“พื้นที่ปลอดภัยต้องเอื้อให้เด็กไปถึงสิ่งที่สนใจได้ เริ่มจากเด็ก ๆ ต้องได้สำรวจตัวเองว่าชอบอะไร แล้วแม้ว่าสิ่งที่อยากทำจะเป็นความสนใจของเด็กกลุ่มเล็ก ๆ กลุ่มเดียวหรือคนเดียว ก็ควรต้องมีพื้นที่ให้เขาได้ลองทำสิ่งนั้น”

น้องแพร Super 10 กับการกลับมาขึ้นเวทีใน ‘เทศกาลสร้างสรรค์สำหรับเด็ก เยาวชน และครอบครัว’ เป็นครั้งที่สอง โดยครั้งนี้ เป็นการร่วมกิจกรรม ‘Equity Day ชวนสร้างพื้นที่ปลอดภัยเพื่อเด็กทุกคน’ ที่จัดขึ้นเพื่อชวนเด็กและเยาวชนที่เลือกเส้นทางการเรียนรู้ด้วยตัวเอง จากโครงการ Thailand Zero Dropout ทั่วประเทศมาร่วมแสดงศักยภาพและความสามารถที่หลากหลาย 

การมารอบนี้ น้องแพรบอกว่ารู้สึกดีใจที่ได้เห็นพื้นที่แสดงออกและสำรวจตัวเองสำหรับเด็ก ๆ มากขึ้น เพราะเธอเชื่อว่าการทุ่มเทเวลาให้กับสิ่งที่สนใจจะให้คำตอบได้ดีที่สุดว่าอะไรคือ ‘สิ่งที่ใช่’ สำหรับคนคนหนึ่ง ก่อนนิยามถึง ‘Safe Space’ หรือพื้นที่ปลอดภัย ว่า “เราเชื่อว่าทุกคนมีศักยภาพและประสบความสำเร็จในเรื่องใดเรื่องหนึ่งได้ ถ้ามีโอกาสได้พัฒนาตัวเอง ดังนั้นพื้นที่ปลอดภัยจะต้องช่วยให้คนที่เข้ามาเรียนรู้ ได้คำตอบว่าเมื่อลองลงมือทำอะไรสักอย่าง เขาจะพัฒนาไปได้แค่ไหน จึงอยากให้ทุก ๆ คนไม่ว่าเด็กหรือผู้ใหญ่ ช่วยกันสนับสนุนความฝันของใครก็ตาม ให้เขาได้มีโอกาสลงมือทำ และอยากให้ทุกคนไม่ลืมที่จะสนับสนุนความฝันของตัวเองด้วย”

“จากประสบการณ์ส่วนตัว ตั้งแต่เด็กพ่อจะพาเราไปร้องเพลงในทุกที่ หลายครั้งมีโอกาสได้เจอเพื่อน ๆ ตามชุมชน เราเคยสงสัยว่าทำไมเขาไม่ได้เรียนในโรงเรียน จนมีโอกาสรู้จักพูดคุยแลกเปลี่ยนกัน เราถึงเข้าใจว่าข้อแม้ในชีวิตคนเราไม่เหมือนกัน เราได้แรงบันดาลใจจากเพื่อนบางคนที่ไม่มีต้นทุนอะไรเลย แต่เขาแสดงให้เห็นว่าพยายามมาก ๆ เพื่อจะเข้าถึงโอกาส เราจึงยิ่งรู้สึกว่าโอกาสคือสิ่งสำคัญมาก ๆ สำหรับทุกคน เพราะมันจะเป็นจุดเริ่มต้นให้สิ่งอื่น ๆ ตามมา” 

น้องแพรฝากถึงใครก็ตามที่เชื่อตรงกันว่าเด็กทุกคนต่างมีศักยภาพในตัวเองว่า “การค้นหาเส้นทางของตัวเองของแต่ละคนต้องการปัจจัยไม่เหมือนกัน ถึงต้องมีแรงสนับสนุนจากหลายมือมาช่วย เพื่อให้มีพื้นที่เรียนรู้ ได้ลองผิดลองถูก ได้คลำไปจนพบสิ่งที่เหมาะกับตัวเองจริง ๆ อย่างคนที่รู้ตัวว่าชอบทำอาหาร เขาก็อาจไม่ได้ทำได้ทุกอย่าง เพราะแค่อาหารมันก็มีแยกคาวแยกหวาน หรือจะจำกัดความแค่ทำขนมอย่างเดียว ก็ยังแยกได้อีกมากมายหลายประเภท เราจึงอย่าเพิ่งตัดสินใครเพียงแค่ตรงจุดเริ่มต้น แต่ควรสนับสนุนให้เขาลองทำหลาย ๆ อย่าง จนพบสิ่งที่เหมาะกับตัวเองจริง ๆ”

The post “พื้นที่ปลอดภัย” เด็กต้องได้สำรวจตัวเองว่าชอบอะไร และต้องได้ลองทำสิ่งนั้น : คุยกับน้องแพร Super 10 เรื่อง Safe Space และการสร้างโอกาสให้เด็กค้นพบเส้นทางการเรียนรู้ first appeared on กสศ..

“พื้นที่ปลอดภัยควรเริ่มจากความเมตตาหรือความเป็นมนุษย์ที่ทุกคนต้องมีก่อน คือเราอาจต้องวางคติที่ถือที่แบกลง แล้วมองว่าเด็กคือเด็ก มองไปที่น้อง ๆ ว่าเราอยากให้เขามีชีวิตที่ดีขึ้น มองไปถึงอนาคตของสังคม ว่าเด็กเหล่านี้จะก้าวมาเป็นผู้ใหญ่ในวันข้างหน้า จะผลิดอกออกผลต่อไป เราถึงต้องช่วยกันปลูกฝังสิ่งดี ๆ และทำให้เขาเข้าถึงโอกาสมากขึ้น”

พี่คิว Flure หรือ สุวีระ บุญรอด ร่วมนิยาม ‘Safe Space’ หรือพื้นที่ปลอดภัยสำหรับน้อง ๆ ในกิจกรรม ‘Equity Day ชวนสร้างพื้นที่ปลอดภัยเพื่อเด็กทุกคน’ ที่จัดขึ้นเพื่อชวนเด็กและเยาวชนที่เลือกเส้นทางการเรียนรู้ด้วยตัวเอง จากโครงการ Thailand Zero Dropout ทั่วประเทศมาร่วมแสดงศักยภาพและความสามารถที่หลากหลายว่า “ขอแค่เมตตาต่อกันและกัน แล้วพื้นที่เรียนรู้ที่ปลอดภัยจะงอกงามตามมา”

“ผมเชื่อเรื่องการสร้างสิ่งแวดล้อมดี ๆ ที่จะเป็นจุดเริ่มต้นของการส่งเสริมให้คนแต่ละคนมีความฝัน มีเส้นทางไปสู่อนาคตที่ดี แต่ในรายละเอียดแล้วการจะทำให้พื้นที่หนึ่งโอบรับคนทุกคนได้ มันต้องมีช่องว่างสำหรับความแตกต่างหลากหลาย ไม่มีใครต้องกลัวที่จะพูดหรือแสดงออก หรือแม้กระทั่งคนที่เคยผิดพลาด ถ้าพื้นที่นั้นปลอดภัยจริง ๆ เขาจะได้รับการรับฟัง แลกเปลี่ยน และนำทางไปสู่ทิศทางที่ถูกต้อง” 

พี่คิวบอกว่าทุกวันนี้โอกาสของการเรียนรู้มีเพิ่มขึ้นและเปิดกว้างกว่าเมื่อก่อนมาก แต่น่าเสียดายที่โอกาสนั้นไม่ได้เผื่อแผ่ไปถึงเด็กทุกคน ทั้งที่เส้นทางการเติบโตของคนคนหนึ่ง นอกจากจำเป็นต้องรู้ตัวว่าชอบหรือถนัดอะไร ก็ยังต้องมีคำแนะนำที่ดีและเวลาสำหรับบ่มเพาะศักยภาพด้วย

