กสศ. ขอชวนทุกคนมาร่วมยินดีและติดตามเรื่องราวของเอิร์ท ที่ใช้ดนตรีและการศึกษาเป็นเครื่องมือในการเปลี่ยนแปลงชีวิตใหม่ การเดินทางของเขาได้พิสูจน์ให้เราเห็นว่า ความพยายามไม่เคยไร้ผล และเมื่อได้รับโอกาส ทุกคนยังสามารถทำให้ชีวิตดีขึ้นได้อย่างที่ตั้งใจ

โอกาสเปลี่ยนชีวิต: เส้นทางจากสถานพินิจสู่เวทีแห่งความฝัน

“วันที่ก้าวเท้าเข้าไปที่นั่น ภาพในหัวมันว่างเปล่า มองไม่เห็นอะไรเลย แต่สักพักเราเริ่มคิดว่ามีอะไรที่พอจะทำได้ ผมจึงนึกถึงการร้องเพลงที่ฝึกฝนมาตั้งแต่เด็ก จากนั้นก็ได้โอกาสเข้าประกวด ได้รางวัล แล้วประสบการณ์อีกมากมายก็ตามมา

“ผมว่าเรื่องราวของผมคือภาพสะท้อนความหมายของ ‘โอกาส’ โดยตรง ว่าเมื่อพบสิ่งที่เป็นความหวังเดียวที่มาฉุดให้ผมลุกขึ้นและกล้าที่จะก้าวเดินต่อไป ถ้าไม่มีใครมองเห็น ไม่มีคนรับฟังและเข้าใจ ไม่มีใครให้พื้นที่และยื่นมือเข้ามา …ผมคงไม่มีโอกาสพิสูจน์ว่าตัวเองยังคงมีคุณค่า และเริ่มต้นใหม่ได้”

คำพูดจาก เอิร์ท ในวันขึ้นร้องเพลงบนเวทีมหกรรม All For Education: Education For All ปลุกพลังปวงชนเพื่อเด็กไทยทุกคน ซึ่ง กสศ. จัดขึ้นเมื่อเดือนสิงหาคม 2567 ณ IMPACT Forum เมืองทองธานี ในวันนั้นเขาได้ขึ้นแสดงในฐานะเยาวชนจากสถานพินิจและคุ้มครองเด็กและเยาวชนจังหวัดชลบุรี

ราวครึ่งปีถัดมา กลางเดือนกุมภาพันธ์ 2568 เราพบเอิร์ทอีกครั้งในบทบาทใหม่ เมื่อเจ้าตัวกำลังสาละวนอยู่กับขั้นตอนการรายงานตัวเป็นนักศึกษาชั้นปี 1 ของคณะดนตรีและการแสดง มหาวิทยาลัยบูรพา ในปีการศึกษา 2568

เรากำลังเข้าสู่เรื่องราวของ ‘ดนตรี’ และ ‘ผู้คน’ ที่เข้ามาเปลี่ยนแปลงชีวิตของเอิร์ท จากวันที่เคยสิ้นหวัง สู่เส้นทางฝันในรั้วมหาวิทยาลัย ซึ่งเอิร์ทบอกว่า “ถึงตรงนี้แล้วทำได้อย่างเดียวคือเต็มที่ที่สุด เพราะถ้ามันเป็นโอกาสเดียวของชีวิต ก็อยากจะใส่ให้สุดความสามารถ”

ถ้าไม่ทุ่มสุดตัว ก็ต้องแบกความเสียใจต่อไปอีกนาน

บริเวณหน้าอาคารสำนักงานอธิการบดี มหาวิทยาลัยบูรพา ในช่วงเที่ยงวันที่ฝนเพิ่งหยุดโปรย แสงแดดยังไม่ปรากฏ แต่ฟ้าฟากหนึ่งเริ่มส่องสว่างสดใส เราทักทายกัน และไม่ทันที่รอยยิ้มจะหายไป เอิร์ทก็เปิดเผยข่าวดีว่า

“ผมสอบผ่านเข้ามหาวิทยาลัยรอบพอร์ต (Portfolio) แล้ว วันนี้มาจ่ายค่าเทอมและยืนยันตัวตนเพื่อลงทะเบียนนักศึกษาครับ ตื่นเต้นมาก”

