ดร.อุดม วงษ์สิงห์ ผู้อำนวยการสำนักพัฒนาคุณภาพครูและสถานศึกษา กสศ. กล่าวถึงโครงการพัฒนาศักยภาพครูโรงเรียนตำรวจตะเวนชายแดน ผ่านการศึกษาต่อเพื่อเพิ่มคุณวุฒิวิชาชีพครู ซึ่งในปี 2567 ได้ดำเนินการเป็นรุ่นที่ 3 โดยมีครู ตชด. ในโครงการ ฯ 263 คน ว่าเป็นการทำงานที่มุ่งสร้างโอกาสให้ครู ตชด. ผู้มีคุณสมบัติและความพร้อมในการพัฒนาสมรรถนะทางวิชาชีพครู ให้ได้รับการศึกษาในระดับปริญญาตรี เพื่อการพัฒนาตนเองอย่างต่อเนื่องและยั่งยืน โดยการพัฒนาศักยภาพครู ตชด. จะเน้นพัฒนาผู้เรียนด้านวิชาการและทักษะจำเป็นต่าง ๆ รวมถึงความรู้เกี่ยวกับระบบการบริหารจัดการโรงเรียนสมัยใหม่ ด้วยเทคโนโลยีที่มีประสิทธิภาพ ซึ่ง ณ ปัจจุบันมีสถาบันอุดมศึกษาใน 4 ภูมิภาค เป็นภาคีเครือข่ายผลิตและพัฒนาศักยภาพครู ตชด. ในหลักสูตรสาขาวิชาการประถมศึกษา ได้แก่ มหาวิทยาลัยราชภัฏอุดรธานี มหาวิทยาลัยทักษิณ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ และ มหาวิทยาลัยราชภัฏรำไพพรรณี

“เป้าหมายของโครงการ ฯ ประการแรกคือครู ตชด. ในพื้นที่ 4 ภูมิภาค จะต้องได้รับการพัฒนาศักยภาพ เพื่อความพร้อมทุกด้านในการจัดการเรียนรู้อย่างมีคุณภาพ และสองคือการยกระดับหลักสูตรการผลิตและพัฒนาครูของประเทศ ที่จะปรับเปลี่ยนให้สอดคล้องกับการพัฒนาศักยภาพครูในโรงเรียนพื้นที่ห่างไกล ทั้งเปิดโอกาสให้ครูสามารถเรียนรู้ได้ต่อเนื่องตลอดชีวิต (Lifelong Learning)

“ขณะที่ผลลัพธ์ที่คาดหวัง คือ 1.ครู ตชด. ต้องมีสมรรถนะทางวิชาชีพครู เพิ่มพูนทักษะให้ตัวเองได้ เพื่อจัดการเรียนการสอนตามบริบทโรงเรียนในพื้นที่ห่างไกล 2.สถาบันผลิตและพัฒนาครูทั้งสี่แห่ง จะเป็นต้นแบบของการพัฒนาครูคุณภาพสูง ด้วยหลักสูตรที่เหมาะสมตามความต้องการของบริบทและสภาพปัญหาในพื้น 4 ภูมิภาค 3.องค์ความรู้และบทเรียนจากการดำเนินโครงการ ฯ รวมถึงนวัตกรรมที่เกิดขึ้น จะเป็นต้นทางของการสนับสนุนการศึกษาแนวใหม่ ที่สอดรับกับบริบทและสภาพปัญหาของแต่ละภูมิภาคในอนาคต และ 4.ผลักดันให้เกิดข้อเสนอเชิงนโยบาย เพื่อปฏิรูปกระบวนการผลิตและพัฒนาครู โดยเฉพาะในโรงเรียนพื้นที่ห่างไกล เพื่อปรับวิสัยทัศน์และการจัดการศึกษาของทั้งของกระทรวงศึกษาธิการ และระบบภายในของโรงเรียนในสังกัด ตชด.”  

คุณเจริญ ผู้สัมฤทธิ์เลิศ ประธานเจ้าหน้าที่บริหารเคพีเอ็มจี ประเทศไทย เมียนมาร์ และลาว กล่าวว่า จากที่ บริษัท KPMG ได้ร่วมสนับสนุนการทำงานของ กสศ. ต่อเนื่องมาตลอดสี่ปี ในฐานะเครือข่ายภาคี All for Education อันมีเป้าหมายเพื่อทำให้ความเสมอภาคทางการศึกษา ‘กระจายไปถึง’ และ ‘หยั่งรากลงได้’ ณ โรงเรียนในพื้นที่ห่างไกลทุรกันดาร ดังนั้นการทำงานกับโรงเรียนตำรวจตะเวนชายแดน ที่ตั้งขึ้นด้วยเหตุผลเรื่องการพัฒนาคุณภาพชีวิตประชาชนในพื้นที่ตะเข็บชายแดนที่ยากต่อการเข้าถึง จึงตอบโจทย์ในทุกมิติ โดยเฉพาะในแง่มุมเรื่องการสนับสนุนให้ครูได้เข้าถึงเครื่องมือดิจิทัล ซึ่งจำเป็นอย่างยิ่งต่อการเรียนรู้ในปัจจุบันและพร้อมรับมือกับอนาคต ทั้งนี้ด้วยการชี้เป้าโรงเรียนที่ขาดแคลนจากระบบข้อมูลของ กสศ. ทำให้นับแต่ปี 2567 เป็นต้นมา KPMG สามารถมอบคอมพิวเตอร์ให้กับโรงเรียน ตชด. ในทุกภูมิภาคมาแล้วมากกว่าสองร้อยเครื่อง และผลลัพธ์ที่สะท้อนกลับมาก็ถือว่าเป็นไปอย่างที่คาดหวัง เมื่อโรงเรียนหลายแห่งสามารถยกระดับการเรียนการสอน และเพิ่มโอกาสให้นักเรียนเข้าถึงการเรียนรู้ได้ดียิ่งขึ้น ผ่านเครื่องมือดิจิทัลและอินเทอร์เน็ต

“วันนี้ เพื่อสานต่อโครงการโครงการพัฒนาศักยภาพครูโรงเรียนตำรวจตะเวนชายแดน ผ่านการศึกษาต่อเพื่อเพิ่มคุณวุฒิวิชาชีพครู และเพื่อสนับสนุนการทำงานของ กสศ. อย่างต่อเนื่อง KPMG รู้สึกยินดีอย่างยิ่งที่เราได้นำคอมพิวเตอร์โน้ตบุ๊ค จำนวน 124 เครื่องมามอบให้กับโรงเรียน ตชด. เพื่อเป็นเครื่องมือสำคัญในการจัดการเรียนรู้ใหม่ ๆ สำหรับเด็ก และเพื่อการเข้าถึงช่องทางพัฒนาตนเองไม่สิ้นสุดของครู ตชด. ทุกท่านต่อไป”  

ดร.ไกรยส ภัทราวาท ผู้จัดการกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา กล่าวว่า การจัดการศึกษาในโรงเรียนน ตชด. ที่มีจุดประสงค์คือลดความเหลื่อมล้ำทางสังคมเป็นหัวใจหลัก ดังนั้นการส่งเสริมโอกาสและพัฒนาศักยภาพของครูและโรงเรียน จึงนับเป็นการทำงานที่ให้ผลตอบแทนต่อสังคมสูงที่สุดในรูปแบบหนึ่ง ทั้งนี้ข้อเท็จจริงประการหนึ่งคือ ครู ตชด. ทุกท่านแม้จะหล่อเลี้ยงการทำงานด้วยหัวจิตหัวใจและความทุ่มเทอย่างถึงที่สุด อย่างไรเสียก็จำเป็นที่จะต้องได้รับการสนับสนุนจากภายนอก จากคนไทยในพื้นที่อื่น ๆ ในเรื่องปัจจัยที่จำเป็นต่อการศึกษาและการดำรงชีวิต โดยหนึ่งความจำเป็นที่เราพูดถึงในวันนี้ คือ ‘คอมพิวเตอร์’ ที่ไม่เพียงเป็นหนึ่งในสื่อการสอน แต่ยังเป็นเครื่องมือซึ่งช่วยเพิ่มศักยภาพของครูและเด็กในพื้นที่ห่างไกลได้เป็นอย่างดี

“คอมพิวเตอร์ 124 เครื่องนี้ จะส่งต่อไปยังครูกลุ่มแรกที่ได้รับทุนศึกษาต่อในระดับปริญญาตรี สาขาการประถมศึกษา ปี 2567 ในโครงการพัฒนาศักยภาพครูโรงเรียนตำรวจตะเวนชายแดน ผ่านการศึกษาต่อเพื่อเพิ่มคุณวุฒิวิชาชีพครู ซึ่งเป็นหนึ่งในการทำงานที่ กสศ. ยินดียิ่ง กับการทำงานร่วมกับกองบัญชาการตำรวจตระเวนชายแดน เพื่อสร้างเส้นทางการพัฒนาตนเอง ให้ครู ตชด. ได้เพิ่มพูนทักษะความสามารถ ได้มีวุฒิการศึกษาและใบประกอบวิชาชีพ  ซึ่งหมายถึงความพร้อมยิ่งขึ้นในการกลับไปปฏิบัติงานในพื้นที่สังกัด และคอมพิวเตอร์ 124 เครื่องนี้ จะเป็นตัวช่วยครูในการจัดการเรียนรู้ และเป็นเครื่องมือช่วยทำผลงานวิชาการชิ้นแรก ๆ เพื่อต่อยอดเส้นทางอาชีพ ฉะนั้นผลลัพธ์ที่จะผลิตออกมาผ่านคอมพิวเตอร์เหล่านี้ จะมีมูลค่าคุณค่าอย่างยิ่งต่อสังคมและประเทศชาติมากมายกว่าที่เราจะจินตนาการได้ในวันนี้”

ผู้จัดการ กสศ. กล่าวว่า “ในฐานะภาคเอกชนน การที่ KPMG ทำงานเรื่องการศึกษาต่อเนื่องมาตลอดสี่ปี ได้แสดงให้เห็นถึงความมุ่งมั่น ที่จะทำให้งานที่ทำร่วมกันออกดอกออกผลในระยะยาวจริง ๆ ซึ่งทาง กสศ. และ KPMG คาดหวังว่าในปีต่อ ๆ ไป เราจะมีโครงการดี ๆ มาแสดงให้สังคมได้รับรู้เพิ่มขึ้น เพื่อสะท้อนว่าความร่วมมือระหว่างภาคเอกชน หน่วยงานด้านการศึกษา และหน่วยงานด้านความมั่นคงของประเทศนั้น สามารถสร้างประโยชน์ต่อประเทศชาติได้อย่างที่คาดไม่ถึง และเป็นการยืนยันว่า ในฐานะภาคเอกชน ท่านสามารถบรรลุเป้าหมายทางธุรกิจ และเป้าหมายด้านการยกระดับสังคมไปได้พร้อมกัน”  

พลตำรวจตรีกัญชล อินทราราม รองผู้บัญชาการตำรวจตระเวนชายแดน กล่าวว่า ในนามกองบัญชาการตำรวจตะเวนชายแดน ขอขอบคุณ บริษัท KPMG และ กสศ. ในการนำเครื่องคอมพิวเตอร์ที่มีประสิทธิภาพนำส่งไปถึงโรงเรียน ตชด. ในพื้นที่ห่างไกล โดยคอมพิวเตอร์เหล่านี้จะเป็นเครื่องมือสำคัญสำหรับครูในการจัดการเรียนรู้ และใช้พัฒนาศักยภาพของตน

“กล่าวถึงบริบทโรงเรียน ตชด. ต้องบอกว่าเกือบทุกแห่งอยู่ในพื้นที่ที่การคมนาคมไม่สะดวก การจะเพิ่มประสิทธิภาพการเรียนรู้ จึงจำเป็นมากที่ต้องพึ่งพาเทคโนโลยี โดยเฉพาะความเปลี่ยนแปลงของการจัดการศึกษาของโลกในยุคหลังโควิด-19 ที่ระบบออนไลน์ได้เข้ามามีอิทธิพลต่อชีวิตมากขึ้น ดังนั้นทั้งครูและนักเรียนจึงต้องปรับตัวกับรูปแบบการจัดการเรียนรู้ใหม่ เพื่อให้เกิดความคุ้นเคยและรู้เท่าทัน ซึ่งเครื่องมือดิจิทัลเหล่านี้เอง ที่จะเป็นสื่อกลางในการเข้าถึงแหล่งความรู้และประสบการณ์ใหม่ ๆ ทั้งกับการถ่ายทอดความรู้ของครู จนถึงการช่วยพัฒนาชุมชนในด้านต่าง ๆ ต่อไป”

The post KPMG จับมือ กสศ. มอบคอมพิวเตอร์ครูโรงเรียน ตชด. ต่อเนื่องปีที่ 4 ‘คอมพิวเตอร์’ ไม่ใช่แค่สื่อการสอน แต่คือประตูสู่โอกาสให้ครูและเด็ก ๆ โรงเรียน ตชด. ทั่วประเทศ first appeared on กสศ..

ฮิคาริลูกชายของเคนซาบุโร โอเอะ เกิดมาพร้อมความผิดปกติของสมอง แม้ได้รับการผ่าตัดแล้วก็ยังมีปัญหาเรียนรู้ช้า และอาการออทิสติก จัดอยู่ในกลุ่มผู้พิการซ้ำซ้อน แม้ว่าการเลี้ยงดูจะเต็มไปด้วยความยากลำบาก ฮิคาริมีอาการลมชักได้ตลอดเวลา แต่ครอบครัวโอเอะก็ให้เขาได้มีโอกาสเรียนรู้เหมือนน้องสาวและน้องชายที่ปกติใช้ชีวิตร่วมกัน เฝ้าสังเกตจนพบว่าฮิคาริมีพรสวรรค์ด้านดนตรี ปัจจุบันมีผลงานเพลงหลายชิ้น ได้ออกแสดงหลายครั้ง และดนตรีเป็นหนทางที่ฮิคาริได้แสดงความรู้สึกของเขาให้คนอื่นได้เข้าใจ

พลังสร้างสรรค์ของฮิคาริไม่ได้มาจากการโอบอุ้มของครอบครัวโอเอะเท่านั้น ความพร้อมของโครงสร้างสังคมญี่ปุ่นเป็นส่วนสำคัญที่ช่วยให้ครอบครัวโอเอะไม่โดดเดี่ยวที่จะแบกภาระของลูกพิการ เคนซาบุโร โอเอะ กล่าวไว้ในหนังสือเล่มนี้ว่า เขาเห็นด้วยกับคำกล่าวที่ว่า

“สังคมใดละเลยคนพิการ สังคมนั้นย่อมเป็นสังคมที่อ่อนแอและเปราะบาง”

เวทีเสวนา “การจัดการศึกษาและการพัฒนาทักษะอาชีพสำหรับผู้เรียนที่มีความต้องการพิเศษ” ในงาน All for Education : Education for All “ปลุกพลังปวงชนเพื่อเด็กไทยทุกคน” ซึ่งจัดโดยกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา ( กสศ. ) เมื่อวันที่ 23-25 สิงหาคมที่ผ่านมา ณ อาคารอิมแพ็ค ฟอรั่ม เมืองทองธานี ทำให้ได้เห็นถึงสถาบันและหน่วยงานต่าง ๆ ที่มีความพร้อมเป็นแรงส่งให้ผู้ที่ต้องการการดูแลพิเศษหลุดพ้นจากมุมมอง “ภาระ” สร้างพลังที่จะยืนหยัดด้วยตนเอง และเป็นพลเมืองที่มีคุณภาพคนหนึ่งของสังคม

ความเหลื่อมล้ำทางการศึกษาของผู้เรียนที่มีความต้องการพิเศษ

“อนุสัญญาว่าด้วยสิทธิคนพิการ” (Convention on the Rights of Persons with Disabilities ,CRPD) ที่ประเทศไทยร่วมเป็นแกนนำในการยกร่าง เจรจา ลงนามรับรอง เมื่อวันที่ 29 กรกฎาคม 2551 ส่งผลให้มีการปรับปรุงกฎหมายเกี่ยวกับสิทธิคนพิการหลายฉบับ ทำให้การทำงานของหน่วยงานที่เกี่ยวข้องมีทิศทางชัดขึ้น และมีการขยายเครือข่ายไปมากขึ้น โดยเฉพาะในภาคการศึกษา ข้อมูลสถานการณ์การศึกษาของคนพิการในประเทศไทยในปี 2567 จากกรมส่งเสริมและพัฒนาคุณภาพชีวิตคนพิการ บ่งชี้ว่าเด็กที่มีความต้องการพิเศษหรือมีความพิการทั้งทางกายภาพ การเรียนรู้และด้านจิตใจหรือพฤติกรรม หลุดจากระบบการศึกษาเป็นจำนวนสูงถึง 2,199,978 คน สำนักพัฒนานวัตกรรมเพื่อสร้างโอกาสการเรียนรู้  กสศ. สรุปสาเหตุของการหลุดออกจากระบบการศึกษาของเด็กที่มีความต้องการพิเศษเพื่อให้เห็นถึงแนวทางในการแก้ไขปัญหาให้ตรงจุด พบว่า 3 ลำดับสูงสุดของปัญหาคือความยากจน ปัญหาครอบครัว และออกกลางคันหรือถูกผลักออก การให้ทุนการศึกษาเป็นส่วนหนึ่งที่ช่วยสร้างโอกาส แต่สิ่งที่จะทำให้เกิดการแก้ไขปัญหาในภาพกว้างและทั่วถึง คือการทำให้สังคมรับรู้และเข้าใจผู้ที่มีความต้องการพิเศษ ร่วมกันสร้างเครือข่ายในการโอบอุ้มและช่วยเหลือในส่วนที่ทำได้ หากสังคมมีความเข้าใจในภาพเดียวกันก็จะสามารถเชื่อมร้อยการช่วยเหลือในแต่ละจุดให้ไปในทิศทางเดียวกัน

ในเวทีเสวนา “การจัดการศึกษาและการพัฒนาทักษะอาชีพสำหรับผู้เรียนที่มีความต้องการพิเศษ” ความคิดเห็นของผู้ร่วมเสวนาซึ่งคนทำงานด้านการศึกษากับกลุ่มผู้เรียนที่มีความต้องการพิเศษมาอย่างยาวนาน ต่างให้ความคิดเห็นตรงกันว่า ปัจจัยความสำเร็จในการลดความเหลื่อมล้ำทางการศึกษาของผู้มีความต้องการพิเศษให้ไปสู่เป้าหมายคือการมีอาชีพ สามารถพึ่งตนเองได้ คือการทำงานร่วมกันอย่างเป็นกระบวนการ เริ่มจากการดูแลตั้งแต่แรกเกิด การเรียนระดับประถม มัธยมไปจนถึงอาชีวศึกษาหรือปริญญาตรี ต้องร่วมกันประคับประคองไม่ให้หลุดออกจากระบบก่อนที่จะถึงจุดหมาย

