภัค คงแจ นักศึกษาปี 3 สาขาวิศวกรรมคอมพิวเตอร์และปัญญาประดิษฐ์ คณะวิศวกรรมศาสตร์และเทคโนโลยี PIM มหาวิทยาลัยปัญญาภิวัฒน์ หนึ่งเดียวของผู้สนใจร่วมกิจกรรมที่เป็นนักศึกษา เล่าว่าตนเป็นหนึ่งในคนที่เคยเข้าเรียนในสถาบันหนึ่งแล้วพบว่าไม่ใช่ จึงตัดสินใจออกมา แล้วเวลาราว 3-4 เดือนก่อนสอบใหม่ ได้ไปทำงานฟรีแลนซ์ในตำแหน่งเขียนโปรแกรมให้กับบริษัทโลจิสติกส์แห่งหนึ่ง ซึ่งเจ้าตัวบอกว่า ถ้าไม่ได้ลองทำงาน ก็จะไม่ได้เรียนรู้ในสิ่งที่ตนอยากทำเลย ไม่ว่าบรรยากาศความกดดัน ความล้มเหลวผิดพลาด หรือการถูกตำหนิ ซึ่งเป็นประสบการณ์ทำให้รู้จักและเข้าใจตัวเองมากขึ้น

“ผมดีใจที่ได้เจอประสบการณ์เหล่านี้ตั้งแต่ช่วงวัยยี่สิบ แล้วมันทำให้เราจริงจังกับการเลือกเรียนต่อ ซึ่งผมพบว่าตัวเองต้องการเรียนในสถาบันที่สนับสนุนให้ได้ทำงานไปด้วย

“ในมุมมองเรื่องการแนะแนวเกี่ยวกับการศึกษาหรืออาชีพ ผมมองว่าก่อนอะไรสักสิ่งจะกลายเป็นงานอาชีพจริง ๆ สิ่งนั้นควรเป็นงานอดิเรกมาก่อน โดยเฉพาะงานที่เกี่ยวกับการสะสมทักษะ ซึ่งคำถามต่อมาคือ จากงานอดิเรกเราจะทำให้เป็นงานจริง ๆ ยังไง ฉะนั้นสิ่งที่ต้องเพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ คือความถี่ในการทำ ผมว่าหลายคนที่เรียนในระดับมหาวิทยาลัยแล้ว ส่วนหนึ่งจะรู้ว่าตัวเองชอบไม่ชอบอะไร ทีนี้ถ้าเข้าไปเรียนในสิ่งที่ชอบแล้วจุดมุ่งหมายคือการมีงานทำ มีรายได้ มันก็ต้องพยายามทำในสิ่งที่ชอบให้ถี่ขึ้น แล้วเป้าหมายต่อไปจึงเป็นการหาทางสร้างรายได้จากสิ่งที่ทำ”

พงศภัคพูดถึงการพาตัวเองไปเจอสิ่งที่ชอบในโลกปัจจุบัน ว่าการพาตัวเองไปอยู่ในกลุ่มหรือในพื้นที่ที่เอื้อต่อการเติบโตทางความคิดเป็นเรื่องสำคัญ นอกจากนั้นยังมีเรื่องของ ‘จุดเปลี่ยน’ ในชีวิต ที่แต่ละคนจะต้องพบเจอในลักษณะที่ต่างกันออกไป

“ผมมีเพื่อนกลุ่มหนึ่งที่สนใจอะไรคล้ายกัน เราจะช่วยผลักดันและประคองกัน คอยอัพเดทชีวิตกัน หรือลองทำเรื่องใหม่ ๆ และเรียนอะไรใหม่ ๆ แข่งกัน ซึ่งมันช่วยให้เราพัฒนาตัวเองอยู่ตลอด อีกเรื่องหนึ่งคือสำหรับคนรุ่นผม เชื่อว่าจุดเปลี่ยนของคนหลาย ๆ คนคือโควิด-19 ผมเองตอนแรกคือไม่ได้มีเป้าหมายในการเรียนชัดนัก เพราะรู้ว่าหลังเรียนจบยังไงก็ต้องกลับไปทำกิจการที่บ้าน จนโควิดมาถึง เกมเปลี่ยน ไม่มีกิจการให้กลับไปทำแล้ว ช่วงนั้นเองที่ผมเริ่มคิดเรื่องเรียนจริงจัง พยายามหาความรู้จากคอร์สเรียนฟรีของมหาวิทยาลัยดัง ๆ ในต่างประเทศ จนรู้ว่าตัวเองสนใจอะไร แล้วมันก็ค่อย ๆ พาเราเดินต่อมาได้”นักศึกษาปี 3 สาขาวิศวกรรมคอมพิวเตอร์และปัญญาประดิษฐ์ ฝากไว้ว่า “ผมเชื่อว่ากว่าที่ใครสักคนจะพบสิ่งที่ชอบ สิ่งที่พร้อมจะเรียนรู้และทำต่อเนื่องไปได้นาน ๆ มันต้องแลกกับการทำงานหนักก่อน คือถ้าเราไม่ยอมแพ้กับสิ่งที่ทำ พร้อมจะสู้เพื่อไปสู่เป้าหมาย ผมว่านั่นแหละคือคำตอบว่าเราเดินมาถูกทางแล้ว”

The post “แนะแนวการศึกษาที่ใช่ สร้างโอกาสใหม่ที่ไร้ขีดจำกัด” Equity Opportunity Day ครั้งที่ 4 ระดมนวัตกรสร้างสรรค์นวัตกรรมแก้ปัญหาความเหลื่อมล้ำการศึกษาจังหวัดระยอง first appeared on กสศ..

ความร่วมมือระหว่าง 15 หน่วยงานเป็นผลจากการทำงาน ‘โครงการจัดการศึกษาเชิงพื้นที่ หรือ Area-based Education’ ของ อบจ.ปัตตานี และ กสศ. ที่เริ่มต้นในปี 2565 โดยมุ่งใช้กลไกการจัดการศึกษาเชิงพื้นที่ซึ่งแต่ละจังหวัดมีอำนาจในการออกแบบวิธีการจัดการศึกษาที่เหมาะกับโจทย์เฉพาะของพื้นที่นั้น เพื่อให้เกิดการทำงานที่ตรงกับปัญหา ความต้องการ พร้อมมีแนวทางการทำงานกับเด็กเยาวชนในระดับพื้นที่ทันต่อสถานการณ์ รวมถึงเป้าหมายสำคัญคือการค้นหาเด็กเยาวชนที่ไม่มีรายชื่อในระบบการศึกษา เพื่อพากลับสู่การเรียนรู้และพัฒนาตนเองตามความต้องการ ความถนัด และเป็นเส้นทางเรียนรู้ที่ตอบโจทย์ชีวิต สืบเนื่องถึงโครงการออกแบบนวัตกรรมเพื่อการคัดกรองสายตา “I SEE THE FUTURE แค่มองเห็นก็เปลี่ยนอนาคต” ที่ห้องปฏิบัติการเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา หรือ Equity Lab โดย กสศ. ร่วมกับสำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ (สปสช.) มุ่งสร้างกลไกส่งเสริมการทำงานระดับท้องถิ่น เพื่อให้เด็กทุกคนสามารถเข้าถึงบริการตรวจวัดสายตาและได้รับแว่นสายตาที่มีคุณภาพ และเกิดระบบส่งต่อเด็กที่มีปัญหาสายตาซึ่งเป็นอุปสรรคสำคัญในการเรียนรู้ เพื่อเข้าถึงสิทธิการดูแลรักษาที่ทันท่วงที โดยโครงการดังกล่าวได้พัฒนาการทำงานในพื้นที่ต้นแบบมาแล้ว 3 ภูมิภาคที่จังหวัดสมุทรสงคราม สุรินทร์ และปัตตานี ขณะที่การทำบันทึกข้อตกลงความร่วมมือครั้งนี้ ได้มุ่งเป้าเชื่อมต่องานไปยังภารกิจ Thailand Zero Dropout เพื่อสำรวจค้นหาเด็กเยาวชนที่ตกหล่นจากระบบการศึกษา และใช้ความร่วมมือระหว่างภาคีเครือข่ายในการออกแบบกระบวนการดูแลช่วยเหลือที่สอดคล้องกับข้อแม้อุปสรรคของเด็กและครอบครัวเป็นรายกรณี

ทั้งนี้การลงพื้นที่ตรวจคัดกรองนักเรียนจังหวัดปัตตานีจาก 72 โรงเรียนในสังกัด อปท. และโรงเรียนใกล้เคียง ครั้งแรกในช่วงเดือนพฤษภาคม 2567 คณะทำงานสามารถคัดกรองสายตานักเรียนชั้นอนุบาล 1 ถึงมัธยมศึกษาปีที่ 3 ได้ทั้งหมด 1,725 คน ซึ่งผลระบุว่าปัญหาหลักที่พบคือมีเด็กกลุ่มสายตาสั้น สายตายาว สายตาเอียง สายตาสั้นและเอียง สายตายาวและเอียง จำนวน 238 คน คิดเป็น 13.8% ส่วนนักเรียนกลุ่มที่เป็นโรคตา (ต้อกระจก ตาขี้เกียจ ตาเหล่ ตาเข แผลที่กระจกตา) ซึ่งต้องมีการส่งต่อเข้ารับการรักษาจากจักษุแพทย์ จำนวน 77 คน คิดเป็น 4.46% โดยเด็กทุกคนที่ได้รับการตรวจค่าสายตาและวินิจฉัยโรค จะได้รับมอบแว่นตาในพิธีลงนามบันทึกข้อตกลงความร่วมมือครั้งนี้เบื้องต้น 125 คน โดยทั้งหมดเป็นนักเรียนจากโรงเรียนในเขตเทศบาลเมืองปัตตานี ได้แก่โรงเรียนเทศบาล 1 บ้านจะบังติกอ โรงเรียนเทศบาล 2 วัดตานีนรสโมสร โรงเรียนเทศบาล 3 บ้านปากน้ำ โรงเรียนเทศบาล 4 วัดนพวงศาราม โรงเรียนเทศบาล 5 เทศบาลเมืองปัตตานี และโรงเรียนเมืองปัตตานี

กรณีตรวจพบความผิดปกติทางสายตา จะมีการส่งต่อเพื่อวัดค่าสายตาโดยนักทัศนมาตรและพยาบาลเวชปฏิบัติทางสายตา ภายใต้การกำกับดูแลและตรวจรักษาจากจักษุแพทย์ ผู้มีปัญหาทางสายตาจะได้รับแว่นสายตาที่มีคุณภาพ ส่วนกรณีตรวจพบว่ามีกลุ่มเสี่ยงจากโรคทางสายตาและต้องการการวินิจฉัยขั้นสูง จะได้รับการดูแลรักษาต่อเนื่อง ภายใต้ความร่วมมือระหว่างบุคลากรทางการศึกษา บุคลากรทางการแพทย์ สาธารณสุข องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ภาคเอกชน สถาบันการศึกษา และภาคีเครือข่ายทุกระดับ

เศรษฐ์ อัลยุฟรี นายกองค์การบริหารส่วนจังหวัดปัตตานี กล่าวว่า การขับเคลื่อนงานแก้ปัญหาสายตานักเรียนในจังหวัดปัตตานี ได้เริ่มต้นมาจาก กสศ. และ สปสช. จนมาถึง อบจ. โดยความร่วมมือครั้งนี้เกิดขึ้นได้เพราะทุกฝ่ายเห็นร่วมว่าปัญหาสายตาของเด็กเยาวชนคือเรื่องสำคัญ และก่อนหน้าการบันทึกข้อตกลงความร่วมมือนี้ ทุกหน่วยงานที่มีรายชื่อได้ร่วมประชุมและลงความเห็นไปในทางเดียวกันว่า อุปสรรคด้านการมองเห็นนั้นมีความเกี่ยวพันโดยตรงต่อการคงอยู่ในระบบการศึกษาของเด็กเยาวชนจำนวนไม่น้อย 

“หากวิเคราะห์ลงในข้อมูลเชิงลึก จะพบว่าความผิดปกติทางสายตาส่งผลต่อดัชนีชี้วัดด้านการศึกษา และไม่เพียงการพัฒนาทางสติปัญญา แต่ความผิดปกติทางสายตายังเป็นต้นตอของปัญหารอบด้านที่เด็กต้องเผชิญในขั้นตอนของการเติบโต ทั้งนี้จากข้อมูลที่ กสศ. และหน่วยงานที่เกี่ยวข้องสรุปข้อมูลกลุ่มเป้าหมายเบื้องต้น ว่าในเด็กเยาวชนราว 1,700 คน ปัตตานีมีเด็กที่มีปัญหาสายตามากกว่าสองร้อยคน นั่นหมายถึงถ้าคำนวณตามข้อมูลที่ศึกษาธิการจังหวัดปัตตานีรายงาน ว่าทั้งจังหวัดปัตตานีมีเด็กเยาวชนในช่วงวัยประถมและมัธยมศึกษาอยู่ราว 190,000 คน เท่ากับว่ายังมีเด็กอีกไม่น้อยเลยในจังหวัดปัตตานีที่ยังรอคอยการเข้าถึงความช่วยเหลืออยู่ตรงไหนสักแห่ง ส่วนประเด็นสำคัญนอกจากตัวเลขของเด็กตกหล่น คือข้อเท็จจริงที่บอกเราว่าเด็กหลายคนไม่พร้อมจะเรียนหนังสือเพราะมีปัญหาเรื่องสายตา และแม้ สปสช. จะยืนยันว่าเด็กเยาวชนทุกคนมีสิทธิในการตรวจสายตาและตัดแว่นฟรี แต่ด้วยข้อจำกัดของการเข้าถึงไม่ว่าจะมาจากความยากจน สุขภาพ ความห่างไกลหรือใด ๆ ก็ตาม เด็กเยาวชนอีกมากก็ยังต้องอดทนต่อสู้กับปัญหาทางสายตาต่อไป และนี่คือปัญหาที่ทุกฝ่ายต้องทราบข้อมูล และนำมาหาทางทำงานต่อร่วมกัน”

นายก อบจ.ปัตตานี กล่าวว่า ความร่วมมือระหว่างหน่วยงานทำให้เกิด ‘เส้นทาง’ และ ‘ความต่อเนื่อง’ ตั้งแต่การลงพื้นที่คัดกรอง ซึ่งเริ่มโดยท้องถิ่นและหน่วยงานด้านการศึกษา จนถึงการส่งไม้ต่อไปยังหน่วยงานสาธารณสุข จึงแน่ใจได้ว่าเด็กที่มีค่าสายตาผิดปกติหรือเป็นโรคตาจะได้รับแว่น ได้รับการส่งต่อถึงการดูแลที่เหมาะสมจากทีมสหวิชาชีพ ดังนั้นเส้นทางการทำงาน I SEE THE FUTURE จึงเป็นการเปลี่ยนแปลงคุณภาพชีวิตของเด็กและผู้ปกครอง และคือการทำงานที่คาดหวังได้ในเรื่องการยกระดับผลลัพธ์การเรียนรู้ และนอกจากเด็กที่อยู่ในโรงเรียน การคัดกรองนี้จะมีการสร้างกลไกพื้นที่ที่เชื่อมโยงไปถึงเด็กเยาวชนที่ตกหล่นจากระบบการศึกษา เพื่อให้เด็กทุกคนเข้าถึงสิทธิที่ควรได้รับ และมีโอกาสได้กลับมาอยู่ในเส้นทางการเรียนรู้อย่างมั่นคง  

“ณ โอกาสนี้ ขอขอบคุณ กสศ. และ สปสช. ที่นอกจากเป็นหน่วยงานตั้งต้น ยังเข้ามาดูแลกระบวนการทำงานและจัดทำข้อมูลความเสี่ยงของเด็ก รวมถึงยังช่วยสนับสนุนเรื่องการจัดหางบประมาณเบื้องต้น และทำให้เห็นว่าการจะก้าวข้ามข้อจำกัดต้องอาศัยพึ่งพากัน เพราะงานบางส่วนเราอาจต้องมีภาคการศึกษาเป็นหลัก บางส่วนต้องใช้ความรู้ความชำนาญจากภาคสาธารณสุข หรืองานบางส่วนก็ต้องอาศัยพลังจากภาคเอกชน ซึ่งจากนี้ไป ทุกฝ่ายจะมาร่วมขับเคลื่อนงานไปด้วยกัน และในนาม อบจ.ปัตตานี ขอประกาศว่าก่อนถึงปี 2568 เด็กเยาวชนในจังหวัดปัตตานีทุกคนจะต้องได้รับการคัดกรองสายตา และจะตั้งเป้าให้เด็กเยาวชนทุกคนได้อยู่ในระบบการศึกษาโดยไม่มีใครหลุดออกมาอีก”

ดร.สุริยา หมาดทิ้ง ศึกษาธิการจังหวัดปัตตานี กล่าวว่า สำนักงานศึกษาธิการจังหวัดจึงมีความยินดียิ่งที่ได้เข้ามาเป็นส่วนหนึ่งของโครงการนี้ โดยภารกิจหลักของ ศธจ. คือการประสานทุกหน่วยงานที่เกี่ยวข้องกับการจัดการศึกษา ซึ่งปัจจุบันสัดส่วนเด็กเยาวชนผู้ต้องการแว่นตามีจำนวนสูงขึ้น แม้ตอนนี้การคัดกรองจะทำได้แล้วในบางพื้นที่ แต่ยังมีเด็กอีกมากที่ตอนนี้ยังไม่มีข้อมูล จึงต้องมีการสื่อสารไปยังโรงเรียน ซึ่งด่านหน้าของการทำงานจะเป็นครูประจำชั้นและครูอนามัยโรงเรียน ที่จะได้รับการอบรมทักษะให้สามารถคัดกรองกลุ่มเป้าหมายเบื้องต้น จากนั้นเมื่อพบเด็กที่มีปัญหาสายตา กลไกจะส่งต่อไปยังโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล (รพ.สต.) ที่จังหวัดปัตตานีได้โยกเข้ามาอยู่ภายใต้การบริหารของ อบจ. ทั้งหมดแล้ว มารับหน้าที่คัดกรองเชิงลึก พร้อมส่งให้หน่วยงานอื่น ๆ ดำเนินการต่อ