เอิร์ทเล่าต่อว่า “สี่เดือนกว่าแล้วที่ผมทำงานเป็นพนักงานจัดเลี้ยง (Banquet) ที่ El Nino International Restaurant ในสนามกอล์ฟอมตะสปริงคันทรีคลับ ระหว่างนั้นก็มีงานร้องเพลง ทั้งอีเวนท์ ออดิชัน แล้วก็เตรียมตัวสอบเข้ามหาวิทยาลัยไปด้วย” ถึงจะเป็นช่วงเวลาที่เหนื่อยและท้าทายในการปรับตัวและจัดการกับขั้นตอนต่าง ๆ แต่แววตาของเอิร์ทยังเต็มไปด้วยความกระตือรือร้นและกระหายที่จะเก็บเกี่ยวประสบการณ์ใหม่ ๆ ส่วนความกังวลที่เกาะกุมใจก็ค่อย ๆ คลายลง หลังจากผ่านหลากหลายบททดสอบสำคัญในชีวิตไปแล้ว

“ตั้งแต่ตั้งเป้าหมายว่าจะสอบเข้ามหาวิทยาลัย ผมก็พยายามเต็มที่ทุกอย่าง แต่ลึก ๆ ผมไม่เคยเชื่อว่าตัวเองจะมายืนอยู่ตรงนี้ เพราะคิดมาตลอดว่าเราไม่มีอะไรเทียบกับคนอื่นได้เลย กระทั่งวันสอบที่ยืนอยู่ต่อหน้าคณะกรรมการคัดเลือก ผมต้องร้องเพลงซึ่งเป็นสิ่งที่ทำอยู่ทุกวันและเตรียมตัวมาอย่างดี แต่ในใจก็ยังมีความกังวลสงสัยว่าผมจะทำได้แค่ไหน” เอิร์ทกล่าว

เขายังเล่าต่อถึงความรู้สึกในวันสอบคัดเลือกว่า “ผมรู้ว่ามีคนเยอะแยะที่เก่งกว่า ฝึกฝนมานานกว่า หรือมีคนที่ทุ่มเทกับการเรียนมาหนักกว่าเรามาก ๆ ขณะที่เวลาเตรียมตัวเราน้อยกว่า แล้วพื้นฐานการเรียนรู้ของเราก็มาจากการฟังและร้องเพลงบ่อย ๆ จนซึมซับ ซึ่งแทบไม่มีทฤษฎีมาจับเลย

จนในวินาทีที่ต้องเปล่งเสียงออกไป เอิร์ทตัดสินใจว่า “ต้องเต็มที่อย่างเดียว นั่นเป็นทางเดียวเท่านั้นที่ผมจะข้ามผ่านไปได้ เพราะชีวิตที่ผ่านมาสอนผมแล้วว่าโอกาสจะไม่ผ่านมาหาเราซ้ำ ฉะนั้นถ้าไม่ทุ่มสุดตัว ผมจะต้องแบกความเสียใจต่อไปอีกนาน”

“เมื่อมีคนที่พร้อมมองตัวเราอย่างที่เราเป็น ผมเองก็ยินดีจะมองตัวเองอย่างที่เป็นจริง ๆ เช่นกัน”

หนึ่งในบททดสอบสำคัญที่เอิร์ทต้องเผชิญ คือช่วงการสอบสัมภาษณ์ ซึ่งเป็นช่วงที่เขาต้องตัดสินใจเกี่ยวกับการเปิดเผยเรื่องราวของตนเองต่อคณะกรรมการ เขาทราบดีว่า ‘นี่คือการกำหนดตัวตนสำหรับเส้นทางชีวิตที่จะก้าวไปข้างหน้า’ โดยเอิร์ทบอกว่า “ผมยินดีเปิดเผยเรื่องราวของตัวเอง ว่าเราเคยเป็นเยาวชนที่ผ่านสถานพินิจฯ ไม่ได้คิดว่าข้อมูลนี้ต้องปกปิดอะไร เพราะสำหรับผมแล้ว ประสบการณ์ที่นั่นคือจุดเปลี่ยนที่ทำให้ผมมองเห็นตัวเองชัดเจนขึ้นในทุกด้าน และผมรู้สึกดีใจมากที่จะบอกกับคนอื่น ๆ ว่าแม้ในวันที่เราผิดพลาด แต่ก็ยังมีผู้คนที่พร้อมให้โอกาส และสนับสนุนให้เราทำในสิ่งที่รัก …ดังนั้นเมื่อมีคนที่พร้อมมองตัวเราอย่างที่เราเป็น ผมเองก็ยินดีจะมองตัวเองอย่างที่เป็นจริง ๆ เช่นกัน”