“มันไม่ใช่ทุกคนจะเป็นอะไรได้ดีเลยตั้งแต่เด็ก หรือตั้งแต่การลองทำครั้งแรก ๆ ความรู้ความชำนาญมันต้องสั่งสม ฉะนั้นถ้าเด็กคนหนึ่งไม่มีสิ่งแวดล้อมที่เหมาะ ไม่ได้รับการชี้ทางที่ตรงกับความสนใจหรือความสามารถ และที่สำคัญคือไม่เคยเข้าถึงพื้นที่หรือโอกาสที่จะได้แสดงความสามารถเลย เขาก็คงไม่สามารถพัฒนาตัวเองได้เต็มที่ และคงไม่มีทางไปถึงความสำเร็จ ผู้ใหญ่ที่อยู่รอบ ๆ ตัวเด็กจึงสำคัญมากที่จะต้องช่วยเปิดให้เห็นเส้นทางและผลักดันให้ตรงจุด ก่อนจะปล่อยเขาโบยบินจากรังไปต่อสู้เรียนรู้ด้วยตัวเอง และในทางกลับกัน พ่อแม่ผู้ปกครองและครูก็ควรได้เป็นฝ่ายเรียนรู้จากเด็ก ๆ เพื่อตามโลกปัจจุบันให้ทันด้วย พื้นที่ตรงนั้นถึงจะเป็นที่ที่ปลอดภัยและเอื้อต่อทุกคนจริง ๆ”     

ท้ายสุด พี่คิวได้ฝากไปถึงน้อง ๆ ทุกคนในโครงการ Thailand Zero Dropout ที่กำลังยืนอยู่ ณ จุดสำคัญของชีวิต คือการมีโอกาสเลือกเส้นทางเรียนรู้ด้วยตัวเองว่า “อยากให้ทุกคนอยู่กับลมหายใจตัวเอง รับรู้ว่าหัวใจยังเต้น และเรายังลืมตาตื่นขึ้นในทุกวัน ซึ่งนั่นหมายถึงการมีชีวิต ขอให้ทุกอย่างที่ผ่านมาเป็นครูอาจารย์ที่ยิ่งใหญ่ ที่ทำให้เรารู้ว่าควรจะเดินไปทางไหนต่อจากนี้ และขอให้ทุกคนเมตตา ให้โอกาสต่อกัน เกื้อหนุนกัน และพยายามทำทุกสิ่งให้สวยงามครับ”

The post แค่เมตตาต่อกันและกัน “พื้นที่เรียนรู้ที่ปลอดภัย” จะงอกงามตามมา : คุยกับพี่คิว Flure เรื่อง Safe Space และการสร้างโอกาสให้เด็กค้นพบเส้นทางการเรียนรู้ first appeared on กสศ..

“พื้นที่ปลอดภัยในมุมมองของเราคือ ‘สังคมที่เห็นทุกคนเป็นส่วนหนึ่งของกันและกัน’ คือไม่ว่าใครก็ตามควรเข้าถึงคุณภาพชีวิตที่ดีเป็นพื้นฐาน ส่วนจากตรงนั้นคือการสนับสนุนตามศักยภาพ ซึ่งไม่ใช่มีเพียงไม่กี่เบ้าที่พยายามหลอมให้ทุกคนเป็นในสิ่งเดียวกันตามสังคมกำหนด”

พี่ตูน Stoondio หรือ โชติกา คำวงศ์ปิน หนึ่งในศิลปินที่ร่วมขึ้นเวทีในกิจกรรม ‘Equity Day ชวนสร้างพื้นที่ปลอดภัยเพื่อเด็กทุกคน’ ซึ่งจัดขึ้นเพื่อสนับสนุนเด็กและเยาวชนจากโครงการ Thailand Zero Dropout ทั่วประเทศ ได้มีโอกาสแสดงศักยภาพและความสามารถที่หลากหลาย พร้อมทั้งร่วมพูดถึงความหมายของ ‘พื้นที่ปลอดภัย’ (Safe Space) โดยเชิญชวนสังคมร่วมเป็นส่วนหนึ่งในการสนับสนุนให้เด็ก ๆ มีโอกาสเลือกเส้นทางการเรียนรู้ด้วยตัวเอง

พี่ตูนกล่าวว่า “การดูแลทุกชีวิตให้เข้าถึงโอกาสต่าง ๆ ควรเป็นเรื่องพื้นฐาน เพราะมันแสดงว่าเราให้ความสำคัญกับชีวิตหนึ่งชีวิตที่เกิดขึ้นมา หลังจากนั้นจึงเป็นเรื่องของการเปิดพื้นที่ให้มีความหลากหลาย เด็ก ๆ ที่มีความสนใจหรือถนัดด้านไหนก็ควรได้รับโอกาสในการเรียนรู้ ไม่จำเป็นที่ทุกคนต้องเก่งวิชาการหรือมีเป้าหมายชีวิตเหมือนกันทั้งหมด เด็กที่ทำตามมาตรฐานสังคมไม่ได้ ก็ไม่หมายความว่าเขาจะไม่มีศักยภาพอะไรเลย”

Safe Space ของพี่ตูนจึงไม่ใช่แค่สถานที่ แต่เป็นการขยายความเข้าใจและการรับรู้ออกไปว่าธรรมชาติของคนคือความหลากหลาย ทุกคนมีความสำคัญและต่างเกิดขึ้นมาเพื่อเป็นส่วนหนึ่งของกันและกัน “อย่างในวงของเรามีทั้งคนที่เรียนไม่จบและคนที่ไม่ได้อยู่ในระบบการเรียนปกติ แต่ทุกคนรู้ว่าสิ่งที่ตัวเองทำได้ดีคืออะไร แล้ววงดนตรีก็เป็นภาพแทนเล็ก ๆ ของสังคมได้ว่าทุกคนมีความสำคัญ เราต้องเอาความสามารถของแต่ละคนมาประกอบกัน ขาดใครคนใดคนหนึ่งไม่ได้ เพราะทุกคนดีและเก่งในแบบของตัวเอง มีตำแหน่งหน้าที่ของตัวเอง ดังนั้นเราจะใช้บรรทัดฐานเดียววัดคนทุกคนไม่ได้ แต่ที่ต้องช่วยกันคือสนับสนุนคนคนหนึ่งให้สามารถหาที่ทางของตัวเองจนพบ”

พี่ตูนบอกว่าการค้นหาเพื่อพบและพาเด็กคนหนึ่งที่หลุดจากเส้นทางเรียนรู้กลับสู่โอกาส นอกจากต้องใช้สายตาและมือของคนทั้งสังคมแล้ว เรื่อง ‘เวลาในการเรียนรู้’ ก็สำคัญไม่แพ้กัน 

“กว่าเด็กคนหนึ่งจะพบเส้นทางของตัวเอง เราระบุไม่ได้ว่าหนึ่งปี สองปี หรือสามปี เพราะไม่ใช่ทุกคนจะพบเจอสิ่งใดสิ่งหนึ่งได้ในเวลาเท่า ๆ กัน พื้นที่ปลอดภัยจึงควรหมายถึง ‘เวลาสำหรับหนึ่งชีวิต’ ด้วย คนคนหนึ่งจึงควรได้ทดลองเรียนรู้โดยไม่ถูกดดันเร่งรัดผลสำเร็จ แต่ขอให้ประเมินผ่านกระบวนการเรียนรู้เป็นรายคน ว่าเขาทำได้ดีกว่าวันแรกแค่ไหน หรือวันนี้ของเขาพัฒนาขึ้นจากเมื่อวานแค่ไหน ไม่ใช่มีการวัดผลเพียงรูปแบบเดียว พอไม่ใช่ก็คัดออกหรือไม่ให้โอกาสอีก …นี่คือการขยายบ่อโอกาสให้ใหญ่ขึ้น เพื่อโอกาสของเด็กคนหนึ่ง และโอกาสสำหรับสังคมของเรา”

The post “พื้นที่ปลอดภัย” คือ สังคมที่เห็นทุกคนเป็นส่วนหนึ่ง : คุยกับพี่ตูน Stoondio เรื่อง Safe Space และการสร้างโอกาสให้เด็กค้นพบเส้นทางการเรียนรู้ first appeared on กสศ..