เนื่องจากผู้เรียนที่มีความต้องการพิเศษนี้มีความแตกต่างหลากหลายในความสามารถที่จะเข้าถึงการเรียนรู้ ความเข้าใจในความต้องการที่แตกต่างเป็นจุดเริ่มต้นที่สำคัญสำหรับครูผู้สอน นวัตกรรมในการเรียนการสอนจะทำให้ผู้เรียนกลุ่มนี้เรียนรู้ได้เท่าเทียมกับผู้เรียนอื่น ๆ และประสบความสำเร็จได้ ผศ.ดร.ชนิศา ตันติเฉลิม จากคณะคุรุศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย สถาบันหนึ่งที่ผลิตครูการศึกษาพิเศษ กล่าวว่าปัจจุบันสถานประกอบการหลายแห่งมีความพร้อมในการรับคนพิการเข้าทำงานด้วยทัศนคติที่เปลี่ยนไปแล้วคือไม่ได้รับโดยความจำเป็นตามกฎหมาย หรือรับด้วยความสงสาร แต่รับเข้าทำงานด้วยคุณค่า ด้วยความสามารถที่ได้รับการพิสูจน์แล้ว และเชื่อว่าคนพิการคือส่วนหนึ่งของการมีส่วนร่วมในการสร้างสังคมดี ดังนั้นหน้าที่ของสถานบันการศึกษาทุกระดับและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องต้องทำงานร่วมกันเพื่อช่วยให้ผู้เรียนที่มีความต้องการพิเศษมีทักษะในการสร้างคุณภาพชีวิตที่ดีให้กับตนเอง ด้วยการมีสมรรถนะในการทำงาน ทำให้สังคมรับรู้ว่าผู้ที่มีความต้องการพิเศษนี้มีคุณค่าไม่ต่างไปจากคนอื่น ๆ ในสังคม

นวัตกรรมร่วมสร้างก้าวเริ่มต้น

หน่วยงานที่อาจนับได้ว่าเป็นจุดตั้งต้นด้านการศึกษาของผู้เรียนที่มีความต้องการพิเศษก็คือศูนย์การศึกษาพิเศษที่มีทั้งส่วนกลางและส่วนภูมิภาค คุณสุวิทย์ สุทาลา ผู้อำนวยการศูนย์การศึกษาพิเศษ จังหวัดพะเยา เล่าถึงการทำงานร่วมกับเครือข่ายต่าง ๆ จนเกิดนวัตกรรมการเรียนการสอนสำหรับผู้เรียนที่มีความต้องการพิเศษ ให้สามารถเรียนรู้ได้อย่างเสมอภาคกับผู้เรียนทั่วไป และยังคงร่วมกันพัฒนานวัตกรรมให้เกิดผลที่ดียิ่งขึ้นต่อไป ข้อมูลล่าสุดพบว่าจังหวัดพะเยา มีจำนวนคนพิการทั้งหมด 24,000 กว่าคน อยู่ในช่วงวัยเรียนตั้งแต่แรกเกิดจนถึง 18 ปีมีจำนวน 725 คน ที่ศูนย์รับไว้ 350 คน แม้จะพบว่าการจัดการเรียนการสอนร่วมจะตอบโจทย์การพัฒนาผู้เรียนกลุ่มนี้มากที่สุด แต่ก็มีข้อจำกัดหลายอย่าง เช่น ความพร้อมของเด็กและครอบครัว ที่พะเยามีผู้เรียนที่มีความต้องการพิเศษเป็นเด็กพิการซ้ำซ้อนมากที่สุด รองลงมาเป็นเด็กมีความบกพร่องทางร่างกาย มีอาการออทิสติกและบกพร่องทางสติปัญญาตามลำดับ เมื่อเข้าไปศึกษาลงลึกถึงปัญหาที่เกี่ยวข้องส่งผลกระทบถึงด้านการศึกษาพบว่าเด็กพิการคนหนึ่งส่งผลกระทบหลายเรื่องในครอบครัว ไม่ใช่แค่ด้านการศึกษา ด้านการแพทย์ พยาบาลก็เข้ามาเกี่ยวข้องด้วย เช่น เด็กที่เป็นผู้ป่วยติดเตียง ทางศูนย์ฯ จึงทำงานร่วมกับหลายหน่วยงาน รวมทั้งชุมชนในจังหวัด โดยเฉพาะมหาวิทยาลัยพะเยา และมหาวิทยาลัยขอนแก่นที่เข้ามาช่วยสร้างนวัตกรรมในการเรียนการสอนให้ ปัจจุบันได้มีการก่อตั้งโรงเรียนการศึกษาพิเศษขึ้น ทำให้ผู้ปกครองไม่ต้องพาเด็กไปเรียนต่างจังหวัด ซึ่งเป็นความยากลำบากสำหรับครอบครัวมาก

นวัตกรรมของทีมงานมหาวิทยาลัยพะเยาที่ช่วยให้การเริ่มต้นก้าวเดินในระบบการศึกษาได้มั่นคงขึ้น คือ แอปพิเคชันให้เด็กได้เล่นเพื่อพัฒนากล้ามเนื้อมัดเล็ก ผู้รู้ของท้องถิ่นและวิทยาลัยเทคนิคก็เข้ามาช่วยประดิษฐ์ของเล่นช่วยพัฒนากล้ามเนื้อส่วนต่างๆ ให้พร้อมสำหรับการประกอบอาชีพในอนาคต เช่น การปักผ้า การทำผ้ามัดย้อม การวาดรูป เป็นต้น

การทำงานของศูนย์ ฯ และโรงเรียนการศึกษาพิเศษดำเนินการไปด้วยการทำงานร่วมกับเครือข่ายเช่นนี้เพราะเป็นแนวทางที่ทำให้เกิดผลดีกับผู้เรียนที่มีความต้องการพิเศษอย่างเห็นได้ชัด เจ้าหน้าที่ของศูนย์และครูของโรงเรียนพร้อมที่จะเปิดรับสิ่งใหม่ ๆ เสมอ ทำให้การทำงานกับเครือข่ายมีพลังในการส่งแรงไปสู่เด็ก ๆ ที่เป็นผู้เรียนที่มีความต้องการพิเศษให้มีสมรรถนะที่จะประกอบอาชีพ สร้างคุณค่าให้กับตนเองและสังคมต่อไป

ร่วมเรียนรู้ พลังครูผู้สร้างสรรค์

การเรียนร่วมหรือเรียนรวมของผู้เรียนที่มีความต้องการพิเศษ ความต้องการที่แตกต่างของผู้เรียนกลุ่มนี้เป็นโจทย์ใหญ่ของครูผู้สอน การเตรียมความพร้อมให้ผู้เรียนที่มีความต้องการพิเศษจึงเป็นบันใดขั้นแรกที่จะพาไปสู่เป้าหมาย ถ้าหากยังไม่สามารถก้าวขึ้นบันใดขั้นแรกได้อย่างมั่นคง ก้าวต่อไปก็นับว่าเกือบไม่มีทางเป็นไปได้

คุณครูพัชรนุช ราชมนตรี จากโรงเรียนบ้านทุ่ม (ทุ่มประชานุเคราะห์) จังหวัดขอนแก่น เล่าถึงห้องเรียนพี่ ป.7 ของโรงเรียน ซึ่งเป็นห้องสอนเสริมสำหรับผู้เรียนที่มีความต้องการพิเศษเพื่อให้สามารถเรียนร่วมกับเด็กนักเรียนคนอื่น ๆ ได้ โดย ‘ไม่เรียกผู้เรียนกลุ่มนี้ว่าเด็กพิเศษ’ ให้เกิดความแตกต่าง การเตรียมความพร้อมนี้เปรียบเสมือนการตัดเสื้อเฉพาะตัว โดยให้เรียนเฉพาะในเนื้อหาวิชาที่นำไปใช้ได้ ตัดเนื้อหาที่ไม่จำเป็นสำหรับผู้เรียนกลุ่มนี้ออกไป เป็นต้น

ห้องเรียนพี่ ป.7 เกิดจากความร่วมมือของครูทุกคน ผู้ปกครองรับรู้ ยอมรับปัญหา จัดทำกระบวนการการเรียน การสอน เช่นปัญหาที่พบคือสมาธิ แก้ไขด้วยการใช้สื่อจากศูนย์การศึกษาพิเศษที่ขอนแก่น ร่วมกับที่ครูผู้สอนผลิตเอง ปกติที่โรงเรียนบ้านทุ่มเรียนแบบ Active Learning เน้นการทำงานกลุ่ม จึงเตรียมความพร้อมให้เด็กกลุ่มนี้สามาถเรียนร่วม ทำงานกลุ่มได้

ครูที่สอนไม่ได้จบการศึกษาพิเศษ หาความรู้ เรียนรู้ไปกับเด็ก มีกรณีตัวอย่างที่สร้างความภูมิใจคือ เด็กพิการซ้ำซ้อนคนหนึ่งที่โรงเรียน บอกครูว่าอยากวาดรูป อยากเข้าร่วมกิจกรรมกีฬา ครูก็ให้ทำ ปรากฏว่าขยันซ้อมมาก จนไปแข่งกีฬาได้เหรียญทองระดับจังหวัด ทำให้ได้เห็นคุณค่าของตนเอง

จุดไฟให้พลังยั่งยืน

เมื่อเป้าหมายสุดท้ายสำหรับการบ่มเพาะผู้เรียนที่มีความต้องการพิเศษก็คือการมีอาชีพ สามารถเลี้ยงดูตนเองได้ ไม่เป็นภาระกับคนในครอบครัวหรือสังคม ดังนั้นแม้ว่าผู้เรียนกลุ่มนี้สามารถเข้าสู่ระบบการศึกษาจนจบการศึกษาภาคบังคับจึงยังไม่เพียงพอ สถาบันการศึกษาระดับสูง เช่น วิทยาลัยอาชีวศึกษาจึงเข้ามามีบทบาทในการรับช่วงเตรียมความพร้อมไปสู่การประอบอาชีพ เป็นคนทำงานที่สร้างคุณค่าให้กับองค์กรที่เข้าทำงาน หรือเป็นผู้ประกอบการด้วยตนเอง

อาจารย์อณุภา คงปราโมทย์ หัวหน้างานการศึกษาพิเศษ วิทยาลัยเทคโนโลยีดอนบอสโกและผู้ดูแลนักศึกษาทุนนวัตกรรมสายอาชีพชั้นสูง สำหรับผู้เรียนที่มีความต้องการพิเศษ กสศ. ได้เล่าถึงกระบวนการเรียนการสอนสำหรับผู้เรียนที่มีความต้องการพิเศษ ให้สามารถก้าวไปสู่ความเป็นมืออาชีพ และเรียนรู้การเป็นผู้ประกอบการด้วยการเรียนไปพร้อมการปฏิบัติจริง โดยผู้เรียนที่มีความต้องการพิเศษในโครงการเป็นกลุ่มบกพร่องทางการได้ยิน แต่สามารถสร้างผลิตภัณฑ์ออกจำหน่าย สร้างแบรนด์และบริหารจัดการด้วยทักษะของผู้ประกอบการเต็มรูปแบบ

การจัดการศึกษาระดับ ปวช. และ ปวส.ให้กับผู้เรียนกลุ่มนี้ วิทยาลัยฯ จัดการศึกษาแบบเรียนรวม เป็นโรงงานในโรงเรียน เน้นภาคปฏิบัติ ทำงานจริงของลูกค้า ลดการเรียนภาคทฤษฎี เลือกเฉพาะเนื้อหาที่เกี่ยวข้องกับการนำไปใช้ในการทำงานจริงเท่านั้น

โรงงานในโรงเรียนมีสาขาวิชาการพิมพ์ มีโรงพิมพ์ครบวงจร รับงานลูกค้าทุกรูปแบบ ให้เด็กไปฝึกงาน จากการเรียนภาคทฤษฎี แล้วนำมาปฏิบัติ นอกจากนั้นยังมีงานสกรีนเสื้อ งานปักที่เกิดจากการสังเกตว่าผู้เรียนมีความชอบด้านแฟชั่น เริ่มจากการออกแบบ จากการต้องไปจ้างร้านสกรีน ก็ซื้อเครื่องมาฝึกสกรีนเอง โดยศิษย์เก่าให้การสนับสนุน หลังจากนั้นก็ซื้อเครื่องปักมาเพิ่ม จนเกิดเป็นแบรนด์ DB Asok ที่ตั้งเป้าให้ผู้เรียนที่มีความต้องการพิเศษเป็นผู้ประกอบการได้ สอนทักษะการทำงานเป็นทีม การบริหารจัดการ วางแผนธุรกิจ รวมทั้งการบริหารจัดการการเงินของตนเอง เพื่อให้การใช้ชีวิตมีคุณภาพอย่างยั่งยืน 

ความเสมอภาคทางการศึกษาสำหรับผู้ที่มีความต้องการพิเศษจึงต้องอาศัยเครือข่ายความร่วมมือเพื่อร่วมกันพัฒนาแนวทาง สร้างนวัตกรรมทางการศึกษาให้ผู้เรียนที่มีความต้องการพิเศษเข้าถึงความรู้ได้อย่างเสมอภาคในทุกระดับ กสศ. จึงทำงานร่วมกับเครือข่ายทุกระดับด้วยโครงการต่าง ๆ เพื่อสร้างเส้นทางให้ผู้เรียนที่มีความต้องการพิเศษก้าวเดินอย่างมั่นคงไปสู่จุดหมาย มีพลังสร้างคุณภาพชีวิตที่ดีให้ตนเอง และสร้างคุณค่าให้กับสังคม ซึ่งมีหลายกรณีศึกษาที่ผู้ที่มีความต้องการพิเศษสร้างผลงานที่โลกหันมามองด้วยความตื่นใจ และเป็นแรงบันดาลใจให้คนหลายคนเชื่อมั่นในศักยภาพของตนเอง ร่วมสร้างสรรค์สังคมที่ดีงามร่วมกัน

The post All for Education รวมแรงส่งเป็นพลัง ปิดความเหลื่อมล้ำทางการศึกษาของผู้เรียนที่มีความต้องการพิเศษ first appeared on กสศ..

รับชมการแสดงย้อนหลังของน้อง ๆ ได้ที่ คลิก

นอกจากความประทับใจจากการแสดงที่ฝากไว้ กสศ. ชวนทุกคนมาร่วมฟังเสียงสะท้อนของน้อง ๆ และครูผู้ดูแลเด็ก ๆ ว่า ‘ความหมายของโอกาสทางการศึกษา’ ในมุมมองและประสบการณ์ของแต่ละคนเป็นอย่างไร และการได้อยู่บนเส้นทางการเรียนรู้ที่ตั้งต้นจากความสนใจ ความถนัด และความรัก ซึ่งน้อง ๆ ทุกคนได้รับผ่าน ‘การเล่นดนตรี’ นั้น ได้ช่วยเปลี่ยนแปลงชีวิตของแต่ละคนไปอย่างไร 

-1-
“ถ้าเราใช้เวลากับอะไรสักอย่างมากพอ และรักมัน สิ่งนั้นจะเปลี่ยนแปลงเราได้”

“ตราบใดที่ความฝันเจอทางตันไร้ทางออก ตราบนั้นเราจะร้องเพลงด้วยกัน…”

ท่อนหนึ่งจากเพลง ‘ตราบ’ ที่ ‘ก๊อต’ นักร้องนำของวงดนตรีโฟล์คซองสามชิ้น จาก ศูนย์ฝึกอบรมเด็กและเยาวชนบ้านกาญจนาภิเษก เลือกเป็นเพลงเปิดการแสดง บ่งบอกถึงความหมายของดนตรีที่มีต่อตัวเขาและผองเพื่อนเป็นอย่างดี ว่าเมื่อใดก็ตามที่รู้สึกมืดหม่นมองไม่เห็นทาง เสียงเพลงจะช่วยนำพาให้ผ่านพ้น

ก๊อตบอกว่า ดนตรีคือกำลังใจให้เขาเชื่อว่าชีวิตยังเริ่มใหม่ได้เสมอ ‘ชมรมดนตรี’ ที่ศูนย์ฝึกฯ จึงเป็นพื้นที่ที่เขาใช้เวลาอยู่ตรงนั้นมากที่สุด “ผมจับกีต้าร์ได้ทั้งวัน มีความสุขทุกครั้งที่เล่นดนตรี เหมือนแค่อยู่ตรงนั้นความคิดฟุ้งซ่านอะไรต่าง ๆ มันหายไป เราได้เป็นตัวเองในแบบที่เราพอใจ ยิ่งเวลาเจอเพื่อนใหม่ที่เขาเล่นไม่เป็นแล้วอยากเล่น เราได้สอนเขา ชวนให้ค่อย ๆ ฝึกกันไป พอเห็นเพื่อนเริ่มเล่นได้หรือเก่งขึ้น เราก็ภูมิใจ และดีใจไปด้วย”

ไม่เพียงเล่นดนตรี แต่การใช้เวลาอยู่กับการเล่นดนตรี ยังทำให้ก๊อตพบหนทางระบายเรื่องราวในใจผ่านการ ‘เขียนเพลง’ ของตัวเอง โดยเพลงหนึ่งที่ก๊อตแต่ง ได้นำไปใช้แสดงในงานประกวดทักษะดนตรีร่วมกับเพื่อน ๆ จนได้รางวัล ‘คำประพันธ์ยอดเยี่ยม’ มาแล้ว  

“พอเล่นดนตรีผมก็อยากลองแต่งเพลงบ้าง เรื่องราวที่เอามาเขียนส่วนใหญ่ก็มาจากที่นั่งคุยกับเพื่อน แลกประสบการณ์ชีวิตกัน แล้วเรื่องไหนเรารู้สึกก็เอามาเขียนเป็นเพลง อย่างเพลงแรกที่แต่งชื่อเพลง ‘คำสัญญา’ ผมเขียนถึงแม่ อยากสื่อสารถึงเขาว่าผมเสียใจที่ทำให้ผิดหวัง แล้วสัญญาว่าผมจะตั้งใจพยายามเปลี่ยนตัวเองให้ได้ แล้วเพลงนี้ผมกับเพื่อน ๆ เอาไปใช้แข่งขันบนเวทีหนึ่งแล้วได้รางวัลกลับมา รู้สึกทั้งภูมิใจทั้งตื่นเต้น ส่วนเพลงอื่นที่เขียนก็จะเน้นให้กำลังใจตัวเอง ให้กำลังใจเพื่อน ๆ เพราะผมอยากให้ทุกคนมีความหวัง”  

ก๊อตพูดถึง ‘การเรียนรู้ที่ตอบโจทย์ชีวิต’ ว่า “สำหรับผม เมื่อใครคนหนึ่งพบเส้นทางของตัวเอง แล้วสิ่งนั้นมันช่วยเปลี่ยนความคิดได้ ทำให้รู้สึกจดจ่อได้ ก็เท่ากับเขาได้เจอการเรียนรู้ที่เหมะสมกับตัวเองแล้ว คือไม่ว่าสุดท้ายจะเอาไปประกอบอาชีพได้หรือไม่ แต่ผมเชื่อว่าถ้าเราใช้เวลากับอะไรสักอย่างมากพอและรักมันพอ สิ่งนั้นจะเปลี่ยนแปลงเราได้ครับ”

-2-
“เราต่างมีคุณค่าในตัวเอง …ขอแค่มีคนเข้าใจ ทุกคนก็ฉายแสงได้”

จากโฟล์คซองสามชิ้น คั่นกลางด้วยการแสดงเดี่ยวโดย ‘เอิร์ท’ เครือข่ายเยาวชน กสศ. จากสถานพินิจและคุ้มครองเด็กและเยาวชนจังหวัดชลบุรี เจ้าของตำแหน่งนักร้องนำวงพินิจชน ที่คว้ารางวัลชนะเลิศการประกวดดนตรีกรมพินิจฯ ซึ่งเอิร์ทบอกว่า ‘การร้องเพลงคือสิ่งเดียวที่ทำให้กลับมีความหวังอีกครั้ง’