เอิร์ทยังพูดถึงช่วงเวลาในวัยเด็กว่า “ตอนเด็ก ๆ บ้านผมเป็นคณะลิเก จึงโตมากับการตามที่บ้านไปออกงานและฝึกร้องเพลงมาตลอด แต่ผมกลับเป็นคนไม่มั่นใจเลยที่จะโชว์ต่อหน้าคนเยอะ ๆ จนเมื่อเรียน ปวช. และมีการประกวดร้องเพลงในกิจกรรมโรงเรียน เป็นครั้งแรกที่ผมลองสมัครเพื่อลองท้าทายตัวเองว่าทำได้แค่ไหน ก็ปรากฏว่าผมได้เป็นตัวแทนโรงเรียน และชนะเลิศระดับเขตจนได้ไต่ไปถึงระดับภาค”

จากนั้นเส้นทางชีวิตของเขาก็พลิกผันไปอยู่ในสถานพินิจฯ จนคิดว่าอนาคตคงจบลง แต่แล้วก็มีผู้ใหญ่ที่เห็นความสามารถ คอยให้กำลังใจและปลุกความหวังขึ้นมาใหม่

“ตรงนั้นเองที่ผมตัดสินใจจะมุ่งมั่นจริงจังกับการพัฒนาทักษะตัวเองให้ดีขึ้น และเส้นทางนั้นก็ค่อย ๆ พาผมไปประกวด ออกงาน พบเจอคนเก่ง ๆ ในศาสตร์ต่าง ๆ ของดนตรี ทำให้ผมได้เรียนรู้จากเขาและสะสมประสบการณ์จนได้ออกมาฝึกงาน และใช้ชีวิตใหม่ที่เต็มไปด้วยความหวัง และบอกตัวเองได้ว่าเป้าหมายต่อจากนี้จะไปทางไหน”

สุดท้าย เอิร์ทยังจำคำพูดของคณะกรรมการในวันสอบคัดเลือกมหาวิทยาลัยได้ชัดเจน “…ถึงตอนนี้ผมยังจำได้ชัดอยู่เลย กรรมการบอกว่า ‘ผมให้โอกาสคุณ’ และบอกด้วยว่า ‘ขอให้ตั้งใจเต็มที่กับสิงที่รักต่อไป’ ผมรีบตอบกลับทันทีว่า ‘ไม่มีอะไรอีกแล้วที่ผมจะไม่ตั้งใจทำ’ เพราะกว่าจะมาถึงตรงนี้ ผมผ่านความพยายามจนรู้แล้วว่าไม่มีอะไรได้มาง่าย ๆ …ต่อจากนี้ทุกโอกาสที่ได้รับ ผมจึงต้องทำให้เต็มที่”

ครั้งแรกของการออดิชัน …จังหวะของการทบทวนตัวเอง

จากเรื่องราวที่เต็มไปด้วยอุปสรรค เราขอชวนเอิร์ทถอยมาคุยถึงประสบการณ์ใหม่หมาดที่เขาได้รับในฐานะเยาวชนในโครงการ KFC Buket Search ที่ได้ร่วมทดสอบความสามารถ (Audition) ในกิจกรรม Save the Dates Raw & Loud Auditions กับ Warner Music Thailand ในช่วงต้นเดือนกุมภาพันธ์ที่ผ่านมา โดยเอิร์ทเล่าว่า “ตื่นเต้นกว่าร้องเพลงบนเวทีต่อหน้าคนเยอะ ๆ อีกครับ เพราะนี่เป็นครั้งแรกเลยที่ได้ลองออดิชันกับค่ายเพลง รู้สึกเกร็งมาก เพราะคนที่กำลังดูเราอยู่คือผู้เชี่ยวชาญด้านดนตรีที่มีประสบการณ์สูง ๆ ทั้งนั้น

“วันนั้นผมเตรียมไปสองเพลง เป็นเพลงที่ซ้อมร้องบ่อย ๆ เพลงหนึ่งเลือกเน้นทักษะการร้อง กับอีกเพลงที่แสดงถึงรากฐานตัวตนของเราคือความชอบในลูกทุ่ง ตอนร้องก็พยายามใส่ความเป็นตัวเอง ใส่กลิ่นลูกทุ่งเต็มที่ อยากพรีเซนต์ความเป็นเราให้มากที่สุดครับ”

เมื่อถามถึงสิ่งที่เขาได้รับมากที่สุดจากประสบการณ์ครั้งนี้ เอิร์ทตอบว่า “ถ้ามองว่าอะไรคือสิ่งที่ได้รับมากที่สุดจากกิจกรรมนี้ ผมว่าคือจังหวะที่เราได้ทบทวนตัวเอง เพราะจากหลายโอกาสที่ได้รับจากการร่วมเวิร์กช็อปต่าง ๆ เกี่ยวกับดนตรี ผมเริ่มแน่ใจว่า จริง ๆ แล้วสิ่งที่ผมอยากเรียนรู้จริง ๆ คืองานเบื้องหลัง โดยเฉพาะงานซาวด์เอ็นจิเนียร์”