โดยกิจกรรมนี้เป็นส่วนหนึ่งของ Relearn Festival 2025 หรือ เทศกาลสร้างสรรค์สำหรับเด็ก เยาวชน และครอบครัว ที่ กสศ. ร่วมเป็นภาคีกับ MAPPA, มิวเซียมสยาม, สำนักสนับสนุนสุขภาวะเด็ก เยาวชน ครอบครัว (สำนัก 4) สสส., กรุงเทพมหานคร, Bangkok Design Week 2025 ภายใต้คอนเซ็ปต์ ‘One Root, Endless Bloom’ …เพราะรากเพียงหนึ่งราก จะงอกงามออกเป็นดอกไม้บานไม่รู้จบ 

ช่วงเสวนา “เปิดใจ safe space ของเด็กๆ” ที่มี คุณเรวดี กล่ำศิริ หรือ ‘ป้าเร’ จากศูนย์การเรียนสถาบันการเรียนรู้ตลอดชีวิตเพื่อสังคม คุณเจลวี วงสิน หรือ ‘สารวัตรเจน’ จากศูนย์การเรียนสถาบันการเรียนรู้ตลอดชีวิตเพื่อสังคม ครูสูรียา อาแว ผู้รับผิดชอบโครงการหน่วยจัดการเรียนรู้ ศูนย์การเรียนรู้อิสลามประจำมัสยิดบาโงยือแร และคุณแจนเน็ต รุ้งสิทธิกุล Senior Marketing Manager Brand Purpose and KFC Foundation ได้ร่วมแลกเปลี่ยนประสบการณ์ทำงานกับเด็กเยาวชนหลากหลายรูปแบบในบรรยากาศสบาย ๆ  ทว่าเป็นสารที่สะกดใจแก่ผู้ชมได้เป็นอย่างดี

พื้นที่ปลอดภัยสำหรับเด็ก ๆ เริ่มที่ ‘รับฟัง’ เพื่อจะนำไปสู่ ‘ความเข้าอกเข้าใจ’

คุณแจนเน็ต รุ้งสิทธิกุล เล่าว่า KFC มีโครงการหนึ่งชื่อ ‘Bucket Search’ ที่ตั้งต้นจากความเชื่อที่ว่า ‘เด็กทุกคนมีศักยภาพ’ ดังนั้นจึงไม่มีใครควรต้องหลุดออกจากเส้นทางการเรียนรู้ แต่ทั้งนี้การจะทำให้เด็กได้โชว์ศักยภาพ เราต้องมี ‘Safe Space’ หรือ ‘พื้นที่ปลอดภัย’ ซึ่งโครงการของเราจะช่วยเหลือสนับสนุนให้น้อง ๆ สามารถค้นหาศักยภาพของตนเอง  

“โครงการ Bucket Search คือ ‘เคเอฟซี คลาสรูม’ ที่เป็น ‘หลักสูตรพัฒนาทักษะอาชีพและการเป็นผู้ประกอบการ’ ซึ่งจัดการศึกษาแบบยืดหยุ่น ให้เด็กสามารถเรียนรู้ผ่านการทำงานและเรียนไปพร้อมกันได้ โดยเป้าหมายของหลักสูตรคือการเรียนรู้จากประสบการณ์จริงในการทำงานกับเคเอฟซี รวมถึงได้ซึมซับทักษะความรู้ด้านการเป็นผู้ประกอบการ เพราะทุกคนจะได้เรียนรู้ตั้งแต่งานหลังร้านไปจนถึงงานบริการ ซึ่งจะเหมาะกับน้อง ๆ ที่มีเป้าหมายในการเติบโตเป็นผู้ประกอบการ และไม่ใช่แค่เรื่องการทำอาหาร แต่ในหลักสูตรที่ว่าด้วยการค้นหาศักยภาพ เรายังมีกิจกรรมทางเลือกอื่น ๆ ตามความสนใจ สำหรับน้อง ๆ ที่อยากทำเล็บ อยากเล่นดนตรี เราก็จะพาออกไปเก็บเกี่ยวปราบการณ์ในโครงการและกิจกรรมต่าง ๆ” 

คุณแจนเน็ต สรุปความหมายของ ‘พื้นที่ปลอดภัย’ ว่า เคเอฟซีเชื่อว่าเด็กทุกคนมีศักยภาพ แต่บนเส้นทางการเติบโตจำเป็นต้องมี ‘ผู้ใหญ่’ ที่ให้โอกาสพัฒนาตนเองอย่างเต็มที่โดยปราศจากอคติ (Bias) ดังนั้นการสร้างพื้นที่ปลอดภัยสำหรับเด็ก ๆ จึงต้องเริ่มที่การ ‘รับฟัง’ เพื่อจะนำไปสู่ ‘ความเข้าอกเข้าใจ’ แล้วเมื่อนั้นการพัฒนาศักยภาพของเด็ก ๆ จึงเป็นไปได้

เราที่เป็น ‘ผู้ใหญ่’ ต้องไม่ตีตราเด็กที่อยู่นอกระบบการศึกษา

ครูสูรียา อาแว เล่าถึงศูนย์การเรียนรู้อิสลามประจำมัสยิดบาโงยือแร ว่า “เราเน้นเรื่องการจุดประกายทางการศึกษาให้เด็ก จากที่พบว่าน้อง ๆ ผู้หญิงส่วนใหญ่เมื่อจบชั้น ป.6 มักไม่ได้เรียนต่อในระดับการศึกษาที่สูงขึ้น ด้วยความเชื่อว่าเมื่อผู้หญิงแต่งงานไป ฝ่ายผู้ชายจะเป็นผู้รับผิดชอบเรื่องการทำงานหาเงิน ดังนั้นสำหรับน้อง ๆ ผู้หญิงที่หลุดไปจากเส้นทางการศึกษา เราจะพยายามสนับสนุนให้ค้นหาตนเองและแสดงศักยภาพของตนออกมา ทั้งบนเวทีและค่ายต่าง ๆ เพื่อให้เด็กได้แสดงทัศนคติ และค่อย ๆ ขัดเกลาความคิดความสามารถจนเปล่งประกายออกมา ซึ่งจะเป็นจุดเริ่มต้นนของการเดินต่อไปในอนาคต

“สิ่งสำคัญคือเราที่เป็น ‘ผู้ใหญ่’ ต้องไม่ตีตราเด็กที่อยู่นอกระบบการศึกษา เพราะเมื่อได้รับโอกาส เด็กหลายคนสามารถแสดงศักยภาพออกมาได้ ไม่น้อยไปกว่าเด็กที่อยู่ในระบบ อย่างน้อง ๆ ที่อยู่ในโครงการ หลายคนเริ่มจากไม่รู้จะไปทางไหน แต่พอเขามีเป้าหมาย บางกลุ่มก็รวมตัวกันทำร้านน้ำชา บางกลุ่มทำร้านขายข้าวยำ ซึ่งนอกจากจะมีรายได้ไว้ดูแลตัวเอง เขายังสามารถเผื่อแผ่ไปถึงครอบครัว และแบ่งรายได้ส่วนหนึ่งมาส่งต่อให้กับน้อง ๆ ในพื้นที่ด้วย”

เด็กแต่ละคนมีนิยาม ‘พื้นที่ปลอดภัย’ ที่แตกต่างกัน เพราะมีเรื่องราวและประสบการณ์ต่างกัน

คุณเจลวี วงสิน หรือ ‘สารวัตรเจน’ บอกว่า “ในชุมชน เราเป็น ‘พี่ที่น้อง ๆ ไว้ใจ’ ซึ่งเป็นสิ่งสำคัญมาก เพราะหน้าที่เราคืองานที่เกี่ยวกับเยาวชนในกระบวนการยุติธรรม หรือเด็กที่สุ่มเสี่ยงจะหลุดเข้าไปสู่กระบวนการยุติธรรม โดยจากประสบการณ์ต้องบอกว่าเด็กกลุ่มนี้ที่สังคมภายนอกมักมองว่าเป็นเด็กเกเร หากพอได้สัมผัสตัวตนจริง ๆ ของเขาจะต่างกันเลยกับภาพที่เห็น แล้วน้อง ๆ กลุ่มนี้จะมีนิยามของ ‘พื้นที่ปลอดภัย’ ที่แตกต่างกันจนไม่อาจจำกัดความได้ เพราะแต่ละคนก็มีเรื่องราวและประสบการณ์ต่างกัน อย่างไรก็ตาม ‘การสร้างพื้นที่ปลอดภัยนั้นเริ่มได้ที่ตัวเรา’ จากการทำให้เด็ก ๆ เชื่อใจและไว้ใจในตัวเรา