“กลไกความร่วมมือนี้จะขับเคลื่อนผ่านหน่วยงานที่มีหน้าที่อยู่แล้ว โดยสิ่งซึ่งจะเชื่อมโยงให้ทุกฝ่ายเล่นไปบนกระดานเดียวกันได้คือ ‘ข้อมูล’ ที่เป็นชุดเดียวกันทั้งหมด เบื้องต้นเราใช้ฐานข้อมูลที่ กสศ. พัฒนาขึ้น แล้วกระจายความรับผิดชอบงานออกไปยังโรงเรียน ก่อนขยับขึ้นมาที่ระดับตำบล อำเภอ และจังหวัด เพื่อให้เกิดเส้นทางการส่งต่อที่เหมาะสม นอกจากนี้ข้อมูลที่เป็นชุดเดียวกันในการลงพื้นที่คัดกรอง ยังทำให้ปัตตานีสามารถเชื่อมต่อทำงาน I SEE THE FUTURE และภารกิจ Thailand Zero Dropout ไปได้พร้อม ๆ กัน โดยเราจะให้ความสำคัญที่การค้นหา ทำความเข้าใจปัญหาทั้งเรื่องสุขภาพ เศรษฐกิจ สังคม เพื่อจำแนกส่งต่อและมีกลไกติดตาม เสริมแรงสนับสนุนแต่ละหน่วยงาน

“สิ่งหนึ่งที่ทุกฝ่ายต้องเข้าใจร่วมกันคือ เด็กที่หลุดจากระบบการศึกษาไม่อาจแก้ปัญหาได้ด้วยวิธีเพียงหนึ่งเดียว เพราะการที่เด็กคนหนึ่งอยู่นอกรั้วโรงเรียนนั้นตั้งอยู่บนความซับซ้อนของปัญหามากมาย ดังนั้นไม่ใช่ว่าพอเจอแล้วเราจับเด็กส่งกลับเข้าโรงเรียนแล้วจบ ในความเป็นจริงจึงต้องมีกระบวนการหลากหลายมารองรับ ซึ่งสำหรับปัตตานีเรามองที่การปรับการศึกษาให้ยืดหยุ่นผ่าน ‘โรงเรียนทางเลือก’ ซึ่งกฎหมายเอื้อให้ทำได้ โดยจะให้มีหนึ่งโรงเรียนหนึ่งพื้นที่ ที่ปรับหลักสูตรการเรียนการสอนให้สอดคล้องกับปัญหาของเด็กเป็นรายคน หมายถึงเด็กปกติก็เรียนรู้ตามหลักสูตรปกติ แต่สำหรับเด็กตกหล่นที่กลับมาหรือกลุ่มเสี่ยงที่มีความจำเป็นต่าง ๆ ในชีวิต จะมีการปรับการเรียนรู้ให้สามารถเก็บหน่วยกิตได้ตามตัวชี้วัดและจบการศึกษาได้ ซึ่งเราจะทดลองกับชั้นมัธยมหรือเด็กในช่วงอายุ 13-18 ปีก่อน แล้วค่อยมองถึงการขยายไปที่ชั้นประถมต่อไป” ศธจ.ปัตตานีระบุ

สุรี สะหนิบุตร ผู้อำนวยการกองการศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม อบจ.ปัตตานี กล่าวว่า การที่ อบจ.ปัตตานี เข้าร่วมงานลดความเหลื่อมล้ำทางการศึกษาโดยใช้การทำงานเชิงพื้นที่ (ABE) กับ กสศ. ได้นำมาสู่การเรียนรู้และแลกเปลี่ยนการทำงานกับภาคีทั้งในระดับจังหวัดและระดับพื้นที่ จนเกิดแนวทางที่ชัดเจนในการทำงานกับเด็กเยาวชนที่มีความหลากหลาย จนมาถึงโครงการ I SEE THE FUTURE ที่ กสศ. และ สปสช. มุ่งความสำคัญไปที่ปัญหาสายตาของเด็กโดยเฉพาะ โดยทาง อบจ.ปัตตานี มองว่าการทำงานในสองฟากฝั่งสามารถเชื่อมโยงกันได้ด้วยข้อมูล เนื่องจากผลสำรวจข้อมูลจากงานด้านการจัดการศึกษาเชิงพื้นที่พบว่า มีเด็กเยาวชนอยู่จำนวนหนึ่งที่มาจากครอบครัวรายได้น้อย ซึ่งมีปัญหาทางสายตาและเสี่ยงต่อการหลุดจากระบบ

“การสำรวจเด็กเยาวชนในท้องถิ่นที่ทำอยู่แล้ว ถ้าขยับมาเชื่อมกับการแก้ปัญหาสายตาไปพร้อมกัน เราคิดว่าจะทำให้กระบวนการมีประสิทธิภาพและครอบคลุมความหลากหลายของปัญหามากขึ้น โดยจากการลงพื้นที่คัดกรองสายตาจนเจอเด็กกลุ่มแรกและมอบแว่นไปแล้วรอบหนึ่ง เราพบว่านอกจากเด็กจะมีปัญหาทางสายตา เขายังต้องการความช่วยเหลือในด้านอื่นด้วย คณะทำงานจึงปรับแผนการคัดกรองให้ขยายออกไปไกลกว่าเด็กในสังกัดโรงเรียนท้องถิ่น โดยประสานไปยังเขตพื้นที่การศึกษา สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการศึกษาเอกชนทุกแห่งที่อยู่ใกล้กับจุดคัดกรอง ทำให้เจอเด็กมากขึ้น ประเด็นสำคัญคือการคัดกรองที่ขยายออกไปทำให้เราทราบว่ามีเด็กที่มีปัญหาทางสายตาอีกมากที่เข้าไม่ถึงสิทธิ ฉะนั้นเพื่อการทำงานที่ครอบคลุมไปถึงเด็กทั้งจังหวัดจริง ๆ คณะทำงานจึงมองถึงการคัดกรองสายตาเต็มพื้นที่จังหวัด พร้อมเตรียมแผนรองรับในเรื่องอื่น ๆ ไม่ว่าการศึกษา สุขภาพ เศรษฐกิจ สังคม ทั้งนี้การที่ รพ.สต. ทั้งจังหวัดปัตตานีได้ถ่ายโอนนมาอยู่กับ อบจ. ทั้งหมด ทำให้งานเคลื่อนได้อย่างไร้รอยต่อ โดย รพ.สต. จะรับหน้าที่คัดกรองเด็กในทุกพื้นที่ทั้งจังหวัด ซึ่งตอนนี้อยู่ในขั้นตอนเตรียมจัดทำฐานข้อมูลกลางสำหรับหน่วยงานภาคีทั้งหมด แล้วจากนั้นจะเริ่มคัดกรองเด็กเต็มพื้นที่ต่อไป

ผอ.กองการศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม อบจ.ปัตตานี กล่าวว่า งาน ABE ที่ต่อเนื่องมาถึง I SEE THE FUTURE ทำให้เห็นว่า ‘ความร่วมมือ’ จากหลายหน่วยงาน คือ ‘หัวใจ’ ของการทำงาน โดยในฐานะท้องถิ่นอาจมีอำนาจบริหารจัดการหรือมีงบประมาณ แต่หลายอย่างยังต้องการการเติมเต็ม เช่นความรู้วิชาการจากภาคการศึกษา หรือบางสิ่งที่ท้องถิ่นดำเนินการเองไม่ได้ก็จำเป็นต้องใช้มือจากหน่วยงานอื่น การปฏิบัติงานจึงสะดวกรวดเร็วและมีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น

“ตัวอย่างเช่นการลงพื้นที่ค้นหาเด็กตกหล่นจากระบบการศึกษา ถ้าไม่มีพลังจาก สกร. และท้องที่ ก็จะไม่มีทางเลยที่จะได้ข้อมูลหรือพบตัวเด็ก เพราะในความซับซ้อนของปัญหา บางอย่างเราต้องมองให้พ้นจากเรื่องข้อมูล กระบวนการ หรือการค้นพบค้นเจอ ซึ่งสำหรับเด็กเยาวชนที่หลุดออกไป ร้อยทั้งร้อยเขาจะปิดกั้นตัวเอง ดังนั้นต้องเป็นคนในพื้นที่เท่านั้นที่จะเข้าถึงเข้าใจ การคัดกรองสายตาก็เช่นกัน ถ้าโรงเรียนไม่ให้ความร่วมมือ ไม่เห็นความสำคัญ ก็เป็นไปไม่ได้อีกเช่นกันที่เราจะคัดกรองเด็กได้ครบทุกคน หรือถ้าการคัดกรองมีแค่ครูในโรงเรียน ไม่มีเจ้าหน้าที่ รพ.สต. ไปช่วย เราก็ไม่อาจแน่ใจได้ว่าการคัดกรองจะมีคุณภาพเต็มที่ ทั้งหมดนี้คือการช่วยเหลือซึ่งกันและกัน เพื่อที่ทุกฝ่ายจะบรรลุเป้าหมายไปด้วยกัน”

นพ.รุซตา สาและ ผู้อำนวยการโรงพยาบาลปัตตานี กล่าวว่า ในฐานะหนึ่งในภาคีขับเคลื่อนโครงการ I SEE THE FUTURE โรงพยาบาลปัตตานีจะมีหน้าที่ตรวจคัดกรองเป็นขั้นสุดท้าย ซึ่งจะมีนักทัศนมาตรและจักษุแพทย์ที่มีความชำนาญในการวินิจฉัยอาการอย่างถูกต้องแม่นยำ ดังนั้นสำหรับเด็กที่มีโรคตาแฝงอยู่แต่ยังไม่แสดงอาการ ก็สามารถตรวจพบและรักษาได้ตั้งแต่ในระยะเริ่มต้น ซึ่งจะทำให้โรคไม่ลุกลามและหายขาดได้  

“การที่เด็กมีสายตาสั้นหรือสายตาเอียงและยังไม่ได้รับการตรวจพบ หรือบางคนมีโรคตาแฝงอยู่แต่ยังแสดงอาการไม่ชัด ทั้งสองสาเหตุล้วนส่งผลต่อการเรียนรู้ การพัฒนาบุคลิกภาพ ไปจนถึงทักษะอื่น ๆ เช่นการสื่อสาร หรือการมีปฏิสัมพันธ์ทางสังคม ดังนั้นจึงจำเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องได้รับการวินิจฉัยอย่างละเอียดจากโรงพยาบาล เพื่อให้ได้เข้าสู่กระบวนการตัดแว่นที่ตรงกับค่าสายตา หรือถ้าเป็นโรคตาก็จะได้รับการรักษาทันที ก่อนที่เด็กจะโตขึ้นไปสู่วัยรุ่นหรือวัยผู้ใหญ่ ทั้งนี้ทางโรงพยาบาลปัตตานีได้วางแนวทางไว้ว่าภายในปี 2568 จะรณรงค์ให้มี ‘เดือนแห่งการคัดกรองสายตา’ ประจำปีสำหรับเด็กทั้งจังหวัด และจะทำต่อเนื่องทุกปี โดยเราจะยกคณะจักษุแพทย์และทีมนักทัศนมาตรลงไปที่โรงเรียนหรือจุดตรวจในแต่ละพื้นที่แบบครบวงจร นอกจากนี้จะมีการเปิดคลินิกอบรมทักษะสำหรับครูอนามัยโรงเรียน รวมถึงการประเมินจำนวนครูที่มีทักษะคัดกรองสายตา ว่ามีเพียงพอและครอบคลุมทั้งจังหวัดหรือไม่”

ผู้อำนวยการโรงพยาบาลปัตตานี กล่าวว่า ความร่วมมือที่เกิดขึ้นในวันนี้ นับว่าเป็นการแก้ปัญหาของการทำงานในระดับโครงสร้าง ที่แต่เดิมแต่ละหน่วยงานมักเดินหน้าไปตามภารกิจที่เกี่ยวข้องเป็นเส้นตรงเส้นเดียว ขณะที่การจับมือกันไว้ด้วย MOU ฉบับนี้ ทุกฝ่ายจะเริ่มมองปัญหา ทิศทาง และเป้าหมายการทำงานต่างไป โดยแม้ต่างฝ่ายจะมีหน้าที่หรือความชำนาญเฉพาะ อย่างไรก็ตามการปฏิบัติการไปบนกฎกติกา กระบวนการ และชุดข้อมูลเดียวกัน สิ่งที่จะเกิดขึ้นตามมาย่อมหมายถึงความเชื่อมโยงและถ่ายเทส่งต่อเนื้องานไปได้อย่างไร้รอยต่อ

ลุตฟี สะมะแอ พยาบาลวิชาชีพชำนาญการ กลุ่มพัฒนาการส่งเสริมสุขภาพวัยเรียนวัยรุ่น ศูนย์อนามัยที่ 12 จังหวัดยะลา กล่าวว่า ศูนย์อนามัยที่ 12 เป็นส่วนหนึ่งของกรมอนามัยที่รับผิดชอบดูแลระดับท้องถิ่น ใน 7 จังหวัดภาคใต้ประกอบด้วยตรัง สตูล พัทลุง สงขลา ปัตตานี ยะลา และนราธิวาส ในเรื่องสุขภาพของคนทุกกลุ่มทุกช่วงวัย สำหรับบทบาทของศูนย์ฯ ในโครงการ I SEE THE FUTURE ได้มีมติที่ประชุมจาก Service Plan สาขาตามอบหมายให้ดำเนินงานในเรื่องการสื่อสารเป็นหลัก โดยทำงานร่วมกับศึกษาธิการจังหวัดในการประชาสัมพันธ์ และมีกระบวนการทำงานที่เอื้อต่อการเข้าถึงสิทธิประโยชน์ของเด็กเยาวชนทุกคน 

“ในวงกว้างเรามองว่าเด็ก ๆ และครอบครัวจำนวนหนึ่งยังไม่ทราบเรื่องสิทธิประโยชน์ จึงจำเป็นต้องสื่อสารว่าเด็กทุกคนมีสิทธิ์เข้าถึงการตรวจคัดกรองสายตาและตัดแว่นหนึ่งชิ้นต่อคนต่อปี ในเรตอัตรา 800-1,000 บาท นอกจากนี้เรายังเป็นศูนย์วิชาการที่จะเข้าไปจัดการอบรมวิธีการคัดกรองสายตาเบื้องต้นให้กับครู ด้วยหลักสูตร 1 โรงเรียน 1 ครูอนามัย และเมื่อเจอเด็กที่มีปัญหาด้านสายตา ทางศูนย์ฯ ยังมีหน้าที่ประสานงานกับ รพ.สต. ในพื้นที่เพื่อสนับสนุนนระบบส่งต่อให้แข็งแรง 

“ทั้งนี้ในปี 2567 นี้ ทาง Service Plan สาขาตา ได้มีนโยบายเปลี่ยนการทำงานจากเชิงรับ ซึ่งแต่เดิมขั้นตอนจะซับซ้อนและเข้าถึงยาก มาเป็นงานเชิงรุกที่มุ่งลงพื้นที่ไปหาเด็ก ดังนั้นกระบวนการจึงเอื้อให้เข้าถึงได้ง่ายขึ้น โดยวิธีการนี้เป็นการถอดบทเรียนจากที่ กสศ. ทำต้นแบบในหลายจังหวัด นอกจากนี้ทางศูนย์ฯ ยังเตรียมขยายผลไปยังจังหวัดอื่น ๆ ซึ่งเริ่มแล้วที่ยะลาและนราธิวาส และเรามองว่าถ้าสามารถขยายการทำงานไปได้ในทุกพื้นที่ โอกาสที่จะคัดกรองเด็กทั้ง 7 จังหวัดหรือทั้งประเทศก็เป็นไปได้”

The post กสศ.-อบจ.ปัตตานี MOU 15 หน่วยงานเดินหน้านวัตกรรม “I SEE THE FUTURE แค่มองเห็นก็เปลี่ยนอนาคต” เชื่อมงานการศึกษาเชิงพื้นที่ สู่สวัสดิการแก้ปัญหาสายตาเด็กเยาวชนและประชาชนทั้งจังหวัดภายในปี 2567 first appeared on กสศ..