“ยิ่งตอนร้องเพลงในห้องที่มองออกมาเห็นเครื่องมือสร้างเสียงแต่งเสียงดนตรีเป็นแผงอยู่ข้างหน้า ผมรู้สึกมีความสุข และคิดว่าอยากทำงานด้านนี้ หลังร้องเพลงจบตอนสัมภาษณ์สั้น ๆ กับทางวอร์เนอร์มิวสิค ผมก็บอกครับว่าเป้าหมายของผมคืองานซาวด์เอ็นจิเนียร์ แต่ตอนนี้ผมร้องเพลงได้ก็จะร้องต่อไป เพื่อเบิกทางไปสู่โอกาสอื่น ๆ”   

นี่คือการทบทวนตัวเองและการตั้งเป้าหมายใหม่ที่ชัดเจนในเส้นทางดนตรีที่เอิร์ทกำลังเดินอยู่ ซึ่งเป็นการก้าวไปข้างหน้าพร้อมกับการเรียนรู้สิ่งใหม่ ๆ ที่จะช่วยเปิดโอกาสในอนาคต

เส้นทางที่มีหลายมือช่วยกันรองรับและผลักดัน

ความรักในดนตรีและการศึกษาเป็นพลังขับเคลื่อนที่ช่วยให้เอิร์ทฟื้นคืนจากช่วงเวลาที่ยากลำบาก พร้อมกับได้รับการสนับสนุนจากผู้ใหญ่ที่คอยช่วยเหลือในการเติบโต โดยเฉพาะการดูแลและส่งเสริมจากทีมงานสหวิชาชีพที่สถานพินิจและคุ้มครองเด็กและเยาวชนจังหวัดชลบุรี ซึ่งเป็นการสร้างเส้นทางใหม่ให้กับเยาวชนที่เคยประสบปัญหา โดยให้โอกาสในการพัฒนาศักยภาพและทักษะเฉพาะตัว 

คุณนุก ฉัตรสุดา ชูแก้ว นักสังคมสงเคราะห์ปฏิบัติการ สถานพินิจและคุ้มครองเด็กและเยาวชนจังหวัดชลบุรี ได้สะท้อนถึงการทำงานร่วมกันของหลายฝ่ายในการช่วยเอิร์ท โดยเน้นย้ำถึงความสำคัญของการให้เด็กเห็นคุณค่าและค้นพบความสามารถของตัวเอง เช่นเดียวกับเอิร์ทที่มีทักษะด้านการร้องเพลง ซึ่งถูกมองว่าเป็นจุดเด่นที่จะสามารถต่อยอดได้ในอนาคต 

“การที่คนคนหนึ่งจะลุกขึ้นยืนหยัดได้ เขาต้องรู้ว่าตัวเองทำอะไรได้ มีความสามารถอะไร แล้วตัวตนนั้นถึงจะพาไปสู่เส้นทางชีวิตต่อไป ในระหว่างนั้นเราที่เป็นผู้ใหญ่จะเป็นผู้สนับสนุน ไม่ว่าเรื่องการศึกษาหรือการประกอบอาชีพ อย่างเอิร์ทคือมีศักยภาพด้านการร้องเพลง เราก็จะย้ำเตือนให้รู้ว่าเขาทำได้ดีและเป็นต้นทุนที่พัฒนาต่อยอดได้ แล้วจะพยายามหาเครือข่ายหาทรัพยากรมาช่วย เช่นที่ KFC และ กสศ. พาน้องไปร่วมกิจกรรมเกี่ยวกับดนตรีต่าง ๆ”

การศึกษาก็เป็นอีกหนึ่งปัจจัยที่สำคัญ ซึ่งสถานพินิจฯ ได้ทำงานร่วมกับศูนย์การเรียนเซนต์ยอห์นบอสโก เพื่อจัดการศึกษาที่ยืดหยุ่นรองรับเอิร์ท จนสามารถจบการศึกษาระดับมัธยมปลายได้สำเร็จ และมีโอกาสต่อยอดไปยังการศึกษาระดับสูงในคณะดนตรีตามที่เขาตั้งใจไว้ นอกจากนี้ยังมีการสนับสนุนจากสนามกอล์ฟอมตะสปริงที่ให้เอิร์ทฝึกงานพร้อมกับโอกาสในการพัฒนาทักษะการร้องเพลงที่ช่วยเสริมให้เขามีประสบการณ์มากยิ่งขึ้น