“ที่ศูนย์การเรียนสถาบันการเรียนรู้ตลอดชีวิตเพื่อสังคม เราทำงานร่วมกับชุมชนในการ ‘เปิดพื้นที่ให้เด็กรับรู้ว่าตัวเองมีความสำคัญต่อสังคม’ โดยเราจะส่งเสริมเด็กในงานช่วยเหลือสังคม เพื่อให้เขารู้ว่าสังคมคิดเห็นอย่างไรเกี่ยวกับเขา ดังนั้นชุมชนจึงเป็นเหมือนพื้นที่ของการปรับเปลี่ยนทัศนคติของสังคมและตัวเด็ก คือเมื่อเด็กได้ช่วยเหลือสังคม คนอื่น ๆ ก็ได้เห็นด้านที่ดี ๆ ของเขา กลับกันคำชื่นชมที่ได้รับกลับมาก็จะทำให้เด็ก ๆ ดีใจ นี่เป็นการพยายามให้เด็กเกิดทัศนคติต่อตัวเองว่าเขาเองมีคุณค่า แล้วจากนั้นเด็กคนหนึ่งก็จะชวนเพื่อนคนอื่น ๆ เข้ามาในพื้นที่เพิ่มขึ้นด้วยตัวเอง”  

คุณเจลวี ฝากไว้ว่า สถาบันที่มีอิทธิพลมากต่อการเติบโตของเด็กคือครอบครัว จึงควรมีหน่วยงานที่เข้าไปถ่ายทอดความรู้ และช่วยสร้างกระบวนการความคิดของคนในครอบครัว ซึ่งจะช่วยให้เด็กมีภูมิคุ้มกันมากขึ้น “เพราะต่อให้เราแก้ไขที่ตัวเด็กอย่างไร แต่ถ้าเขากลับบ้านแล้วเจอสิ่งแวดล้อมที่ไม่ดี สุดท้ายวงจรชีวิตก็จะกลับไปเป็นเหมือนเดิม”

การทำงานในพื้นที่ต้องอาศัยเวลาและความถี่ให้เด็กเห็นว่าเรามีเจตนาที่ดีจริง ๆ

ปิดท้ายที่ ‘ป้าเร’ เรวดี กล่ำศิริ ซึ่งเล่าว่า “ที่ชุมชนเจริญธรรมเป็น ‘พื้นที่สีแดง’ การจะเข้าไปหาเด็กกลุ่มนี้เพื่อพูดคุยและจัดกิจกรรมเป็นเรื่องยาก ฉะนั้นการทำงานในพื้นที่จึงต้องอาศัยเวลาและความถี่ สำหรับเราใช้วิธีเข้าไปบ่อย ๆ ให้เขาเห็นว่าเรามีเจตนาที่ดีจริง ๆ จนสามารถสร้างความไว้ใจ และได้เข้าไปจัดกิจกรรมเพื่อเด็กที่อยู่ในความเสี่ยงทุก ๆ วันเสาร์อาทิตย์ เป็นกิจกรรมที่สอดแทรกเรื่องผลของยาเสพติดหรือสิ่งที่ไม่ดีต่าง ๆ ซึ่งผลที่สะท้อนกลับมาคือเด็กที่มาร่วมทำกิจกรรมต่าง ๆ เมื่อเขากลับบ้านก็จะไปเล่าให้พ่อแม่ฟัง จนผ่านไปสักระยะหนึ่งพอถึงวันเสาร์อาทิตย์ พ่อแม่ของเด็กก็จะบอกลูกหลานว่า ‘ให้ไปหาป้าเร’    

“สำหรับวันนี้ ในฐานะภาคีเครือข่ายของศูนย์เรียนรู้ของ กสศ. เราอยากบอกว่าพร้อมรองรับเด็กทุกคนใน Thailand Zero Dropout คือถ้าพบตัวน้อง ๆ แล้วยังไม่มีพื้นที่ส่งต่อ ศูนย์การเรียนสถาบันการเรียนรู้ตลอดชีวิตเพื่อสังคม ยินดีเป็นพื้นที่แห่งนั้นที่จะรับฟังและให้โอกาสกับเด็ก ๆ ในทุกเรื่อง”

The post เสวนา “เปิดใจ safe space ของเด็ก ๆ” ชวนผู้ใหญ่ร่วมสร้างพื้นที่ปลอดภัย ให้เด็กเลือกเส้นทางการเรียนรู้ด้วยตัวเอง first appeared on กสศ..

ในงานเทศกาลสร้างสรรค์สำหรับเด็กและครอบครัว Relearn Festival 2025 ณ พื้นที่แหล่งเรียนรู้มิวเซียมสยาม เมื่อวันเสาร์ที่ผ่านมา กสศ. ได้เปิดงาน “Equity Day ชวนสร้างพื้นที่ปลอดภัยเพื่อเด็กทุกคน” กิจกรรมที่จัดขึ้นเพื่อเด็กและเยาวชนที่เลือกเส้นทางการเรียนรู้ด้วยตัวเอง จากโครงการ Thailand Zero Dropout ทั่วประเทศ ให้มีโอกาสแสดงศักยภาพและความสามารถที่หลากหลาย เพื่อพิสูจน์ว่า หากเราสร้างระบบนิเวศการเรียนรู้ที่ดีให้กับเด็ก ทุกคนสามารถเติบโตและพัฒนาได้อย่างเต็มศักยภาพ

งานในครั้งนี้ยังเป็นการชวนผู้ใหญ่และทุกคนในสังคมเปิดใจและรับฟังเด็ก ๆ ที่เลือกเส้นทางการเรียนรู้ด้วยตัวเอง จากพื้นที่สร้างสรรค์ที่ถูกออกแบบในคอนเซ็ปต์ ‘One Root, Endless Bloom’ …เพราะรากเพียงหนึ่งราก จะงอกงามและบานออกเป็นดอกไม้ได้ไม่รู้จบ

เช่นเดียวกับเด็ก ๆ ที่เหมือนดอกไม้แต่ละดอก เติบโตขึ้นจากเมล็ดพันธุ์และสิ่งแวดล้อมที่แตกต่างกัน แม้แต่ละคนจะเผชิญกับอุปสรรคและปัจจัยที่หลากหลายบนเส้นทางการเติบโต แต่หากเราสามารถสร้างสภาพแวดล้อมที่เหมาะสมให้กับพวกเขา เด็กทุกคนก็จะสามารถ ‘งอกงาม’ และ ‘เบ่งบาน’ ได้อย่างเต็มที่ในวิถีของตนเอง โดยเฉพาะเมื่อเสียงของพวกเขาส่งไปถึงผู้ใหญ่ ซึ่งมีบทบาทในการรับฟัง และสนับสนุนในการบำรุงรักษา รดน้ำพรวนดิน เติมปุ๋ย และสร้างสรรค์สภาพแวดล้อมที่เหมาะสมสำหรับเมล็ดพันธุ์เหล่านั้น ให้สามารถหยั่งรากลงดินได้อย่างมั่นคงแข็งแรง

การสร้างพื้นที่ปลอดภัยเพื่อเด็กทุกคนไม่ใช่แค่การให้โอกาส แต่คือการทำให้พวกเขาสามารถเติบโตและพัฒนาไปในทิศทางที่ดีที่สุดของตัวเองในโลกที่เต็มไปด้วยความหลากหลายและการเปลี่ยนแปลง

“คือที่ที่เปิดโอกาสให้แสดงความเห็นและรับฟังกัน”

น้องก็อต ปัฐพี อดีตเยาวชนจากศูนย์ฝึกและอบรมเด็กและเยาวชนบ้านกาญจนาภิเษก นิยามพื้นที่ปลอดภัยว่า คือพื้นที่แสดงความเห็นและรับฟัง เป็นพื้นที่สำหรับใครก็ตามที่ต้องการ ‘ส่งเสียงจากหัวใจไปสู่คนรอบข้าง’

“บทเพลงของผมเป็นเสียงของคนเคยผิดพลาด ที่อยากจะบอกกับคนที่เรารักและรักเรา ว่าต่อจากนี้เราสัญญาว่าจะไม่ทำผิดพลาดอีก ขอให้เชื่อใจเรา เป็นกำลังใจให้เรา และอยากส่งไปถึงเพื่อนทุกคนที่อยู่ในจุดเดียวกันว่า ขอให้ทุกคนรักษาความฝัน รักษาเป้าหมายตัวเอง พยายามประคองตัวเองไว้แล้วผลักดันให้ไปถึงเป้าหมาย แล้วฝันของเราจะสำเร็จได้ในวันหนึ่ง