นางสาวจันทน์ปาย องค์ศิริวิทยา ผู้ช่วยผู้อํานวยการสถาบันวิจัยเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา กสศ. กล่าวว่า โครงการออกแบบนวัตกรรมเพื่อการคัดกรองสายตา “I SEE THE FUTURE” แค่มองเห็นก็เปลี่ยนอนาคต มีเป้าหมายสำคัญคือการสร้างกลไกสำหรับส่งเสริมการทำงานระดับท้องถิ่น เกิดเป็นกลไกความร่วมมือของแต่ละพื้นที่ที่จะช่วยระดมทรัพยากรและบุคลากรด้านนี้ซึ่งมีอยู่แล้ว มาประสานให้เกิดการทำงานในทิศทางเดียวกัน เพื่อช่วยให้เด็กทุกคนสามารถเข้าถึงบริการตรวจวัดสายตาอย่างไร้รอยต่อ เกิดระบบส่งต่อเด็กที่มีปัญหาสายตาด้านต่าง ๆ ซึ่งเป็นอุปสรรคสำคัญในการเรียนให้ได้รับการรักษาที่ทันท่วงที และมีแว่นสายตาเพื่อช่วยให้มองเห็นชัดขึ้น

“กสศ. จะเข้าไปเติมเต็มการทำงานเรื่องนี้ ตั้งแต่ต้นน้ำ คือช่วยเรื่องการคัดกรองในโรงเรียนโดยร่วมกับครูซึ่งผ่านการอบรมและมีความรู้ด้านนี้ ประสานกับโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลในพื้นที่มาเป็นผู้คัดกรองเบื้องต้น มีระบบการบันทึกข้อมูลสายตาเด็กเพื่อส่งต่อไปยังหน่วยงานที่รับช่วงในการดูแลและช่วยกันออกแบบกระบวนการทำงานที่ครบถ้วนไปจนถึงปลายน้ำหรือปลายทาง ซึ่งก็คือ ทำให้เด็กที่ถูกตรวจพบว่ามีความผิดปกติทางสายตา ได้รับแว่นตาที่ตรงกับการแก้ไขปัญหาสายตาที่แต่ละคนประสบอยู่ รวมถึงช่วยให้ครูและผู้ปกครอง เข้าใจถึงความผิดปกติทางสายตาในบางกรณีซึ่งมีความซับซ้อนกว่าสายตาสั้นหรือสายตายาว เช่น โรคตาขี้เกียจ ซึ่งทำให้เด็กมองเห็นภาพลดลง เป็นโรคที่จากความผิดปกติของพัฒนาการของการมองเห็นในช่วงวัยเด็กตั้งแต่แรกเกิดจนถึงอายุ 6 – 7 ปี เกิดจากกระแสรับภาพระหว่างตาและสมองทำงานไม่เต็มที่ สมองรับภาพจากตาเพียงข้างใดข้างหนึ่ง ส่งผลต่อเนื่องให้การมองเห็นของตาข้างนั้นลดลง ซึ่งกรณีนี้ หากไม่ได้รับการรักษาอย่างถูกต้องและทันเวลา จะทำให้ตามัว ประสบปัญหาการมองเห็นลดลงอย่างถาวร

“โครงการ I SEE THE FUTURE โดย กสศ. พยายามสร้างความเชื่อมั่นว่า การสร้างกลไกการคัดกรองและการดูแลสายตาเบื้องต้น จะทำให้เกิดกระบวนการเชิงบวกในการทำงานร่วมกันระหว่างหน่วยงานท้องถิ่น จนเกิดแนวทางที่สามารถช่วยเหลือและแก้ปัญหาสายตาให้กับเด็กได้อย่างครบวงจร” ผู้ช่วยผู้อํานวยการสถาบันวิจัยเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา กสศ. กล่าว

นางสาวอัมพร สมพงษ์ หัวหน้ากลุ่มพัฒนาการส่งเสริมสุขภาพวัยเรียน ศูนย์อนามัยที่ 9 นครราชสีมา กล่าวว่า การดูแลด้านปัญหาสายตา เป็นหนึ่งในชุดสิทธิประโยชน์หรือรายการบริการด้านสุขภาพและผลิตภัณฑ์สุขภาพที่ได้รับการสนับสนุนงบประมาณภายใต้ระบบประกันสุขภาพผ่านหน่วยงานที่รับผิดชอบ เพื่อให้บริการต่อผู้ที่อยู่ในความดูแลและผู้ประกันตนตามสิทธิระบบหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ หน่วยงานต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้อง ให้ความสำคัญกับเรื่องนี้ โดยพยายามสร้างกลไกการดูแลซึ่งอาศัยความร่วมมือจากภาคส่วนต่าง ๆ อย่างต่อเนื่อง

แต่การดูแลสุขภาพเรื่องสายตา มีประเด็นปัญหาที่ซับซ้อน จนอาจจะทำให้เด็กบางกลุ่มเข้าถึงได้ยาก เด็กส่วนหนึ่งเข้าไม่ถึงชุดสิทธิประโยชน์ในส่วนนี้ จากเหตุผลและข้อจำกัดบางประการ เช่น ประชาสัมพันธ์ถึงสิทธิในส่วนนี้ที่ยังไม่ทั่วถึง ข้อจำกัดด้านครอบครัว เด็กบางคนอาศัยอยู่กับปู่ย่าตายาย ส่งผลให้การเดินทางไปรับบริการกลายเป็นเรื่องยาก

“โครงการ I SEE THE FUTURE ทำให้เกิดข้อค้นพบหลายด้าน เช่น แม้เจ้าหน้าที่ซึ่งดูแลสุขภาพในชุมชน และครูในโรงเรียนซึ่งได้รับการอบรมให้มีความรู้เรื่องนี้มาแล้วจะมีการคัดกรองสายตาเด็กพบความผิดปกติ แต่หากขาดตัวเชื่อมที่จะช่วยประสาน ให้เด็กเข้าไปใช้บริการในส่วนนี้ ซึ่งมีให้บริการเฉพาะในโรงพยาบาลใหญ่ประจำจังหวัด ทำให้บางพื้นที่หรือเด็กบางคน ซึ่งแม้จะถูกตรวจพบว่ามีความผิดปกติทางสายตา ก็อาจจะยังไม่ได้รับสิทธิประโยชน์ในส่วนนี้

“นอกจากนี้ ยังพบว่าสิทธิประโยชน์ส่วนนี้ อาจจะไปไม่ถึงเด็กอีกกลุ่มหนึ่ง นั่นก็คือกลุ่มที่ไม่ได้อาศัยอยู่กับพ่อแม่ อาศัยอยู่กับผู้ปกครองซึ่งเป็นปู่ย่าตายายเป็นผู้สูงอายุที่ไม่สะดวกที่จะเดินทางไปรับบริการในโรงพยาบาลใหญ่หรือโรงพยาบาลประจำจังหวัด

“ประเด็นสำคัญอีกประการหนึ่งที่ทำให้เด็กบางคนเข้าไม่ถึงบริการในส่วนนี้ เพราะแผนกสายตาที่เปิดให้บริการในโรงพยาบาลใหญ่หรือโรงพยาบาลประจำจังหวัด มักจะมีผู้ใช้บริการเป็นจำนวนมาก หากเด็กมีความจำเป็นในการการตัดแว่นตาจากบริการในส่วนนี้ จะต้องนัดวันที่จะเข้ามารับบริการล่วงหน้า ซึ่งบางคนอาจจะมีปัญหา เรื่องความสะดวกในการเดินทางมารับบริการ ในวันที่โรงพยาบาลนัดเพื่อให้มาตัดแว่นตา จึงจำเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องสร้างตัวเชื่อมประสานให้เกิดความร่วมมือจากภาคส่วนต่าง ๆ อย่างเป็นระบบ ทั้งภาครัฐและภาคเอกชน เพื่อทำให้เกิดการบริการที่ครอบคลุมการแก้ปัญหาสายตา ไปถึงเด็กกลุ่มที่ยังตกหล่นจากการบริการของโครงการ I SEE THE FUTURE ทำให้ได้ข้อสรุปว่า จำเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องประชาสัมพันธ์และให้ความรู้ในส่วนของสิทธิประโยชน์ส่วนนี้ให้มากขึ้น ทั้งในส่วนของผู้ให้บริการและผู้รับบริการ เพื่อให้เกิดรูปแบบการบริการที่เข้าถึงตัวเด็ก ชุมชน หรือพื้นที่ที่ยังมีข้อจำกัด เกิดกลไกที่เข้มแข็งและแก้ปัญหานี้อย่างยั่งยืน” หัวหน้ากลุ่มพัฒนาการส่งเสริมสุขภาพวัยเรียน ศูนย์อนามัยที่ 9 นครราชสีมา กล่าว

นายอรรคเดช โทนหงษา อาจารย์ประจำคณะทัศนมาตรศาสตร์ มหาวิทยาลัยรังสิต ในฐานะหัวหน้าทีมนักทัศนมาตรที่ลงพื้นที่ตรวจคัดกรองครั้งนี้ กล่าวว่า การดูแลปัญหาด้านสายตา ในเบื้องต้นผู้ปกครองและครูสามารถเฝ้าระวังปัญหานี้ได้ ด้วยการสังเกตความผิดปกติจากพฤติกรรมการมองของเด็กในแต่ละวัน

“จากการลงพื้นที่ร่วมกับ กสศ. ศูนย์อนามัยที่ 9 นครราชสีมา องค์การบริหารส่วนจังหวัดสุรินทร์ เทศบาลเมืองสุรินทร์ โรงพยาบาลสุรินทร์ และหน่วยงานต่าง ๆ ในพื้นที่มาร่วมคัดกรองปัญหาด้านสายตา ทำให้พบปัญหานี้ในหลายด้าน ทั้งค่าสายตาสั้น สายตายาว และสายตาเอียง รวมทั้งพบโรคตาอย่างตาขี้เกียจ ตาบอดสี

“ผู้ปกครองและครูสามารถดูแลเรื่องนี้ โดยสังเกตว่าเด็กบางคนอาจจะมีพฤติกรรมผิดปกติ เช่น เวลามอง ชอบเอียงคอ หรี่ตา หรือหยีตา บางคนชอบหลับตาข้างเดียว หรืออาจจะแสดงออกอย่างชัดเจนว่าสายตาสู้แสงไม่ได้ ชอบใช้มือบังตา หรือเวลามองวัตถุจะต้องเดินเข้าไปใกล้ ๆ หากพบพฤติกรรมต่าง ๆ เหล่านี้ อาจจะต้องพาเด็กไปพบจักษุแพทย์หรือผู้เชี่ยวชาญเพื่อตรวจซ้ำอีกครั้งว่ามีความผิดปกติด้านสายตาหรือไม่อย่างไร

“อยากจะแนะนำผู้ปกครองว่า หากเด็กคนไหนได้รับการยืนยันจากจักษุแพทย์หรือนักทัศนมาตรแล้วว่ามีค่าสายตาผิดปกติจำเป็นที่จะต้องใส่แว่น ผู้ปกครองควรจะกำชับให้เด็กใส่แว่นอยู่ตลอดเวลา เพราะแว่นสายตาจะช่วยแก้ไขเรื่องการมองเห็น ซึ่งจะส่งผลไปถึง บุคลิกภาพและการเรียนรู้อีกด้วย” อาจารย์อรรคเดชกล่าว

The post กสศ. จับมือ หน่วยงานด้านสาธารณสุข และ เทศบาลเมืองสุรินทร์ ขับเคลื่อนโครงการ “I SEE THE FUTURE” สร้างกลไกดูแลปัญหาสายตาเด็กในท้องถิ่น เพื่ออนาคตที่ชัดเจนและเป็นไปได้ของเด็กทุกคน first appeared on กสศ..

กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) โดยห้องปฏิบัติการเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา หรือ Equity Lab ตระหนักถึงปัญหานี้ จึงได้จับมือกับหน่วยงานต่างๆ ประกอบด้วย องค์การบริหารส่วนจังหวัดปัตตานี เทศบาลเมืองปัตตานี สปสช.เขต 12 โรงพยาบาลปัตตานี ศึกษาธิการจังหวัดปัตตานี สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาปัตตานี คณะทัศนมาตรศาสตร์ มหาวิทยาลัยรามคำแหง สมาคมทัศนมาตรแห่งประเทศไทย และอาสาสมัครสาธารณสุข เจ้าหน้าที่สาธารณสุข โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล (รพ.สต.) ในพื้นที่ ศูนย์คุ้มครองสิทธิบัตรทองจังหวัดปัตตานี จัดกิจกรรมตรวจวัดสายตาและตัดแว่นฟรีให้กับเด็กนักเรียนในโรงเรียนสังกัดองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นและโรงเรียนใกล้เคียงในจังหวัดปัตตานี ภายใต้โครงการออกแบบนวัตกรรมเพื่อการคัดกรองสายตา “I SEE THE FUTURE” แค่มองเห็นก็เปลี่ยนอนาคต

นางสาวจันทน์ปาย องค์ศิริวิทยา ผู้ช่วยผู้อํานวยการสถาบันวิจัยเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา กสศ. กล่าวว่า โครงการออกแบบนวัตกรรมเพื่อการคัดกรองสายตา “I SEE THE FUTURE” แค่มองเห็นก็เปลี่ยนอนาคต มุ่งหวังที่จะสร้างกลไกสำหรับส่งเสริมการทำงานระดับท้องถิ่น เพื่อช่วยให้เด็กทุกคนสามารถเข้าถึงบริการตรวจวัดสายตา เกิดระบบส่งต่อเด็กที่มีปัญหาสายตาด้านต่าง ๆ ซึ่งเป็นอุปสรรคสำคัญในการเรียน ให้ได้รับการรักษาที่ทันท่วงทีและมีแว่นสายตาเพื่อช่วยให้มองเห็นชัดขึ้น

“โดยปกติแล้วการเข้าถึงแว่นตาที่มีคุณภาพเหมาะสมโดยไม่เสียค่าใช้จ่าย ถือเป็นหนึ่งในสิทธิพื้นฐานตามสิทธิของหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ ที่จัดสรรโดยสำนักหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ (สปสช.) การทำงานในจังหวัดปัตตานีครั้งนี้ จะมีผู้เชี่ยวชาญด้านสายตา นักทัศนมาตรจากมหาวิทยาลัยรามคำแหง เจ้าหน้าที่และพยาบาลจากโรงพยาบาล และร้านแว่นตา Dr.Zul ในปัตตานี เข้าร่วมดำเนินการ เมื่อวันที่ 27-31 พฤษภาคม 2567 โดยกลุ่มเป้าหมายจะเป็นเด็กนักเรียนระดับชั้นอนุบาล ถึง มัธยมศึกษาปีที่  3 จำนวน 1,725 คน ใน 63 โรงเรียน รวมทั้งสถานพินิจและคุ้มครองเด็กและเยาวชนจังหวัดปัตตานีและศูนย์ฝึกอบรมเด็กและเยาวชนเขต 9 จังหวัดยะลา”

ผู้ช่วยผู้อํานวยการสถาบันวิจัยเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา กสศ. กล่าวอีกว่า หากเด็กไทยอายุ 3-12 ปี มีจักษุแพทย์ตรวจยืนยันว่ามีภาวะสายตาผิดปกติควรได้รับการแก้ไข ก็จะได้รับแว่นตาฟรีทุกปีจากหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ แต่ข้อมูลจาก กสศ. ชี้ว่า เด็กยากจนด้อยโอกาสจำนวนหนึ่ง ยังประสบปัญหาเรื่องการเข้าถึงบริการทั้งการวัดสายตา การส่งต่อเด็กที่มีปัญหาสายตาผิดปกติเพื่อเข้ารับการรักษา และการรับแว่นสายตาที่สถานพยาบาล เพราะมีค่าใช้จ่ายเกี่ยวข้องที่สูง  เช่น ค่าเดินทาง  ปัญหาสุขภาพสายตาจึงกลายเป็นอีกอุปสรรคหนึ่งซึ่งมีผลกระทบต่อการเรียนรู้และมีส่วนทำให้เด็กหลุดจากระบบในระยะยาวได้ กสศ. สปสช. และสมาคมทัศนมาตรแห่งประเทศไทย จึงได้ดำเนินการโครงการ I SEE THE FUTURE ร่วมมือกับ 3 จังหวัด ปัตตานี สุรินทร์ สมุทรสงคราม เพื่อสร้างต้นแบบความร่วมมือระหว่างหน่วยงานที่เกี่ยวข้องในการแก้ปัญหานี้อย่างเป็นระบบ เชื่อมโยงการทำงานของเครือข่ายทั้งด้านสาธารณสุขและการศึกษาในพื้นที่  ช่วยให้เด็กยากจนด้อยโอกาสเข้าถึงสิทธิสวัสดิการและชุดสิทธิประโยชน์ทางสุขภาพที่เหมาะสมกับช่วงวัย โดยมี สปสช. เป็นแรงสนับสนุนให้ท้องถิ่นทั่วประเทศ เสนอแผนสุขภาพเพื่อสร้างกลไกการทำงานต่อเนื่องให้กับกองทุนหลักประกันสุขภาพท้องถิ่น เข้ามาสนับสนุนค่าใช้จ่ายสำหรับนำเด็กนักเรียนไปรับบริการที่โรงพยาบาล สำหรับรับบริการตรวจวินิจฉัย การรับแว่นตา และรับบริการตรวจประเมินสายตาเมื่อครบ 6 เดือน 

ทั้งนี้ เด็กและเยาวชนในจังหวัดปัตตานีที่เข้าคัดกรองสายตาเด็กทั้งหมด พบนักเรียนที่จำเป็นต้องตัดแว่น 238 คน นักเรียนสงสัยโรคตาส่งพบจักษุแพทย์ 65 คน โดยนักเรียนเข้ารับการตรวจรักษาและตัดแว่นฟรี ภายใต้สิทธิหลักประกันสุขภาพ (บัตรทอง) ทั้งนี้มีนักเรียนอายุ 12 ปีขึ้นไป ที่ต้องตัดแว่น  กสศ. รับผิดชอบค่าใช้จ่ายในการตัดแว่น 29 คน