“เราอยากให้เด็กทุกคนรู้ว่า แม้จะมีเหตุใดก็ตามให้มาอยู่ที่นี่ แต่ชีวิตของเขายังมีโอกาสเสมอ โดยเฉพาะเรื่องการศึกษาที่ถึงเรียนผ่านระบบปกติไม่ได้ แต่มันยังมีรูปแบบการศึกษาที่ยืดหยุ่นและหลากหลายรองรับอยู่เพื่อให้เขาไปต่อได้ และถ้าเขามุ่งมั่นพอ ก็มีคนที่พร้อมสนับสนุน” 

คุณนุก บอกว่าหลังได้วุฒิ ม.6 เอิร์ทเผยความตั้งใจว่าอยากสอบเข้ามหาวิทยาลัยในคณะเกี่ยวกับดนตรี เมื่อเห็นว่ามีแรงใจและไฟฝันที่จุดติดแล้ว ผู้มีส่วนเกี่ยวข้องทั้งหมดจึงช่วยกันหาทางวางเส้นทางไปสู่เป้าหมาย ด้วยหวังว่าเอิร์ทจะสามารถประสบความสำเร็จในสิ่งที่เขารักและเลือกเดินทางได้อย่างมั่นคง

“อย่างที่เคยพูดไว้ว่า เมื่อใครก็ตามค้นพบเส้นทางของตัวเองแล้ว เราจะช่วยหาทางให้เขาก้าวไปข้างหน้า สำหรับเอิร์ทที่อยู่กับเรา เขามีเกณฑ์ประเมินที่ดีในทุกด้าน จึงได้รับโอกาสออกมาใช้ชีวิตก่อนกำหนดโดยมีเวลาเหลืออีกสี่เดือน ก่อนที่จะปล่อยตัว ซึ่งสนามกอล์ฟอมตะสปริงก็ได้มอบโอกาสให้เขาฝึกงาน ในระหว่างนั้นเอิร์ทได้ฝึกซ้อมร้องเพลง และได้ไปแสดงเพลงตามงานต่าง ๆ อีกทั้งยังต้องเตรียมพอร์ตสำหรับการสอบเข้ามหาวิทยาลัย โดยเขามีเวลาเพียงครึ่งปีในการเตรียมตัว ซึ่งครูที่ปรึกษาจะคอยช่วยเหลือในเรื่องเอกสารและติวการสอบต่าง ๆ จนถึงช่วงสุดท้าย

“และวันนี้เมื่อเขาผ่านการคัดเลือกเข้ามหาวิทยาลัยได้สำเร็จ เราต้องการบอกว่า เส้นทางของเอิร์ทที่มาถึงจุดนี้ไม่ได้เกิดจากเขาคนเดียว แต่เกิดจากความช่วยเหลือและการสนับสนุนจากหลายมือที่ร่วมกันผลักดันเขา ทุกคนยังคงคอยให้กำลังใจและเฝ้าดูการเดินทางต่อไปของเขา โดยหวังว่าเมื่อเด็กคนหนึ่งได้ทำในสิ่งที่รัก เขาจะพบกับความสุข และสามารถประสบความสำเร็จในสิ่งที่ตั้งใจไว้ได้”

“ทุกคนที่ให้โอกาสและสนับสนุน ต้องได้เห็นว่าผมประสบความสำเร็จได้”

จากจุดเริ่มต้นที่ชีวิตของเอิร์ทเคย ‘ว่างเปล่า’ ไม่มีทิศทาง แต่ความรักในดนตรีกลับ ‘ฉุดให้ลุกขึ้น’ และ ‘ผลักดันให้ก้าวเท้าเดินต่อ’ จนถึงวันนี้ที่เขาสามารถ ‘พิสูจน์คุณค่าในตัวเอง’ และ ‘เริ่มต้นใหม่’ ได้อีกครั้ง 

เราอยากรู้ว่าสำหรับเอิร์ทแล้ว ‘ดนตรี’ มีความหมายต่อชีวิตของเขาอย่างไร เอิร์ทตอบทันทีว่าตั้งแต่รู้จักการฟังดนตรีและร้องเพลง โดยไม่ทันรู้ตัวก็พบว่ามันคือเส้นทางเรียนรู้ที่พาเขาไปสัมผัสพานพบโลกรอบตัวในแง่มุมต่าง ๆ และเส้นทางนี้ยังเปลี่ยนแปลงตัวเขาไปในทุก ๆ วัน โดยหนึ่งเรื่องราวที่เอิร์ทบอกว่าจะจารึกไว้ไม่มีวันลืมว่าดนตรีสำคัญต่อชีวิตเขาเพียงใด คือในเวลาที่พลาดพลั้ง เขายังมีดนตรีที่ปลุกปลอบและมอบหวัง เป็นจุดเริ่มต้นของการกลับสู่เส้นทางการเรียน และบอกเขาเสมอว่ายังมีสิ่งใหม่นานาข้างหน้ารอให้พบเจอ