“วันที่ก้าวไปอยู่ในสถานพินิจฯ จำได้ว่าตอนนั้นภาพในหัวมันว่างเปล่า มองไม่เห็นอะไรเลย แต่สักพักเราก็เริ่มคิด ว่ามีอะไรที่เราพอจะทำได้บ้าง อย่างแรกที่นึกถึงก็คือการร้องเพลงที่ผมฝึกฝนด้วยตัวเองมาตั้งแต่เด็ก ซึ่งพอดีกับที่ทางกรมพินิจฯ กับ กสศ. จัดงานประกวดดนตรีสำหรับเด็กเยาวชนในกรมพินิจฯ จากทั่วประเทศ ผมกับเพื่อนก็เลยรวมวงลงประกวดกัน จนได้รางวัลชนะเลิศ จากนั้นโอกาสก็ตามมาเรื่อย ๆ กลายเป็นเล่นกันจริงจังไปแล้วครับตอนนี้

“สิ่งที่ผมกับเพื่อน ๆ ได้รับ มันคือภาพสะท้อนเรื่อง ‘โอกาส’ โดยตรงเลย อย่างแรก นึกย้อนไปก่อนหน้านี้ผมไม่เคยคิดอะไรกับสิ่งที่ตัวเองทำได้มาก่อน จนวันที่มาอยู่ในพื้นที่จำกัด เราต้องการอะไรสักอย่างเป็นความหวังที่จะฉุดให้เดินต่อไป ผมจึงพยายามให้โอกาสตัวเองได้ทำในสิ่งที่รัก แล้วก็พบว่าสิ่งที่ผมมีมันมีคุณค่ามาก ๆ

“โอกาสต่อมาคือสิ่งที่กรมพินิจฯ กับ กสศ. ช่วยกันสนับสนุนให้เรามีพื้นที่แสดงความสามารถ ซึ่งมันได้พาผมไปเรียนรู้อะไรหลายอย่าง ได้เพื่อนใหม่ ๆ ได้รับประสบการณ์ที่ดีสำหรับชีวิต ผมจึงคิดว่าการให้โอกาสหรือการเปิดพื้นที่สำหรับคนทุกกลุ่มนั้นสำคัญมาก เพราะมันจะเป็นบทพิสูจน์ว่าเราต่างมีคุณค่าในตัวเอง …ขอแค่มีคนเข้าใจ ทุกคนก็ฉายแสงได้”  

-3-
“เด็กเยาวชนไม่ว่ามาจากครอบครัวแบบใดก็ตาม ต้องสามารถเรียนรู้ได้ตามความสนใจ ความชอบ ความถนัดของเขา และมีโอกาสได้เดินไปบนเส้นทางนั้นจนสุดกำลัง”

ปิดท้ายด้วย ‘The Musical Show’ ในชื่อเรียบง่ายว่า ‘เด็กและเยาวชน’ โดยเยาวชนจากศูนย์ประสานงานวัฒนธรรมทางดนตรีศิลปินถิ่นสุพรรณ ที่ใช้ทำนองเพลง ‘Que Sera Sera’ กับเนื้อหาที่เขียนขึ้นใหม่ เพื่อเล่าเรื่องราวคู่ขนานบนความแตกต่างหลากหลายของเด็กเยาวชน ที่เผชิญอุปสรรคทางการศึกษาต่างกัน

‘ซันนี่’ ผู้ประพันธ์คำร้องและร้องนำเล่าว่า “เพลงที่เล่นบนเวทีวันนี้เขียนขึ้นจากโจทย์เรื่อง ‘การจัดการศึกษาที่เข้าถึงเด็กทุกคน’ โดยเรานึกถึงตัวเองและเพื่อน ๆ จึงใช้เพลง Que Sera Sera ที่เป็นภาษาฝรั่งเศสหมายถึง ‘อะไรจะเกิดมันก็ต้องเกิด’ ซึ่งสื่อถึงการที่เราจะไม่มีทางรู้เลยว่าอนาคตจะเป็นอย่างไร แล้วเอามาปรับเนื้อหาสร้างเรื่องราวใหม่ เพื่อจะเล่าเรื่องของเด็กที่โตมาในครอบครัวที่แตกต่าง คนหนึ่งไม่มีทุนทรัพย์ต้องออกจากโรงเรียนมาช่วยที่บ้านทำงานหาเงิน ขณะที่อีกคนมีพร้อมทุกอย่างแต่ต้องอยู่กับความกดดันกับการศึกษาที่มีลู่เดียวและ ‘ตัดสิน’ เขาอยู่ร่ำไป ซึ่งสำหรับเราคิดว่า ‘การศึกษาที่เสมอภาค’ ควรหมายถึงการมีพื้นที่ที่เด็กเยาวชนไม่ว่ามาจากครอบครัวแบบใดก็ตาม ต้องสามารถเรียนรู้ได้ตามความสนใจ ความชอบ ความถนัดของเขา และมีโอกาสได้เดินไปบนเส้นทางนั้นจนสุดกำลัง”

สำหรับซันนี่เองยอมรับว่า ตนเองคือเด็กคนหนึ่งที่เคยรู้สึกไม่แน่ใจว่าการศึกษาจะพาไปที่ไหน จนเมื่อได้เรียนวิชาดนตรีอันเป็นสิ่งที่รัก จึงได้รู้ว่าการอยู่ในพื้นที่เรียนรู้ที่เหมาะสม สามารถสร้างแรงบันดาลใจให้ใฝ่รู้ และเป็นขุมพลังที่สำคัญของการใช้ชีวิตแต่ละวัน “เพราะดนตรีคือพื้นที่ปลอดภัยของเรา เป็นเพื่อนของเรา เวลาเราเศร้า เราฟังเพลงเพื่อประโลมใจ เวลาเราคิดถึงใคร เราก็ฟังเพลงที่ช่วยทำให้เรารู้สึกเป็นสุขกับโมงยามนั้นมากขึ้น สำหรับเราจึงคิดว่าชีวิตคงไม่สามารถขาดเพลงหรือดนตรีได้”

‘แทน’ สมาชิกในวงเสริมว่า สำหรับเขา ‘ดนตรีคือส่วนหนึ่งของชีวิต’ คือเส้นทางที่แตกกิ่งก้านสาขาออกไปให้มองเห็นการประกอบอาชีพและการสร้างอนาคต

“ผมอยู่กับดนตรีมาตลอด จำไม่ได้แล้วว่าก่อนจะรู้จักกับดนตรีชีวิตเคยเป็นอย่างไร รู้แค่ว่าถ้าวันไหนไม่ได้เล่นไม่ได้ฟัง ก็เหมือนชีวิตขาดอะไรไป แล้วสำหรับผมที่ไม่ได้เรียนหนังสือเก่ง ทำอย่างอื่นก็ไม่ค่อยเป็น ถ้าไม่มีดนตรี ผมก็ไม่รู้เหมือนกันว่าชีวิตจะไปทำอะไร หรืออยู่ตรงไหนในตอนนี้”

ส่วน ‘เจม’ ในฐานะคนคอยประสานเพื่อน ๆ ให้มาเล่นดนตรีด้วยกัน บอกว่า “ผมเรียนดนตรีตั้งแต่เด็ก จน ม.ปลายก็ไปเรียนสายอื่นที่อยู่คนละขั้วเลย แล้วก็พบว่าเราไม่มีความสุข จนต้องถามตัวเองว่าเราชอบอะไรกันแน่ และได้คำตอบว่าสิ่งเดียวที่รู้จักคือดนตรี ตั้งแต่นั้นก็รู้ว่าเราจะไปทางไหน

“ผมว่าดนตรีมันทำให้ชีวิตเราสดใส ได้เจอเรื่องสนุกในทุกวันที่ตื่นขึ้นมา อย่างตอนเรียนสาขาที่ไม่ชอบผมเครียดมาก แต่พอเรียนดนตรีแม้จะมีส่วนที่ยากอย่างเรื่องทฤษฎีโน้ต แต่ผมกลับสนุก อยากรู้มากขึ้น อยากไปต่อให้ไกลขึ้น ซึ่งผมว่านี่แหละคือการเรียนรู้ที่เหมาะกับชีวิตของผม”

-4-
“ดนตรีคือพื้นที่บำบัดเยียวยาหัวใจ”

‘ครูปูน’ เกรียงศักดิ์ ครูที่ปรึกษาโรงเรียนบ้านกาญจนาภิเษก กล่าวถึงพื้นที่เล่นดนตรีห้องเล็ก ๆ ที่ศูนย์ฝึกอบรมเด็กและเยาวชนบ้านกาญจนาภิเษก ว่านอกจากเป็นการเติมเต็มเรื่องการใช้เวลาไม่ให้ว่างเปล่าแล้ว ยังเป็นการ ‘สร้างพื้นที่เรียนรู้จากสิ่งที่สนใจ’ และเป็นหนทางของการบำบัดเยียวยาจิตใจของน้อง ๆ อย่างได้ผล

“เราไม่เคยรู้เลยว่าพื้นที่โอกาสที่เด็กได้รับแม้เพียงเวลาสั้น ๆ บนเวทีเล็ก ๆ นั้นสำคัญกับหัวใจของเขามากแค่ไหน จนได้มาเห็นจากการดูแลน้อง ๆ หลายต่อหลายรุ่น ว่าดนตรีมันได้เข้าไปเปลี่ยน mind set ให้เขามองเห็นตัวเองในมุมใหม่ ๆ แล้วหลายคนพอพ้นจากตรงนี้ไป เขาก็เอาทักษะไปต่อยอดประกอบอาชีพได้ หรือบางคนถึงไปทำอย่างอื่น แต่เขาก็ไม่เคยทิ้งการเล่นดนตรี เพราะมันเป็นส่วนสำคัญของชีวิตไปแล้ว ที่สำคัญคือการได้แสดงความสามารถให้คนได้ดู มันจะทำให้เขาได้พบว่าตัวเองมีคุณค่า มีศักดิ์ศรี มีโอกาสเปลี่ยนแปลงตัวเอง และยังมีความหวังว่าวันหนึ่งเขาจะได้ออกเดินไปบนเส้นทางที่คิดที่ฝันเช่นคนทั่วไป  

ครูปูนกล่าวว่า “คุณค่าอีกด้านหนึ่งของดนตรีคือทำให้เด็กได้ถ่ายทอดเรื่องราวในใจออกมา ทั้งผ่านเครื่องดนตรี หรือจากเพลงที่เขียน มันคือสิ่งที่เขาคิดและรู้สึก จนสามารถตกผลึกกับเรื่องราวที่ผ่านมา ทั้งความสุข ความเศร้า ความดีใจเสียใจ ความเสียดาย หรือความรู้สึกผิดในใจที่ติดค้าง จนถึงความต้องการพื้นที่โอกาส แล้วนี่คือทุกเสียงที่เด็ก ๆ อยากเปล่งออกมาให้คนอื่นได้ยิน ซึ่งเราเชื่อว่าคือหนทางหนึ่งของการบำบัดเยียวยาตัวเองสำหรับเขา”

-5-
“ดนตรีคือคุณค่าที่เติมเต็มความขาดพร่องของคน”

‘ครูต้นกล้า’ กฤษกร จากศูนย์ประสานงานวัฒนธรรมทางดนตรีศิลปินถิ่นสุพรรณ เผยมุมมองต่อ ‘โอกาส’ ว่าหมายถึงการหาสิ่งที่ขาดให้พบและต้องพยายามเติมเต็ม เพราะถ้าดูจากภายนอก การจะบอกว่าใครขาดโอกาสหรือไม่อาจจำแนกหมวดหมู่ได้ยาก ด้วยสิ่งที่เด็กเยาวชนแต่ละคนขาดพร่องนั้นซับซ้อนและแยกออกจากกันไม่ได้ ดังนั้นการเจอเด็กคนหนึ่งแล้วจะช่วยให้หาทางไปได้ จึงต้องเริ่มจากความจริงใจ เพื่อทำให้เกิดความเชื่อใจระหว่างกัน  

“เด็กทุกคนมีปัญหาในใจที่ต่างกัน ในฐานะผู้ดูแลเราต้องรู้ว่าจะไปช่วยเขายังไง ซึ่งสำหรับเด็กของเราจะได้รับการดูแลเรื่อง ‘ความเปราะบางในใจ’ เป็นสำคัญ คือแม้จะเห็นว่าเขาขาด แต่เราจะไม่ทำให้เขารู้สึกด้อย ไม่เอาสีไปแต้มเพื่อจำแนกเขาออกมาจากเด็กคนอื่น ๆ

“สิ่งแรกจึงต้องทำให้เขาเชื่อใจเราและเชื่อมั่นในตัวเองก่อน ให้เขารู้สึกมีเกียรติ รู้จักคุณค่าและศักดิ์ศรีในตัวเอง ว่าทุกคนต่างมีดี และทำได้ แล้วเราค่อยไปต่อจากตรงนั้น ซึ่ง ‘ดนตรี’ เป็นสิ่งหนึ่งที่จะช่วยสร้างคุณค่าเข้าไปเติมเต็มในความขาดพร่องของเขาได้ อย่างเด็กหลายคนที่เคยมองไม่เห็นคุณค่าตัวเอง พอได้เล่นดนตรี เขาจะมีมุมมองตัวเองที่เปลี่ยนไป หรือภายนอกเขาก็เอาทักษะไปใช้หาเลี้ยงตัวเองได้ หลายคนใช้ดนตรีส่งตัวเองเรียนตั้งแต่มัธยมจนเข้ามหาวิทยาลัยและจนเรียนจบ นี่คือคุณค่าหรือแก่นแกนกลางที่ลึกซึ้งของดนตรี ที่ผลลัพธ์ของมันยิ่งใหญ่ถึงขนาดที่เปลี่ยนแปลงชีวิตของคนคนหนึ่งได้”  

ทั้งหมดนี้คือเรื่องราวที่เป็นทั้งส่วนขยาย และบทสรุปของ ‘บทเพลงจากพลังของผีเสื้อ’ ที่โหมโรงด้วยการร่วมร้องเพลงในวันที่ความฝันไร้ทางออก ต่อด้วยคำสัญญาที่สื่อสารถึงคนสำคัญในชีวิต จนถึงการให้โอกาสตัวเองและพร้อมตอบรับโอกาสที่หยิบยื่นจากภายนอก ก่อนจะปิดม่านลงด้วยบทเพลงที่พูดถึงความไม่รู้อนาคต ว่าจะสดใสสวยงามเหมือนสายรุ้งบนท้องฟ้าหรือไม่ …ซึ่งยังคงไม่มีใครตอบได้

หากความร่วมมือของทุกฝ่าย เพื่อสร้างพื้นที่การเรียนรู้ที่เสมอภาคในวันนี้ อาจเป็นคำตอบ และเป็นความหวังของเด็ก ๆ ว่า “….เมื่อวันนั้นมาถึง เด็กทุกคนต้องมีที่ยืน มีพื้นที่เรียนรู้ที่ไม่มีขอบเขต ตอบโจทย์ชีวิต และจะไม่มีใครถูกทิ้งเอาไว้อีก” เหมือนดังคำร้องท่อนสุดท้ายของเพลง ที่ The Musical Show เรื่อง ‘เด็กและเยาวชน’ ประทับฝากไว้

The post บทเพลงจาก “พลังของผีเสื้อ” เรื่องราวดนตรีเปลี่ยนชีวิตและความเชื่อว่า “โลกใบนี้ยังมีพื้นที่เรียนรู้สำหรับเด็กทุกคน” first appeared on กสศ..

จากการสำรวจและติดตามการแก้ปัญหาความเหลื่อมล้ำทางการศึกษาเพื่อเด็กในโรงเรียนขนาดเล็กและโรงเรียนพื้นที่ห่างไกลของ ดร.อารี อิ่มสมบัติ นักวิชาการอาวุโส สำนักพัฒนาคุณภาพครูและสถานศึกษา กสศ. บนเวทีขับเคลื่อนความร่วมมือ All for Education – Education for All การกระจายทรัพยากรทางการศึกษาเพื่อความเสมอภาคในงานธนาคารโอกาสและถนนครูเดิน ครั้งที่ 1 ณ บ้านเทอดไทย อ.แม่ฟ้าหลวง จ.เชียงราย และครั้งที่ 2 ณ โรงเรียนวัดศรีสุวรรณ อ.ท่าชนะ จ.สุราษฎร์ธานี จัดโดยกองทุนเพื่อความภาคทางการศึกษา (กสศ.) ร่วมกับมูลนิธิกระจกเงา เครือข่ายชมรมนักจัดการศึกษาบนพื้นที่สูงในถิ่นทุรกันดาร ALTV ไทยพีบีเอส และภาคีในพื้นที่ นำมาสู่ข้อค้นพบและข้อเสนอการจัดสรรทรัพยากรเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษาดังนี้

ความยากจน มิติแรกความเหลื่อมล้ำ

สถานการณ์ความเหลื่อมล้ำทางการศึกษา ปีการศึกษา 2566 ในมิติด้านความยากจนภาพรวมประเทศไทย ตีความจากครัวเรือนมีรายได้รวมเฉลี่ย ไม่ถึง 3,000 บาทต่อเดือน พบว่าไทยมีเด็กยากจนในระดับการศึกษาภาคบังคับ (อ.1-ม.3) 1,222,998 คน คิดเป็น 14.51% จากนักเรียน อ.1-ม.3 ทั้งสิ้น 8,430733 คน

เจาะลึกไปที่จังหวัดเชียงราย โรงเรียนส่วนใหญ่ตั้งอยู่ในเขตพื้นที่ดอยสูง ทุรกันดารห่างไกล ติดอันดับ 20 โดยมีนักเรียนยากจน 25,314 คน จากจำนวนนักเรียนภาคบังคับทั้งหมด 106,204 คน อยู่อันดับ 3 ของภาคเหนือรองจากจังหวัดเชียงใหม่และตาก ขณะที่จังหวัดสุราษฎร์ธานี มีนักเรียนยากจน 9,654 คน จากจำนวนนักเรียน 162,360 คน คิดเป็น 5.95% หากมองระดับความยากจนภาพรวมในประเทศ สุราษฎร์ธานีอยู่ในระดับปานกลาง ติดอันดับ 8 จาก 14 จังหวัดภาคใต้

อ่าน : เปิดข้อมูลความเหลื่อมล้ำ จ.เชียงราย พบติดอันดับ 3 มีเด็กยากจนมากที่สุดของภาคเหนือ รวมเด็กหลุดนอกระบบเกือบครึ่งแสน

ลงลึกระดับอำเภอ ภาพรวมความหนาแน่นของนักเรียนยากจนคิดเป็น 13.01% สูงกว่าค่าความหนาแน่นระดับประเทศ โดย 5 อำเภอในจังหวัดสุราษฎร์ธานีที่มีจำนวนนักเรียนยากจนสูงที่สุดคือ อ.พระแสง 1,294 คน อ.กาญจนดิษฐ์ 847 คน อ.พุนพิน 733 คน อ.เวียงสระ 749 คน และ อ.เคียนซา 724 คน

ดร.อารี ชวนดูความน่าสนใจของข้อมูลนี้ หากมองข้อมูลเพียงภาพรวมอาจเห็นว่าสุราษฎร์ธานี ไม่ได้มีเด็กยากจนในจำนวนที่น่าตกใจ แต่ที่เราเห็นเป็นเพียงค่าเฉลี่ยทั้งจังหวัด หากแต่โรงเรียนที่ตั้งอยู่ในพื้นที่พิเศษ โรงเรียนขนาดเล็กห่างไกล กำลังถูกทิ้งไว้ข้างหลัง ไม่สามารถเข้าถึงทรัพยากรต่าง ๆ ที่จำเป็นได้ เพราะเมื่อลงลึกไปในระดับโรงเรียน ยกตัวอย่างโรงเรียนทีปราษฎร์วิทยา ที่ อ.เกาะสมุย ซึ่งมีจำนวนนักเรียนยากจนสูงที่สุดในจังหวัด คือ 276 คน นั่นเท่ากับว่า โรงเรียนทีปราษฎร์แห่งเดียวนั้นได้รวบรวมนักเรียนยากจนไว้ครึ่งหนึ่งของเกาะสมุย ดังนั้นความเป็นไปได้ของการนำข้อมูลมาออกแบบแผนงานการแก้ปัญหาความเหลื่อมล้ำทางการศึกษา จึงควรตั้งต้นที่เป้าหมายเชิงพื้นที่ เพื่อปักหมุดจุดความเหลื่อมล้ำได้ตรงตามบริบทอย่างแท้จริง