นางสุรี สะหนิบุตร ผู้อำนวยการกองการศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม อบจ.ปัตตานี กล่าวว่า การบูรณาการการทำงานระหว่างหน่วยงานในครั้งนี้ นอกจากจะช่วยแก้ปัญหาด้านสายตาให้เด็กจำนวนหนึ่งซึ่งประสบปัญหาด้านสายตา โดยถือว่าเป็นเด็กกลุ่มที่ยังตกหล่นจากการแก้ปัญหานี้ในหลายสาเหตุด้วยกัน เช่น ผู้ปกครองยังไม่ทราบถึงสิทธิที่มีอยู่ จึงกังวลว่าการไปตัดแว่นเองตามร้านจะทำให้มีค่าใช้จ่ายสูง

“ความร่วมมือครั้งนี้จะมีส่วนอย่างยิ่งในการสร้างการรับรู้แล้วในชุมชน มีส่วนที่ทำให้เจ้าหน้าที่ที่เกี่ยวข้องกำหนดบทบาทหน้าที่ด้วยความตระหนักว่า นี่คือโอกาสในการสร้างความร่วมมือ สร้างกลไกให้เกิดขึ้น เพื่อที่จะดำเนินการประสานการทำงาน เกิดเป็นกลไกความยั่งยืน กลไกในการสร้างการรับรู้แล้วก็สร้างบทบาทหน้าที่ของแต่ละหน่วยงาน”

นางสาวรอฮานี เจ๊ะโซะ อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) ชุมชนเจริญประดิษฐ์ ต.รูสะมิแล อ.เมือง จ.ปัตตานี กล่าวว่า ปัญหาด้านสายตาของเด็กในชุมชน มักจะมีจุดเริ่มต้นจากการเล่นโทรศัพท์มือถือเป็นเวลานาน บางคนเล่นในห้องที่ปิดไฟ โดยไม่ทราบถึงผลเสียหรือผลกระทบจากพฤติกรรมดังกล่าว

“เด็กบางคนมีปัญหาทางสายตาหรือว่าโรคทางสายตาที่สูงจนน่าตกใจ บางคนมีปัญหาทั้งสายตาสั้นและสายตาเอียง จนถึงกับเรียนหนังสือไม่ได้ เพราะสายตามองไม่ชัด ก็มองตัวหนังสือไม่ชัดตามไปด้วย บางคนเล่นโทรศัพท์ขาดการดูเเลเอาใจใส่จากพ่อแม่ผู้ปกครอง ซึ่งหากพบเจอก่อนที่ปัญหาจะลุกลาม ก็สามารถที่จะช่วยหรือประสานการทำงานเพื่อเด็กให้กับเครือข่ายที่ดูแลหรือมีความเชี่ยวชาญเรื่องปัญหาสายต่อไป

“อยากให้ทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้องกับเรื่องนี้ ลงไปสำรวจเด็กแต่ละบ้าน สมมติว่าพบเจอกลุ่มเป้าหมายของเรา พบเจอเด็กที่เสี่ยงต่อปัญหาด้านสายตาก็จะส่งไปคัดกรอง พาเขาไปโรงพยาบาล แนะนำให้เข้าไปอนามัยหรือไปที่ไหนก็ได้ประสานที่ใกล้ ๆ ชุมชน อยากให้ช่วยเหลือแบบนี้ต่อเนื่องไปเรื่อย ๆ ทุก ๆ ปี และอยากให้มีกระบวนการแนะนำด้านสุขภาวะสายตา ให้ความรู้กับผู้ปกครองว่าการเล่นโทรศัพท์ไม่ใช่เรื่องผิด แต่ต้องเล่นอย่างจำกัดเวลา และต้องระมัดระวังเรื่องการเล่นโทรศัพท์ในที่มืด ซึ่งจะส่งผลต่อสายตา รวมถึงต้องสร้างความเข้าใจว่า การใส่แว่นไม่ใช่เรื่องน่าอาย เพื่อน ๆ และคนรอบข้างเองก็ต้องระมัดระวังเรื่องการล้อเด็กที่สวมแว่น เพราะการสวมแว่นจะช่วยให้เด็กเรียนหนังสือได้อย่างเท่าเทียมกับคนอื่นและเรียนอย่างมั่นใจในตัวเอง”

นายซุลกีฟลี วาเซ็ง นักทัศนมาตร เครือข่ายสมาคมทัศนมาตรแห่งประเทศไทย ภาคใต้ และเจ้าของร้านแว่นตา Dr.Zul จังหวัดปัตตานี กล่าวว่า การตรวจคัดกรองปัญหาสุขภาพสายตาและการมองเห็นของเด็ก ถือว่าเป็นเรื่องที่ดี เพราะว่าการมองเห็นในเด็ก จะส่งผลในเรื่องของการเรียน ส่งผลเรื่องของการเรียนรู้ในห้องเรียนและส่งผลไปถึงเรื่องของพฤติกรรมของเด็ก เพราะหากมีปัญหาด้านสายตาก็จะมีปัญหาด้านการเรียนรู้ตามไปด้วย

“จากประสบการณ์ที่เคยออกหน่วยไปคัดกรองในหลายพื้นที่ของ จ.ปัตตานี พบว่า สถานการณ์ปัญหาสายตาเด็ก โดยเฉพาะโรงเรียนในพื้นที่ห่างไกล มีปัญหาสายตาที่ค่อนข้างรุนแรงอยู่ประมาณ 10-15% จากจำนวนนักเรียนที่เคยคัดกรอง หากเป็นภาวะตาขี้เกียจ และโรคตาเหล่ ตาเข จะพบในเด็กอนุบาลและประถมศึกษาตอนต้นเป็นส่วนใหญ่ ส่วนปัญหาค่าสายตาสั้น จะพบในเด็กอายุ 6-9 ขวบ และพบอีกว่า มีเด็กอายุ 9 ขวบ ที่เจอปัญหาสายตาครั้งแรก เป็นเด็กยังไม่เคยเข้ารับบริการสุขภาพสายตาหรือเข้าร้านแว่นมาก่อน”

นักทัศนมาตรในเครือข่ายสมาคมทัศนมาตรแห่งประเทศไทย ภาคใต้ ระบุว่า เรื่องสายตา คือเรื่องที่สำคัญที่สุดสำหรับเด็ก เพราะถ้าเด็กมองไม่เห็น ก็จะส่งผลต่อการเรียนรู้ ทำให้ผลการเรียนไม่ดี พอผลการเรียนไม่ดี ก็ส่งผลไปถึงการเรียนต่อในอนาคต ส่งผลต่อคุณภาพชีวิตของเด็กตามไปด้วย อย่าลืมว่า 80% ของการมองเห็น 80% ของข้อมูลที่เข้าสู่ร่างกายเรามาจากตา ถ้าตามีปัญหา ตาเบลอมองไม่เห็น แปลว่าข้อมูลทั้ง 80% จะถูกลดทอนลงไป ดังนั้น หากสายตามีปัญหา ข้อมูลต่าง ๆ ที่จะเข้าสู่สมองจากการเรียน หรือจากประสบการณ์ข้างนอกห้องเรียนข้างในห้องเรียน ก็เหมือนถูกบล็อกเกือบหมด ทักษะชีวิตที่จะกลายเป็นองค์ความรู้ในการใช้ชีวิตในอนาคตจะโดนบล็อกตามคุณภาพสายตาที่เด็กมี

“เด็ก โดยเฉพาะช่วงอนุบาลหรือว่าประถม เป็นวัยที่ยังไม่รู้ ยังไม่ทราบว่าความชัด ความมัวคืออะไร เพราะว่าเขาเกิดมาก็เห็นแบบนั้น สิ่งที่จะช่วยพวกเขาได้ คือต้องเริ่มต้นที่ผู้ปกครองและคุณครูในการสังเกตพฤติกรรมของเด็กพฤติกรรมของเด็กที่มีปัญหาสายตา

“ผู้ปกครองและครูมีบทบาทอย่างมากในการช่วยสังเกตปัญหาสายตาในเด็ก โดยเริ่มต้นที่การสังเกตพฤติกรรมเด็ก โดยเฉพาะในเด็กเล็กที่ยังไม่ทราบอาการหรือลักษณะความผิดปกติ และยังไม่สามารถสื่อสารได้ พฤติกรรมของเด็กที่มีปัญหาสายตาจะแตกต่างจากเด็กปกติ เช่น จะมีการหรี่ตา จะมองชิดมากกว่าปกติ เอียงคอมอง เดินไปแล้วจะชนสิ่งของ แพ้แสง หรือในห้องเรียน คุณครูต้องสังเกตว่าทำไมเด็กชอบนั่งข้างหน้า หรือชอบถามเพื่อนด้านข้าง ซึ่งพฤติกรรมที่กล่าวมาอาจมีสาเหตุมาจากปัญหาด้านสายตาได้” นายซุลกีฟลีกล่าว

The post กสศ. เดินหน้าโครงการ “I SEE THE FUTURE” ตรวจคัดกรองสายตาเชิงรุกให้เด็กนักเรียน จ.ปัตตานี เพิ่มโอกาสเข้าถึงสิทธิประโยชน์ ลดอุปสรรคเข้าถึงการศึกษา first appeared on กสศ..

“กังวลค่ะว่าจะคุยกันรู้เรื่องไหม แต่ก็รู้สึกตื่นเต้น เดี๋ยวเราจะได้ทำงานด้วยกันแล้ว”

“เจออะไรแปลกใหม่เยอะมากตั้งแต่ออกจากบ้านมา ยังคิดอยู่ว่าแค่วันแรกยังขนาดนี้ เหมือนจะอดใจรอจะทำกิจกรรมต่อ ๆ ไปไม่ไหวแล้ว”

เหล่านี้คือส่วนเสี้ยวหนึ่งของความรู้สึกตื่นเต้นดีใจที่น้อง ๆ นักเรียนทุนเสมอภาค กสศ. มีต่อการได้เข้าร่วมกิจกรรม Equity Partnership’s School Network หรือที่เราเรียกชื่อเล่นสั้น ๆ ว่า Equity Partnership ซึ่งเวียนกลับมาอีกครั้งใน Season 5 ซึ่งปีนี้มีนักเรียนทุนเสมอภาคชั้นมัธยมศึกษาตอนต้น 10 โรงเรียนในสังกัด สพฐ. จาก 10 จังหวัดทั่วไทย จับคู่กับพี่ ๆ ชั้นมัธยมศึกษาตอนปลาย 10 ทีมจาก 6 โรงเรียนนานาชาติ ร่วมกันพัฒนาผลิตภัณฑ์ท้องถิ่นเพื่อเพิ่มมูลค่า ตั้งแต่ในขั้น ‘แบบร่าง’ หรือ ‘Prototype’ จนเข้าสู่กระบวนการผลิต การบริหารจัดการร้านค้าและสินค้า ก่อนถึงขั้นตอนจำหน่ายจริงบนตลาดออนไลน์ Shopee ในช่วงเดือนกรกฎาคม – สิงหาคม 2567 นี้

กสศ. ชวนติดตามน้อง ๆ ตั้งแต่วันแรกของการเข้าร่วมกิจกรรม เพื่อร่วมกันติดตามความเปลี่ยนแปลงตลอดเส้นทาง แต่ก่อนจะไปฟังเสียงน้อง ๆ ชวนเพื่อนผู้อ่านทำความรู้จักกับกิจกรรม Equity Partnership พอสังเขปกันก่อนครับ

Equity Partnership’s School Network หรือที่มีชื่อเต็มภาษาไทยคือ โครงการขยายผลนวัตกรรมเครือข่ายสถานศึกษาเพื่อความเสมอภาค เป็นกิจกรรมที่ กสศ. เครือข่ายโรงเรียนนานาชาติโชรส์เบอรี และ Sea (ประเทศไทย) ร่วมกัน co-creation for education เป็นปีที่ 5 แล้วที่เราได้สร้างสรรค์ความร่วมมือเพื่อสร้างความเสมอภาคทางการศึกษาผ่านต้นทุนที่ไม่ใช่เพียงตัวเงิน แต่เป็นการมุ่งส่งเสริมการเรียนรู้ทักษะต่าง ๆ เช่น Digital Marketing ผ่าน ‘การลงมือแบบมีส่วนร่วม’ ระหว่างโรงเรียนในเมืองกับโรงเรียนห่างไกล โดย ‘สร้างพื้นที่การเรียนรู้’ และ ‘ใช้เวลาร่วมกัน’ ในการบ่มเพาะส่งเสริมองค์ความรู้ทางวิชาชีพ จนถึงการเรียนรู้และเติบโตทางด้านอารมณ์สังคม ความคิดสร้างสรรค์ ผ่านการแลกเปลี่ยนทำความเข้าใจ และพร้อมเดินทางค้นหาประสบการณ์ใหม่ ๆ ไปด้วยกัน บนพื้นฐานของความแตกต่างด้วยพื้นเพภูมิหลังและวิถีชีวิต

ด้วยผลลัพธ์จากกิจกรรมที่ดำเนินต่อเนื่องตลอด 4 ปี ได้ทำให้เกิดการระดมความร่วมมือจากท้องถิ่น ชุมชน คนในพื้นที่ ผ่านเครือข่ายคณะทำงานที่มีโรงเรียนในสังกัด สพฐ.จากทั่วประเทศเข้าร่วมกว่า 40 แห่ง ร่วมด้วยเครือข่ายโรงเรียนนานาชาติ 9 แห่ง ในพื้นที่ 30 จังหวัด มีบุคลากรคณะครูและนักเรียนในโครงการทั้งหมดราว 400 คน ตลอดจนผลกำไรจากการจำหน่ายผลิตภัณฑ์รวมในโครงการบนแพลตฟอร์ม Shopee ซึ่งคิดเป็นมูลค่ามากกว่า 1.5 ล้านบาท ยังได้แปรเปลี่ยนเป็นต้นทุนที่คืนกลับไปสู่น้อง ๆ นักเรียนทุนเสมอภาคในโครงการ เพื่อนำไปใช้สร้างสรรค์พัฒนาผลิตภัณฑ์ต่อไป

ในปีที่ 5 นี้ มีโรงเรียน สพฐ. 10 แห่ง ได้แก่ โรงเรียนบ้านท่านหญิงวิภา จังหวัดสุราษฎร์ธานี โรงเรียนวัดท่าโสม (คุณสารราษฎร์บำรุง) จังหวัดตราด โรงเรียนบ้านม่วงนาดี จังหวัดอุบลราชธานี โรงเรียนขุนยวมวิทยา จังหวัดแม่ฮ่องสอน โรงเรียนดงสวรรค์วิทยา จังหวัดหนองบัวลำภู โรงเรียนบ้านนาเลา จังหวัดมหาสารคาม โรงเรียนบ้านยะพอ จังหวัดตาก โรงเรียนเพียงหลวง 1 (บ้านท่าตอน) จังหวัดเชียงใหม่ โรงเรียนบ้านทุ่งโฮ้ง (อภิวังวิทยาลัย) จังหวัดแพร่ โรงเรียนบ้านนห้วยลึก จังหวัดเชียงราย และเครือข่ายโรงเรียนนานาชาติ 5 แห่ง ได้แก่ โรงเรียนนานาชาติโชรส์เบอรี (Shrewsbury International School) โรงเรียนนานาชาติรักบี้ (Rugby School Thailand) โรงเรียนนานาชาติเซนต์ แอนดรูว์ส (St. Andrews International School) โรงเรียนสาธิตประสานมิตร (International Programme) โรงเรียนนานาชาติแอสคอท (Ascot International School) ผนวกกับอีกหนึ่งโรงเรียนนานาชาติที่อยู่ในขั้นตอนเข้าร่วม

คุณค่าและผลกำไรจากการทำงานร่วมกัน ยังสะท้อนกลับมาในรูปของการเกิด ‘พื้นที่ความร่วมมือ’ และการถักทอ ‘มิตรภาพ’ ที่จะยั่งยืนสืบไปของเยาวชนจากสองฟากฝั่ง ที่แม้อาจเริ่มต้นด้วยความต่าง หากการได้นำศักยภาพมาแลกเปลี่ยนแบ่งปันและผลักดันกัน ได้กลายเป็นช่วงเวลาแห่งการเก็บเกี่ยวความรู้ ทดลอง หล่อหลอมทักษะและประสบการณ์ใหม่ ไม่ว่าทักษะดิจิทัล ทักษะผู้ประกอบการ ไปจนถึงการเรียนรู้เกี่ยวกับทักษะอารมณ์สังคม (Social Emotional Learning) ซึ่งล้วนเป็นส่วนหนึ่งของการเติบโตงอกงามของ ‘Empathy’ หรือความเข้าใจ ความเห็นอกเห็นใจ การให้และการรับ ทั้งในวันนี้และวันข้างหน้า ซึ่งถือเป็นประสบการณ์อันแตกต่างไปจากการเรียนรู้ที่เกิดขึ้นในห้องเรียนปกติ และนี่เองคือส่วนหนึ่งของการสานเครือข่ายความร่วมมือระหว่างโรงเรียนและการสนับสนุนจากภาคเอกชน ที่อาจเป็นต้นแบบของการสร้างรูปแบบการเรียนรู้บนฐานความเสมอภาคในทางหนึ่ง  

พื้นที่ตรงนี้… น้อง ๆ ทุนเสมอภาคส่วนหนึ่ง ได้บอกเล่าความรู้สึกของการร่วมกิจกรรม ‘วันแรก’ ว่าเด็ก ๆ รู้สึกตื่นเต้นดีใจ หรือกังวลสักแค่ไหน แล้วการได้พบพี่ ๆ จากโรงเรียนนานาชาติจะเหมือนหรือไม่อย่างไรจากที่จินตนาการไว้ก่อนมาพบเจอตัวกันจริง ๆ