“ดนตรีจึงแทบจะเป็นโลกทั้งใบสำหรับผม” เอิร์ทย้ำคำนี้อย่างหนักแน่น

เมื่อภารกิจการสอบเข้ามหาวิทยาลัยเสร็จสิ้นแล้ว เราถามถึงเป้าหมายต่อไปของเขา เอิร์ทยิ้มและนิ่งคิดอยู่พักหนึ่ง ก่อนตอบว่า “สำหรับผมตอนนี้ ทุกสิ่งที่เกิดขึ้นถือว่าเกินความคาดหวังแล้วครับ จากนี้ผมจะจดจ่อกับทุกอย่างให้สุดตัวเหมือนที่เคยพูดไว้ ยิ่งผมรู้ว่าตัวเองไม่ใช่คนเรียนเก่ง ก็ยิ่งต้องพยายามให้มากขึ้น เพราะสิ่งสำคัญไม่เพียงแค่ความสำเร็จของตัวเอง แต่ยังรวมถึงครอบครัวและคนรอบตัวที่ให้โอกาสและสนับสนุนผม พวกเขาต้องได้เห็นว่าผมประสบความสำเร็จได้”

เอิร์ททิ้งท้ายว่า “ผมอยากให้ความพยายามนี้เป็นกำลังใจให้เพื่อน ๆ ที่เคยพลาดพลั้งเหมือนกัน เพื่อที่เราจะสามารถบอกสังคมได้ว่า ความผิดพลาดในวัยหนึ่งไม่ได้หมายความว่าอนาคตของเราไม่สามารถทำสิ่งดี ๆ ได้อีก”

“…เราบางคนแค่เลือกทางผิด หรือบางคนต้องเจอกับขั้นตอนของการเติบโตที่ไม่รู้วิธีรับมือ แต่พวกเราเรียนรู้ได้ เปลี่ยนแปลงในทางที่ดีได้ และหากได้รับโอกาส พวกเราก็พร้อมจะเอาสิ่งดี ๆ ในตัวออกมา แล้วแสดงให้เห็นว่ายังมีเส้นทางอนาคตดี ๆ ที่แต่ละคนจะเดินต่อไปได้” 

The post ความพยายามไม่เคยไร้ผล! ร่วมยินดีกับ ‘เอิร์ท’ กฤษณะภัส เรืองฤทธิ์ สู่เส้นทางนักศึกษาคณะดนตรีและการแสดง first appeared on กสศ..

ก้าวต่อไปในสายตาของผมนั้น มองว่าสามวันนี้และรวมถึงก่อนหน้านี้ที่ กสศ. และภาคีได้ทำหน้าที่เป็นกลไก Networking ต้องไม่ใช่แค่ทำกันอยู่สามวันต่อปีเหมือนอย่างงานในสามวันนี้ แต่เป็นส่วนหนึ่งของอีก 362 วันที่เราจะ Networking กัน ซึ่งมีอีกหลายกรณีใน 362 วันนั้นเป็นของจริงยิ่งกว่า ต้องเผชิญกับความท้าทายหลายอย่าง และช่วยเหลือกันได้ในสภาพของความเป็นจริง ได้เรียนรู้ในสภาพความเป็นจริงได้ยิ่งกว่า 

การรวมพลังการเรียนรู้เพื่อสร้างพลเมืองไทยและสร้างคุณภาพการศึกษานั้น หัวใจคือการเรียนรู้จากประสบการณ์ เรียนรู้จากเรื่องที่อยู่ในชีวิตจริงของผู้คน ต้องช่วยกันทำให้ระบบการศึกษาเป็นระบบที่ออกไปนอกโรงเรียนได้เยอะขึ้น ให้เด็กได้ออกไปเรียนในพื้นที่ของชีวิตจริงให้มากขึ้น เป็นเรื่องสำคัญของการเรียนรู้ที่เรียกว่า Experiential learning หรือการเรียนรู้จากประสบการณ์ ซึ่งมีประสบการณ์แล้วต้องใช้เครื่องมือการสะท้อนคิดที่เรียกว่า Reflection ทันที ผู้ใหญ่ต้องตั้งคำถามชวนเด็กสะท้อนคิด แล้วฝึกให้เด็กตั้งคำถามแก่ตัวเองและเพื่อนด้วยเพื่อสะท้อนคิดร่วมกัน ซึ่งเป็นหัวใจสำคัญที่สุดในโลกของการเรียนรู้ยุคปัจจุบันและในอนาคตไม่มีที่สิ้นสุด อาจจะเรียกได้ว่า KOLB’s experiential learning cycle ซึ่งเป็นวงจรแห่งปัญญาที่แท้จริง 