มองลึกถึงพื้นที่ กระจายงบประมาณแบบเสมอภาค

เราไม่อาจใช้ ‘เปอร์เซ็นต์’ หรือ ‘จำนวน’ บ่งชี้ความรุนแรงของสถานการณ์ได้ทั้งหมด ถ้าดูที่โรงเรียนวัดชลธารในเขต อ.เมือง ที่ในภาคเรียนที่ 1 ปีการศึกษา 2566 มีนักเรียนยากจน 47 คน จากนักเรียนทั้งโรงเรียน 53 คน คิดเป็น 88.68% ซึ่งเท่ากับว่าในจำนวนเด็กที่เราพบ 10 คน ยากจนไปแล้ว 8-9 คน หรือโรงเรียนวัดแหลมทอง ที่อยู่ใน อ.เมืองเช่นกัน มีนักเรียนยากจน 21 คน จากจำนวนนักเรียนทั้งโรงเรียน 42 คน คิดเป็น 50% เท่ากับครึ่งหนึ่งของเด็กในโรงเรียน ยังขาดความพร้อมและต้องการความช่วยเหลือเร่งด่วนทั้งในด้านคุณภาพชีวิต และการคงอยู่ในระบบการศึกษา

“จะเห็นว่าโจทย์ความเหลื่อมล้ำทางการศึกษาของสุราษฎร์ธานี การประเมินสถานการณ์จากค่าเฉลี่ยของจังหวัดหรืออำเภอโดยคนภายนอกหรือผู้บริหารระดับประเทศนั้นไม่อาจทำได้ แต่จำเป็นต้องอาศัยการทำงานของคนในพื้นที่ผ่านข้อมูลเชิงลึก เพื่อทราบว่าโจทย์คืออะไร หรือต้องแก้ปัญหาตรงจุดไหน ยิ่งคำนึงว่าสุราษฎร์ ฯ ยังมีโรงเรียนที่มีความเหลื่อมล้ำด้านพื้นที่ตั้ง หรือลักษณะโรงเรียนพื้นที่พิเศษ โดยนับเฉพาะโรงเรียนในสังกัด สพป.สุราษฎร์ธานี เขต 1 มีทั้งหมด 3 แห่ง คือโรงเรียนบ้านเกาะนกเภา โรงเรียนบ้านเกาะเต่า และโรงเรียนบ้านเกาะพลวย ซึ่งข้อมูลระบุว่านอกจากบนเกาะเต่าแล้ว โรงเรียนขนาดเล็กบนเกาะอีกสองแห่งจัดการเรียนการสอนสูงสุดที่ชั้น ป.6 จึงแน่นอนว่าด้วยปัญหาเรื่องอุปสรรคการเดินทาง จะมีนักเรียนกลุ่มหนึ่งที่ไม่สามารถก้าวข้ามช่วงชั้นไปถึงมัธยมศึกษาตอนต้นได้”

ดร.อารี ยังระบุถึง ‘ข้อค้นพบการกระจายทรัพยากรทางการศึกษา’ การจัดสรรงบประมาณจากส่วนกลางตามจำนวนนักเรียนรายหัว ทำให้โรงเรียนที่มีจำนวนนักเรียนน้อย ได้รับงบประมาณสนับสนุนน้อยตามไปด้วย ยกตัวอย่างการจัดสรรงบประจำภาคเรียนที่ 1 ปีการศึกษา 2566 สำหรับ สพป.สุราษฎร์ธานี เขต 2 ที่มีโรงเรียนทั้งหมด 178 แห่ง รวมงบประมาณที่ได้รับการสนับสนุนจากรัฐ 79,525,107 บาท ซึ่งข้อมูลแสดงให้เห็นว่าโรงเรียนบ้านคลองสงค์ซึ่งมีนักเรียน 736 คน และได้รับงบประมาณมากที่สุด กับโรงเรียนบ้านอ่างทองที่ได้รับงงบประมาณน้อยที่สุด จากจำนวนนักเรียน 27 คน มีช่องห่างของงบประมาณที่ลงมาถึงโรงเรียนนับพันเท่า คือ 2,354,004 บาท กับ 70,217 บาท โจทย์ของผู้บริหารโรงเรียนแต่ละแห่งจึงจำเป็นต้องมีความเฉพาะตัว และอาศัยความร่วมมือของคนในพื้นที่มาช่วยกัน

“แม้โอกาสการเข้าถึงการศึกษาของเด็กเยาวชนในจังหวัดสุราษฎร์ธานีจะไม่ใช่ปัญหาเร่งด่วน เนื่องจากไม่มีอำเภอใดที่ไม่มีโรงเรียนระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย ด้วยมีโรงเรียนในสังกัด สพฐ. ที่จัดการเรียนการสอนสูงกว่าการศึกษาภาคบังคับทั้งหมด 42 แห่ง ในจำนวนนี้เป็นอาชีวศึกษา 9 แห่ง รวมถึงมีการจัดการศึกษาระดับอุดมศึกษา 5 สถาบันกับ 1 วิทยาเขต ส่วนเมื่อวิเคราะห์ที่ความเหลื่อมล้ำเรื่องคุณภาพการศึกษาเมื่อเทียบกับภาพรวมของประเทศ จากค่าเฉลี่ยของโรงเรียนในสังกัด สพฐ. ทั้งหมด 29,394 แห่ง ที่จะมีครูและบุคลากรทางการศึกษา 480,929 คน กับห้องเรียน 342,877 ห้อง คิดเป็นสัดส่วนครูต่อ 1 ห้องเรียนที่ 1.40 คน กับสุราษฎร์ธานีซึ่งมีโรงเรียนสังกัด สพฐ. 496 แห่ง มีครูและบุคลากรทางการศึกษา 8,295 คน กับห้องเรียน 5,875 ห้อง เท่ากับมีสัดส่วนครูต่อ 1 ห้องเรียนอยู่ที่ 1.41 คน อย่างไรก็ตามการพิจารณาข้อมูลเป็นรายตำบล กลับพบว่าหลายพื้นที่ต้องเผชิญสถานการณ์ครูไม่ครบชั้น เช่นที่ ต.บางไทร และ ต.คลองมาก อ.เมือง มีอัตราครูต่อห้องเรียนอยู่ที่ 0.83 และ 0.94 หรือที่ ต.เกาะเต่า และ ต.บ้านใต้ อ.เกาะพงัน มีอัตราครูต่อห้องเรียนที่ 0.87 และ 0.93 โดยตัวเลขของครูที่น้อยกว่า 1 คนต่อ 1 ห้องเรียน แสดงถึงการที่ครู 1 คนจะต้องรับผิดชอบชั้นเรียนมากกว่า 1 คนต่อ 1 ห้องเรียนอยู่ตลอดเวลา

“นอกจากนี้เมื่อมองไปที่ข้อมูลความเหลื่อมล้ำในมิติของเด็กเยาวชนที่ไม่มีรายชื่ออยู่ในระบบการศึกษา แม้สุราษฎร์ธานีจะไม่อยู่ใน Top 10 ของประเทศ ทว่าจำนวนเด็ก 17,003 คน หรือคิดเป็น 1.66% ที่ไม่มีรายชื่อในระบบ ก็ถือว่ามีจำนวนไม่น้อย ซึ่งข้อมูลได้ชี้ให้เห็นว่าที่ อ.เมือง สุราษฎร์ธานี และ อ.กาญจนดิษฐ์ เป็นพื้นที่ที่มีนักเรียนยากจนและเด็กเยาวชนที่ไม่มีชื่อในระบบการศึกษามากที่สุด และเป็นการสะท้อนถึงปัญหาด้านการกระจายทรัพยากรในจังหวัดอย่างมีนัยยะสำคัญ”

ออกแบบความร่วมมือเชิงพื้นที่ คือความเป็นไปได้ในการแก้ไขปัญหาเรื่องทรัพยากรการศึกษาทั้งในและนอกระบบ

ดร.อารี กล่าวสรุปว่า ข้อมูลที่แสดงถึงสถานการณ์ในพื้นที่ ทำให้ทุกฝ่ายเห็นถึงปัญหาความเหลื่อมล้ำทางการศึกษา ซึ่งมีปัจจัยจากความห่างไกลทุรกันดารของพื้นที่ ทั้งฐานรายได้ประชากรก็ถือเป็นชนวนสำคัญของการเข้าไม่ถึงโอกาสการเรียนรู้ที่มีคุณภาพ รวมถึงโอกาสในการศึกษาต่อในระดับสูง ที่จะช่วยพัฒนาเด็กเยาวชนให้มีรายได้พ้นจากเส้นความยากจน 

การศึกษาวิจัยครั้งนี้จึงนำมาสู่จุดเริ่มต้นของการทำงานของ กสศ. มูลนิธิกระจกเงา เครือข่ายชมรมนักจัดการศึกษาบนพื้นที่สูงในถิ่นทุรกันดาร และ ALTV ไทยพีบีเอส เพื่อระดมและกระจายทรัพยากรการศึกษาไปยังโรงเรียนที่มีความต้องการผ่านธนาคารโอกาส โดยจากการ ‘ปักหมุดจุดเหลื่อมล้ำโรงเรียนในพื้นที่ห่างไกล’ ที่เริ่มต้นจากโรงเรียนพื้นที่สูง จ.เชียงราย จนถึงสถานการณ์ความเหลื่อมล้ำที่ จ.สุราษฎร์ธานี ได้สะท้อนว่าโจทย์และการทำงานของแต่ละจังหวัดไม่เหมือนกัน การตั้งเป้าทำงานที่ตั้งต้นจากฐานข้อมูลระดับพื้นที่ จึงเป็นหนทางหนึ่งที่จะทำให้ตัวเลขของเด็กยากจนและหลุดจากระบบการศึกษาลดลงได้

“พ้นจากการจัดทำข้อมูลและงานวิจัย กสศ. ได้ร่วมกับภาคีทุกระดับในการจัดกิจกรรม ‘ธนาคารโอกาสและถนนครูเดิน’ ใน 4 ภูมิภาค โดยจัดแล้วสองครั้งที่ภาคเหนือ จังหวัดเชียงราย และ ภาคใต้ จังหวัดสุราษฎร์ธานี ก่อนเตรียมเดินหน้าจัดต่อเนื่องในครั้งที่ 3 ภาคตะวันออก จังหวัดตราด และครั้งที่ 4 ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ จังหวัดเลย ตามลำดับ เพื่อมุ่งระดมความร่วมมือทั้งภายในและจากภายนอกพื้นที่ เพื่อทำงานเพื่อปิดช่องว่างความเหลื่อมล้ำโรงเรียนพื้นที่ห่างไกลร่วมกัน นอกจากนี้ยังมีโครงการ ‘ครูรัก(ษ์)ถิ่น’ ที่สนับสนุนให้นักเรียนในพื้นที่ที่ขาดแคลนทุนทรัพย์และมีความประสงค์จะเป็นครูในพื้นที่บ้านเกิด ได้รับการศึกษาในระดับอุดมศึกษา และกลับมาบรรจุเป็นครูนักพัฒนาในท้องถิ่นของตนเอง โดยในเดือนตุลาคมนี้

บัณฑิตครูรัก(ษ์)ถิ่นรุ่นที่ 1 ทั้งหมด 327 คนที่ได้รับการเตรียมพร้อมด้วยหลักสูตรการทำงานในพื้นที่เฉพาะ จะกระจายไปในพื้นที่ 285 แห่งทั่วทุกภูมิภาคของประเทศ เติมเต็มความขาดแคลนครูในโรงเรียนขนาดเล็กได้ราว 10% ถือเป็นการแก้ไขปัญหาตามบริบทพื้นที่ ทั้งในปีการศึกษาถัดไปจะมีบัณฑิตครูรัก(ษ์)ถิ่น รุ่นที่ 2 และรุ่นต่อ ๆ ไป ทยอยจบการศึกษาออกมาเป็นกำลังสำคัญในการพัฒนาโรงเรียนพื้นที่ห่างไกลอย่างต่อเนื่อง ภายใต้กำหนดระยะเวลาการทำงานโครงการ 15 ปี”

The post ดร.อารี อิ่มสมบัติ : ปักหมุดจุดเหลื่อมล้ำโรงเรียนในพื้นที่ห่างไกล จากดอยสูง จ.เชียงราย ถึงแดนใต้ จ.สุราษฎร์ธานี first appeared on กสศ..

เราจะแก้ปัญหานี้ให้จบลงได้อย่างไร กองทุนเพื่อความภาคทางการศึกษา (กสศ.) ร่วมกับมูลนิธิกระจกเงา เครือข่ายชมรมนักจัดการศึกษาบนพื้นที่สูงในถิ่นทุรกันดาร และ ALTV ไทยพีบีเอส จัดกิจกรรม “ธนาคารโอกาสและถนนครูเดิน” ครั้งแรกเมื่อวันที่ 1 มิถุนายน 2567 ณ โรงเรียนบ้านเทอดไทย อ.แม่ฟ้าหลวง จ.เชียงราย โดยมีคุณครูจากโรงเรียนพื้นที่ห่างไกลและเครือข่ายกว่า 200 คนเข้าร่วม

ในงานมีการเปิดพื้นที่เสวนาเพื่อเคลื่อนขบวนความร่วมมือ “All For Education – Education For All : การกระจายทรัพยากรการศึกษาเพื่อโรงเรียนพื้นที่ห่างไกล”  ระดมข้อเสนอจากทุกฝ่ายเพื่อแก้ปัญหาระยะยาว โดยเชื่อว่า การบริจาคสิ่งของในธนาคารโอกาสและถนนครูเดิน เป็นเพียงการบรรเทาปัญหาเฉพาะหน้าที่รอไม่ได้ การปฏิรูปงบประมาณและการจัดสรรทรัพยากรเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษาคือทางออกที่ยั่งยืน

กองทุนเพื่อความภาคทางการศึกษา (กสศ.) โดย ดร.อารี อิ่มสมบัติ นักวิชาการอาวุโส สำนักพัฒนาครูและสถานศึกษา เปิดข้อมูลสถานการณ์ความเหลื่อมล้ำปีการศึกษา 2566 ในมิติด้านความยากจนภาพรวมประเทศไทย (ครัวเรือนมีรายได้รวมเฉลี่ย ไม่ถึง 3,000 บาท/เดือน) พบว่ามีเด็กยากจนในระดับการศึกษาภาคบังคับ (อ.1-ม.3) 1,222,998 คน (14.51%) จากนักเรียนกลุ่มเป้าหมาย 8,430733 คน หรือเทียบได้ว่า เด็ก 10 คน จะเป็นเด็กยากจนคนครึ่ง

จังหวัดที่มีเด็กยากจนมากที่สุดในประเทศ คือ อุบลราชธานี 76,947 คน น้อยที่สุดคือ สมุทรสงคราม 133 คน ส่วนเชียงราย โรงเรียนส่วนใหญ่ตั้งอยู่ในเขตพื้นที่ดอยสูง ทุรกันดารห่างไกล ติดอันดับ 20 มีนักเรียนยากจน 25,314 คน จากจำนวนนักเรียนทั้งหมด 106,204 คน อยู่อันดับ 3 ของภาคเหนือรองจากจังหวัดเชียงใหม่และตาก

เจาะลึกข้อมูลจังหวัดเชียงรายในระดับอำเภอ พบว่า 5 อันดับที่มีจำนวนนักเรียนยากจนสูงที่สุด คือ อ.แม่สรวย อ.แม่ฟ้าหลวง อ.เมืองเชียงราย อ.เวียงแก่น และ อ.แม่จัน โดยถ้ามองสัดส่วนความหนาแน่นของนักเรียนยากจน อ.เวียงแก่น จะมีสัดส่วนมากที่สุดคิดเป็น 41.65% อ.แม่สรวย 40.00% และ อ.แม่ฟ้าหลวง 32.31% นึกภาพตามจะทำให้เห็นสถานการณ์ชัดเจนที่สุด คือโรงเรียนบ้านสันก้างปลา ต.เจดีย์หลวง อ.แม่สรวย มีจำนวนนักเรียนยากจน 21 คนจากเด็กทั้งโรงเรียน 22 คน ซึ่งเป็นอัตราที่สูงถึงเกือบ 100% ขณะที่เมื่อลึกลงในระดับตำบลใน อ.แม่ฟ้าหลวง พบว่า ต.เทอดไทย มีนักเรียนยากจนมากที่สุด โดยจากจำนวนนักเรียนทั้งตำบล 5,491 คนในโรงเรียน 11 แห่ง มีนักเรียนยากจนอยู่ถึง 1,665 คน คิดเป็น 32.57% โดยโรงเรียนสามัคคีพัฒนาที่ตั้งอยู่ในพื้นที่สุดเขตชายแดนของประเทศ มีนักเรียนยากจนมากที่สุด 440 คน จาก 859 คน คิดเป็นสัดส่วนถึง 70%    

“ข้อมูลที่นำเสนอนี้บอกเราได้โดยไม่ต้องคาดเดา ว่าเด็ก ๆ เหล่านี้ด้อยโอกาสขาดแคลนในด้านใดบ้าง ซึ่งข้อเท็จจริงคือเด็กกลุ่มนี้เกือบทุกคนไม่ได้กินอาหารเช้าก่อนมาโรงเรียน ขาดแคลนสิ่งของเครื่องใช้และเสื้อผ้าชุดนักเรียน จนถึงมีโอกาสน้อยมากในการเข้าถึงเทคโนโลยีดิจิทัล ที่ถือว่าเป็นพื้นฐานสำคัญของการเรียนรู้ในโลกปัจจุบัน”

“ถ้าเราเชื่อตรงกันว่า การศึกษาจะช่วยนำพาคนคนหนึ่งให้ไปสู่การพัฒนาเคลื่อนย้ายไปยังจุดที่ดีขึ้น โอกาสไปสู่การศึกษาในระดับที่สูงขึ้น จะยิ่งทำให้เห็นสถานการณ์ความเหลื่อมล้ำที่ชัดเจนขึ้น”

โรงเรียน ม.ปลาย อาชีวะ และมหาวิทยาลัยกระจุกในเมือง ยิ่งส่งผลให้เด็กยากจนเข้าถึงการศึกษาได้ยากขึ้น