อ่านข่าว : เริ่มแล้ว Equity Partnership’s School Network Season 5

‘แปลกใจว่าคุยคนละภาษา แต่กลับเข้าใจกันได้เอง’

เริ่มที่น้อง ๆ ชั้นมัธยม 3 โรงเรียนวัดท่าโสม (คุณสารราษฎร์บำรุง) จังหวัดตราด น้องฝนบอกว่า ตื่นเต้นที่จะได้เปิดประสบการณ์ใหม่ ๆ แต่ก่อนจะมาวันนี้ก็คิดไปเยอะมากว่าจะเป็นอย่างไร เพราะการมาเจอพี่ ๆ โรงเรียนนานาชาติเป็นเรื่องหนึ่งที่คิดภาพไว้ว่า ‘ต้องคุยกันไม่รู้เรื่องแน่ ๆ’ แต่ถึงวันได้เจอได้คุยจริง ๆ กลับไม่เหมือนที่คิดไว้เลย

“เราแปลกใจว่าเราใช้คนละภาษา คิดว่าจะคุยกันไม่รู้เรื่อง แต่อยู่ ๆ ก็กลับเข้าใจกันได้เองค่ะ ถึงตรงนี้คิดว่าการทำงานด้วยกันต้องสนุกแน่ ๆ ดีใจที่จะมีพวกพี่ ๆ มาช่วยกันคิดงาน อยากได้แนวคิดมุมมองจากเขาค่ะ จากนี้เราก็เตรียมตัวต้อนรับตอนพี่ ๆ วันที่เขาจะไปบ้านเรา อยากอวดของดีที่ชุมชนให้เขาเห็นค่ะ”

‘ภูมิใจที่ถูกเลือก’

น้องนาวี บอกว่าอยากได้ประสบการณ์การทำงาน โดยเฉพาะการเรียนรู้เกี่ยวกับสังคมอื่นที่กว้างไกลไปกว่าแค่ที่เคยเห็น นอกจากนี้ยังอยากได้ความรู้เรื่องการตลาดและการพัฒนาสินค้าที่ไม่มีสอนในโรงเรียนด้วย

“อยากรู้ว่าด้วยของที่เรามีซึ่งมันมีเรื่องเล่าอยู่แล้ว พี่ ๆ เขาจะมีวิธียังไงมาช่วยทำให้คนซื้อคนสนใจค่ะ ส่วนตัวเรารู้สึกภาคภูมิใจที่ครูเลือกให้มาร่วมโครงการ วันนี้ที่มาก็ตั้งเป้าไว้แล้วว่าจะต้องได้ความรู้ ได้มีเพื่อนใหม่ ได้รู้เห็นสังคมใหม่ ๆ ซึ่งจะเป็นประสบการณ์ที่หาไม่ได้จากการไปโรงเรียนทุกวัน คิดว่าเป็นโอกาสที่ดีจริง ๆ ค่ะ”

‘ตั้งสตินานมากกว่าจะหายตื่นเต้น’

ส่วนน้องกันบอกว่า ทีแรกไม่คิดว่าตัวเองจะได้รับเลือกให้เข้าร่วมกิจกรรม พอมาถึงหน้างานจริง ๆ เลยต้องตั้งสตินานมาก เพื่อทำให้ตัวเองหายตื่นเต้น

“ยังงง ๆ อยู่ค่ะ ไม่กล้าเข้าไปคุยกับพี่ ๆ เลย เขิน กลัวมากว่าเขาจะไม่เข้าใจเรา แต่คิดว่าเดี๋ยวถ้ามีเวลาได้ทำงานกัน พี่ ๆ เขาน่าจะมีอะไรมาสอนหรือแนะนำเราได้เยอะเลย ตอนนี้ตื่นเต้นกับการจะได้ไปเจอกันที่บ้านเรา อยากให้พี่ ๆ ไปเห็นการสานตะกร้าที่ชุมชนเราขึ้นชื่อเรื่องนี้มาก ๆ อยากดูด้วยค่ะ ว่าเขาจะมาช่วยพัฒนาผลิตภัณฑ์ยังไงให้น่าสนใจค่ะ”

ไปที่โรงเรียนบ้านม่วงนาดี จังหวัดอุบลราชธานี น้องปลายข้าวชั้น ม.3 บอกว่าการปฐมนิเทศด้วยเกมและกิจกรรมสนุก ๆ ทำให้รู้จักกันเร็วขึ้นและคลายความกังวลได้มาก  

“ก่อนมาเรากลัวมากเกี่ยวกับเรื่องภาษา ว่าเขาต้องฟังเราไม่เข้าใจแน่เลย แต่เราก็พยายามค่ะ เพราะอยากรู้จักเขา อยากได้ความรู้จากเขา เราตั้งใจไว้มากว่าอยากเอาสิ่งที่จะได้เรียนรู้จากวันนี้จนถึงวันจบกิจกรรมไปใช้ต่อให้ได้ค่ะ”

‘รอกิจกรรมต่อ ๆ ไปไม่ไหวแล้ว’

น้องอุ๋มอิ๋มชั้น ม.3 บอกว่าเจออะไรแปลกใหม่เยอะมากตั้งแต่ออกจากบ้านมา “ยังคิดอยู่ว่าแค่วันแรกยังขนาดนี้ เหมือนจะอดใจรอจะทำกิจกรรมต่อ ๆ ไปไม่ไหวแล้ว

“การเจอพี่โรงเรียนนานาชาติต่างจากที่เราคิดไว้เลย คิดไว้ว่าจะสื่อสารกันยากก็ไม่ได้เป็นอย่างนั้น หรือที่คิดว่าเราน่าจะมีอะไรที่ต่างกันมาก ๆ ก็ไม่ใช่สักหน่อย ตอนนี้หนูรู้สึกดีมาก ๆ ค่ะ ที่ได้มาอยู่ตรงนี้ เพราะเราสนใจเรื่องขายของ ก็อยากได้ความรู้ว่าถ้าจะทำร้านค้าออนไลน์ การจัดการโครงสร้างหลังบ้านต้องทำยังไง หรือเรามีของอยากจะขายต้องเริ่มตรงไหน เราว่าการได้ลองวางแผน ลงมือทำ และได้เปิดร้านจริงบนช้อปปี้ ข้อมูลพวกนี้จะติดตัวเราไป และต้องใช้ประโยชน์ได้มาก ๆ เลย”

‘สิ่งที่ได้จากกิจกรรมนี้จะบอกว่าอนาคตเราจะเดินต่อไปอย่างไร’

น้องปาล์มมี่ชั้น ม.2 เผยว่า “ใช้เวลาแค่ครึ่งวันก็เริ่มชินกันแล้วค่ะ พี่ ๆ ทุกคนเป็นกันเองมาก ทำให้เราไม่เกร็งแล้ว

“ความสำคัญของวันนี้และกิจกรรมนี้คือ ความรู้ทั้งหมดที่ได้คือสิ่งที่จะบอกเราว่าจากวันนี้ควรพัฒนาตัวเองอย่างไร และน่าจะมีส่วนมาก ๆ ต่อการตัดสินใจหลังจบชั้น ม.3 ว่าเราจะไปทางไหน ตอนนี้แอบคิดว่าถ้าผ่านโครงการนี้ไป บางทีเราอาจจะสามารถเปิดร้านขายของออนไลน์ไปด้วยแล้วเรียนไปด้วย เพื่อจะมีเงินไว้ใช้จ่ายเรื่องเรียนมากกว่านี้ค่ะ”

และนี่คือความในใจส่วนหนึ่งของน้อง ๆ นักเรียนทุนเสมอภาค ในวันแรกของกิจกรรม Equity Partnership’s School Network’ Season 5 ซึ่งหลังจากปฐมนิเทศแล้ว โรงเรียนทั้งสองฝั่งจะได้รับการจับคู่กันเป็นทีมทั้งหมด 10 ทีม จากนั้นจะไปสู่ขั้นตอน ‘field trip’ ลงพื้นที่สำรวจต้นทุนทรัพยากรในชุมชน ร่วมเก็บเกี่ยวเรื่องราวซึมซับวิถีชีวิตตลอดเดือนเมษายน 2567 เพื่อนำกลับมาสรรค์สร้างกลั่นกรองออกมาเป็น ‘ผลิตภัณฑ์’ (Product) และ ‘เรื่องเล่า’ (Story) ก่อนไปถึงกระบวนการผลิตสินค้าและจัดจำหน่าย ซึ่ง กสศ. ขอเชิญชวนทุกท่านร่วมกันติดตามน้อง ๆ ทุกคนไปด้วยกัน ในการเดินไปบน ‘เส้นทางแห่งมิตรภาพ’ ครั้งนี้ครับ

The post First impression ‘บนเส้นทางแห่งมิตรภาพ’ ตามติดการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ Equity Partnership’s School Network Season 5 first appeared on กสศ..

สิ่งนี้นำมาสู่การระดมไอเดียเพื่อสร้างความเปลี่ยนแปลงกับกิจกรรม “Learning Recovery Ideation Workshop ออกแบบไอเดียฟื้นฟูการเรียนรู้” โดยห้องปฏิบัติการเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา กสศ. หรือ Equity Lab ร่วมกับ อุทยานการเรียนรู้ TK Park และ BlackBox Team ชวนผู้สนใจจากหน่วยงานรัฐ ภาคเอกชน นวัตกรเพื่อสังคม ไปจนถึงทุกคนที่มีประสบการณ์ในการพัฒนาแพลตฟอร์มเพื่อการศึกษา มาช่วยกันระดมไอเดียเพื่อแก้ไขปัญหาการเรียนรู้ถดถอย เมื่อวันที่ 28 กุมภาพันธ์ 2567 ณ ศูนย์การเรียนรู้อเนกประสงค์ อุทยานการเรียนรู้ TK Park ศูนย์การค้าเซ็นทรัลเวิลด์ กรุงเทพฯ โดยเริ่มต้นจากโจทย์จริงที่ได้จากการสำรวจสถานการณ์ปัญหาของนักเรียนทุนเสมอภาคชั้น ม.ต้น ที่ได้รับผลกระทบจากการเรียนออนไลน์ในช่วงวิกฤตการณ์โควิด-19

Internet Lost Education Error!
นักเรียนยากจนพิเศษไม่สามารถเข้าถึงการศึกษาได้

ในช่วงต้นของการเวิร์กช็อป ดร.ไกรยส ภัทราวาท ผู้จัดการ กสศ. สรุปภาพรวมสถานการณ์ที่ได้จากการสำรวจและวิเคราะห์การใช้จ่ายด้านอินเทอร์เน็ตของนักเรียนทุนเสมอภาคในปี 2564 เพื่อชวนผู้เข้าร่วมกิจกรรมตรวจสอบสัญญาณปัญหาการเข้าถึงอินเทอร์เน็ตเพื่อการศึกษาของนักเรียนยากจนไปพร้อมกัน

ในตอนนั้น กสศ. ได้สำรวจด้วยวิธีโทรศัพท์ใน 2 กลุ่มตัวอย่าง คือ นักเรียนยากจนพิเศษ ซึ่งหมายถึงนักเรียนจากครัวเรือนที่มีรายได้น้อยที่สุดของประเทศ เฉลี่ยเดือนละ 1,398.75 บาท จำนวน 1,541 คน และนักเรียนครัวเรือนทั่วไป ซึ่งหมายถึงนักเรียนที่มาจากครัวเรือนที่มีรายได้เฉลี่ยต่อเดือน 11,799.21 บาท จำนวน 861 คน กสศ. พบว่า นักเรียนยากจนพิเศษ เผชิญปัญหาการเข้าถึงอินเทอร์เน็ตเพื่อใช้ในการศึกษา จาก 3 สาเหตุสำคัญ ได้แก่

1.การไร้อินเทอร์เน็ตบ้าน 66% ของนักเรียนยากจนพิเศษ ใช้เน็ตมือถืออย่างเดียว เนื่องจากการใช้เน็ตบ้านมีค่าติดตั้งเพิ่มเติม บริการไปไม่ถึงพื้นที่ห่างไกล ต้องใช้ไฟฟ้าและเอกสาร ซึ่งบางบ้านไม่มี

2.การไร้อุปกรณ์ 71% ของนักเรียนยากจนพิเศษใช้โทรศัพท์มือถือในการเรียนรู้  และไม่ถึง 5% ที่มีแท็บแล็ตหรือคอมพิวเตอร์ ทำให้นักเรียนยากจนพิเศษส่วนใหญ่ได้รับประสบการณ์เรียนรู้ไม่เต็มที่ บ้างจ้องหน้าจอขนาดเล็ก บ้างทนกับแบตเตอรี่โทรศัพท์ร้อนเร็ว

3.การไร้เงินเติมอินเทอร์เน็ต นักเรียนยากจนพิเศษต้องเสียค่าเติมเงินมือถือสูงกว่าครัวเรือนทั่วไป ครอบครัวนักเรียนยากจนพิเศษมีรายได้น้อย แต่ 17% ของรายได้ครัวเรือนถูกใช้จ่ายเป็นค่าเติมเงินมือถือซึ่งมีสัดส่วนสูงกว่าครอบครัวนักเรียนทั่วไปถึงเกือบ 4 เท่าเลยทีเดียว

กสศ. ชวนผู้อ่านลองไปสำรวจสัญญาณปัญหาการเข้าถึงอินเทอร์เน็ตเพื่อการศึกษาของนักเรียนยากจนไปพร้อมกัน คลิก

ปัญหาดังกล่าวส่งผลถึงประสิทธิภาพการเรียนรู้ของเด็กวัยเรียน เมื่อเน็ตหลุด เน็ตหาย นั่นหมายถึงความไม่เสมอภาคทางการศึกษา หรือกระทั่งโอกาสที่อาจจะหลุดจากระบบการศึกษา และนี่ก็คือข้อมูลสำคัญที่ กสศ. นำมาใช้เป็นโจทย์ในการทำงานร่วมกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเพื่อร่วมกันสนับสนุนการเดินทางของอินเทอร์เน็ตไปสู่ประตูบ้านของนักเรียนยากจนพิเศษ ซึ่งยังคงมีพื้นที่รอการพัฒนาให้ครอบคลุมและสร้างความเสมอภาคทางการศึกษา โดย กสศ. มีข้อเสนอแนะดังต่อไปนี้

1.ข้อเสนอถึงหน่วยงานกำกับกิจการโทรคมนาคม

• ต้องทำให้ประชาชนเข้าถึงอินเทอร์เน็ตได้ทุกพื้นที่ของประเทศไทย
• ต้องทำให้ทุกคนมีข้อมูลประกอบการตัดสินใจซื้ออินเทอร์เน็ตที่เท่ากัน
• ต้องสร้างมาตรการเชิงรุกไม่ให้ความยากจนเป็นอุปสรรคในการเข้าถึงอินเทอร์เน็ต โดยเฉพาะเพื่อการเรียนรู้

2.ข้อเสนอถึงผู้ให้บริการกิจการโทรคมนาคม

• จัดทำซิมเพื่อการศึกษา ซิมฟรี หรือ ซิมเน็ตที่มีราคาถูกที่สุดสำหรับนักเรียน
• จัดทำโปรโมชันเครื่องเก่าแลกเครื่องใหม่หรือส่วนลด เมื่อนำโทรศัพท์มือถือหรือแท็บเล็ตเครื่องเก่าที่ยังมีคุณภาพไปให้นักเรียนที่ต้องการใช้เรียน

3.ข้อเสนอถึงผู้ให้บริการเติมเงินอินเทอร์เน็ต

• ปรับลดอัตราค่าธรรมเนียมการเติมเงิน
• ให้ข้อมูลราคาที่ครบถ้วนเพื่อใช้ประกอบการตัดสินใจ เช่น จำนวนอินเทอร์เน็ตที่ได้รับในการเติมเงินแต่ละช่วงราคา และอัตราค่าธรรมเนียมของแต่ละช่วงราคา เป็นต้น
• มีช่องทางการร้องเรียนและให้ข้อมูลที่เข้าถึงได้ สะดวก รวดเร็ว

ดร.ไกรยส เปิดเผยว่า เมื่อวันที่ 6 กุมภาพันธ์ 2567 ที่ประชุมคณะกรรมการกิจการกระจายเสียง กิจการโทรทัศน์ และกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติ (บอร์ด กสทช.) ได้มีมติเห็นชอบอินเทอร์เน็ตความเร็วสูงฟรีสำหรับนักเรียนยากจนพิเศษและคนพิการ โดยจะสนับสนุนซิมการ์ดอินเทอร์เน็ตให้กับนักเรียนทุนเสมอภาคชั้น ม.ต้น เริ่มจากกลุ่มตัวอย่าง 300,000 คนเพื่อวัดประเมินผลเป็นเวลา 6 เดือน

“อินเทอร์เน็ต คือเครื่องมือสำคัญที่จะช่วยให้เด็กมีโอกาสเข้าถึงการศึกษา เราพบว่า นักเรียนทุนเสมอภาคคือกลุ่มที่มีโอกาสเข้าถึงอินเทอร์เน็ตอย่างจำกัด เพราะมีปัญหาเรื่องค่าใช้จ่าย เราได้หารือกับหน่วยงานอย่าง กสทช. ซึ่งหลังจากรับทราบประเด็นปัญหาก็ได้เสนอว่าจะช่วยแก้ปัญหานี้ด้วยการให้ซิมฟรีกับนักเรียนทุนเสมอภาคในทุกสังกัด 300,000 คน เพื่อช่วยให้นักเรียนกลุ่มนี้สามารถใช้ช่องทางอินเทอร์เน็ตจากโทรศัพท์มือถือสำหรับการเรียนรู้  ทั้งสองหน่วยงานมองเห็นตรงกันว่าจะแจกโดยปราศจากรูปแบบและแนวทางการใช้งานไม่ได้ จำเป็นที่จะต้องจัดทำต้นแบบและแนวทางการแจกซิมการ์ดอย่างรอบคอบ เพื่อสร้างผลลัพธ์การเรียนรู้ที่ดีขึ้น และพัฒนาเป็นแนวทางในการแจกซิมการ์ดที่มีประสิทธิภาพมากที่สุด