การเรียนที่รับถ่ายทอดจากหนังสือหรือครูเป็นสิ่งที่ดี แต่ไม่ใช่สิ่งที่ดีที่สุดเมื่อเทียบกับการเรียนรู้จากประสบการณ์จริง การเรียนรู้ที่สำคัญอีกอย่างคือ Multiple loop learning คือการเรียนลึกเข้าไปถึงการตั้งคำถามถึงสมมติฐานหรือความเชื่อบางอย่าง ทั้งหมดนั้นเราต้องการการพลิกโฉมระบบการศึกษาไทย หรือ System transformation ซึ่งเป็นเหมือนในปัจจุบันไม่ได้เพราะจะทำให้บ้านเมืองล่มจมและทำให้พลเมืองไทยคุณภาพตกต่ำลง เราต้องช่วยกัน Transform education system ให้ได้ 

KOLB’s experiential learning cycle เป็นวงจรการเรียนรู้ที่เริ่มจากการมีประสบการณ์ตรงจากการสังเกตหรือ Concrete experience จากนั้นจึงเข้าสู่ขั้นตอนของ Reflective observation คือการสังเกตแล้วสะท้อนคิดในทันที เมื่อสะท้อนคิดแล้วจะนำไปสู่ขั้นตอนที่สามคือทักษะหรือวิธีการ แต่ที่เขาแนะนำว่าปัญญาสูงคือต้องฝึกสะท้อนคิดสู่หลักการที่เป็นนามธรรมที่เรียกว่า Abstract conceptualization ซึ่งสำคัญที่สุด เราต้องฝึกสะท้อนคิดสู่หลักการให้เป็น โดยคนทั่วไปถ้าไม่ฝึกจะสะท้อนคิดสู่วิธีการ ซึ่งดีแต่ยังดีไม่พอ ต้องไปสู่หลักการที่อาจจะสอดคล้องกับที่เคยอ่านเคยพบมา หรือมีข้อแตกต่าง ซึ่งจะนำไปสู่ปัญญา เมื่อได้แนวคิดใหม่แล้ว หลักการสำคัญคืออย่าเชื่อทั้งหมด ให้เชื่อครึ่งไม่เชื่อครึ่ง ต้องฝึกเด็กว่าไปทำอะไรมาต้องสะท้อนคิดแล้วถ้ามีสิบคน ต้องได้การสะท้อนคิดหลายแบบไม่ใช่เหมือนกันหมด แล้วจึงรวบรวมความคิดมาปรึกษากันเพื่อหาประเด็นสำคัญ ซึ่งนำไปสู่การทดลองหรือ Active experimentation ว่าได้ผลอย่างที่เราคิดหรือไม่ กระบวนการนี้เกิดขึ้นเป็นล้านครั้งในชีวิต ซึ่งจะช่วยให้บุคคลเกิดปัญญา มีการคิดจากประสบการณ์ตรงและคิดจากหลักการ ซึ่งเป็นหัวใจของการเรียนรู้สมัยใหม่

ในภาพนี้คือ Double loop learning หรือบางทีเรียกว่า Multiple loop learning หมายความว่าจะมีกล่องทางซ้ายเกิดขึ้นอีกหลายกล่อง หลักการคือเราทำอะไรมีเป้าหมายคือกล่องสีเขียว วิธีการคือกล่องสีแดง และหลักการหรือวิธีการคือกล่องสีฟ้าทางซ้ายมือ ซึ่งหลักการจะนำไปสู่วิธีการ แต่สิ่งที่เกิดขึ้นในกล่องสีเขียวมักจะไม่เหมือนกับที่คิดไว้ตรงทั้งหมด ข้อมูลการทำงานจึง Feedback ไปที่กล่องสีแดง คือไปเปลี่ยนวิธีการหรือ Action ซึ่งเป็นเรื่องดี แต่จะดียิ่งกว่าถ้ามี Feedback กลับไปที่กล่องสีฟ้า คือการตั้งคำถามต่อสมมติฐานหรือความเชื่อบางอย่าง ถ้าจะเป็น Multiple loop learning คือมีกล่องที่ 4 อยู่ทางซ้ายมืออีก อาจจะเป็นเรื่องของกฎหมายกติกาบ้านเมืองที่ยังไม่ดี ซึ่งวงจรนี้จะทำให้คนมีปัญญาและสังคมมีปัญญา คือหลักการของการเรียนรู้แบบ Feedback loop