ดร.อารี ระบุว่า ที่ อ.แม่สรวย ซึ่งมีนักเรียนยากจนมากที่สุด มีโรงเรียนที่จัดการเรียนการสอนถึงชั้นมัธยมศึกษาตอนปลายเพียง 2 แห่ง ส่วนที่ อ.แม่ฟ้าหลวง ซึ่งมีจำนวนนักเรียนยากจนรองลงมา มีโรงเรียนที่สอนถึงชั้นมัธยมศึกษาตอนปลาย 3 แห่ง หรือหากมองไปยังสถาบันการศึกษาสายอาชีพ ซึ่งรองรับความเชื่อที่ว่าหากต้องการให้ผู้เรียนเข้าสู่ตลาดแรงงานได้เร็วและจะช่วยพาครอบครัวให้พ้นความยากจนได้ทันทีเมื่อจบการศึกษา ก็พบว่าทั้งจังหวัดเชียงรายมีสถาบันอาชีวศึกษาเพียง 8 แห่ง ซึ่งกระจุกตัวอยู่ใน อ.เมือง ถึง 5 แห่ง อยู่ที่ อ.เวียงป่าเป้า อ.เวียงเชียงรุ้ง และ อ.เทิง อำเภอละ 1 แห่ง ขณะที่ถ้ามองถึงการศึกษาในระดับสูงกว่าขั้นพื้นฐาน (ม.6/ปวช.) บนความคาดหวังว่า การศึกษาจะช่วยสร้างทรัพยากรมนุษย์ที่มีศักยภาพเพื่อมาช่วยพัฒนาท้องถิ่น เมื่อหันไปมองดูจำนวนสถาบันการศึกษาระดับอุดมศึกษาในจังหวัดเชียงราย ก็พบว่ามีอยู่เพียง 8 แห่ง ซึ่ง 6 ใน 8 แห่งตั้งอยู่ที่ อ.เมือง ส่วนอีก 2 แห่งอยู่ที่ อ.พาน และ อ.แม่จัน ข้อมูลนี้กำลังบอกว่า สถาบันการศึกษาหลังการศึกษาภาคบังคับในจังหวัดเชียงราย มีจำนวนที่สวนทางกับความต้องการของผู้เรียน รวมถึงไม่สอดรับกับข้อจำกัดด้านอุปสรรคความห่างไกลและการเดินทางในพื้นที่ จึงแน่ใจได้ว่าทุกปีจะมีนักเรียนที่หลุดจากระบบไปตรงรอยต่อการศึกษาเป็นจำนวนมาก

ดร.อารี กล่าวว่า ด้านคุณภาพสาธารณูปโภคขั้นพื้นฐานในโรงเรียนที่จังหวัดเชียงราย ยังมีโรงเรียนถึง 8 แห่งที่ยังไม่มีไฟฟ้าใช้ ส่วนจำนวนครูต่อห้องเรียน จากภาพรวมของโรงเรียนสังกัด สพฐ. ที่ทั้งประเทศที่มีจำนวนครูคิดเป็น 1.40 คน ต่อ 1 ห้องเรียน แต่เมื่อพิจารณาข้อมูลเฉพาะ ต.เทอดไทย จ.เชียงราย จะเห็นช่องว่างความเหลื่อมล้ำกับค่าเฉลี่ยมีระยะที่กว้างมาก โดยมีครูคิดเป็น 0.98 คน ต่อ 1 ห้องเรียน หรือมีครูน้อยกว่า 1 คนต่อห้องเรียน 1 ห้อง ยิ่งเมื่อดูข้อมูลรายโรงเรียน ที่โรงเรียนบ้านปางมะหันมีครูและบุคลากรรวมกันเพียง 4 คน ต่อการดูแลห้องเรียน 8 ห้อง หรือคิดเป็นค่าเฉลี่ยที่ 0.50 เท่านั้น หรือเมื่อดูจาก 7 อันดับแรกของโรงเรียนที่ขาดแคลนครูมากที่สุดใน ต.เทอดไทย จะเห็นว่าไม่มีโรงเรียนใดเลยที่มีอัตราครูต่อ 1 ห้องเรียนเกินกว่า 0.75 จึงเท่ากับว่าครูจำนวนมากในพื้นที่ ต้องมีหน้าที่รับผิดชอบดูแลมากกว่า 1 ห้องเรียนในทุกปีการศึกษาตลอดมา        

อีกประเด็นหนึ่งของปัญหาความเหลื่อมล้ำทางการศึกษา จากการสำรวจเด็กเยาวชนในช่วงวัย 3-18 ปี พบว่าจังหวัดเชียงรายมีเด็กเยาวชนที่ไม่มีรายชื่อในระบบฐานข้อมูลการศึกษาใดเลยจำนวน 24,081 คน มากเป็นอันดับ 9 จากทั้งประเทศ โดยเมื่อเจาะลึกข้อมูลระดับอำเภอ พบว่าที่ ต.เทอดไทย อ.แม่ฟ้าหลวง มีจำนวนเด็กเยาวชนนอกระบบการศึกษามากที่สุดที่ 1,055 คน จากจำนวนกลุ่มเป้าหมายทั้งหมด 6,099 คน

ดร.อารี ระบุว่า ตัวเลขนี้ได้สะท้อนถึงภาพรวมสถานการณ์ในพื้นที่ ซึ่งความเหลื่อมล้ำเริ่มต้นจากความห่างไกล ทุรกันดาร และความยากจน ถือเป็นชนวนสำคัญที่นำไปสู่การเข้าไม่ถึงโอกาสการเรียนรู้ที่มีคุณภาพ รวมถึงโอกาสการศึกษาต่อในระดับสูงที่จะช่วยพัฒนาตนเองให้มีรายได้พ้นจากเส้นความยากจน และด้วยการศึกษาวิจัยครั้งนี้ จึงนำมาสู่จุดเริ่มต้นการทำงานของ กสศ. มูลนิธิกระจกเงา และเครือข่ายชมรมนักจัดการศึกษาบนพื้นที่สูงในถิ่นทุรกันดาร ในการกระจายทรัพยากรการศึกษาเพื่อโรงเรียนพื้นที่ห่างไกล โดยปักหมุดจัดกิจกรรม ‘ธนาคารโอกาสและถนนครูเดิน’ ครั้งที่ 1 ภาคเหนือ ที่ ต.เทอดไทย อ.แม่ฟ้าหลวง จ.เชียงราย เพื่อมุ่งระดมความร่วมมือทั้งภายในพื้นที่และจากภายนอก มุ่งสู่การปิดช่องว่างความเหลื่อมล้ำในโรงเรียนพื้นที่ห่างไกลร่วมกันเพื่อแก้ปัญหาให้มีความยั่งยืนต่อไป

The post เปิดข้อมูลความเหลื่อมล้ำ จ.เชียงราย พบติดอันดับ 3 มีเด็กยากจนมากที่สุดของภาคเหนือ รวมเด็กหลุดนอกระบบเกือบครึ่งแสน first appeared on กสศ..

นายสนั่น อังอุบลกุล ประธานกรรมการหอการค้าไทยและสภาหอการค้าแห่งประเทศไทย กล่าวว่า ปัญหาความเหลื่อมล้ำทางการศึกษาเป็นรากฐานสำคัญของความเหลื่อมล้ำทางเศรษฐกิจที่เกิดขึ้นในสังคมไทย หอการค้าไทย ได้ร่วมกับกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) และสถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย (ทีดีอาร์ไอ) ขับเคลื่อนการดำเนินงานเพื่อยกระดับคุณภาพและลดความเหลื่อมล้ำทางการศึกษา พร้อมทั้งสนับสนุนการพัฒนาต้นแบบนวัตกรรมของแต่ละพื้นที่ ภายใต้บันทึกข้อตกลงความร่วมมือขับเคลื่อนการพัฒนาพื้นที่นวัตกรรมการศึกษาในเดือนเมษายน 2566 ที่ผ่านมา และได้ริเริ่มจัดตั้งกองทุนพื้นที่นวัตกรรมการศึกษา (SandBox Fund) เพื่อเป็นกลไกสนับสนุนให้พื้นที่นวัตกรรมการศึกษาไปสู่เป้าหมาย ตลอดจนสร้างทุนมนุษย์ที่ตอบโจทย์ต่อการพัฒนาประเทศ สอดรับกับแนวนโยบายรัฐบาล “Thailand Zero Dropout” เด็กและเยาวชนต้องไม่หลุดจากระบบการศึกษา ตามที่นายกรัฐมนตรี นายเศรษฐา ทวีสิน ได้ประกาศไว้ เพื่อสร้างความเสมอภาคทางการศึกษาและยกระดับขีดความสามารถของประเทศ

“ความก้าวหน้าในปี 2567 นี้ คือ การเชื่อมโยงความร่วมมือกับหอการค้าจังหวัดทั่วประเทศ เป็นเครือข่าย ALL FOR EDUCATION เพื่อระดมทุนและทรัพยากรในหลากหลายมิติสนับสนุนการพัฒนาพื้นที่นวัตกรรมการศึกษา ไม่ว่าจะเป็นองค์ความรู้ ประสบการณ์ ความเชี่ยวชาญในศาสตร์สาขาต่าง ๆ รวมถึงบุคลากร เครือข่ายการทำงาน โดยเครือข่ายหอการค้าทั้ง 77 จังหวัด ยังสามารถทำงานร่วมกับภาคส่วนต่าง ๆ ในพื้นที่ของตนเองเพื่อเปลี่ยนแปลงการศึกษาและการพัฒนาทุนมนุษย์ให้สอดคล้องกับบริบทของพื้นที่ นี่คือก้าวสำคัญของความร่วมมือระหว่างภาคธุรกิจ และภาคการศึกษา เป็นหนึ่งใน Game Changer ของการแก้ปัญหาความเหลื่อมล้ำทางการศึกษา และสร้างการเติบโตที่ยั่งยืนจากฐานรากให้แก่ประเทศไทย”

นายสราวุฒิ อยู่วิทยา รองประธานกรรมการและประธานคณะกรรมการพัฒนาการศึกษาหอการค้าไทย กล่าวเพิ่มเติมว่า เพื่อให้พื้นที่นวัตกรรมการศึกษานำร่อง 20 จังหวัด เป็นพื้นที่ปฏิรูปการบริหารและการจัดการศึกษา สามารถจัดการเรียนการสอนที่สอดคล้องกับบริบทในพื้นที่ รวมถึงมีการบริหารจัดการที่ยืดหยุ่นคล่องตัว ไม่ต้องอิงกับกฎระเบียบที่ไม่จำเป็น และเป็นต้นแบบนำไปสู่การขยายผลในพื้นที่ต่าง ๆ จึงจัดกิจกรรม “ร่วมคิด ร่วมสร้าง พื้นที่นวัตกรรมการศึกษา” ครั้งแรกเมื่อวันศุกร์ที่ 19 มกราคม 2567 และวันนี้เป็นครั้งที่ 2 ที่มีการขยายขอบเขตการจัดงานโดยมีผู้แทนหอการค้าจังหวัดและ YEC ทั่วประเทศเข้าร่วมกิจกรรมเพื่อร่วมกันแสดงพลังเครือข่ายอย่างพร้อมเพียงโดยได้รับเกียรติจาก นางสาวศุภมาส อิศรภักดี รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการอุดมศึกษาวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม ให้เกียรติกล่าวปาฐกถาในหัวข้อเรื่อง “All for Education – การลงทุนพัฒนาทุนมนุษย์เพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืนของประเทศไทย” และช่วงท้ายเป็นเวทีนำเสนอความร่วมมือพัฒนาพื้นที่นวัตกรรมการศึกษาตัวแทนจากภาคีความร่วมมือ 3 องค์กรและตัวแทนสถานศึกษาและผู้ประกอบการร่วมนำเสนอ

“ปัญหาที่ภาคเอกชนพบเจอมาโดยตลอด คือมีแรงงานไม่เพียงพอกับภาคธุรกิจและเป็นแรงงานที่ไม่ตรงกับความต้องการ จึงเป็นจุดเริ่มต้น ให้เกิดแนวคิดว่า ภาคเอกชนซึ่งเป็นภาคส่วนที่มักจะทราบปัญหาที่จะเกิดขึ้นในอนาคต น่าจะต้องมีบทบาทในการช่วยสร้างการศึกษาที่มีคุณภาพ และสามารถสร้างทรัพยากรบุคคลให้ตรงกับตลาดแรงงานในอนาคต สุดท้ายไม่ว่าเทคโนโลยีจะเปลี่ยนไปอย่างไร คนก็ยังคือสิ่งที่สำคัญที่สุด มนุษย์ที่มีองค์ความรู้ จะสามารถขับเคลื่อนเทคโนโลยีให้สามารถแข่งขันกับนานาประเทศได้ คือจุดมุ่งหมายของเรา”

ดร.สมเกียรติ ตั้งกิจวานิชย์  ประธานสถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย กล่าวว่า พื้นที่นวัตกรรมการศึกษาเป็นสนามปฏิบัติการในการปฏิบัติรูปการศึกษา โดยมีกลไกการปลดล็อกกฎระเบียบให้โรงเรียนพัฒนาการสอนรูปแบบใหม่ ซึ่งเน้น Active Learning เพื่อยกระดับผลสัมฤทธิ์ผู้เรียนให้มีความรู้ ทักษะ และทัศนคติที่จำเป็น รวมทั้งลดความเหลื่อมล้ำทางการศึกษา นอกจากนี้ พื้นที่นวัตกรรมการศึกษามีหลักประกันความต่อเนื่องเพราะมีกฎหมายรองรับ ทำให้การดำเนินงานมีเสถียรภาพ มีกระบวนการวิจัยติดตามอย่างเป็นระบบเพื่อถอดบทเรียนจากตัวอย่างที่ประสบความสำเร็จ สำหรับนำมาขยายผลเพื่อมาใช้ปฏิรูปการศึกษาทั้งประเทศ การวิจัยที่ผ่านมาเริ่มเห็นสัญญาณการเปลี่ยนแปลงทางบวกในบางด้าน เช่น โรงเรียนส่วนใหญ่ปรับวิธีการบริหารและการสอน เด็กมีความสุขมากขึ้น และเด็กกลุ่มอ่อนเข้าใจการเรียนเพิ่มขึ้น 

สัญญาณเหล่านี้สะท้อนความจำเป็นที่พื้นที่นวัตกรรมการศึกษาต้องพัฒนาอย่างต่อเนื่อง แต่ที่ผ่านมามีข้อจำกัดทางงบประมาณเพราะพึ่งพิงงบประมาณของรัฐเป็นหลัก ซึ่งไม่คล่องตัว และไม่เพียงพอต่อการปฏิรูปอย่างก้าวกระโดด แม้บางจังหวัดสามารถระดมทรัพยากรภายในพื้นที่ได้ แต่ส่วนใหญ่ไม่สามารถทำได้ ทำให้ไม่สามารถดำเนินการกิจกรรมที่จำเป็นต่อการพัฒนานวัตกรรมการสอนได้ เช่น พัฒนาหลักสูตรจังหวัด ข้อสอบ หรือ Platform แลกเปลี่ยนเรียนรู้ เป็นต้น จึงเป็นที่มาของความร่วมมือเพื่อสนับสนุนการพัฒนาพื้นที่นวัตกรรมการศึกษาระหว่างหอการค้าไทยและสภาหอการค้าแห่งประเทศไทย กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) และสถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย (ทีดีอาร์ไอ) เพื่อยกระดับการมีส่วนร่วมของภาคเอกชนในการจัดการศึกษาในพื้นที่ ผ่านการระดมทรัพยากรเพื่อขับเคลื่อนพื้นที่นวัตกรรมการศึกษา และร่วมกำหนดทิศทางการจัดการศึกษาให้ตอบโจทย์ความต้องการด้านทุนมนุษย์ในจังหวัด

“หลักสูตรการศึกษาของไทยที่ใช้กันทุกวันนี้ ใช้มาแล้วถึง 17 ปี ซึ่งเน้นเป็นรายวิชา แต่ไม่สามารถนำความรู้มาประยุกต์ใช้ได้ พื้นที่นวัตกรรมการศึกษาจึงจะเป็นหัวหอกในการปรับปรุงเรื่องเหล่านี้ ปลดล็อกให้ใช้หลักสูตรอะไรก็ได้ที่นำไปสู่หลักสูตรฐานสมรรถนะ ซึ่งไม่ได้เรียนรู้เป็นรายวิชาแบบเดิม แต่เรียนรู้เพื่อให้นำไปใช้ได้จริงและตรงกับความต้องการของผู้ประกอบการ หลักสูตรที่ว่านี้อาจจะไปได้ไกลถึงหลักสูตรนานาชาติก็ได้ ซึ่งโมเดลนี้เกิดขึ้นแล้วในจังหวัดซึ่งถูกประกาศให้เป็นพื้นที่นวัตกรรมเช่น จ.ระยอง กรุงเทพมหานคร ในอนาคตทั้งหลักสูตรและรูปแบบการบริหารจัดการโรงเรียนในพื้นที่นวัตกรรมการศึกษา จะถูกนำไปพัฒนาเพื่อให้ได้แนวทางในการปรับปรุงและขยายผลไปสู่การเปลี่ยนแปลงการศึกษารูปแบบใหม่ เพื่อพัฒนาการศึกษาของทั้งประเทศในอนาคต”

ดร.ไกรยส ภัทราวาท  ผู้จัดการกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) กล่าวว่า วันนี้ปัญหาความเหลื่อมล้ำทางการศึกษาถือเป็นโจทย์สำคัญของประเทศที่ส่งผลกระทบต่อเด็กเยาวชนไทยหลายล้านคน โดยทาง กสศ. และองค์การ UNESCO เคยประเมินไว้ว่าหากประเทศไทยสามารถแก้ไขโจทย์ความเหลื่อมล้ำทางการศึกษาได้สำเร็จอย่างเป็นรูปธรรม เช่น การขจัดปัญหาเด็กเยาวชนนอกระบบการศึกษาให้เป็นศูนย์ได้สำเร็จแล้ว จะก่อให้เกิดการสร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจของประเทศไทยมากกว่าปีละ 200,000 ล้านบาท หรือคิดเป็น 1.7% ของ GDP ซึ่งจะช่วยพาประเทศไทยก้าวออกจากกับดักรายได้ปานกลางได้เร็วขึ้นกว่าเป้าหมายเดิมถึงเกือบ 2 เท่า การสร้างความเสมอภาคทางการศึกษาซึ่งทุกคนในประเทศไทยล้วนได้ประโยชน์สาธารณะร่วมกันเช่นนี้ จึงมิใช่โจทย์ของภาครัฐแต่เพียงลำพัง แต่ถือเป็นกิจของทุกคนที่สามารถร่วมกันเข้ามาเป็นเจ้าของและลงมือทำร่วมกัน

โดยสามารถขยายฐานการระดมทุนเพื่อการศึกษา ซึ่งจะได้สิทธิลดหย่อนภาษี 2 เท่า ซึ่งปัจจุบันมีคนไทยที่เสียภาษีเพียง 6.5 แสนคน หรือ 17% ของผู้เสียภาษีเงินได้ทั้งหมดที่บริจาคเพื่อการศึกษา ขณะที่มีผู้มีรายได้สูงไม่ถึง 1 ใน 3 บริจาคเพื่อการศึกษาและบริจาคเฉลี่ยไม่ถึง 1% ของรายได้ ทั้งผู้เสียภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา และนิติบุคคลต่าง ๆ ยังสามารถบริจาคเพิ่มเพื่อใช้สิทธิลดหย่อนภาษีได้อีกมากกว่า 10 เท่า

“การจะบรรลุเป้าหมาย EDUCATION FOR ALL ได้สำเร็จอย่างยั่งยืน จำเป็นจะต้องอาศัยการมีส่วนร่วมจากทุกภาคส่วนอย่าง ALL FOR EDUCATION ให้เป็นรูปธรรมอย่างแท้จริงได้ในทุกพื้นที่ของประเทศไทย หอการค้าและสภาหอการค้าแห่งประเทศไทยถือเป็นหนึ่งในกลไกสำคัญของประเทศ ซึ่งมีอยู่ในทุกจังหวัดของประเทศไทยและที่มีศักยภาพที่ระดมการมีส่วนร่วมจากทุกภาคส่วนในพื้นที่เพื่อมาร่วมกันลดความเหลื่อมล้ำทางการศึกษา และการพัฒนาทุนมนุษย์ของประเทศ ให้ตอบโจทย์ความต้องการของจังหวัดและของประเทศในระยะยาวจากรากฐานที่มั่นคง”

ทั้งนี้ สามารถมีส่วนร่วมในการขับเคลื่อนพื้นที่นวัตกรรมการศึกษา โดย ร่วมบริจาคในกองทุนพื้นที่นวัตกรรมการศึกษา (Sandbox Fund) ผ่านเว็บไซต์ https://www.eef.or.th/edusandbox/ หรือ เลขที่บัญชี 172-0-44299-1 ธนาคารกรุงไทย ชื่อบัญชี: กสศ. เงินบริจาคเพื่อกองทุนพื้นที่นวัตกรรมการศึกษา ซึ่งทุกการบริจาคสามารถนำไปลดหย่อนภาษีได้ 2 เท่า

The post หอการค้าฯ กสศ. และทีดีอาร์ไอ เปิดตัว “เครือข่าย ALL FOR EDUCATION หอการค้า 77 จังหวัด” first appeared on กสศ..

สำหรับกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา ได้เปิดรับโอกาสระดมความร่วมมือกับทุกภาคส่วนภายใต้แนวคิด All For Education ตามกรอบพระราชบัญญัติกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา พ.ศ. 2561 ที่กำหนดให้กองทุนสามารถระดมเงินบริจาคเพื่อช่วยเหลือผู้ขาดแคลนทุนทรัพย์ ลดความเหลื่อมล้ำทางการศึกษา เสริมสร้างและพัฒนาประสิทธิภาพครู ซึ่งทำให้ในปี 2565 เกิดการมีส่วนร่วมจากภาคธุรกิจเอกชนและภาคประชาสังคม 153 องค์กร รวมถึงประชาชนทั่วประเทศกว่า 87,698 คน รวมยอดเงินบริจาคกว่า 222 ล้านบาท สามารถช่วยเหลือเด็กและเยาวชนในภาวะวิกฤตให้ได้รับโอกาสทางการศึกษาที่สูงขึ้นรวม 108,055 คน จาก 17,432 โรงเรียน

ทั้งนี้ เพื่อให้ภารกิจสร้างความเสมอภาคทางการศึกษาเกิดการขับเคลื่อนอย่างมีประสิทธิภาพและมีความยั่งยืนในระยะยาว กสศ. จึงจัดประชุมสานพลังเครือข่ายโครงการส่องทางทุนร่วมกับแหล่งทุนการศึกษาในครั้งนี้ เพื่อสร้างเครือข่ายการทำงานและสร้างความร่วมมือกันในระยะต่อไป

ดร.ไกรยส ภัทราวาท ผู้จัดการกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา กล่าวว่า งานสำคัญของ กสศ. นอกเหนือจากการช่วยเหลือเด็ก เยาวชน และประชาชนที่ขาดแคลนทุนทรัพย์หรือด้อยโอกาสให้เข้าถึงการศึกษาแล้ว ก็คือการสร้างความเสมอภาคทางการเรียนรู้ผ่านเครือข่ายการทำงานร่วมกัน สร้างการมีส่วนร่วมพัฒนาระบบนิเวศทางการเรียนรู้ตลอดชีวิตเพื่อพัฒนาคนทุกช่วงวัยให้มี​ทักษะชีวิต และ Multi-skill  อย่างที่ทราบดีว่าการพัฒนาคนไม่ได้หยุดอยู่เพียงในระบบการศึกษาหรือโรงเรียนเท่านั้น แต่เด็กและเยาวชนต้องได้รับการพัฒนาไปตลอดชีวิตเพื่อรับมือกับการเปลี่ยนแปลง

สิ่งที่ทุกฝ่ายควรช่วยกันผลักดันให้เกิดขึ้นในอนาคต คือการสร้างโอกาสให้เด็กที่อยากเรียนมีโอกาสที่จะไปได้สุดทางที่พวกเขาต้องการ ทั้งสามารถเรียนในระบบเพื่อพัฒนาขีดความสามารถในการทำงาน มีความสามารถในการแข่งขัน สามารถพาตัวเองเข้าไปสู่เส้นทางการมีงานทำ สามารถเป็นผู้ประกอบการที่เลี้ยงดูตัวเองได้ และสามารถเรียนเพื่อการประกอบอาชีพในอนาคต

“นี่เป็นสิ่งที่ กสศ. กำลังมองหาเครือข่ายการทำงานร่วมกันในการช่วยน้อง ๆ เยาวชน ให้มีอาชีพและมีรายได้ผ่านแนวทางต่าง ๆ ซึ่งเป็นแนวทางที่ยืดหยุ่นทางการศึกษา สามารถมีอาชีพควบคู่ไปกับการเรียนนอกโรงเรียน ทุนที่เรากำลังมองหาให้พวกเขาไม่ใช่แค่เงินที่จ่ายค่าเทอมหรือค่าครองชีพอย่างเดียว แต่หมายถึงทุนที่เป็นทุนชีวิตที่ช่วยให้เขาสามารถริเริ่มการประกอบอาชีพ จนสามารถออกจากกับดักความยากจนข้ามรุ่นได้ นี่เป็นเป้าหมายที่เราอยากไปให้ถึงให้ได้”

ดร.ไกรยส กล่าวว่า ความพยายามในการลดความเหลื่อมล้ำทางการศึกษาได้เผชิญอุปสรรคมาอย่างต่อเนื่อง โดยเฉพาะหลังสถานการณ์โควิด-19 ซึ่งพบความเสี่ยงที่เด็กยากจนกว่า 1.9 ล้านคน เสี่ยงหลุดออกจากระบบการศึกษา และยังส่งผลให้เด็กเกิดการเรียนรู้ถดถอย (learning loss) ขณะเดียวกันยังพบว่าจำนวนเด็กยากจนสะสมเพิ่มขึ้นราว 3 แสนคนในช่วง 3 ปีหลัง เพราะรายได้ต่อครัวเรือนลดลง

“เราพบว่ามีเด็ก ๆ ยากจน หลุดจากระบบการการศึกษาช่วงมัธยมต้นและมัธยมปลายมากขึ้น การป้องกันไม่ให้พวกเขาหลุดออกจากระบบการศึกษา ทุนสนับสนุนต้องสามารถดูแลพวกเขาในหลายมิติ เช่น สนับสนุนทรัพยากรที่จำเป็นต่อการจัดการเรียนรู้ ส่งเสริมการเรียนรู้ให้ครอบคลุม การพัฒนาทักษะอาชีพให้แก่นักเรียน สนับสนุนค่าอาหารเช้าและทำงานร่วมกับโรงเรียน สื่อสารให้ความรู้ด้านโภชนาการที่ดีให้กับครอบครัว และการช่วยเหลือ”

ผู้จัดการกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา กว่าอีกว่า สิ่งที่อยากเชิญชวนภาคส่วนต่าง ๆ มาร่วมกันสร้างและทำให้เกิดขึ้นร่วมกัน ก็คือการสร้างทางช้างเผือกทางการศึกษาด้วยแนวคิด All For Education วางเป้าหมายแก้ปัญหาความเหลื่อมล้ำและสร้างความเสมอภาคทางการศึกษาร่วมกันในทุกภาคส่วน เพื่อสร้างอนาคตให้เด็กและเยาวชน โดย กสศ. กำลังชวนทุกภาคส่วนให้เข้ามาร่วมกันกระจายทรัพยากรทางการศึกษาให้ตรงจุด ด้วยระบบเทคโนโลยีสารสนเทศเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา หรือ iSEE ซึ่งเป็นฐานข้อมูลช่วยแก้ปัญหารายบุคคล ครอบคลุมกลุ่มเป้าหมายเด็กและเยาวชนผู้ขาดเเคลนทุนทรัพย์และด้อยโอกาสมากกว่า 4 ล้านคนของ กสศ. ที่สามารถช่วยชี้เป้าการช่วยเหลือที่แม่นยำ ตอบโจทย์ตามความต้องการที่แท้จริงของกลุ่มเป้าหมายให้แก่บริษัทเอกชน และประชาชนที่ร่วมบริจาคกับ กสศ.อย่างต่อเนื่อง 

“เรามีระบบติดตามเลข 13 หลักที่ตามไปดูน้อง ๆ ในการศึกษาภาคบังคับแต่ละช่วง แล้วช่วยส่งต่อให้กับหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง แต่เราก็ยังเป็นห่วงผู้ที่มีรายได้น้อยซึ่งยังไปไม่ถึงฝั่งฝันของการศึกษาเท่าที่เขาต้องการ เราจึงกำลังมองหาทุนการศึกษาที่ไม่ทำให้เขาเป็นหนี้ตั้งแต่เริ่มต้นทำงาน และสร้างความเชื่อมั่นร่วมกันว่าการผลักดันให้พวกเขามีการศึกษาในระดับที่เขาตั้งใจจะสามารถช่วยประเทศให้พ้นจากกับดักรายได้ปานกลางได้ในที่สุด” ดร.ไกรยส กล่าว

ด้าน ดร.วรลักษณ์ คงเด่นฟ้า หัวหน้าทีมวิจัยผู้พัฒนาระบบ iSEE จากมหาวิทยาลัยนเรศวร กล่าวว่า ระบบ iSEE คือเครื่องมือสำคัญในการผลักดันการเปลี่ยนแปลงเชิงนโยบาย และเป็นเครื่องมือสำคัญในการประเมินว่าสถานการณ์ปัญหาของระบบการศึกษาทั้งประเทศและรายพื้นที่ ที่มาจากการเชื่อมโยงข้อมูลเด็กและครอบครัวกับฐานข้อมูลจาก 6 กระทรวง คือ กระทรวงศึกษาธิการ กระทรวงการคลัง กระทรวงมหาดไทย กระทรวงพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ กระทรวงแรงงงาน และกระทรวงสาธารณสุข รวมถึงข้อมูลจากระบบสารสนเทศทางภูมิศาสตร์ (GIS) ทำให้มีข้อมูลเชิงลึกที่มาจากการสำรวจตั้งแต่ระดับประเทศ ภูมิภาค จังหวัด อำเภอ ตำบล โรงเรียน จนถึงรายบุคคล เพื่อช่วยติดตามสถานการณ์การศึกษา อัตราการมาเรียน และทราบข้อมูลสำคัญ เช่น สถิตินักเรียน การจัดกลุ่มอาทิ นักเรียนด้อยโอกาส พิการ ข้อมูลครูและบุคลากร แผนที่โรงเรียนในประเทศไทย รายได้เฉลี่ยของครัวเรือน จำนวนนักเรียนที่อยู่ในกลุ่มยากจนพิเศษ สถานการณ์ของโรงเรียนขนาดเล็กว่ามีทรัพยากรสำหรับดูแลด้านการศึกษาอะไรบ้าง ฯลฯ เพื่อนำข้อมูลไปพัฒนาคุณภาพชีวิตเด็กในอนาคต และเพื่อให้ภาคี หรือภาคส่วนต่าง ๆ สามารถนำไปออกแบบความช่วยเหลือตามความจำเป็นตรงกับรูปแบบของปัญหาที่เกิดขึ้นจริงกับเด็กในพื้นที่ต่าง ๆ ของประเทศไทย 

“ระบบที่จัดทำขึ้นสามารถช่วยให้ภาคเอกชน กองทุน และองค์กรต่าง ๆ นำไปพิจารณาเป้าหมายความช่วยเหลือของทุนได้อย่างครบถ้วนในทุกมิติ รวมถึงสนับสนุนงานวิจัย สตาร์ตอัป ผู้ประกอบการทางสังคม ให้เข้ามาเป็นส่วนหนึ่งในการขับเคลื่อนแนวทางลดลดความเหลื่อมล้ำทางการศึกษาได้ พร้อมทั้งสามารถนำข้อมูลกลับไปรายงานจำนวนเด็กที่ได้รับการช่วยเหลือ เด็กที่จบการศึกษา รวมถึงเด็กที่ได้กลับเข้าสู่ระบบการศึกษา หรือได้รับการดูแลด้านการศึกษาอย่างเหมาะสมแล้วว่ามีจำนวนเท่าใด” ดร.วรลักษณ์ กล่าว

ขณะที่ รองรักษ์ พนาปวุฒิกุล รองผู้จัดการหัวหน้าสายงานกฎหมาย และหัวหน้ากลุ่มงานเลขานุการองค์กรและกำกับองค์กรตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย กล่าวว่า แนวทางที่ กสศ. กำลังดำเนินการนั้นตอบโจทย์ความต้องการของตลาดหลักทรัพย์ที่ไม่ได้ต้องการบริจาคแค่เงินแล้วจบ แต่ต้องการแนวทางอื่น ๆ ในการดูแลเด็กอย่างเป็นรูปธรรม โดยเฉพาะระบบติดตามดูแลเด็กกลุ่มเปราะบางอย่างต่อเนื่อง และสามารถนำข้อมูลมาวิเคราะห์และพัฒนาแนวทางในการช่วยเหลือและแก้ปัญหาให้ตรงจุดได้

สอดคล้องกับ ราม ป้อมทอง เลขานุการมูลนิธิ 50 ปี ธนาคารแห่งประเทศไทย กล่าวว่า จีดีพี หรือผลิตภัณฑ์มวลรวมประชาชาติ ประเทศทั่วโลกใช้วัดศักยภาพทางเศรษฐกิจของประเทศ ซึ่งการวัดในเรื่องนี้จำเป็นที่จะต้องรวมการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ เพราะเป็นสิ่งสำคัญในการพัฒนาที่ยั่งยืน จึงเชื่อมั่นว่าการช่วยเหลือเด็กที่ยังขาดโอกาส นอกจากสนับสนุนด้านทุนแล้ว ทุกฝ่ายจะต้องช่วยกันทำให้เด็กกลุ่มนี้เดินเข้าสู่โอกาสในการทำงาน มีอาชีพเพื่อเลี้ยงดูตัวเองและครอบครัว รวมถึงได้รับการส่งเสริมความรู้ด้านการเงินให้สามารถวางแผนจัดการชีวิตได้

กนกวรรณ โชว์ศรี ผู้อำนวยการโครงการร้อยพลังสร้างสังคมดี มูลนิธิยุวพัฒน์ กล่าวว่า แนวทางที่ กสศ. ใช้ทำงานทำให้เชื่อมั่นว่า การพัฒนาการศึกษาให้ตอบโจทย์ปัญหาที่ครอบคลุมความเหลื่อมล้ำ จะต้องวางแผนอย่างรอบด้านให้สามารถแก้ปัญหาได้อย่างครบถ้วนและต่อเนื่อง และหาทางออกให้กับชีวิตของเด็กกลุ่มที่มองไม่เห็นอนาคตของตัวเองได้ ซึ่งขอบเขตการทำงานเรื่องนี้ถือเป็นเรื่องใหญ่ที่ต้องการความร่วมมือและสรรพกำลังและทุนจากหลายฝ่าย มาร่วมกันทำงานอย่างสอดคล้องไปในทิศทางเดียวกันและส่งผลต่อตัวเด็กให้มากที่สุด

อมรรัตน์ แซ่โค้ว Head of Education Service Center บริษัท เซ็นทรัล รีเทล คอร์ปอเรชั่น กล่าวว่า การเข้าถึงเด็กกลุ่มเป้าหมายเป็นเรื่องสำคัญมาก เพราะจะทำให้ทราบแนวทางในการช่วยเหลือที่สามารถทำให้เด็กคนหนึ่งยืนขึ้นได้ด้วยตัวเองอย่างมั่นคงที่สุด และทำให้ทราบว่าต้องปรับวิธีการดูแลพวกเขาให้เท่าทันกับปัญหาที่เกิดขึ้นอยู่ตลอดเวลา รวมถึงหาแนวทางช่วยประคับประคองให้พวกเขาอยู่ในระบบการศึกษาและจบออกไปประกอบอาชีพตามที่วาดหวังไว้ได้ นอกจากนี้แนวทางที่ กสศ. ได้ศึกษาไว้ ทำให้ทราบว่า ชุมชนคือรากฐานสำคัญในการพัฒนาทรัพยากรบุคคลที่สามารถช่วยให้เด็ก ๆ ในกลุ่มเปราะบาง มีงานทำและมีอาชีพที่มั่นคงสอดคล้องกับความต้องการของแต่ละพื้นที่ได้อย่างยั่งยืน

ทั้งนี้ จีรศักดิ์ กาสรศิริ  หัวหน้าฝ่ายพัฒนาภาคีเครือข่าย สำนักพัฒนาหลักประกันโอกาสทางการศึกษา กสศ. กล่าวว่า กสศ. กำลังดำเนินโครงการส่องทางทุนเพื่อรวบรวมแหล่งทุนต่าง ๆ ที่นอกเหนือจากทุนของ กสศ. ปัจจุบันสามารถรวบรวมได้แล้ว 163 แหล่งทุน  ครอบคุลมประเภททุนการศึกษาจํานวน 521 ทุนการศึกษา โดยการดำเนินการดังกล่าวเป็นอีกแนวทางหนึ่งที่สามารถสร้างความมั่นใจให้กับผู้ปกครองและครูที่กำลังมองหาแหล่งทุนเพื่อช่วยเหลือดูแลเด็ก อย่างไรก็ตามหาก กสศ. สามารถระดมทุนได้เพิ่มเติมก็จะสามารถสร้างโอกาสทางการศึกษาให้กับกลุ่มเป้าหมายได้มากยิ่งขึ้น

The post กสศ. สานพลังเครือข่ายโครงการส่องทางทุน x แหล่งทุนการศึกษา ระดมความร่วมมือภาคเอกชน ภาคประชาสังคม เคลื่อนระบบหลักประกันโอกาสทางการศึกษาด้วยพลังการมีส่วนร่วม All For Education first appeared on กสศ..