“เป็นเรื่องจำเป็นอย่างยิ่งที่เราจะช่วยกันหาเครื่องมือที่ถูกออกแบบมาจากไอเดียของคนที่เข้าใจสถานการณ์และมิติต่าง ๆ ของการศึกษา เพื่อมาเป็นหนึ่งในการผลักดันให้เด็กเยาวชนกลุ่มนี้มีโอกาสทางการศึกษาทั้งในระบบและได้พัฒนาตนเองในเส้นทางอื่น ๆ บนพื้นฐานความหลากหลายทางศักยภาพ ต่อยอดการเรียนรู้จากเครื่องมือที่ถูกคิดค้นขึ้นไปสู่การประสบความสำเร็จในชีวิตได้ สามารถปลดล็อกตัวเองออกจากกับดักความยากจน จนกลายเป็นคนที่ประสบความสำเร็จ และเปลี่ยนแปลงครอบครัวตนเองได้” ดร.ไกรยส เล่าถึงจุดประสงค์ของการจัดงาน Learning Recovery Ideation Workshop

ออกแบบไอเดียแก้ไขปัญหาจากโจทย์จริง

กิจกรรมในครั้งนี้ออกแบบโดยทีมงาน Equity Lab จากสถาบันวิจัยเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา กสศ. ร่วมกับ BlackBox Team ศิรี จงดี รองผู้อำนวยการสถาบันวิจัยเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา กสศ. เผยว่า โปรเจกต์นี้ตั้งใจมองหาแนวทางนำซิมการ์ดอินเทอร์เน็ตไปให้นักเรียนทุนเสมอภาคชั้น ม.ต้น ที่เป็นกลุ่มเป้าหมายเร่งด่วน 300,000 ซิม ซึ่งทั้ง กสทช. และ กสศ. เห็นตรงกันว่าเราจำเป็นต้องมีวิธีการ เครื่องมือ และแพลตฟอร์มการเรียนรู้ที่เหมาะสม เพื่อให้การฟื้นฟูการเรียนรู้ตอบสนองความต้องการของเด็กที่มีอย่างหลากหลาย และจำเป็นต้องจัดทำต้นแบบแนวทางการแจกซิมที่สร้างผลลัพธ์การเรียนรู้ที่ดีขึ้นสำหรับนักเรียนคนอื่น ๆ ด้วย

“วันนี้จึงเป็นจุดเริ่มต้นที่เราได้มองหาบุคลากรจากภาคส่วนต่าง ๆ ซึ่งมีความเชี่ยวชาญและมีความเข้าใจในปัญหามาช่วยเราออกแบบไอเดียไปสู่การทำงาน เราถือว่าคนที่มาช่วยเราในวันนี้คือ ‘นวัตกร’ ที่มาช่วยให้ไอเดียว่าแพลตฟอร์มที่ดี ที่ตอบโจทย์ประเด็นต่าง ๆ จะมีหน้าตาอย่างไร และเพื่อหาความร่วมมือในการออกแบบไอเดียจากผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย เพื่อให้ได้นวัตกรรมในการแก้ปัญหา และพัฒนาเป็นแนวทางในการแจกซิมการ์ดที่มีประสิทธิภาพ และสร้างรูปแบบการดูแลนักเรียนทุนเสมอภาคในประเด็นที่เราได้สำรวจพบ”

ศิรี เผยถึงข้อมูลเชิงลึกล่าสุดที่ทีมงานได้ลงพื้นที่สำรวจและเก็บข้อมูลเชิงลึกกับนักเรียนทุนเสมอภาคระดับชั้น ม.ต้น (ม.1-ม.3) และคุณครู ในโรงเรียนขยายโอกาสรวมกว่า 1,500 คน พบปัญหาที่จำเป็นเร่งด่วนใน 4 ประเด็น คือ 1.นักเรียนไม่ได้รับการแนะแนวเพื่อการศึกษาต่อและประกอบอาชีพอย่างเหมาะสม 2.การบูลลี่กันในโรงเรียน 3.นักเรียนไม่มาโรงเรียนจนหลุดออกจากระบบ 4.นักเรียนไม่รู้ความต้องการ ความสนใจ และไม่ได้รับการพัฒนาศักยภาพอย่างต่อเนื่อง 

ซึ่งในกิจกรรมเวิร์กช็อปนี้จะหาความร่วมมือในการออกแบบไอเดียจากผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย (Stakeholders) เพื่อนำไปสู่การทดลองนวัตกรรมในการแก้ปัญหาดังกล่าว (Prototype & test) และพัฒนาเป็นแนวทางในการแจกซิมอินเทอร์เน็ตที่มีประสิทธิภาพให้กับกลุ่มเป้าหมายต่อไป โดยจัดกลุ่มระดมความคิดออกแบบไอเดียตามปัญหาการศึกษาที่แต่ละคนสนใจ แล้วเลือกไอเดียหรือนวัตกรรมที่น่าสนใจและทำได้จริงมาเป็นแผนร่างความร่วมมือในก้าวต่อไปของการทำงาน

ขาดการแนะแนวเพื่อการศึกษาต่อและประกอบอาชีพอย่างเหมาะสม

โจทย์นี้มาจากการสำรวจพบว่านักเรียนทุนเสมอภาคจำนวนหนึ่ง ไม่ทราบว่าตนเองสนใจเรื่องอะไร โตขึ้นอยากเป็นอะไร อยากมีอาชีพอะไร และเมื่อหาคำตอบเรื่องนี้ให้ตัวเองไม่ได้ พวกเขามักจะเลือกคำตอบเป็นอาชีพเดียวกับคนในครอบครัว  หลายคนไม่ทราบและไม่แน่ใจเลยว่าจะมีอาชีพใดที่เหมาะกับตัวเอง แม้แต่อาชีพในฝันก็เป็นสิ่งที่พวกเขาไม่กล้าฝันถึงและไม่กล้าเลือก เพราะคิดว่าตัวเองมีความสามารถไม่เพียงพอ ประกอบกับข้อจำกัดของสถานะทางบ้านที่ทำให้พวกเขามองว่าถึงมีความฝันก็เกิดขึ้นยากเพราะไม่มีปัจจัยสนับสนุน

นักเรียนทุนเสมอภาคส่วนหนึ่งให้ข้อมูลว่า โรงเรียนไม่มีครูแนะแนวโดยตรง ภาระหน้าที่ในส่วนนี้ถูกมอบหมายให้ครูประจำชั้น หรือครูสอนวิชาต่าง ๆ สิ่งที่เกิดขึ้นตามมา คือ ครูขาดความเชี่ยวชาญในการจัดกิจกรรมแนะแนวที่มีประสิทธิภาพ จึงมักให้คำแนะนำแบบ One Size Fit All ทำให้นักเรียนไม่รู้จักตัวเองชัด ไม่รู้ความสนใจ ความถนัดจุดแข็งหรือข้อจำกัดของตัวเอง และไม่มีความรู้ที่ช่วยให้ใช้อินเทอร์เน็ตเป็นเครื่องมือได้อย่างมีประสิทธิภาพ และแม้ว่าจะมีนักเรียนบางคนพยายามแก้ปัญหานี้ด้วยการหาความรู้ด้วยตัวเอง แต่ก็ตัดสินใจวางแผนอนาคตด้วยข้อมูลที่มีอยู่อย่างจำกัด

วสุวัส มอญขาม ผู้จัดการบริษัท มายด์พัฒน์ จำกัด ผู้เข้าร่วมเวิร์กช็อปในกลุ่มนี้ มองว่าเป็นเรื่องน่าเสียดายที่ครูแนะแนวเป็นครูที่ถูกให้ความสำคัญน้อยกว่าที่ควร และสิ่งที่เกิดขึ้นตามมาก็คือ ปัญหาที่เป็นผลพวงจากเรื่องนี้กำลังถูกมองข้ามไปอย่างน่าเสียดาย

“มนุษย์แต่ละคนมีความแตกต่างกัน ทุก ๆ คนมีความสนใจที่จำเพาะ หากเด็กคนหนึ่งได้ทำหรือได้ประกอบอาชีพในสิ่งที่ชอบ ก็มีแนวโน้มที่จะพัฒนาความสามารถได้เต็มศักยภาพที่มีได้ในอนาคต การแนะแนวควรจะให้ความสำคัญกับเรื่องนี้ แต่สิ่งที่เกิดขึ้นกลับตรงข้าม โรงเรียนส่วนใหญ่ให้ความสำคัญกับวิชาการก่อน แล้วให้เด็กแต่ละคนเลือกอาชีพกันเองภายหลัง หลายคนยอมประกอบอาชีพที่ตัวเองไม่มีความสุขในการทำงาน เลยไม่รู้เลยว่าสิ่งที่เลือกกำลังบั่นทอนศักยภาพ ทักษะ หรือตัวตนของตัวเองลงไปอย่างน่าเสียดาย”

วสุวัส อธิบายว่า ปัจจุบันมีการสำรวจพบว่าประเทศไทย มีอัตราส่วนครูแนะแนว 1 คนต่อนักเรียน 500 คน อัตราส่วนดังกล่าวไม่เพียงพอต่อการดูแล หรือการแก้ปัญหานี้อย่างชัดเจน เพราะครูแนะแนวแต่ละคน จำเป็นที่จะต้องรู้จักหรือทำความรู้จักนักเรียนอย่างค่อนข้างที่จะละเอียด ต้องรู้ว่าเด็กแต่ละคนมีมิติอะไรบ้าง เด็กแต่ละคนมีความชอบด้านไหน มีทักษะอะไรที่เชี่ยวชาญเป็นพิเศษ แม้กระทั่งเมื่อได้รู้จักเด็กคนใดคนหนึ่งแล้วพบว่า เด็กคนนั้นยังไม่มีความชอบด้านไหนหรือมีทักษะที่เชี่ยวชาญเป็นพิเศษ ครูแนะแนวจะต้องมีกระบวนการ ค้นหาสิ่งเหล่านี้จากตัวเด็กออกมาให้ได้ การคลุกคลีกับเด็กในชั่วโมงที่จำกัด หรือเพียงแค่เทอมเดียวอาจจะไม่เพียงพอที่จะมองเห็นสิ่งที่อยู่ในตัวเด็กแต่ละคน จึงเห็นได้ว่า เรื่องนี้กำลังเป็นภาระที่จำนวนครูแนะแนวที่มีอยู่อาจจะแบกไว้ไม่ไหว

“เราจำเป็นที่จะต้องช่วยกันคิดค้นเครื่องมืออื่น ๆ มาช่วยดูแลเด็ก ปัจจุบันมีเครื่องมือสำหรับช่วยเหลือครูแนะแนวประเภทฟรีเว็บไซต์ ซึ่งถูกคิดค้นโดยนักจิตวิทยา มีรูปแบบให้ นักเรียนทดลองกรอกข้อมูลส่วนตัวของแต่ละคน และนำไปประมวลผลเพื่อสุ่มอาชีพให้กับเด็ก แต่เครื่องมือเหล่านี้ยังไม่ได้ผ่านการวิจัยและพัฒนาอย่างเพียงพอ จึงอาจจะทำให้เกิดการคลาดเคลื่อนได้ และสิ่งที่น่ากลัวสำหรับเครื่องมือทางจิตวิทยานี้ก็คือ เมื่อผลที่ออกมาระบุว่าเด็กคนไหนเหมาะกับอาชีพไหน ก็จะส่งผลให้เด็กเกิดความคิดฝังใจในผลที่ออกมา ทั้ง ๆ ที่ผลที่ออกมา อาจจะผิดก็ได้ จึงจำเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องช่วยกันระดมไอเดียสร้างความตระหนักถึงปัญหานี้ และผลักดันให้มีการออกแบบเครื่องมือหรือแพลตฟอร์มที่ผ่านการวิจัยและพัฒนามาอย่างละเอียดจนมีผลลัพธ์ที่เชื่อถือได้ มีรูปแบบที่คนทั่วไปเข้าใจง่าย ซึ่งเครื่องมือชนิดนี้จะมีส่วนช่วยครูแนะแนว ได้มากขึ้นในอนาคต”

บูลลี่กันในโรงเรียน วังวนปัญหา ที่นักเรียนทุนเสมอภาคเผชิญอยู่

Bully หรือปัญหานักเรียนกลั่นแกล้งกันด้วยคำพูดหรือพฤติกรรม เกิดขึ้นในนักเรียนทุกกลุ่ม กลายเป็นปัญหาร้ายแรงที่สร้างผลพวงอื่นๆ ตามมาอีกมากมาย โดยเฉพาะกับนักเรียนทุนเสมอภาค ปัญหานี้ถูกสำรวจพบว่าเป็นเรื่องที่คาดไม่ถึงว่าสามารถกัดกร่อนความรู้สึกของเด็กหลายคน จนทำให้พวกเขาไม่ชอบตัวเอง ไม่มั่นใจในตัวเอง ไม่อยากไปโรงเรียน หรือกระทั่งลุกลามกลายเป็นสร้างภาวะซึมเศร้าได้

วรรณา เลิศวิตรจรัส ผู้จัดการโครงการพัฒนาระบบสนับสนุนการสร้างเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพ สสส. เผยภายหลังจากที่เข้าร่วมเสนอไอเดียกับกลุ่มว่า การบูลลี่กันในโรงเรียน เป็นปัญหาที่มีมานาน แต่เริ่มเป็นปัญหาที่เพิ่มความรุนแรงขึ้นเรื่อย ๆ เมื่อมีการใช้อินเทอร์เน็ตอย่างแพร่หลาย

“เพนพ้อยท์สำคัญของเรื่องนี้ คือครูไม่รู้จะจัดการกับปัญหาอย่างไร นักเรียนที่ประสบปัญหา ก็ใช้วิธีกัดฟันอดทน อาศัยว่าตัวเองมีความอดทนอดกลั้นเห็นคุณค่าในตัวเองจนผ่านไปได้ แต่ปัจจุบันปัญหานี้ยิ่งรุนแรงขึ้น เพราะเด็กบางคนไม่ได้บูลลี่คนอื่นแค่ต่อหน้า แต่บูลลี่คนอื่นในโซเชียลด้วย เรื่องราวที่บูลลี่ถูกอ่านซ้ำได้หลายรอบ มีพลังในการตอกย้ำมากขึ้นไปอีก ผู้เชี่ยวชาญระบุว่าการแก้ปัญหานี้เคสบายเคส จะเป็นการแก้ปัญหาที่ไม่รู้จักจบสิ้น วิธีแก้ปัญหานี้ที่ดีที่สุดคือการแก้ปัญหาเชิงระบบ ไอเดียที่ถูกเสนอขึ้นในกลุ่ม คือการสร้างบรรยากาศเชิงบวก ทั้งในสังคมโรงเรียนจริง ๆ และการใช้เครื่องมือโลกโซเชียล”

วรรณา เน้นย้ำว่าจำเป็นที่จะต้องมีเครื่องมือ ที่สามารถสร้างบรรยากาศการเรียนรู้ในจุดแข็งของกันและกัน โรงเรียนจะต้องมีแผนการจัดการเรียนรู้เรื่องนี้ ไม่ว่าจะอยู่ในชั่วโมงโฮมรูมหรือชั่วโมงแนะแนว ให้เด็กรู้ว่าอะไรที่บูลลี่กัน คำไหนที่พูดออกไปแล้วจะทำร้ายจิตใจของคนอื่นได้ โรงเรียนต้องมีกลไกช่วยเหลือเมื่อเกิดเหตุการณ์นี้ขึ้น อาจจะใช้รูปแบบ Health Services มีแกนนำนักเรียน กลุ่มเพื่อนช่วยเพื่อน ที่สามารถให้คำแนะนำ ให้คำปรึกษา อย่างเข้าใจปัญหา

“การแก้ปัญหานี้ จำเป็นที่จะต้องสร้างเครือข่ายครู ที่สามารถแลกเปลี่ยนและสะท้อนปัญหาที่เกิดขึ้น และหาแนวทางในการแก้ไขร่วมกัน การสร้างเครือข่าย จะช่วยเพิ่มทางเลือกในการแก้ปัญหา ทั้งจากประสบการณ์และเทคนิคในการทำงาน ซึ่งครูแต่ละพื้นที่เคยใช้ปฏิบัติจริง และสามารถแก้ปัญหาที่เกิดขึ้นมาแล้ว นำมาประยุกต์กับเคสที่เกิดขึ้นกับนักเรียนหรือโรงเรียนอื่นๆ”

ขาดเรียนจนหลุดจากระบบการศึกษา

เรื่องนี้เป็นปัญหาสำคัญที่นักเรียนทุนเสมอภาคเผชิญมาตลอด จากการสำรวจพบว่า ส่วนใหญ่เกิดจากเหตุผลสำคัญ คือ เบื่อการเรียน หลายคนไม่สนุกกับการเรียนในโรงเรียน ไม่มีแรงจูงใจในการเรียนให้จบกระทั่งการศึกษาภาคบังคับ หรือ ชั้นม.3 ปัญหานี้ยิ่งรุนแรงขึ้นเมื่อพวกเขาอยู่ในครอบครัวที่พ่อแม่ต้องทำงานหนัก ไม่มีเวลาดูแล ทำให้ไปรวมตัวกับกลุ่มเพื่อนในช่วงวัยที่กำลังต้องการการยอมรับ