“หน้าตาของพื้นที่ปลอดภัยที่ผมคิด จึงเป็นพื้นที่ที่ทุกคนมีโอกาสได้แชร์ความคิด แลกเปลี่ยนประสบการณ์ มีคนมาให้ความรู้ ทั้งยังได้พูดคุยกันอย่างไม่มีกำแพงกั้น และที่สำคัญที่แห่งนั้นต้องเป็นที่ที่ทุกคนสามารถจับจ้องไปที่ความฝันของตัวเอง ได้รักษาเป้าหมายของตัวเองเอาไว้และทำมันให้ประสบความสำเร็จได้”

“คือที่ที่เราสามารถอยู่กับตัวเองได้”

น้องนกาย ไฟในกาย จากศูนย์การเรียนม่อนแสงดาววิชชาลัย จังหวัดเชียงราย ร่วมส่งสารผ่านบทเพลงที่สื่อความหมายถึง ‘ความรักที่บริสุทธิ์และยืนยาว’ ที่เธอเปิดช่องว่างให้ผู้ฟังตีความได้หลากหลาย และในนัยยะหนึ่งก็หมายรวมถึงว่า ‘ความรัก’ นั้นก็ถือเป็นพื้นที่ปลอดภัยของทุกคนด้วย ส่วนสำหรับตัวเธอบอกว่า  

“ส่วนตัวหนูแล้ว พื้นที่ปลอดภัยจริง ๆ คือพื้นที่ที่เราสามารถอยู่กับตัวเองได้ สามารถปล่อยใจให้ว่าง ๆ ได้ …เพราะถ้ารอบตัวเราสงบ จิตภายในตัวเราสงบ ที่นั่นจะเป็นที่ที่เรารู้สึกปลอดภัยที่สุด” 

“พื้นที่ที่รู้สึกปลอดภัยจะนำพาสู่จุดเปลี่ยนชีวิต และได้ทบทวนความคิดของตัวเอง”

น้องเค วิชญะ จากศูนย์สืบสานมโนราห์ปักษ์ใต้บ้านปากลัด จังหวัดสุราษฎร์ธานี บอกว่า แรงบันดาลใจของศูนย์สืบสานมโนราห์เกิดขึ้นจากการสร้างพื้นที่ปลอดภัย โดยจุดเริ่มต้นคือการออกแบบให้มีพื้นที่สำหรับการจับกลุ่มเล็ก ๆ ทำกิจกรรม ซึ่งน้องเคกับน้อง ๆ เห็นตรงกันว่ามโนราห์เป็นศิลปะการแสดงพื้นเมืองของภาคใต้ที่ทุกคนสนใจอยากเรียนรู้ และจากตรงนั้นจึงต่อยอดมาถึงการพัฒนาทักษะ สร้างรายได้ และกลายเป็นอาชีพที่หลายคนใช้ส่งตัวเองเรียนต่อในระดับการศึกษาที่สูงขึ้น

“จากวันนั้นที่พวกเรามีพื้นที่หนึ่งที่ทุกคนรู้สึกปลอดภัย มันได้นำมาสู่จุดเปลี่ยนชีวิต ได้ทบทวนความคิด และช่วยกันพัฒนากิจกรรมเพื่อออกแสดงและสร้างรายได้เปลี่ยนชีวิตความเป็นอยู่ของแต่ละคน โดยสำหรับตัวเราที่เริ่มจากเป็นเด็กทุนของ กสศ. พูดได้ว่าการเจอมโนราห์ทำให้เราพบตัวเองและมีเส้นทางประกอบอาชีพ ซึ่งเรานำรายได้จากตรงนั้นมาผลักดันตัวเองจนวันนี้ได้เป็นนักศึกษาคณะครุศาสตร์ สาขาวิชาการประถมศึกษา-จิตวิทยาและการแนะแนว มหาวิทยาลัยราชภัฏสุราษฎร์ธานี ได้สำเร็จ”   

น้องวงรักษ์ อดีตผู้รับทุนจาก กสศ. อีกคนหนึ่ง ที่วันนี้อยู่ในฐานะ ‘ครูพี่เลี้ยง’ ณ ศูนย์ส่งเสริมการเรียนรู้อำเภอเวียงสระ บอกว่า

“ที่ศูนย์สืบสานมโนราห์ปักษ์ใต้บ้านปากลัด เราจะเป็นผู้อำนวยการเรียนรู้ โดยเด็กทุกคนสามารถออกแบบการเรียนรู้ด้วยตนเองตามฐานทรัพยากรที่ชุมชนมี และสิ่งรอบตัวที่เด็กสนใจที่สุด หรือคือการเอาเด็กเป็นตัวตั้ง ซึ่งนั่นเองคือการสร้างพื้นที่ปลอดภัยสำหรับทุกคน” 

“เลือกทำในสิ่งที่ดี จะช่วยให้ที่ที่เราอยู่เป็นพื้นที่ปลอดภัยขึ้น”

น้องสินธพ ตัวแทนน้อง ๆ จากโรงเรียนห้วยซ้อวิทยาคม รัชมังคลาภิเษก จังหวัดเชียงราย จำกัดความพื้นที่ปลอดภัยว่า

“พวกเรามองว่าสังคมรอบตัวสมัยนี้มีพื้นที่ไม่ปลอดภัยเยอะไปหมด ทั้งจากโลกออนไลน์ และโลกจริง ๆ รอบตัวเรา จึงคิดว่าการสร้างพื้นที่ปลอดภัยมันจึงต้องเริ่มมาจากภายในตัวเรา คือถ้าเราเลือกทำแต่ในสิ่งที่ดี ๆ มันก็จะช่วยให้ที่ที่เราอยู่เป็นพื้นที่ปลอดภัยขึ้นได้”  

“คือพื้นที่ที่ทุกคนค่อย ๆ ซึมซับทำความเข้าใจในความแตกต่างของกันและกัน”

ตัวแทนจากมหาวิทยาลัยชนเผ่าอ่าข่า จังหวัดเชียงราย ที่มาร่วมบรรเลงเพลงเดี่ยวด้วย ‘หละเจ่’ (แคนน้ำเต้า) ส่งเสียงถึงการสร้างพื้นที่ปลอดภัย ว่าเป็นที่ที่ทุกคนสามารถค่อย ๆ ซึมซับทำความเข้าใจในความแตกต่างของกันและกัน โดยวันนี้ได้นำศิลปะวัฒนธรรมของตนมาถ่ายทอด เพื่อส่งต่อแนวคิดที่ว่า แม้ในความหลากหลายของกลุ่มคนที่อาศัยอยู่ในพื้นที่เดียวกัน หากเราใช้เวลารับฟัง ก็จะรู้สึกและสัมผัสได้ถึงความปรารถนาที่ทุกคนอยากมีพื้นที่หนึ่งที่เป็น ‘พื้นที่ปลอดภัย’ ของตน และใช้พื้นที่นั้นร่วมกับทุกคนในสังคมได้  

“เพลงที่เล่นวันนี้ประกอบด้วยหลายเพลงรวมกัน เริ่มจากจังหวะช้า ๆ ก่อน แล้วค่อย ๆ เร่งเร็วขึ้น มันเหมือนกับที่เรามาอยู่ตรงนี้เพื่อทำความรู้จักกัน ซึ่งจะมีฝ่ายหนึ่งเป็นผู้เล่า ส่วนอีกฝ่ายหนึ่งเปิดใจรับฟัง เพื่อที่เราจะสนิทสนมกันมากขึ้น”

“ทุกพื้นที่ปลอดภัย ขอแค่เปิดใจรับฟัง”

น้องมีชัย ผู้รับตำแหน่งร้องนำในวง Just Do It จากโครงการ KFC Bucket Search จังหวัดราชบุรี บอกว่า วันนี้เลือกเพลง ‘It’s My Life’ มาแสดงปิดโชว์ เพราะต้องการสื่อความหมายว่า ชีวิตของเราแต่ละคนล้วนแตกต่าง และมีเส้นทางของตัวเองที่ไม่เหมือนกัน อย่างไรก็ตามการจะสร้างพื้นที่ปลอดภัยร่วมกัน มีชัยบอกสั้น ๆ ว่า “สำหรับผมทุกพื้นที่สามารถเป็นที่ที่ปลอดภัยได้ ขอแค่เราเปิดใจรับฟังกัน”