คุณเจริญ ผู้สัมฤทธิ์เลิศ ประธานเจ้าหน้าที่บริหารบริษัท เคพีเอ็มจี ประเทศไทย เมียนมาร์ และลาว กล่าวว่า ได้ร่วมทำงานและสนับสนุนการดำเนินโครงการต่าง ๆ ของ กสศ. มาอย่างต่อเนื่องตลอด 3 ปี และได้เป็นหนึ่งในภาคีที่ร่วมประกาศเจตนารมณ์ “All for Education” ร่วมสร้างหลักประกันโอกาสทางการศึกษา เพื่อสนับสนุนช่วยเหลือเด็กในภาวะวิกฤตและป้องกันการหลุดออกจากระบบการศึกษาอย่างตรงจุดและยั่งยืน โดยบริษัทมุ่งมั่นที่จะเป็นส่วนหนึ่งในการแก้ปัญหาด้านความเหลื่อมล้ำทางการศึกษา สนับสนุนเด็กและเยาวชนกลุ่มที่ขาดโอกาสทางการศึกษาให้สามารถเข้าถึงองค์ความรู้ ระบบการเรียนการสอนที่มีคุณภาพ และมีความเหมาะสมกับโลกยุคดิจิทัล

“ที่ผ่านมาเราได้สนับสนุนคอมพิวเตอร์โน้ตบุ๊ก อุปกรณ์การเรียนรู้ รวมไปถึงอุปกรณ์กีฬา โดยมี กสศ. ช่วยชี้เป้าโรงเรียน ตชด. ที่ขาดแคลนเพื่อให้เราสนับสนุนได้อย่างตรงจุด ครอบคลุมพื้นที่ห่างไกลและกลุ่มเปราะบาง ในปี 2563 เราได้ลงพื้นที่โรงเรียน ตชด.อินทรีอาสา (บ้านปาเกอะญอ) จังหวัดเพชรบุรี เพื่อมอบทุนการศึกษา 100 ทุน อุปกรณ์กีฬา เครื่องเขียน เครื่องคอมพิวเตอร์โน้ตบุ๊กจำนวน 20 เครื่องให้กับโรงเรียน และในเดือนกุมภาพันธ์ 2566 ที่ผ่านมา เราได้กลับไปโรงเรียนอีกครั้งเพื่อไปตรวจเช็ค ซ่อมบำรุงเครื่องคอมพิวเตอร์โน้ตบุ๊กที่ได้ให้ไป และแนะนำให้ความรู้แก่คุณครูเรื่องการดูแลรักษาเครื่องคอมพิวเตอร์ พร้อมทั้งเลี้ยงอาหารกลางวัน มอบอุปกรณ์เครื่องเขียน เครื่องอุปโภคบริโภค จัดกิจกรรมสันทนาการ และเล่นกีฬาร่วมกับน้อง ๆ นักเรียน และคุณครูอีกด้วย”

ประธานเจ้าหน้าที่บริหารบริษัท เคพีเอ็มจี ประเทศไทย เมียนมาร์ และลาว กล่าวต่อไปว่า ความน่ารักของเด็ก ๆ ที่โรงเรียน ตชด. ได้สร้างความประทับใจให้กับคณะเคพีเอ็มจีเป็นอย่างมาก  โดยในโอกาสเดียวกันนั้น ได้มอบเงินสนับสนุนการปรับปรุงอาคารของโรงเรียนให้เป็นห้องคอมพิวเตอร์เพื่อส่งเสริมการเรียนการสอนอีกด้วย อย่างไรก็ตาม การมอบเครื่องคอมพิวเตอร์โน้ตบุ๊กให้กับโรงเรียน ตชด. เป็นความตั้งใจที่ได้ดำเนินการมาตั้งแต่ปี 2565 โดยได้มอบเครื่องคอมพิวเตอร์โน้ตบุ๊กจำนวน 100 เครื่อง เพื่อสนับสนุนโครงการ Q-Info : ระบบข้อมูลสารสนเทศเพื่อการพัฒนาคุณภาพการศึกษา และแผนกไอทีของเคพีเอ็มจี ยังได้จัดอบรมให้ความรู้ในการดูแลรักษาคอมพิวเตอร์ การแก้ไขปัญหาคอมพิวเตอร์เบื้องต้น และความปลอดภัยทางไซเบอร์ เพื่อให้คุณครูแอดมินที่ได้รับคอมพิวเตอร์โน้ตบุ๊กมีความรู้และทักษะ สามารถแก้ไขปัญหาการใช้งานเบื้องต้นได้เอง

ดร.ไกรยส ภัทราวาท ผู้จัดการกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา กล่าวว่า หัวใจสำคัญในการขับเคลื่อนงานปฏิรูปการศึกษาอยู่ที่องค์ประกอบหลายด้าน แต่ที่สำคัญที่สุดก็คือการสร้างโอกาสให้ครูในหน่วยจัดการศึกษาทุกสังกัด โดยเฉพาะในพื้นที่ห่างไกลให้สามารถเข้าถึงเทคโนโลยีการเรียนรู้ใหม่ ๆ เพื่อนำมาเป็นกลไกสำหรับเพิ่มโอกาส เพิ่มประสิทธิภาพในการเรียนรู้ของเด็กและเยาวชนให้เข้าถึงการเรียนรู้อย่างครอบคลุมการพัฒนาศักยภาพทุนมนุษย์  เกิดการเรียนรู้แบบยืดหยุ่น และนำไปจัดการการเรียนรู้ระดับพื้นที่เพื่อแก้ไขปัญหาความเหลื่อมล้ำทางการศึกษาให้แก่เด็กเยาวชนในพื้นที่ได้

“แรงสนับสนุนจากภาคเอกชนที่มีวิสัยทัศน์และสนับสนุนการพัฒนาศักยภาพครูโรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดน อยากเห็นความเปลี่ยนแปลงและลดความเหลื่อมล้ำ ถือเป็นแนวร่วมสำคัญที่จะสร้างความเปลี่ยนแปลงให้เกิดขึ้นที่ตัวเด็กในพื้นที่ห่างไกล และเป็นหลักประกันว่าความสำเร็จในการลดความเหลื่อมล้ำทางการศึกษานั้น สามารถเกิดขึ้นได้ในอนาคตอันใกล้นี้”

พลตำรวจตรี ยงเกียรติ มนปราณีต รองผู้บัญชาการตำรวจตระเวนชายแดน กล่าวขอบคุณเคพีเอ็มจี และ กสศ. ที่มองเห็นและเอาใจใส่นักศึกษาทุนครูตำรวจตระเวนชายแดนให้มีโอกาสเข้าถึงความรู้และนวัตกรรมด้านการศึกษา อันเป็นปัจจัยในการพัฒนาความก้าวหน้าในการพัฒนาบุคลากรเพื่อนำเทคโนโลยีกลับไปใช้ในการดูแลลูกศิษย์ เพื่อให้เด็กในพื้นที่ห่างไกลเหล่านั้นมีโอกาสอยู่ในการศึกษาเพิ่มขึ้น แล้วเมื่อเด็ก ๆ ได้รับการศึกษาที่ดี วันหนึ่งพวกเขาก็จะมีพลังในการเปลี่ยนแปลงชีวิตตนเอง และกลายเป็นกำลังสำคัญในการพัฒนาประเทศต่อไปในอนาคต

ทั้งนี้ เครื่องคอมพิวเตอร์โน้ตบุ๊กที่ได้รับการสนับสนุนครั้งนี้ จะถูกส่งมอบให้กับนักศึกษาทุนครูตำรวจตระเวนชายแดน รุ่นที่ 1 ปีการศึกษา 2565 ในพื้นที่ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ (มหาวิทยาลัยราชภัฏอุดรธานี) จำนวน 30 คน รวม 20 โรงเรียน และพื้นที่ภาคใต้ (มหาวิทยาลัยทักษิณ) จำนวน 29 คน รวม 14 โรงเรียน

The post KPMG ประเทศไทย มอบคอมพิวเตอร์โน้ตบุ๊ก 100 เครื่องให้นักศึกษาทุนครูตำรวจตระเวนชายแดน จับมือ กสศ. สานต่อการสร้างโอกาสทางการศึกษา first appeared on กสศ..

เวทีนี้เป็นการแลกเปลี่ยนการทำงาน ‘การจัดการศึกษาเชิงพื้นที่’ หรือ ‘Area-Based Education (ABE)’ ของ 12 จังหวัดนำร่อง ได้แก่ แม่ฮ่องสอน พะเยา ลำปาง สุโขทัย พิษณุโลก ขอนแก่น สุรินทร์ สมุทรสงคราม ระยอง สุราษฎร์ธานี สงขลา และปัตตานี ร่วมกับองค์กรภาคีเครือข่ายจากทั่วประเทศ เพื่อสร้างแนวทางการดำเนินงานและกลไกการจัดการศึกษาในระดับจังหวัด หรือระดับพื้นที่ นอกจากนี้มีการแลกเปลี่ยนที่นำไปสู่แนวทางขยายขอบเขตการสนับสนุนของ กสศ. เพื่อขับเคลื่อนงานในพื้นที่ พร้อมสำรวจความต้องการในการหนุนเสริมเพื่อการพัฒนากลไก ให้สามารถยกระดับการดำเนินงานที่มีประสิทธิภาพ ก่อนก้าวไปสู่การขยายผลความสำเร็จจากตัวแบบไปยังพื้นที่อื่น ๆ

ดร.กฤษณพงศ์ กีรติกร ประธานอนุกรรมการโครงการจัดการศึกษาเชิงพื้นที่เพื่อลดความเหลื่อมล้ำ กสศ. กล่าวว่า การทำงาน Area-Based Education หรือ ABE คือการร้อยเครือข่ายเพื่อขยายการทำงานลดความเหลื่อมล้ำทางการศึกษาให้ครอบคลุมทุกกลุ่มเป้าหมาย คณะทำงานต้องเห็นภาพใหญ่ของระบบ และสามารถประเมินความต้องการกำลังคนในอนาคต กลไกที่นำไปถึงความสำเร็จได้คือการหาวิธีให้กลุ่มเป้าหมายเข้าถึงการเรียนรู้ที่มีคุณภาพทั้งการศึกษากระแสหลัก และการศึกษาทางเลือก มองความสำเร็จว่าผู้ที่ผ่านกระบวนการต้องยืนหยัดด้วยตนเองได้ในระยะยาว

“การจัดการศึกษาเชิงพื้นที่จะเอื้อให้เกิดการทำงานที่หลากหลาย เป็นระบบจากล่างขึ้นบน มีเส้นทางใหม่ ๆ ของการเรียนรู้ทั้งสายสามัญและสายอาชีพ มีการสื่อสารทำงานกับผู้ปกครอง ซึ่งท้องถิ่นคือกำนัน ผู้ใหญ่บ้าน อสม. ครู กศน. จะมีความใกล้ชิดและเป็นสะพานเชื่อมไปถึงคนกลุ่มต่าง ๆ ที่อยู่ในพื้นที่ให้เห็นความสำคัญและลงมือช่วยกัน ABE เป็นโมเดลการทำงานที่จะทำให้หลุดพ้นจากการทำงานแบบเดิม ซึ่งท้องถิ่นต้องพึ่งพิงนโยบายจากส่วนกลาง หรือบนลงล่าง มาสู่การส่งต่องานกันในระนาบล่างสู่ล่าง เป็นต้นทางของนวัตกรรมด้านการศึกษาใหม่ ๆ ที่เน้นการดูแลการศึกษาและพัฒนาตนเองตามช่วงชีวิต เพราะหากเราคลี่ออกมาได้ว่า มีทุนและมีเส้นทางอยู่ตรงไหนบ้าง เมื่อเด็กติดขัดมีปัญหา หรือเรียนจบในแต่ละช่วงชั้นแล้ว เขาจะมีพื้นที่รองรับ เข้าถึงความช่วยเหลือ และมีเส้นทางเชื่อมต่อไปจนเต็มความสามารถที่มีอยู่ และกลายเป็นประชากรที่พึ่งพิงตนเองได้ในอนาคต” ดร.กฤษณพงศ์ กล่าว

ศาสตราจารย์วุฒิสาร ตันไชย รองประธานอนุกรรมการจัดการศึกษาเชิงพื้นที่เพื่อลดความเหลื่อมล้ำ กสศ. กล่าวว่า การใช้พื้นที่เป็นฐานจุดระเบิดการทำงานจากภายใน สิ่งที่จะเกิดขึ้นในภาพใหญ่คือ ต้นแบบจากภูมิสังคมซึ่งมีความแตกต่าง ทั้งกลุ่มเป้าหมาย สภาพปัญหา คนทำงาน ทุนทรัพยากร ข้อดีคืองานสามารถเริ่มได้จากทุกที่และทุกวิธีการ ไม่จำเป็นต้องรอหนังสือสั่งการ ไม่มีแนวทางปฏิบัติเป็นกรอบกำหนด ซึ่งจะเกิดการพัฒนาองค์ความรู้ในเชิงลึกที่ซับซ้อนและกว้างออกไปยิ่งขึ้น

“เป้าหมายของการแก้ปัญหาความเหลื่อมล้ำไม่ใช่ทำให้ทุกที่ทุกคนได้เท่ากัน แต่คือต้องลดช่องว่างให้แคบลงโดยยกระดับการเข้าถึงโอกาสพัฒนาความสามารถของคนแต่ละคน สำคัญคือการค้นหากลุ่มเป้าหมายในเชิงลึก เชื่อมโยงให้ได้ว่าเมื่อพบแล้วจะนำเข้าสู่กระบวนการพัฒนาอย่างไร อย่าลืมว่าในการทำงานบนฐานความคิดว่าจะไม่มีใครถูกทิ้งให้ตกขบวนรถไฟแห่งโอกาส ยังมีคนจำนวนหนึ่งที่เขาไม่รู้เลยว่าสถานีขึ้นรถไฟขบวนนี้อยู่ตรงไหน ฉะนั้นการค้นหาแบบมุ่งเป้า (targeting) ด้วยฐานข้อมูลจึงสำคัญ เพราะรายละเอียดปัญหาที่ระบุไว้เป็นรายคนจะทำให้คณะทำงานสามารถพบตัวกลุ่มเป้าหมายที่เผชิญวิกฤตรุนแรงได้รวดเร็ว และช่วยเหลือได้ทันท่วงที ส่วนต่อจากนั้นคือการผสานข้อมูลจากคนในพื้นที่ เพื่อออกแบบการเชื่อมโยงส่งต่อที่ไม่ใช่เพียงการสงเคราะห์ชั่วคราว” ศาสตราจารย์วุฒิสาร กล่าว

ศาสตราจารย์วุฒิสาร กล่าวว่า ประสบการณ์ทำงานในแต่ละจังหวัดต้นแบบ แสดงให้เห็นว่าการทำงานที่ประสบความสำเร็จอาจมีรูปแบบที่ไม่เหมือนกัน การได้มาแลกเปลี่ยนรับฟัง จึงเหมือนกับได้ดูการประกอบจิ๊กซอว์ของการทำงานลดความเหลื่อมล้ำ ว่าแต่ละแห่งเข้าถึงกลุ่มเป้าหมายและเชื่อมการทำงานในระดับพื้นที่หรือระดับจังหวัดอย่างไร แล้วเมื่อย่อขนาดพื้นที่ให้เล็กลง เราจะมีเลนส์ที่ขยายโจทย์งานให้เห็นชัดขึ้น และสามารถสร้างความตระหนักรู้ให้สังคมในพื้นที่ยอมรับวิกฤตของสภาพปัญหาจริง อันเป็นปัญหาสำคัญและเร่งด่วนที่ทุกคนต้องร่วมมือกันแก้ไข

นายพัฒนะพงษ์ สุขมะดัน ผู้ช่วยผู้จัดการกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา กล่าวว่า การจัดการศึกษาเชิงพื้นที่เพื่อลดความเหลื่อมล้ำ Area-Based Education หรือ ABE เป็นจุดเริ่มต้นของการแสดงความตั้งใจในการทำงานจากพื้นที่เล็ก ๆ ด้วยความพร้อมและต้นทุนที่มี เพื่อให้เด็กเยาวชนทุกคนไม่เพียงเข้าถึงโอกาสการเรียนรู้จนจบการศึกษาภาคบังคับ แต่คือการผลักดันให้ทุนทรัพยากรมนุษย์ทุกกลุ่ม ได้มีลู่ทางพัฒนาตนเองไปถึงศักยภาพสูงสุดของตนเอง

จากการดำเนินโครงการ ‘พาน้องกลับมาเรียน’ ระบุว่า ประเทศไทยมีเด็กเยาวชนไทยกว่า 2 แสนคนที่หลุดจากระบบการศึกษา ในจำนวนนี้มี 8,618 คน ที่ยังไม่สามารถติดตามกลับมาได้ ทั้งยังมีเด็กยากจนด้อยโอกาสที่เผชิญภาวะเสี่ยงหลุดจากระบบการศึกษา 1.9 ล้านคน และผลกระทบจากสถานการณ์โควิด-19 ยังทำให้มีเด็กนักเรียนยากจนเพิ่มขึ้นอีกราว 3 แสนคน เป็นที่มาของการที่ กสศ. และภาคีเครือข่ายด้านการศึกษา มองถึงการแก้ปัญหาเร่งด่วน โดยเร่งช่วยเหลือกลุ่มเป้าหมายที่มีฐานะยากจนกลุ่ม 15% ล่างสุดของประเทศ ตั้งแต่ระดับปฐมวัยถึงอายุ 25 ปี จำนวน 2.8 ล้านคน ผ่านโครงการการจัดการศึกษาเชิงพื้นที่เพื่อลดความเหลื่อมล้ำ ด้วยแนวทางการทำงานบูรณาการเชิงพื้นที่บนฐานความเชื่อว่า การมีส่วนร่วมของคนในพื้นที่คือ ‘หัวใจ’ ของการทำงาน เพราะ “ไม่มีใครจะเข้าใจบริบทปัญหาได้ดีเท่ากับคนในพื้นที่เอง” จนเกิดโมเดลการย่อส่วนการทำงานระดับจังหวัดลงไปสู่ระดับพื้นที่ ซึ่งมีตัวอย่างความสำเร็จเกิดขึ้นแล้ว

ผู้ช่วยผู้จัดการ กสศ. กล่าวว่า การทำงาน ABE ใน 12 จังหวัดนำร่อง คือตัวแบบการสร้างเครือข่ายความร่วมมือของภาครัฐ เอกชน องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ภาคประชาสังคม ภาควิชาการ และบุคลากรอาสาสมัคร โดย กสศ. มีหน้าที่สนับสนุนเครื่องมือและเชื่อมต่อทรัพยากรทั้งภายในจังหวัด ร่วมกับทรัพยากรการทำงานของ กสศ. ตั้งแต่ระบบคัดกรองนักเรียนยากจน เพื่อชี้เป้านักเรียนยากจนที่เสี่ยงหลุดจากการศึกษาภาคบังคับ พร้อมกับสนับสนุน ‘ทุนเสมอภาค’ และติดตามพัฒนาการทางร่างกายและการศึกษา ทั้งนี้ข้อมูลระบบปัจจัยพื้นฐานนักเรียนยากจน จะใช้ในการส่งต่อเด็กระหว่างช่วงชั้นเพื่อสร้างระบบ ‘หลักประกันโอกาสทางการศึกษา’ ในระยะยาวสำหรับเด็กเยาวชนทุกช่วงอายุ ผ่านโครงการต่าง ๆ ของ กสศ. ได้แก่

โครงการโรงเรียนพัฒนาตนเองทั้งระบบ(TSQP) ร่วมกับโรงเรียนขนาดกลางหว่า 700 แห่งทั่วประเทศ เพื่อสร้างโมเดลการพัฒนาครูและโรงเรียนที่อยู่ในเมืองกับในพื้นที่ชนบทห่างไกล ให้มีคุณภาพทัดเทียมกัน       

โครงการครูรัก(ษ์)ถิ่น ทำงานกับพื้นที่ที่ขาดแคลนครู ผลิตครูนักพัฒนาชุมชนรุ่นใหม่ปีละ 300 คน ติดต่อกัน 5 ปี รวม 1,500 คน เข้ารับทุนเข้าเรียนครุศาสตร์ศึกษาศาสตร์ในสถาบันอุดมศึกษา เพื่อกลับไปบรรจุที่โรงเรียนพื้นที่ห่างไกลซึ่งขาดแคลนครูในชุมชนของตนเอง

โครงการทุนนวัตกรรมสายอาชีพชั้นสูง ที่มุ่งสร้างโอกาสให้เยาวชนที่มีแนวโน้มหลุดออกจากระบบการศึกษาหลังเรียนจบภาคบังคับ ให้มีโอกาสได้เรียนต่อสายอาชีวศึกษา ในสาขาที่ตอบโจทย์ความต้องการแรงงานและการพัฒนาประเทศ ส่วนเยาวชนที่ยากจนด้อยโอกาสแต่มีศักยภาพ กสศ. มีทุนพระกนิษฐาสัมมาชีพ ส่งต่อนักศึกษาสายอาชีพ ให้เรียนถึงระดับสูงสุดตามความสามารถในระดับปริญญาตรี ปริญญาโท และปริญญาเอก