กวีไกร ม่วงศิริ นักจิตวิทยาการปรึกษาประจำศูนย์บริการปรึกษา Knowing Mind ระบุว่า จากการร่วมเวิร์กช็อปในกลุ่มนี้ สมาชิกในกลุ่มมองเห็นปัญหาร่วมกันว่า นักเรียนขาดเรียนจนหลุดจากระบบการศึกษาเป็นปัญหาปลายทางของปัญหาอื่น ๆ ที่ทั้งพบเห็นได้ทั่วไปและซ่อนตัวอยู่ในปัจจัยที่คาดไม่ถึง

“ปัญหานี้เป็นปลายทางของปัญหาที่แท้จริง เพราะจากข้อมูลที่มีและได้คุยกัน พบว่าเกิดจากสาเหตุที่หลากหลายมาก ทั้งปัญหาที่เกิดจากนักเรียนเองและเกิดจากครอบครัว การแก้ปัญหานี้ ต้องย้อนกลับไปดูว่า ปัจจัยอะไรบ้างที่ส่งผลต่อเด็กกลุ่มนี้ ข้อเสนอที่ได้เสนอไปได้เสนอให้แก้ที่ต้นทางของปัญหามากกว่าปลายทาง เช่น อาจจะจำเป็นต้องสร้างเน็ตเวิร์กให้ครูมีกลุ่มของครูที่สามารถปรึกษาหารือหาทางแก้ไขปัญหารูปแบบต่าง ๆ กันเองได้ เพราะครูในพื้นที่ต่าง ๆ มีหลักคิดหรือวิธีการที่เหมาะสมหรือสอดคล้องกับปัญหาเฉพาะด้าน ต้องมาดูกันว่าอะไรที่นำมาช่วยครูคนอื่น ๆ ได้ หรือมีวิธีการไหนที่จะมาแชร์กันแบบเรียลไทม์ได้บ้าง

กวีไกร บอกว่าแนวคิดที่กล่าวมา เกิดขึ้นจากการที่เขาเคยเห็นครูตั้งกลุ่มกันช่วยเหลือด้านการเรียนการสอนออนไลน์ในช่วงโควิด-19 ตอนนั้นครูมารวมกลุ่มกันเพื่อแลกเปลี่ยนข้อมูลที่มีประโยชน์และแก้ปัญหาได้ตรงจุด และการแจกซิมการ์ดอินเทอร์เน็ตให้เด็กก็สามารถสร้างกลไกที่สอดคล้องกับการทำงานของกลุ่มครูในรูปแบบนี้ได้ ทั้งเรื่องของการช่วยกันหาแรงจูงใจ และปัจจัยต่าง ๆ ที่สามารถหนุนเสริม สร้างแรงบันดาลใจ สร้างทักษะในการดูแลตัวเอง รับฟังปัญหา หาแนวทางที่ช่วยให้เด็กมองเห็นคุณค่าในตัวเอง ช่วยให้มองเห็นความสำคัญของตัวเขาร่วมกัน

“ซิมการ์ดที่เขาได้รับ ควรจะเป็นอุปกรณ์สำคัญในการเปิดประตูไปสู่โอกาสในการทดลองทำสิ่งต่าง ๆ ในโลกออนไลน์ ที่ช่วยให้เด็กกลุ่มนี้ได้รับทางเลือกใหม่ ๆ เพื่อสร้างความสัมพันธ์ระหว่างตัวเขากับโรงเรียน จนเกิดแนวทางในการสร้างกำลังใจให้เด็กยังอยู่ในระบบการศึกษาอย่างมีความหวัง”

ศักยภาพที่ยังไม่ถูกค้นพบ ความสามารถที่ไม่ได้รับการพัฒนาอย่างต่อเนื่อง ความสนใจและความต้องการที่ยังมองไม่เห็น

“การค้นพบตัวเอง” มักจะเป็นสิ่งที่ถูกละเลยไปอย่างน่าเสียดาย ปัญหานี้เหมือนเป็นเรื่องเล็กสำหรับหลายคนที่มีโอกาสลองผิดลองถูก มีเวลา มีโอกาส และปัจจัยในการค้นหาตัวเอง  แต่ในกลุ่มนักเรียนทุนเสมอภาค ซึ่งมีแหล่งทรัพยากรในการเรียนรู้และทุนการศึกษาที่สนับสนุนให้ทำตามความฝันของตัวเองอย่างจำกัด ทำให้ต้องยอมเลือกเรียนและทำงานที่ไม่ตรงกับทักษะและความถนัด ยอมสูญเสียโอกาสในการพัฒนาศักยภาพที่จะสร้างรายได้และความก้าวหน้าในอาชีพอย่างเต็มที่

วีรพัฒน์ ชววัฑรัตน์ชัย รองประธานสภาเด็กโรงเรียนราชวินิตมัธยม มองปัญหานี้ว่า เด็กมัธยม วัยเดียวกับเขาส่วนใหญ่ มักจะขาดโอกาสในการค้นหาตัวเอง อุปสรรคสำคัญของปัญหานี้คือเรื่องของต้นทุนชีวิต

“เด็กหลายคนที่ผมรู้จัก มีโอกาสที่จะค้นพบตัวเองน้อยมาก เพราะสังคมของพวกเขา ถูกจำกัดทางเลือก หลายคนต้องเรียนไปด้วยและทำงานไปด้วย เวลาที่เขาจะใช้เพื่อค้นหาตัวเองหรือเวลาที่ไปร่วมกิจกรรมซึ่งอาจจะทำให้มองเห็นทางเลือกหรือโอกาสในการค้นพบตัวเองของพวกเขาก็เกิดขึ้นยาก หลายคนเรียนไปจนถึง ม. 3 หรือ ม. 6 โดยไม่รู้ว่าชอบอะไรหรืออยากเรียนต่อในด้านไหนเลย  ในขณะที่บางคน ผู้ปกครองมีทุนทรัพย์เพียงพอที่จะสนับสนุนการศึกษา สนับสนุนให้ไปร่วมกิจกรรมต่าง ๆ แบบลองผิดลองถูกได้”

วีรพัฒน์ เห็นว่าที่ผ่านมา โรงเรียนพยายามช่วยเหลือเด็กในเรื่องนี้อย่างเต็มที่ เช่นจัดกิจกรรม Open House หรือกิจกรรมที่ประสานกับสถาบันอุดมศึกษามีชื่อต่าง ๆ เปิดคณะดัง ๆ ให้เข้าไปเยี่ยมชม เข้าไปสอบถามว่าเรียนสอนอะไรบ้าง โดยมีผู้ให้คำตอบเป็นรุ่นพี่คอยชักชวนนักเรียนที่สนใจ แต่กิจกรรมรูปแบบนี้ก็ไม่เพียงพอที่จะช่วยให้เด็กค้นพบตัวเองว่าอยากเรียนอะไรได้

“พวกเขาจึงแก้ปัญหานี้ด้วยวิธีที่พอจะทำได้ก็คือหยิบโทรศัพท์ขึ้นมา พยายามเสิร์ชสิ่งที่ไม่รู้ หาคำตอบเรื่องต่าง ๆ ทางกูเกิล แต่เครื่องมือนี้ก็อาจจะไม่ช่วยให้ค้นพบตัวเองได้ เรื่องนี้จำเป็นต้องมีการออกแบบแพลตฟอร์มหรือโปรแกรมการหาคำตอบเรื่องนี้อย่างเป็นระบบ และหากเป็นไปได้ ผู้ใหญ่จะต้องช่วยกันคิดว่าจะมีเครื่องมือแบบไหนที่ช่วยให้เด็กรู้จักปัจเจกของตัวเองได้ดีขึ้น อาจจะเป็นเครื่องมือที่คอยติดตามการเรียนรู้เพื่อสร้างกิจกรรมต่างๆ ที่เหมาะสม ระบบการแชร์ข้อมูลสำคัญที่ช่วยให้เด็กมองเห็นหรือประเมินตัวเองได้ เครื่องมือทำนองนี้จะเป็นเสมือนต้นทุนชีวิตสำหรับใช้ดูแลปัญหานี้ และน่าจะช่วยให้ปัญหาที่เด็กมัธยมทุกกลุ่มกำลังพบเจออยู่ในปัจจุบันบรรเทาลงไปได้ในอนาคต”

กิจกรรมเวิร์กช็อปครั้งนี้ เป็นจุดเริ่มต้นของการระดมความคิดสร้างสรรค์ที่จะนำไปสู่การหารือกับผู้เกี่ยวข้องและเลือกแพลตฟอร์มทางการศึกษาที่เหมาะสมสำหรับการแจกซิมการ์ดอินเทอร์เน็ตให้กับนักเรียนทุนเสมอภาคกลุ่มตัวอย่าง 300,000 คนประมาณเดือนกรกฎาคมนี้ โดยระหว่างนี้ กสศ. และผู้เกี่ยวข้องจะมีการเตรียมความพร้อมทุกด้าน และจะมีการวัดประเมินผลลัพธ์การเรียนรู้หลังจากเด็ก ๆ ได้รับซิมไปใช้งานเป็นเวลา 6 เดือน

The post ‘Learning Recovery Ideation Workshop’ ออกแบบไอเดียฟื้นฟูการเรียนรู้ผ่านการจัดสรรอินเทอร์เน็ตให้กับนักเรียนทุนเสมอภาค first appeared on กสศ..

กระนั้น สิ่งนี้ไม่ได้ทำให้นักขับเคลื่อนอย่างเธอหมดหวัง อ้อ-วรกมล ด่านประดิษฐ์ จาก Change Lab สูดหายใจเข้าและพูดอย่างมีความหวังว่า แม้การสร้างความเปลี่ยนแปลงจะยังไม่เห็นผลในเร็ววัน แต่ความเป็น changemakers ก็ยังอยู่ในตัวเธอ พร้อมที่จะปรับเปลี่ยนและทำงานในส่วนอื่นต่อไป

นี่คือส่วนหนึ่งในงาน ‘Problem Discovery Workshop’ กิจกรรมสำรวจสถานการณ์ปัญหาการพัฒนาครูและสถานศึกษาในพื้นที่ห่างไกล ปัญหาการสนับสนุนการเรียนรู้และฝึกทักษะอาชีพของเด็กนอกระบบเชิงพื้นที่ จัดโดย School of Changemakers ร่วมกับ Change Lab, TK Park และ Equity Lab ภายใต้กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) เมื่อวันที่ 20 พฤษภาคม 2566 ที่ผ่านมา

ภาพรวมความเหลื่อมล้ำ ปัญหาที่ทุกคนมีส่วนได้ส่วนเสีย

ในช่วงต้นของการเวิร์กช็อป อ้อ-วรกมล ด่านประดิษฐ์ และ ฟ้า-รุ่งนภา นาคดี กระบวนกรจาก Change Lab สรุปภาพรวมสถานการณ์ความเหลื่อมล้ำในประเทศไทยที่นำไปสู่ปัญหาเด็กหลุดออกจากระบบการศึกษา ก่อนอธิบายถึงอุปสรรคและเครื่องมือที่ผู้เข้าร่วมกิจกกรรมจะนำไปใช้ในอนาคต

ปัจจุบัน ประเทศไทยมีความเหลื่อมล้ำทางรายได้อยู่ในอันดับ 3 ของโลก โดยพบว่า คนยากจนที่สุด 20 เปอร์เซ็นต์ล่าง มีเพียง 5 ใน 100 คน ที่มีโอกกาสได้เรียนต่อระดับอุดมศึกษา ซึ่งนำไปสู่การมีรายได้เพิ่มขึ้น กล่าวคือ หากมีวุฒิการศึกษา ม.6 จะมีรายได้เฉลี่ย 13,118 บาท/เดือน ขณะที่ผู้ที่มีวุฒิปริญญาตรีจะมีรายได้เฉลี่ย 27,132 บาท/เดือน หรือต่างกันกว่า 197 เปอร์เซ็นต์

ในช่วงปี 2563-2565 พบว่า มีนักเรียนยากจนพิเศษเพิ่มจำนวนขึ้นถึง 1.3 ล้านคน ขณะเดียวกัน ผู้รับทุนนักเรียนยากจน (ครัวเรือนมีรายได้เฉลี่ย 1,300 บาท/เดือน) มีหนี้สินครัวเรือนเฉลี่ย 131,500 บาท

นอกเหนือจากความยากจนแล้ว เด็กที่เป็นผู้พิการ อยู่ในพื้นที่ห่างไกลจากโรงเรียน และมีปัญหาครอบครัว ล้วนเป็นสาเหตุที่ทำให้เด็กเหล่านั้นเสี่ยงหลุดออกจากระบบการศึกษาภาคบังคับ คิดเป็นจำนวนถึง 2.5 ล้านคน จากทั้งหมด 7.3 ล้านคน

ปัจจุบัน มีเด็กนอกระบบทั้งหมด 1.4 ล้านคน และกว่า 7 ใน 10 คน ไม่กลับไปเรียนต่อ ไม่ทำงานหรือฝึกอาชีพ เพราะขาดระบบสนุบสนันที่เพียงพอ ขาดเป้าหมาย ขาดกำลังใจ นำไปสู่วงจร ‘จน’ และ ‘เจ็บ’ ต่อไป 

นี่จึงเป็นโจทย์สำหรับผู้ที่ทำงานขับเคลื่อนสังคมเสมอมา แล้วอุปสรรคสำคัญคืออะไร มีเครื่องมือใดบ้างที่ช่วยแก้ไขปัญหา

วรกมลและรุ่งนภา สรุปอุปสรรคที่พบบ่อยในการแก้ความเหลื่อมล้ำทางการศึกษา 4 ประการ ได้แก่ หนึ่ง-สังคมยังไม่มีส่วนร่วมแก้ไขปัญหาความเหลื่อมล้ำทางการศึกษา เพราะเห็นว่าไม่เกี่ยวข้องกับตัวเอง สอง-ระบบให้ความสำคัญกับครูหรือพี่เลี้ยง/ผู้ดูแลเด็ก น้อยเกินไป สาม-‘One size fits all’ การศึกษาในระบบบีบให้เด็กหลุดออกจากระบบ โดยไม่คำนึงถึงความหลากหลาย สี่-คนใกล้ตัวเด็กยากจนมักไม่ได้เรียน จึงยากที่จะมองเห็นโอกาสและความเป็นไปได้จากการศึกษา

ช่วงท้ายของการเวิร์กช็อปภาคทฤษฎี สองกระบวนกรกล่าวถึงกลยุทธ์ที่นักเปลี่ยนแปลงใช้ในการแก้ไขปัญหา (design principle) ก่อนแจกโจทย์ให้ผู้เข้าร่วมได้ปฏิบัติและพูดคุยแลกเปลี่ยนกัน 

ทั้งนี้ หลักการของกลยุทธ์ดังกล่าว มีใจความสำคัญคือ การออกแบบให้คนได้เห็นภาพปัญหาและเห็นตัวเองเป็นผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย สร้างโอกาสที่เอื้อให้คนหลายภาคส่วนแก้ไขปัญหาและเรียนรู้ร่วมกัน ให้เจ้าของปัญหาเป็นคนหลักในการทำและเรียนรู้ สร้างเครือข่ายความเสมอภาคที่ยั่งยืนพึ่งพาตัวเองได้

สนับสนุนนวัตกรให้สามารถทำงานเพื่อสังคมได้อย่างยั่งยืน

วรกมล เผยว่า Change Lab เป็นเสมือนผู้จัดเตรียมเครื่องมือ (tools provider) สำหรับผู้ที่ต้องการขับเคลื่อนประเด็นทางสังคม จัดทำข้อมูล สังเคราะห์ข้อมูล แล้วให้นักสร้างการเปลี่ยนแปลงทางสังคม (social changemakers) เลือกหยิบใช้ได้ 

“เป้าหมายของเราคือ อยากกระจายข้อเท็จจริงให้คนที่สนใจได้รับทราบ และอยากเสนอเรื่องเล่าที่สะท้อนความจริง เราไม่ได้บอกว่าเด็กยากจนน่าสงสาร น่าเห็นใจ แต่เราพยายามสื่อสารว่าเขาถูกบีบโดยระบบที่ไม่รองรับเขามากกว่า” วรกมลเล่าถึงจุดประสงค์ของการจัดงาน Problem Discovery Workshop

“ครั้งนี้เราตั้งเป้าหมายว่า จะไม่นำคนในพื้นที่มาสัมภาษณ์ เพราะเราเชื่อว่าทุกคนเติบโตมาจากระบบการศึกษา บางคนมี privilege (สิทธิพิเศษ) และบางคนถูกเอาเปรียบ เพราะฉะนั้นทุกคนมีเรื่องเล่าของตัวเอง และสามารถนำเรื่องของตัวเองมาศึกษาแลกเปลี่ยนกัน”

วรกมลอธิบายว่า กระบวนการวันนี้มี 2 ช่วงหลัก ช่วงแรกคือการพูดถึงข้อมูลภาพรวมปัญหา ขณะที่ช่วงหลังจะเป็นกระบวนการที่แยกผู้เข้าร่วมออกจากมุมของตัวเอง โดยนำจุดแข็งของแต่ละคนผสมผสานกับปัญหาที่มีความเฉพาะเจาะจง เช่น ออกแบบกิจกรรมอย่างไรเพื่อให้เจ้าหน้าที่รัฐเข้าใจเด็กที่ถูกตีตราว่ามีปัญหา จากนั้นให้ถกกันหาไอเดียที่สร้างการเปลี่ยนแปลง แบ่งปันกับเพื่อน พร้อมกฎเหล็กว่า ทุกคนต้องเสริมซึ่งกันและกัน เพื่อให้ทำได้จริง และทำได้เลย