“พื้นที่ปลอดภัยคือบ้านและครอบครัว”

‘น้องเอิร์ท’ เครือข่ายเยาวชน กสศ. จากสถานพินิจและคุ้มครองเด็กและเยาวชนจังหวัดชลบุรี เจ้าของตำแหน่งนักร้องนำวงพินิจชนที่คว้ารางวัลชนะเลิศการประกวดดนตรีกรมพินิจฯ อีกหนุ่มหนึ่งที่ขึ้นร้องเพลงขับกล่อมคนในงาน ซึ่งในช่วงหนึ่งได้ร่วมร้องเพลงกับ ‘พี่เท่ห์ อุเทน พรหมมินทร์’ บอกว่า “พื้นที่ปลอดภัยสำหรับผมคือบ้านและครอบครัว เพราะไม่ว่าจะเจอกับเรื่องราวใดก็ตาม แต่ถ้าได้กลับบ้าน เราจะรู้สึกอบอุ่นและปลอดภัยที่สุด”

ซึ่งพี่เท่ห์ได้ช่วยเสริมว่า สำหรับเด็ก ๆ แล้ว เซฟโซนควรเป็นพื้นที่ที่ปราศจากการกดดันจากครอบครัว และส่งเสริมการให้ความสำคัญกับ ‘ความสุขในการใช้ชีวิต’   

“อยากจะบอกไปถึงพ่อแม่ผู้ปกครองว่าอย่ากดดันเรื่องการศึกษาของเด็ก ๆ เพราะความสามารถและเส้นทางของแต่ละคนนั้นไม่เหมือนกัน ขอให้ตั้งเป้าว่าการเรียนรู้ที่ดี จะต้องทำให้สามารถใช้ชีวิตจริง ๆ ในสังคมได้ หรือคือเราอาจจะไม่ต้องซีเรียสว่าเด็กต้องเรียนเก่งมาก แต่อยากให้โฟกัสที่การใช้ชีวิตอย่างมีความสุขมากกว่า”

“พื้นที่ปลอดภัยต้องไม่มีการตัดสินที่ภายนอก และเป็นที่ที่อบอุ่นและฮีลใจเราได้”

ตัวแทนน้อง ๆ จาก วงโฟล์คซอง คำเมือง hsw.band ร่วมนิยามความหมาย ‘พื้นที่ปลอดภัย’ ของแต่ละคน โดยน้องเก้าว่าด้วยประเด็นการ ‘ตัดสินจากรูปลักษณ์’ โดยวิงวอนทุกคนว่า

“ผมเป็นคนผิวสีเข้ม แน่นอนว่าจะถูกพูดถึงสีผิวมาตลอด ทั้งจากคนรู้จักและไม่รู้จักกัน จึงคิดว่าการจะทำให้ที่ใดที่หนึ่งเป็นพื้นที่ปลอดภัย อย่างแรกเลยคือที่นั่นต้องไม่ควรมีการตัดสินคนอื่นจากภายนอก ซึ่งสำหรับผมก็อยากให้การเหยียดหรือการพูดถึงคนคนหนึ่งโดยที่ตัวเขาไม่ยินยอมหมดไปเสียที”  

ด้านน้องขนมปัง บอกว่า “เซฟโซนควรทำเรารู้สึกอบอุ่น เป็นพื้นที่ที่ไม่ว่าเราจะอยู่คนเดียวหรืออยู่กับเพื่อน ก็สามารถรู้สึกปลอดภัยและฮีลใจได้ด้วย”

“ถ้าไม่มีใครพร้อมเปิดใจรับฟัง โอกาสของพวกเราก็คงไม่มีแล้ว”

ย้ำสารด้วยน้อง ๆ เยาวชนในกระบวนการยุติธรรม ที่ส่งเสียงตรงกันว่า ‘การเปิดใจรับฟังโดยไม่ตัดสิน’ คือหลักการแรก ๆ ของการสร้างพื้นที่ปลอดภัยสำหรับเด็กเยาวชนทุกคน โดยน้องภพบอกว่าพื้นที่ปลอดภัยสำหรับเขา คือพื้นที่ที่พร้อมเปิดโอกาสให้ทุกคนแสดงความเห็น เพื่อเอาไปปรับใช้ในการใช้ชีวิตอยู่ร่วมกัน ซึ่งสำหรับภพ สิ่งที่ต้องการคือพื้นที่ที่มีโอกาสเปิดกว้างให้พัฒนาตัวเอง

“ผมว่าการเปิดใจคือจุดเริ่มต้นสำหรับทุก ๆ โอกาส อย่างแรกสุด ผมอยากให้ทุกคนเปิดใจยอมรับในสิ่งที่คนคนหนึ่งเป็น หรือสิ่งที่เขาต้องพบเจอ เพราะถ้าไม่มีใครพร้อมรับฟังเรา โอกาสทุกอย่างของพวกผมก็คงไม่มีแล้ว ดังนั้นถ้าเราจะรู้สึกว่าจะมีพื้นที่ปลอดภัยจริง ๆ ก็ขอแค่ให้ตรงนั้นมีคนเปิดใจ ไม่ตัดสิน และยอมรับในสิ่งที่เราเป็น แล้วเมื่อนั้นเชื่อว่าพวกเราทุกคนก็พร้อมจะรับโอกาสไว้อีกครั้ง”    

ขณะที่น้องมีชัย บอกว่า “ตอนนี้สังคมข้างนอกอาจจะยังมีพื้นที่ที่เอื้อเฟื้อให้พวกเราไม่มาก แต่ก็ยังหวังว่าถ้ามีพื้นที่ให้เราได้ปรับปรุงตัวเอง และมีสักเส้นทางหนึ่งให้ได้พัฒนาตัวเอง คอยส่งเสริมทักษะด้านต่าง ๆ ที่แต่ละคนถนัด หรือสำหรับคนที่ยังไม่รู้จะไปทางไหนก็มีพื้นที่ให้ลองค้นหาตัวเอง ได้ลองทำในหลาย ๆ อย่างที่ไม่เคยทำ ผมเชื่อว่าพวกเราพัฒนาตัวเองและเปลี่ยนแปลงตัวเองได้ครับ“

สำหรับพวกเราแล้ว ถ้าผู้ใหญ่เปิดใจรับฟังและให้โอกาส มีพื้นที่ให้เราได้เล่าได้ระบายและมีคนให้คำปรึกษาที่ดี ผมว่ามันจะช่วยมาก ๆ ที่จะทำให้เด็กคนหนึ่งมีความหวัง และกลับมามีชีวิตใหม่อีกครั้ง”

กสศ. เชื่อมั่นในศักยภาพของเด็กทุกคน

“เพราะมีเด็กจำนวนไม่น้อยที่ต้องการ ‘พื้นที่ปลอดภัย’ เพื่อเติบโต และมีเด็กอีกมากที่ไม่เคยได้รับพื้นที่ปลอดภัยนั้น” แต่ยังคงมีผู้คนและพื้นที่ในสังคมอีกมากมายที่พร้อมจะร่วมสร้างสรรค์พื้นที่ที่ดีเพื่อให้เด็กทุกคนสามารถเติบโตได้อย่างเต็มที่

การบ่มเพาะให้เด็กคนหนึ่งเติบโตและมีความสุขจึงไม่ใช่หน้าที่ของใครเพียงคนเดียว แต่มันคือหน้าที่ของเราทุกคนในสังคม ที่จะร่วมกันสร้างสรรค์ระบบนิเวศทางการเรียนรู้ที่แข็งแรง สร้างพื้นที่ปลอดภัยทั้งทางร่างกายและจิตใจ โอบอุ้มทุกคนด้วยความรักและความเข้าใจ เพื่อให้ทุกความแตกต่างหลากหลายสามารถเบ่งบานได้ และเด็กทุกคนสามารถก้าวผ่านข้อจำกัดในชีวิต เพื่อพัฒนาอย่างเต็มศักยภาพ และ ‘ได้เป็นตัวเองในเวอร์ชันที่ดีที่สุด’ 

การสร้างพื้นที่ปลอดภัยไม่ใช่เพียงแค่การปกป้องเด็กจากอันตราย แต่คือการสร้างสภาพแวดล้อมที่ส่งเสริมให้เด็กทุกคนสามารถค้นพบศักยภาพในตัวเอง เติบโตในแบบที่ตัวเองเป็นและสามารถเรียนรู้ได้อย่างเต็มที่โดยไม่มีข้อจำกัด ทั้งในด้านการศึกษาและการเติบโตในทุกด้านของชีวิต

The post ชวนสร้าง ‘Safe Space’ พื้นที่ปลอดภัยในใจเด็ก ตาข่ายป้องกันและช่วยเหลือเด็กหลุดจากการศึกษา first appeared on กสศ..

กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) เปิดงาน Equity Day ชวนสร้างพื้นที่ปลอดภัยเพื่อเด็กทุกคน กิจกรรมที่จัดขึ้นเพื่อเด็กและเยาวชนที่เลือกเส้นทางการเรียนรู้ด้วยตัวเองจากโครงการ Thailand Zero Dropout ทั่วประเทศ มาแสดงศักยภาพ และความสามารถที่หลากหลาย เพื่อพิสูจน์ว่า หากสร้างระบบนิเวศการเรียนรู้ที่ดีให้กับเด็กแล้ว เด็กทุกคนสามารถพัฒนาอย่างเต็มศักยภาพ

‘กัน’ บัณฑิตา มากบำรุง ตัวแทนเด็กและเยาวชนจากโครงการ Thailand Zero Dropout  กล่าวในหัวข้อ เปิดหัวใจฟังเสียงของเรา ระบุว่า เด็กทุกคนควรมีสิทธิและเสรีภาพในการเลือกชีวิตของตัวเอง แต่ก่อนจะไปถึงการตัดสินใจเลือก พวกเขาสมควรได้รับรู้ข้อมูลที่เหมาะสม ดังนั้นในการเติบโตแต่ละขั้นของเด็ก จึงต้องมีสามสถาบันหลักคอยช่วยพยุง คือ 1.สถาบันครอบครัว ซึ่งอาจเป็นครอบครัวจริง ๆ หรือคือพื้นที่หนึ่งที่ทำให้รู้สึกถึงความเป็นครอบครัวได้ เพื่อส่งเสริมการเรียนรู้เติบโตด้วยตัวเองอย่างมั่นใจ 2.สถาบันการศึกษา ที่ต้องเปรียบเหมือนซูเปอร์มาเก็ตให้เด็กสามารถเลือกซื้อเลือกหยิบสิ่งที่จำเป็นและเหมาะสมกับบริบทชีวิต และ 3.สถาบันการใช้ชีวิต ที่จะให้บททดสอบจริงเพื่อรู้ว่าชีวิตนั้นมีอะไรมากกว่าบทเรียนในโรงเรียน และเพื่อเรียนรู้การต่อสู้อุปสรรคด้วยตนเอง และท้ายที่สุด ในทุกขั้นตอนเติบโต ผู้ใหญ่จะต้องมีส่วนร่วมอย่างยิ่งในฐานะแรงขับเคลื่อนให้เด็กคนหนึ่งเขยิบเข้าใกล้ความฝันได้มากขึ้น

นายพัฒนะพงษ์ สุขมะดัน ผู้ช่วยผู้จัดการ กสศ. กล่าวว่า ข้อมูลของคณะกรรมการขับเคลื่อนการแก้ปัญหาเด็กและเยาวชนนอกระบบการศึกษาให้กลายเป็นศูนย์ “Thailand Zero Dropout” ระดับชาติ ที่ กสศ. ทำหน้าที่เป็นเลขานุการ ระบุว่า จากความร่วมมือของทั้ง 11 หน่วยงานความร่วมมือ ปัจจุบันมีเด็กและเยาวชน 1,025,514 คนที่เคยไม่มีชื่อในระบบการศึกษาเมื่อปี 2566 ได้เข้าสู่ระบบการศึกษาแล้วจำนวน 304,082 คน หรือราว 30 % เด็ก ๆ เหล่านี้จะได้รับการช่วยเหลือ และส่งต่อด้วยระบบจัดการเป็นรายกรณี ทั้งด้านการศึกษา สุขภาวะ พัฒนาการ สภาพความเป็นอยู่ และสภาพสังคมสิ่งแวดล้อม ส่งเสริมการเรียนรู้ที่ยืดหยุ่น มีทางเลือก ตอบโจทย์ชีวิต ควบคู่กับการทำงานมีรายได้เสริมในระหว่างการศึกษา หรือ Learn to Earn 

“กสศ. และภาคีถอดบทเรียนจากการค้นหา และช่วยเหลือ พบว่า เด็ก ๆ เหล่านี้มีบาดแผลทางใจ ที่ฝังลึกส่งผลต่อโอกาสการเรียนรู้และพฤติกรรม บาดแผลเหล่านี้ คือความรุนแรงที่มาจาก ครอบครัว ผู้คนรอบข้าง  โรงเรียน ชุมชน สังคม สิ่งแวดล้อม ทั้งโดยตั้งใจและไม่ได้ตั้งใจ  ดังนั้นการช่วยเหลือจึงต้องเริ่มต้นด้วยการฟื้นฟู เยียวยาทั้งร่างกายและจิตใจ ด้วยระบบการจัดการรายกรณี เพื่อให้มีความพร้อมก่อนเข้าสู่เส้นทางการเรียนรู้ที่เหมาะสมกับเด็กรายคน”

นายพัฒนะพงษ์ ระบุว่า การช่วยเหลือที่ได้ผลและเด็กไม่หลุดจากระบบซ้ำ ต้องอาศัยปัจจัย 2 ด้าน ได้แก่  1.การนำเด็ก ๆ กลับมาสู่ระบบนิเวศการเรียนรู้ที่เป็นพื้นที่ปลอดภัยทั้งร่างกายและจิตใจ เป็นพื้นที่ที่รู้สึกว่าตนเองมีคุณค่า มีสิทธิ มีโอกาส มีศักดิ์ศรี มีความเท่าเทียมในความเป็นมนุษย์ เคารพในความแตกต่างหลากหลาย และไม่ว่าจะมีข้อจำกัดใดในชีวิต รัฐมีระบบสนับสนุนอย่างครอบคลุม ที่ทำให้เด็ก ๆ สามารถเติบโต พัฒนาตัวเองได้อย่างเต็มศักยภาพ  และเรื่องนี้ไม่สามารถทำได้ด้วยใครหรือฝ่ายใดฝ่ายหนึ่ง ทั้งสังคม ชุมชน โรงเรียน ครอบครัว ต้องช่วยกัน  2.การศึกษา ต้องเปลี่ยนเป็นการเรียนรู้ที่ยืดหยุ่น มีหลายทางเลือก ตอบโจทย์ชีวิต  เอื้อต่อ ‘ความแตกต่าง หลากหลายของผู้เรียนทุกคน’ และเด็กต้องมีส่วนร่วมในการออกแบบ

ผู้ช่วย ผจก.กสศ. ยังเปิดเผยว่า จากประสบการณ์ที่ กสศ. ทำงานร่วมกับภาคีเครือข่ายช่วยเหลือเด็กนอกระบบในพื้นที่  ได้คิดค้นและนำร่อง โมเดล “ตาข่ายการศึกษา” ที่มีทางเลือกการเรียนรู้หลายรูปแบบ ตอบสนองปัญหาหรือข้อจำกัดของเด็ก ๆ ตอบโจทย์ทั้งการปัองกัน และการช่วยเหลือเด็ก ๆ ให้คืนกลับมาอย่างได้ผลและไม่หลุดซ้ำอีก ประกอบไปด้วย ตาข่ายที่ 1 เป็นหน้าที่ของโรงเรียนปรับการศึกษาให้ยืดหยุ่นขึ้น ด้วยแนวทาง 1 โรงเรียน 3 รูปแบบ ตาข่ายที่ 2 เป็นบทบาทของ ศูนย์การเรียนตามมาตรา 12 โดยสถาบันทางสังคม  และกรมส่งเสริมการเรียนรู้ ตาข่ายที่ 3 ศูนย์เรียนรู้ชุมชน หรือตำบล และโรงเรียนมือถือ    