ส่วนเยาวชนที่หลุดจากระบบการศึกษาไปแล้ว กสศ. มีโครงการส่งเสริมโอกาสทางการเรียนรู้ และพัฒนาทักษะเยาวชนและแรงงานนอกระบบ โดยสร้างนวัตกรรมการจัดการเรียนรู้แบบใหม่ออกแบบการจัดการศึกษาที่ใช้ชุมชนเป็นฐาน ดึงทุนทรัพยากร ทุนภูมิปัญญา ทุนสังคมและเศรษฐกิจ มาออกแบบหลักสูตรให้สอดคล้องกับการพัฒนาทักษะแรงงาน และการเป็นผู้ประกอบการในพื้นที่

“ปี 2565 ที่ผ่านมา โครงการต่าง ๆ ของ กสศ. ได้ทำงานประสานส่งต่อแบ่งปันข้อมูลระหว่างกัน และช่วยเหลือกลุ่มผู้ด้อยโอกาสได้กว่า 1,307,152 คน ซึ่งก้าวต่อไปคือ กสศ. จะผนึกกำลังทั้งภายในและการทำงานร่วมกับภาคีเครือข่าย เชื่อมโยงการส่งต่อดูแลสุดทาง ให้สามารถช่วยเหลือเด็กเยาวชนทั้งที่อยู่ในและนอกระบบ ป้องกันเด็กหลุดการศึกษาและประคองเด็กที่จบการศึกษาแต่ละช่วงชั้นให้ไปต่อได้ในการศึกษาระดับสูงขึ้น รวมถึงการส่งต่อให้หน่วยงานอื่นที่ไม่ใช่ภารกิจของ กสศ. โดยตรง ซึ่งตรงนี้ทุนการทำงานที่กระจายในพื้นที่ต่าง ๆ จะเป็นเครื่องมือสำคัญที่นำไปสู่ความสำเร็จ”  นายพัฒนะพงษ์ กล่าว

ผู้ช่วยผู้จัดการ กสศ. กล่าวต่อไปว่า เวทีแลกเปลี่ยนเรียนรู้ ‘บูรณาการเชิงพื้นที่ คำตอบของการลดความเหลื่อมล้ำทางการศึกษา’ จะจัดขึ้นทุกสองเดือน โดยเวียนนำเสนอกระบวนการต้นแบบของแต่ละจังหวัด ซึ่งในครั้งนี้มีแนวทางการทำงานที่น่าสนใจจากจังหวัดขอนแก่น และจังหวัดพะเยา มาเล่าประสบการณ์การจัดการศึกษาที่แตกต่างกัน

โดยขอนแก่น เป็นจังหวัดที่เดินหน้านโยบาย ‘เมืองไม่ทิ้งเด็ก’ บูรณาการ 4 กระทรวงหลัก ได้แก่ ศึกษาธิการจังหวัด สาธารณสุขจังหวัด องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น และสำนักงานพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ สะท้อนเบื้องหลังความสำเร็จในการแก้ปัญหาจากต้นทุนภายในและการทำงานที่ชัดเจน มีการติดตามปัญหาของเด็กเป็นรายคน และมีชมรมกำนันผู้ใหญ่บ้าน มีกลุ่มจิตอาสาทำงานประสานส่งต่อกลุ่มเป้าหมายข้ามหน่วยงานตั้งแต่พื้นที่จนถึงจังหวัด เน้นความยืดหยุ่น รวดเร็ว และไม่เป็นทางการ มีเป้าหมายคือแก้ปัญหาให้เด็กเร็วที่สุด

ขณะที่พะเยา ทำงานในโจทย์ที่ซับซ้อนกับเด็กเยาวชนกลุ่มผู้พิการทั้งในและนอกระบบ โดยมุ่งสานต่อภารกิจ ‘เมืองแห่งการเรียนรู้ (Learning City)’ โดยองค์การยูเนสโก พัฒนาการเรียนรู้ที่ครอบคลุมกลุ่มเป้าหมายทุกกลุ่ม โดยมุ่งลดการเข้าไม่ถึงการเรียนรู้ สวัสดิการ และการบริการสุขภาพ ผ่านการแลกเปลี่ยนทุนทรัพยากรและการทำงานระหว่างหน่วยงาน อาทิ อบจ. กศน. ศูนย์การศึกษาพิเศษ ร่วมสร้างแหล่งเรียนรู้ 26 แห่งในอำเภอต่าง ๆ ซึ่งผู้เรียนสามารถเก็บหน่วยกิต รับประกาศนียบัตร และศึกษาต่อที่มหาวิทยาลัยพะเยาได้ นอกจากนี้ยังมีนวัตกรรมเพื่อสังคม นำภาคเอกชน กลุ่มวิสาหกิจชุมชน มาร่วมคัดกรองเด็กจากศูนย์การศึกษาพิเศษ นำเข้าสู่กระบวนการเรียนรู้ฝึกทักษะอาชีพ และรับเข้าทำงานเป็นลำดับ

The post 12 จังหวัดต้นแบบ ‘การศึกษาเชิงพื้นที่’ นำทางลุยงานแนวราบ ‘ล่างสู่ล่าง’ สร้างเครือข่ายจังหวัดลงลึกชุมชน first appeared on กสศ..

นายตวง อันทะไชย ประธานคณะกรรมาธิการการศึกษาและการกีฬา วุฒิสภา กล่าวว่า การทำงานของ กสศ. ที่ทดลองเหนี่ยวนำความร่วมมือทุกภาคส่วนเพื่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลงเชิงระบบถือว่าทำได้ดี ค้นหาวิธีการส่งเสริมการศึกษาในโครงการที่มีขนาดใหญ่ หากยึดเป็นหลักทำงานในปีถัดไปจะเป็นประโยชน์ทั้งในด้านลดความเหลื่อมล้ำทางการศึกษาและวิถีชีวิตของผู้คนอย่างยั่งยืน ด้วยการสร้างฐานดำเนินงานร่วมกับภาคีปฏิรูปการศึกษาทั้งในระดับพื้นที่และระดับประเทศ เพราะความสำเร็จของ กสศ. ไม่ได้เป็นเพราะว่าได้เงินทุนจำนวนมากจากรัฐบาล แต่หมายถึงการดึงความร่วมมือจากผู้คนเข้ามามีส่วนร่วม ปีที่ผ่านมาเป็น ‘ปีแห่งความร่วมมือ’ ที่มี 16 องค์กรและมูลนิธิรวมกันเป็นเครือข่ายการทำงานที่ก้าวหน้าจากปีก่อน ๆ อย่างไรก็ตาม ภาคีต้องขยายขนาดขึ้น เพราะโลกใบใหม่ของเด็กเยาวชนไม่เหมือนเดิม จึงจำเป็นต้องมีหุ้นส่วนเข้ามาสนับสนุนช่วยสร้างแพลตฟอร์มใหม่ ๆ

“ข้อเสนอแนะคือ เราจำเป็นต้องพูดถึงงบประมาณการทำวิจัยและนวัตกรรมในอนาคต โดยปี 2564 มีตัวเลข 287 ล้านบาท คำถามคือเป็นงบประมาณในการวิจัยพัฒนาระบบเพื่อยกระดับข้อมูลสำหรับการศึกษา ที่พอสำหรับเด็กเยาวชนยากจนและคนยากไร้ในการพัฒนาตนเองได้หรือไม่ เพราะการลดความเหลื่อมล้ำที่ยั่งยืนต้องผลักดันให้กลุ่มเป้าหมายทำมาหากินได้ กสศ. จะต้องเป็นแกนหลักในการชักชวนภาคีเข้ามาช่วยให้เด็กเยาวชนและประชาชนทั่วไปได้พึ่งพาตนเอง อีกประการคือในโลกใบใหม่ เด็กเยาวชนไม่ได้มุ่งเป้าที่ใบปริญญาอีกต่อไป การศึกษาทางเลือกจึงควรเป็นแก่นใหญ่ของการศึกษาเพื่ออนาคต ประการสำคัญคือ กสศ. ต้องนำคนเหล่านี้ออกมาพัฒนาศักยภาพและพึ่งพาตนเองได้อย่างยั่งยืน” นายตวง กล่าว  

นายฉวีรัตน์ เกษตรสุนทร สมาชิกวุฒิสภา กล่าวว่า การดำเนินงานย่างเข้าปีที่ 5 ของ กสศ. ได้มุ่งสู่เป้าหมายลดความเหลื่อมล้ำทางการศึกษา และมีส่วนร่วมในการพัฒนาระบบการศึกษาให้ขยายวงกว้างออกไป ขอแสดงความชื่นชมว่าทุกโครงการที่ กสศ. สนับสนุนมีความสำคัญและแก้ไขปัญหาได้ดี อาทิ การสร้างสถาบันต้นแบบผลิตและพัฒนาครูผ่านโครงการ ‘ครูรัก(ษ์)ถิ่น’ ซึ่งขยายวงกว้างไปยังสถาบัน 553 แห่ง กระจายทั่วประเทศใน 53 จังหวัด รายงานชี้ให้เห็นชัดเจนว่าด้วยงบประมาณจำกัดในปี 2564 ผลงานของ กสศ. ถือว่าเกินคุ้มจากทุนตั้งต้น ด้วยการออกแบบเครื่องมือที่สนับสนุนการบูรณาการข้อมูลเด็กและเยาวชนผู้ขาดแคลนทุนทรัพย์และด้อยโอกาส โดยแสดงสถานการณ์ความเหลื่อมล้ำได้อย่างชัดเจน และสามารถนำไปต่อยอดทำงานบูรณาการร่วมกับองค์การยูนิเซฟ ประเทศไทย ส่งผลให้เกิดการจัดสรรเงินอุดหนุนรายหัวสำหรับโรงเรียนในพื้นที่ทุรกันดารห่างไกล และสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาได้นำไปทดลองใช้ในพื้นที่นวัตกรรมทางการศึกษาในปี 2565 มาแล้ว ขอเป็นกำลังใจและอยากให้ กสศ. ทำผลงานให้ดีต่อเนื่องไป 

ศ.นิสดารก์ เวชยานนท์ สมาชิกวุฒิสภา กล่าวว่า บทบาทของ กสศ. คือการเป็น ‘ตัวเร่ง’ (Catalyst) ในการกระตุ้นการทำงานของภาคส่วนอื่น ๆ เพื่อลดการใช้งบประมาณที่ไม่มีประสิทธิภาพของหน่วยงานต่าง ๆ อย่างไรก็ตาม มีคำถามถึง กสศ. เกี่ยวกับการทำงานฟื้นฟูการศึกษาจากสถานการณ์โควิด-19 ว่า เมื่อนำเด็กกลับเข้าสู่ระบบการศึกษาได้แล้ว จะดำเนินการต่ออย่างไรให้ได้ทั้งเชิงปริมาณและคุณภาพ ซึ่งจะถือว่าเป็นการลงทุนทรัพยากรมนุษย์ที่คุ้มค่า ดังนั้น กสศ. ต้องผลักดันด้านนโยบายให้สำเร็จ เพื่อให้งบลงทุนของประเทศถูกนำไปใช้ในบริบทที่ควรจะเป็น นอกจากนี้ยังมีคำถามเกี่ยวกับบทบาทของ กสศ. ใน พ.ร.บ.การศึกษาแห่งชาติฉบับใหม่ ว่าจะทำงานกับเด็กและเยาวชนอย่างไร และประเด็น All for Education กสศ. จะผลักดันอย่างไรให้หน่วยงานทุกภาคส่วนตระหนักว่าเป็นหน้าที่ในการทำงานด้านการศึกษา หรือเปิดพื้นที่ให้ผู้ปกครองเข้าไปมีส่วนร่วมกับการศึกษามากขึ้น เพราะการศึกษาไม่สามารถทำเพียงคนเดียวได้   

ผศ.นพ.เฉลิมชัย บุญยะลีพรรณ สมาชิกวุฒิสภา กล่าวว่า จากเนื้อหารายงานประจำปีของ กสศ. ถือว่าน่าพอใจ ด้วยการทำงานภายใต้ทรัพยากรอันจำกัด แต่ถ้ามองที่โจทย์ของการปฏิรูปวงการศึกษา การพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ เพิ่มความเสมอภาคและลดความเหลื่อมล้ำ ถือว่ายังมี ‘GAP’ หรือช่องว่างอยู่พอควร ดังนั้นแม้ กสศ. จะทำงานได้ดี ก็ยังต้องบอกว่าขอให้อดทนทำงานอย่างหนักต่อไป เพื่อประเทศจะได้มีเด็กเยาวชนอย่างน้อยที่สุดในกลุ่มยากจนพิเศษ ได้มีโอกาส มีความหวังในชีวิต และได้พัฒนาตนเองเพื่อไม่เป็นภาระต่อสังคม ไม่ต้องพึ่งพารัฐ โดยใช้การศึกษาเป็นเครื่องมือในการพัฒนา ดังนั้นถ้า กสศ. ได้รับการสนับสนุนจากภาครัฐและภาคีเครือข่าย ผลระยะยาวที่คาดการณ์ตามงานวิชาการ คือเงินหนึ่งบาทที่ลงทุนจะได้ผลตอบแทนอย่างน้อย 7-8 บาท ตลอดช่วงชีวิตการทำงานของกลุ่มเป้าหมาย ผลดังกล่าวนี้จะทำให้รัฐบาลลดงบประมาณการประชาสงเคราะห์ลงได้ เพราะคนยากจนจะลดจำนวนลงด้วยโอกาสทางการศึกษาและการพัฒนาตนเอง

“สมาชิกวุฒิสภาได้มีข้อเรียกร้องสองส่วนถึงรัฐบาลและสำนักงบประมาณ และเรียกร้องต่อ กสศ. จากการที่มีตัวเลขผู้บริจาคในปี 64 เพิ่มขึ้น 100% คือ 40 ล้านบาทเป็นเรื่องสมควรชื่นชม กสศ. และให้กำลังใจต่อไป อย่างไรก็ตามเงินจำนวนนี้ยังน้อยเกินไปเมื่อมองในขอบเขตการทำงานกับเด็ก 4 ล้านคน ในส่วนแรกจึงขอเรียกร้องให้จัดสรรงบกองทุนรายปีจำนวน 5% ของงบประมาณกระทรวงศึกษาธิการทั้งหมด หรืองบ 100 บาทที่ใช้อยู่ทุกปี คือจาก 5 แสนล้านบาท เราต้องการเพียง 5 บาท หรือ 25,000 ล้านบาท เพื่อทำให้เด็ก 4 ล้านคนมีโอกาสในชีวิต เป็นคนไทยที่มีคุณภาพ ส่วนข้อเรียกร้องที่สอง กสศ. จำเป็นต้องหานวัตกรรมเพิ่มเติมไม่หยุดยั้ง ในการทำให้ทรัพยากรเพียงพอช่วยเด็กยากจนพิเศษและเด็กยากจนธรรมดามากขึ้น” ผศ.นพ.เฉลิมชัยกล่าว    

นายเฉลา พวงมาลัย สมาชิกวุฒิสภา เสนอให้รัฐบาลสนับสนุน กสศ. ด้วยการจัดสรรงบประมาณสอดรับยุทธศาสตร์ชาติเรื่องการปฏิรูปการศึกษา โดยกล่าวว่า กสศ. เป็นหน่วยงานที่ทำงานด้วยบุคลากรจำนวนน้อยแต่มีประสิทธิภาพ มีการลงพื้นที่ติดตามโรงเรียนทั่วประเทศ นอกจากนี้ กสศ. ยังจัดกิจกรรมช่วยเหลือด้านการศึกษาและช่วยให้นักเรียนนักศึกษามีรายได้ ถือว่าทำงานได้ดีเยี่ยม แสดงให้เห็นว่ารัฐบาลเดินมาถูกทางในการแก้ปัญหาในส่วนนี้ และกระทรวงศึกษาธิการ กระทรวงมหาดไทย กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์  กระทรวงสาธารณสุข กระทรวงการคลัง ต้องเชื่อมโยงข้อมูลกลุ่มเป้าหมายกว่า 4 ล้านคนให้ได้ เพราะการศึกษาลงทุนกับการศึกษาไม่ใช่เรื่องสูญเปล่า แต่จะทำให้นักเรียนมีงานทำ มีรายได้ สุดท้ายขอขอบคุณคณะทำงาน กสศ. ที่ตั้งใจทำงานอย่างจริงจังเพื่อช่วยเหลือชาติบ้านเมืองในด้านการศึกษาอย่างแท้จริง

ทั้งนี้ ดร.ไกรยส ภัทราวาท ผู้จัดการกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา ได้ตอบข้อซักถามต่อวุฒิสภาว่า สำหรับปีงบประมาณ 2567 คณะรัฐมนตรีมีมติเห็นชอบตามที่คณะกรรมการบริหาร กสศ. เสนอที่กรอบงบประมาณ 7.9 พันล้านบาท แต่ขั้นตอนต่อไปจะมีการปรับลดหรือไม่อยู่ระหว่างการพิจารณาของสำนักงบประมาณ อย่างไรก็ตาม กสศ. ยังคงเหนี่ยวนำความร่วมมือทุกภาคส่วน เช่น ระดมทุนบริจาค ประสานสำนักงานสลากกินแบ่งรัฐบาลตามที่ระบุไว้ใน พ.ร.บ.กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา มาตรา 6 ว่า สามารถรับงบประมาณสนับสนุนตรงนี้ได้

โดยประเด็นที่มีคำแนะนำจากสมาชิกวุฒิสภา กสศ. ได้ดำเนินการอย่างต่อเนื่องโดยเฉพาะเรื่องการศึกษาทางเลือก และการวิจัยพัฒนานวัตกรรมที่มุ่งจัดทำข้อเสนอเชิงนโยบายสร้างความเสมอภาคทางการศึกษา เช่น  การจัดสรรงบประมาณ ซึ่งปัจจุบันเป็นการจัดสรรเฉลี่ยรายหัว แต่ กสศ. พบว่า โรงเรียนในพื้นที่ห่างไกลทุรกันดารที่ไม่มีโรงเรียนอื่นในรัศมี 6-10 กิโลเมตร โรงเรียนขนาดเล็ก จำเป็นต้องได้รับการสนับสนุนต่อเนื่อง ด้วยสูตรการจัดสรรงบประมาณที่เหมาะสมตามบริบท โดยขณะนี้ กสศ. มีงานวิจัยร่วมกับกระทรวงศึกษาธิการ ธนาคารโลก และองค์กรที่เกี่ยวข้องอีกหลายหน่วยงาน โดยจะรายงานความคืบหน้าต่อไป

ส่วนประเด็นการสร้างความเสมอภาคทางการศึกษาจากผลกระทบโควิด-19 กสศ.ทำงานเชิงรุกเพื่อป้องการการกลุดออกจากระบบ มีเครื่องมือการฟื้นฟูภาวะถดถอยทางการเรียนรู้ทุกมิติตามแนวคิด All for Education อันเป็นภารกิจสำคัญของ กสศ. ในการทำงานร่วมกับภาคีต่าง ๆ เช่น การฟื้นฟูกล้ามเนื้อมือในเด็กประถมศึกษา เป็นต้น และในส่วน พ.ร.บ.การศึกษาแห่งชาติ ได้ติดตามอย่างต่อเนื่อง คาดว่ากฎหมายฉบับนี้จะสามารถสนับสนุนการทำงานของ กสศ. ต่อไป

The post วุฒิสภารับทราบรายงานประจำปี 2564 ‘กสศ.’ ช่วยเพิ่มโอกาสทางการศึกษา หนุนดึงความร่วมมือทุกภาคส่วนเป็นเครือข่าย All For Education ลุยภารกิจลดความเหลื่อมล้ำ first appeared on กสศ..