“โปรเจกต์นี้เหมือนสนามให้เขาได้ทดลองไอเดีย ว่าฉันชอบจริงๆ รึเปล่า ฉันอินจริงๆ ไหม ถ้าไม่อินก็ไม่เป็นไร อย่างน้อยคุณได้รู้จักเครื่องมือ คุณก็อาจนำไปปรับใช้กับอย่างอื่นได้ ถ้ามันเกิดขึ้นได้ก็ดี ถ้ามันยังไม่เกิดขึ้น มันก็คงจะเกิดขึ้นสักวัน” วรกมลทิ้งท้าย

วงศธร ชุณหะวัณ จาก Equity Lab เน้นย้ำว่า สถานการณ์ความเหลื่อมล้ำในประเทศไทย เกิดจากระบบที่ไม่ได้สนับสนุนครู แม้ครูจะใกล้ชิดและควรเป็นคนช่วยเหลือเด็ก แต่การขาดการสนับสนุนจากฐานทรัพยากรที่กระจายไม่ทั่วถึง ก็เป็นส่วนหนึ่งที่ทำให้เด็กหลุดออกจากระบบได้โดยง่าย

“ส่วนเด็กและคนรอบข้างก็ต้องเผชิญมายาคติที่ว่า การศึกษาอาจไม่สำคัญ เพราะหากออกมาทำงานก็จะได้เงิน แบ่งเบาภาระครอบครัวได้” 

วงศธรยืนยันว่า กุญแจสำคัญคือการเปลี่ยนให้เด็กและคนรอบข้างมองการศึกษาเป็นเครื่องมือที่จะทำให้มีชีวิตอย่างมีคุณภาพ

อย่างไรก็ดี ภายในงานเวิร์กช็อปครั้งนี้ มีคนจากหลากหลายอาชีพ วงศธรสังเกตว่า จุดร่วมของคนที่เข้าร่วมคือ มุมมองที่ว่าการทำกิจกรรมเพื่อสังคม หรือ CSR (Corporate Social Responsibility) ไม่ยั่งยืน เพราะเสมือนการทุ่มเงินเท่านั้น ผู้เข้าร่วมจึงอยากเข้าใจข้อมูลเชิงลึก เพื่อทำงานขับเคลื่อนสังคมต่อไป และเป็นสัญญาณที่ดีของการสร้างความเปลี่ยนแปลง

ลดความเหลื่อมล้ำผ่านแว่นของนักการศึกษาในอนาคต

ฟลุค นักศึกษาจากวิทยาลัยนวัตกรรม สาขาจัดการมรดกวัฒนธรรมและอุตสาหกรรมสร้างสรรค์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ หนึ่งในผู้เข้าร่วมเวิร์กช็อป อธิบายว่า ตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน การศึกษามีความหลากหลายในตัวเอง แม้แต่นักเรียนที่เข้าไปเรียนในระบบก็มีความหลากหลายเช่นกัน ฉะนั้น จึงเกิดคำถามว่าการศึกษาตอบโจทย์นักเรียนบ้างหรือไม่ และการเรียนรู้ในปัจจุบันเพียงพอต่อการพัฒนาตัวเองในประเทศนี้หรือเปล่า

“ผมเป็นเด็กต่างจังหวัด มาจากโรงเรียนขยายโอกาสที่พยายามทำให้เด็กทุกคนเข้าถึงการศึกษา แต่พอเราเข้าไปเรียนจริงๆ กลับพบว่า การศึกษาไม่ได้ตอบโจทย์อย่างแท้จริง” ฟลุคเล่าถึงประสบการณ์ที่ตนพบ ก่อนยกตัวอย่างวิชาภาษาอังกฤษที่มีปัญหาไม่น้อย

“โรงเรียนพยายามให้เราเรียนเพื่อเอาไปสอบ แต่ไม่ได้สอนให้เรานำไปใช้ได้จริง กลายเป็นว่าเมื่อเจอชาวต่างชาติ เรากลับไม่กล้าที่จะพูด ไม่กล้าที่จะใช้ภาษาอังกฤษ
“ระบบการศึกษาตอนนี้เหมือนสอนให้ลิงไปว่ายน้ำ สอนปลาไปปีนต้นไม้ ทั้งที่เด็กแต่ละคนต่างกัน ฉะนั้น การศึกษาควรจะเป็นแบบไหน กระทรวงการศึกษาควรจะตอบโจทย์นั้น รวมไปถึงนโยบายของรัฐบาลก็ควรจะสอดคล้องกัน” ฟลุคสรุปความ

เบว นักศึกษาสาขาวิชาวรรณกรรมสำหรับเด็ก คณะมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ เผยว่า เธอสนใจปัญหาด้านความเหลื่อมล้ำทางการศึกษาเป็นทุนเดิม ชอบการเมืองและศึกษาเรื่องเด็ก จึงสนใจปัญหาเกี่ยวกับเด็กโดยปริยาย

“ประเทศไทยไม่ค่อยมีพื้นที่ให้กับเด็กๆ เราต่างก็เคยเป็นเด็กกันทุกคน แต่เราไม่มีวิธีเข้าหาเด็กได้จริงๆ” เบวกล่าวต่อไปว่า ผู้ใหญ่ส่วนหนึ่งมักมีทัศนคติเชิงลบต่อเด็ก เช่น ตนเคยฝึกงานและพบว่า หลายครั้งปัญหาเกิดจากทั้งเด็กและผู้ใหญ่ ที่ต่างฝ่ายต่างไม่รู้จริงๆ ว่าควรปฏิบัติต่อกันอย่างไร

จากประสบการณ์ฝึกงาน เบวกล่าวว่า เงินทุนการศึกษาที่กระจายไป ไม่ได้ไปสู่คนที่ต้องการจริงๆ เธอจึงเสนอว่า หนทางหนึ่งที่จะช่วยแก้ไขความเหลื่อมล้ำ อยู่ที่ความโปร่งใสในกระบวนการทำงานของหน่วยงานรัฐ

อีกหนึ่งนักศึกษาสาขาวิชาวรรณกรรมสำหรับเด็ก คณะมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ กมลเล่าว่า เธอมีประสบการณ์เกี่ยวกับความเหลื่อมล้ำ นับตั้งแต่สอบเข้ามหาวิทยาลัย เธอพบว่า โรงเรียนรัฐสอนเด็กไม่เหมือนกัน เพราะเมื่อสอบ ONET หรือ GAT/PAT ครูจะให้เอกสารมาอ่าน แล้วบอกว่าอยากได้คะแนนแค่ไหนก็อ่านแค่นั้น แต่เพื่อนจากต่างจังหวัดต้องอ่านทุกอย่างเพื่อเอาคะแนน

“เรารู้สึกว่าครูไม่ได้สร้างความภูมิใจให้กับเด็ก พอเด็กไม่มีความภูมิใจ เขาก็จะหลุดจากระบบได้ง่าย แต่ขึ้นอยู่กับปัญหาส่วนตัวและเงื่อนไขชีวิตของเขาด้วย ถ้าเขาไม่มั่นใจในตัวเองเลย นั่นจะเป็นสิ่งที่ทำร้ายเขามากที่สุด

“เราต้องอยู่กับเด็กเพื่อจะเข้าใจว่า ปัญหาของเขาคืออะไร เขาต้องการอะไร ทำตัวเป็นเพื่อนเขา ไม่ใช่การสั่งสอนเขา เราจึงรู้สึกว่าการเปิดใจคุยกันหรือสร้างความไว้ใจระหว่างครูกับเด็กเป็นสิ่งที่มีค่ามาก เพราะเมื่อไหร่ที่เกิดความไว้ใจ อย่างอื่นก็จะตามมา” กมลทิ้งท้าย

กิจกรรมเวิร์กช็อปครั้งนี้เต็มไปด้วยผู้เข้าร่วมหลากหลายกลุ่ม ทั้งพ่อแม่ หน่วยงานรัฐ นักศึกษาและเยาวชน ทุกคนล้วนมาเพื่อหาคำตอบของคำถามที่ว่า เราจะทำอย่างไรให้ความเหลื่อมล้ำลดน้อยลง และเชื่อได้ว่าการตั้งวงพูดคุยแลกเปลี่ยนประสบการณ์กันเช่นนี้ จะทำให้พบบางคำตอบได้ไม่มากก็น้อย

The post ‘Problem Discovery Workshop’ สำรวจมุมมองหลากหลาย ค้นหานวัตกรรมลดความเหลื่อมล้ำทางการศึกษา first appeared on กสศ..

วรกมล ด่านประดิษฐ์ ผู้ร่วมก่อตั้ง Change Lab กล่าวว่า ขณะนี้ประเทศไทยมีนักเรียนประมาณ 7 ล้านคน ในจำนวนนี้กว่า 2.5 ล้านคน เสี่ยงที่จะหลุดออกจากโรงเรียน ซึ่งประกอบด้วยกลุ่มเด็กที่มีความยากจนซ้ำซ้อนและกลุ่มเด็กที่มีความพิการ โดยโรงเรียนไม่สามารถตอบสนองความต้องการของเด็กอย่างครอบคลุมได้

ขณะที่สถานการณ์ความเหลื่อมล้ำ พบว่า เด็กในครอบครัวที่ยากจนที่สุด 20 เปอร์เซ็นต์ล่าง มีเพียง 5 เปอร์เซ็นต์เท่านั้นที่มีโอกาสได้เรียนต่อระดับอุดมศึกษา ซึ่งรายได้ของผู้ที่มีวุฒิการศึกษาระดับปริญญาตรี แตกต่างจากวุฒิระดับ ม.6 ถึง 2 เท่า และมีแนวโน้มต่างกันเรื่อย ๆ

วรกมล กล่าวต่อไปว่า อุปสรรคที่พบบ่อยในการแก้ปัญหาความเหลื่อมล้ำทางการศึกษา (common barriers) ได้แก่ คนส่วนหนึ่งยังไม่มีส่วนร่วมแก้ปัญหาความเหลื่อมล้ำทางการศึกษา เพราะไม่เห็นว่าเกี่ยวข้องกับตัวเอง ระบบให้ความสำคัญกับครูหรือผู้ดูแลเด็กน้อยเกินไป การศึกษาในระบบบีบให้เด็กหลุดออกจากระบบ และคนใกล้ตัวเด็กมองไม่เห็นโอกาสของการศึกษา

สำหรับงาน Problem Discovery Workshop ครั้งนี้ วรกมลเผยว่า ผู้เข้าร่วมงานให้ความสนใจต่อการแก้ไขปัญหาความเหลื่อมล้ำทางการศึกษาเป็นอย่างดี ทั้งยังเป็นผู้ที่ได้รับผลกระทบจากการศึกษาไทย ดังนั้นการสำรวจปัญหาร่วมกัน นับเป็นทางออกหนึ่งที่จะทำให้ปัญหาความเหลื่อมล้ำทางการศึกษาได้รับการแก้ไขอย่างถูกทิศทาง

วงศธร ชุณหะวัณ นักวิชาการสถาบันวิจัยเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา กสศ. กล่าวว่า อีกหนึ่งความสำคัญของงาน Problem Discovery Workshop คือการเพิ่มกลุ่มนวัตกรรุ่นใหม่ หรือธุรกิจเพื่อสังคมที่เกี่ยวข้องกับการแก้ไขปัญหาความเหลื่อมล้ำทางการศึกษา ซึ่งจำเป็นต้องขยายความร่วมมือ และสนับสนุนให้คนกลุ่มนี้ขับเคลื่อนกิจกรรมได้อย่างยั่งยืน

“เป้าหมายของเราคือ ต้องการเชิญชวนให้คนเข้ามามีส่วนร่วม เข้าใจข้อมูลเชิงลึกของปัญหาความเหลื่อมล้ำ เพื่อหาวิธีการแก้ปัญหาและตั้งโจทย์เป็น”

วงศกรกล่าวต่อไปว่า งาน Problem Discovery Workshop จึงเสมือนการทดลองไอเดียว่า นวัตกรหน้าใหม่จะสามารถเข้าใจ มองเห็นบริบทของปัญหาความเหลื่อมล้ำ หรือสามารถพัฒนาเครื่องมือใหม่ ๆ ในการแก้ปัญหาด้วยการคิดเชิงนวัตกรรม

ทั้งนี้ ภายในงานมีกิจกรรมแบ่งโจทย์ให้ผู้เข้าร่วมถกเถียงและค้นหาวิธีแก้ไขปัญหา อาทิ ควรจะออกแบบวิธีการสอนนักศึกษาครูอย่างไร มีวิธีการที่จะนำเด็กนอกระบบกลับเข้าสู่รั้วโรงเรียนหรือส่งเสริมวิชาชีพอย่างไร รวมไปถึงมีวิธีการสร้างความเข้าใจกับเจ้าหน้าที่รัฐที่ทำงานกับเด็กในแต่ละพื้นที่อย่างไร

ขณะเดียวกัน ผู้เข้าร่วมกิจกรรมเวิร์กช็อปได้แลกเปลี่ยนความเห็นว่า ตนเล็งเห็นปัญหาความเหลื่อมล้ำทางการศึกษาจากประสบการณ์ของตนเอง จึงสนใจเรียนสาขาวิชาวรรณกรรมสำหรับเด็กและสนใจการเวิร์กช็อป และทำให้เห็นมุมมองที่หลากหลายจากผู้เข้าร่วมคนอื่น ๆ ซึ่งอาจเป็นกุญแจดอกหนึ่งที่แก้ไขสถานการณ์ความเหลื่อมล้ำได้

“ตอนแรกก็ตั้งคำถามว่า การที่เรามารวมกัน สุดท้ายจะได้อะไร แต่พวกเราก็น่าจะตามหาคำตอบนี้เหมือนกัน ว่าจะทำอย่างไรเพื่อให้ปัญหาความเหลื่อมล้ำลดลง เราต้องคุยกับใครบ้าง เราต้องวางตัวอย่างไร”

The post Equity lab กสศ. เปิดพื้นที่แลกเปลี่ยนเรียนรู้ ‘สำรวจความเหลื่อมล้ำทางการศึกษา ค้นหานวัตกรรมแก้ปัญหา’ ด้วยกิจกรรม Problem Discovery Workshop first appeared on กสศ..

โจทย์ในครั้งนี้ คือ ‘นวัตกรรมเพื่อเสริมศักยภาพและเพิ่มความเสมอภาคทางการศึกษาให้กับเด็กและเยาวชนในจังหวัดพะเยา สุรินทร์ และปัตตานี’ ซึ่งแต่ละพื้นที่ต่างมีปัญหาและบริบทแตกต่างกัน

ภายในงานมีการตั้งโจทย์ที่ชวนให้ขบคิด ได้แก่ 1) นวัตกรรมการเรียนรู้สำหรับเด็กพิการทางสมอง จังหวัดพะเยา 2) นวัตกรรมการเรียนรู้และฝึกฝนทักษะอาชีพสำหรับเด็กนอกระบบการศึกษา จังหวัดสุรินทร์ และ 3) กลไกการบริหารจัดการกองทุน เพื่อการจัดสรรโอกาสทางการศึกษาสู่เด็กและเยาวชนในพื้นที่อย่างมีประสิทธิภาพ จังหวัดปัตตานี

อิษฎ์ ปักกันต์ธร นักวิชาการบริหารแผนงาน สำนักพัฒนาการเรียนรู้เชิงพื้นที่ (Area-based Education: ABE) กสศ. อธิบายที่มาและการดำเนินงานจัดการศึกษาเชิงพื้นที่ โดยระบุถึงความสำคัญของการพัฒนากลไกระดับพื้นที่จากโจทย์ร่วมกันของแต่ละจังหวัด เพื่อการแก้ไขปัญหาอย่างยั่งยืน พร้อมด้วยความร่วมมือจากหลายภาคส่วน ทั้งภาครัฐ ภาคเอกชน และภาคประชาสังคม 

นอกจากนี้ ยังได้รับความร่วมมือจาก School of change makers และ Change Lab เป็นผู้บอกเล่าปัญหาที่พบในแต่ละพื้นที่ คลี่ให้เห็นถึงความซับซ้อน ยุ่งเหยิง และผู้มีส่วนได้ส่วนเสียจากปัญหาที่เกิดขึ้น ก่อนที่จะเตรียมความพร้อมให้เหล่านวัตกรเลือกสรรโจทย์ ขบคิดนวัตกรรม เพื่อการคิดอย่างเป็นระบบและแก้ปัญหาได้อย่างครบวงจร

ทว่ากิจกรรม Opportunity Day ไม่ได้จบเพียงเท่านี้ ผู้ที่สนใจสานต่อการศึกษาเชิงพื้นที่สามารถนำนวัตกรรมของตัวเองในการแก้ปัญหา 1 ใน 3 โจทย์ข้างต้น ไม่ว่าจะเป็นรูปแบบเดี่ยวหรือทีม มานำเสนอต่อ Equity Lab กสศ. ในวันที่ 19 เมษายน 2566 โดย 3 ทีมที่ได้รับคัดเลือก จะได้รับทุนสนับสนุน 100,000 บาท เพื่อนำไปใช้พัฒนานวัตกรรมต่อไป

The post #Equitylab เปิดพื้นที่แลกเปลี่ยนและสร้างสรรค์นวัตกรรมการจัดการศึกษาเชิงพื้นที่ 3 จังหวัด พะเยา สุรินทร์ และปัตตานี first appeared on กสศ..