“โมเดลตาข่ายการศึกษาจะช่วยปลดล็อกข้อจำกัดที่เป็นอุปสรรคต่อผู้เรียนทุกสภาพปัญหา เพราะออกแบบหลักสูตร แผนการเรียนรายคนตามบริบทผู้เรียน  บริบทพื้นที่ และวัฒนธรรมที่หลากหลาย ประเมินผลตามพัฒนาการผู้เรียนเป็นรายบุคคล ไม่มีข้อจำกัดเรื่องอายุ สร้างการเรียนรู้ควบคู่การทำงาน และยังใช้ระบบ credit bank หรือธนาคารหน่วยกิต เพื่อรองรับการเทียบโอนวุฒิการศึกษาและคุณวุฒิวิชาชีพด้วย”

นายชัชวาลย์ บุตรทอง หรือ ครูติ๊ก ผู้อำนวยการศูนย์การเรียนสถาบันการเรียนรู้ตลอดชีวิตเพื่อสังคม เครือข่าย กสศ. กล่าวว่า ศูนย์การเรียนของเราเรียกตัวเองว่าโรงเรียน 4 ตารางวา ออกแบบหลักสูตรที่โอบรับเด็กทุกคนที่มีความต้องการที่แตกต่างกัน โดยเฉพาะผู้ที่ขาดโอกาสทางการศึกษา เด็กเยาวชนนอกระบบการศึกษาและในกระบวนการยุติธรรม เรามองว่า หากเด็กหลุดจากระบบการศึกษาไปแล้วเป็นเรื่องยากที่จะทำให้กลับเข้าสู่ระบบได้อีกครั้ง เพราะเด็กกลุ่มนี้ ส่วนใหญ่กลัวห้องเรียน หากบังคับให้กลับมาเรียนแบบเดิม ก็อาจเสี่ยงหลุดซ้ำซ้อนได้ จึงจำเป็นต้องช่วยพวกเขาหาเส้นทางการศึกษาให้กับตัวเองใหม่ โดยไม่มีการตีกรอบว่าต้องกลับมาเรียนเฉพาะในห้องเรียน หรือต้องมาเรียนทุกวัน หากต้องไปทำงานก็แจ้งกับครูได้ และยังสามารถนำความรู้ ประสบการณ์การทำงานมาเป็นส่วนหนึ่งของการเรียนได้

“โจทย์การทำงานของเรา คือ การสร้างพื้นที่ปลอดภัย ซึ่งชุมชน ครอบครัว มีส่วนช่วยกันสร้างขึ้น ให้กลายเป็นพื้นที่ที่สามารถช่วยฟื้นฟูให้เด็กยินดีที่จะกลับเข้าสู่ระบบ โดยแต่ละฝ่ายช่วยเขาหาเส้นทางที่ตรงกับโจทย์ชีวิตของแต่ละคน เราช่วยกันทำให้ท้องถิ่นเป็นพลังสำคัญในการสร้างองค์ความรู้ไว้รองรับเด็ก ๆ กลุ่มนี้ได้” ครูติ๊กกล่าว

นายวิทิต เติมผลบุญ หรือ ครูหน่อง ผู้อำนวยการศูนย์การเรียนซีวายเอฟ (CYF Thailand) และเลขาธิการสมาคมศูนย์การเรียนโดยองค์กรชุมชนและองค์กรเอกชน  ผู้ริเริ่มโรงเรียนมือถือร่วม กับ กสศ.  กล่าวว่า  เด็กนอกระบบอยากกลับมาเรียน เพราะพอเขาออกไปอยู่ในโลกความเป็นจริงแล้ว ได้เรียนรู้ว่าถ้ามีวุฒิการศึกษาชีวิตจะก้าวหน้าไปได้เร็วกว่า แต่บนข้อจำกัดของเด็กที่ออกจากระบบไปนานแล้วการกลับเข้าไปในห้องเรียนมันไม่สอดคล้องกับประสบการณ์ของเขาอีกต่อไป เพราะเกือบทุกคนเขาไปทำงาน มีชีวิตอีกแบบหนึ่งไปแล้ว เราจึงมองหาเครื่องมือที่จะเป็นทางออกให้เด็กเหล่านี้ยังเชื่อมตนเองไว้กับระบบการศึกษาได้ต่อไป ในรูปแบบของโรงเรียนมือถือ หรือโรงเรียนเคลื่อนที่ ที่ต้องเอื้อต่อการเรียนได้ในทุกที่ทุกเวลา แล้วออกแบบหลักสูตรร่วมกัน 

“โรงเรียนมือถือให้เด็กเลือกเรียนจากสิ่งที่ชอบ ที่รัก ที่ฝัน เข้ากับตัวชี้วัดในวิชาหลัก เน้นหนักที่การลงมือทำ มองหาหนทางที่จะเติบโตประกอบอาชีพในสายงานนั้น ๆ มันทำให้เขาชัดเจนกับเป้าหมายในการเรียนได้มากขึ้น คือรู้ว่าจะเรียนเรื่องอะไรไปทำไม ดังนั้นเด็กนอกระบบการศึกษาหลายคนจึงให้ความสนใจ เพราะส่วนหนึ่งเขาทำงานแล้ว มองว่าถ้าจะกลับเข้าสู่การศึกษา บทเรียนนั้นต้องช่วยทำให้เขาไปถึงเป้าหมายที่ตั้งไว้ได้ดียิ่งขึ้น”

นายศุภชัย ไตรไทยธีระ ศูนย์การเรียนปัญญากัลป์  กล่าวว่า ได้ร่วมกับ กสศ. และเคเอฟซี ประเทศไทย พัฒนา ‘หลักสูตรทักษะอาชีพและการเป็นผู้ประกอบการ’ ของ KFC ซึ่งหลังจากพัฒนาเสร็จสมบูรณ์ และได้รับการอนุมัติหลักสูตรจากเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาอุบลราชธานี อำนาจเจริญ ได้นำไปทดลองใช้กับเด็กและเยาวชนในกระบวนการยุติธรรมที่ครั้งหนึ่งในชีวิตอาจเคยก้าวพลาด จนต้องได้รับโทษทัณฑ์หรือหลุดออกจากเส้นทางการศึกษาไป หลักสูตรนี้เป็นเครื่องมือที่จะช่วยให้เด็กเหล่านี้หวนกลับเข้าสู่เส้นทางชีวิตใหม่และใช้ชีวิตในสังคมได้อย่างมีศักดิ์ศรี  สามารถพัฒนาทักษะ สร้างอาชีพ สร้างรายได้ และพึ่งพาตนเองได้

นายพิเศษ ถาแหล่ง ผู้อำนวยการโรงเรียนห้วยซ้อวิทยาคม ผู้คิดค้นห้องเรียนระบบสอง กล่าวว่า ห้องเรียนระบบสองถูกคิดค้นขึ้นเพื่อให้โอกาสเด็ก ๆ ที่หลุดจากระบบการศึกษาได้กลับมาเรียน โดยใช้หลักคิดสำคัญคือเปิดโอกาสให้นักเรียนได้ใช้เวลาและกิจกรรมนอกห้องเรียนต่าง ๆ ทั้งการทำงานหารายได้ การช่วยเหลือครอบครัวหรือตนเอง มาแปรเปลี่ยนเป็นผลการเรียนร่วมกับระบบการประเมินผลอื่น ๆ เช่น การเรียนออนไลน์ กิจกรรมกลุ่ม การนำเสนอประสบการณ์ การเรียนรู้ในรูปแบบของคลิปวิดีโอ 

ในปี 2568  นี้ กสศ. ร่วมกับท้องถิ่น 77 จังหวัดทั่วประเทศ ทำงานร่วมกันเพื่อสร้างต้นแบบระบบนิเวศการเรียนรู้ พื้นที่ปลอดภัยเพื่อเด็ก ๆ ได้เรียนรู้และพัฒนาตนเองอย่างเต็มศักยภาพ ทั้งหมดนี้เป็นส่วนที่จะช่วยป้องกันปัญหาการหลุดจากระบบการศึกษาได้จริง 

ผู้สนใจ สามารถเข้าร่วมขบวนการขับเคลื่อน Thailand Zero Dropout เด็กทุกคนต้องได้เรียน ทั้งในระดับจังหวัด และตำบล ติดต่อได้ที่กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.)  หมายเลขโทรศัพท์  02-079-5475 กด 0 

The post กสศ. เปิดงาน Equity Day ชวนสร้างพื้นที่ปลอดภัยและการเรียนรู้ยืดหยุ่น ลดปัญหาเด็กหลุด first appeared on กสศ..