ทั้งหมดนี้จะเป็นเครื่องมือนำไปสู่การเปลี่ยนโฉมของการศึกษาหรือการเรียนรู้ในสังคมไทย โดยการใช้ข้อมูลจากหลักฐานไม่ใช่การคิดเอาเองหรือเอามาจากตำราที่ไหน แต่เจาะข้อมูลไปว่าเราทำแบบนี้แล้วผลที่เด็กเป็นอย่างไร ดู Learning outcome ของเด็กในด้าน VASK เช่น การสร้างค่านิยมเรื่องคุณธรรมจริยธรรม เราตั้งคำถามกับเด็กว่า ความซื่อสัตย์สำคัญอย่างไร เป็นคำถามเชิงค่านิยม ด้านเจตคติหรือทัศนคติอาจจะตั้งคำถามว่า การใช้ท่าทีแบบนี้นำไปสู่ผลแบบนี้ แล้วถ้าอยากให้ดีกว่าต้องมีทัศนคติแบบไหน รวมถึงด้านทักษะและความรู้ต่าง ๆ สิ่งสำคัญคือ Learning outcome ที่ครบด้าน VASK หรือ Head Heart Hand นี้ โรงเรียนแต่ละแห่งจะจัดทำเพื่อใช้หมุนยกระดับผลลัพธ์การเรียนรู้ของเด็กเองเป็นหลัก ถ้าทำได้แล้วการทำรายงานต่อหน่วยเหนือนั้นง่ายมากและไม่ต้องกังวล แต่ต้องเน้นที่การทำระบบข้อมูลเพื่อใช้ประโยชน์ในการ Feedback การทำงานของตัวเอง และรายงานเป็นผลพลอยได้ ที่สำคัญคือถ้าเราจะมีหลักฐานแบบนี้ส่วนกลางต้องช่วยหนุนเสริม ซึ่งท่าทีของการหนุนเป็นการ Empower ให้โรงเรียนทำได้อย่างแม่นยำ

เป้าหมายที่ก้าวต่อไปในระยะยาว คือ การพลิกโฉมระบบหรือ System transformation โดยใช้แนวทางในการพูดคุยสามวันนี้ที่เราทำงานกันมาหลายปี การศึกษานั้นไม่ได้ทำอยู่ที่เฉพาะโรงเรียน และไม่ใช่เฉพาะครูกับผู้อำนวยการเท่านั้น ยังมีภาคีอีกมากมายที่มาช่วยกันอย่างที่จะเห็นในห้องประชุมต่าง ๆ ที่มีการช่วยกันหลายฝ่าย ในโลกยุคปัจจุบันนี้ที่เปลี่ยนแปลงเร็วขึ้น มีความไม่แน่นอน ปั่นป่วน ผันผวน ทุกคนต้องเรียนรู้อยู่ตลอดเวลา การพลิกโฉมระบบการศึกษาหัวใจสำคัญที่สุด คือเปลี่ยนระบบการศึกษาไทยจากระบบแนวดิ่งสั่งการด้วยอำนาจมาเป็นแนวราบ เป็นระบบที่เอื้ออำนาจหรือ Empower หน่วยปฏิบัติ ซึ่งเป็นเรื่องที่ยากแต่ไม่ใช่ว่าจะทำไม่ได้ และมีตัวอย่างที่มีการใช้กันอยู่แล้วโดยไม่ได้เปลี่ยนกฎเกณฑ์กติกา 

อีกประเด็นที่สำคัญคือทุกคนมีความรับผิดชอบ ไม่ใช่แค่โยนความรับผิดชอบให้ครูหรือโรงเรียนเท่านั้น แต่ทั้งผู้ปกครอง ครอบครัวที่บ้าน ชุมชน รวมถึงองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นต้องเข้ามาร่วม หัวใจสำคัญของระบบทุกระบบคือ EQE ซึ่งมาจาก Equity, Quality, Effectiveness & Efficiency รวมถึงระบบข้อมูลซึ่งจากการฟังในห้องย่อย D ก็มีคนมาพูดเรื่อง Q-info ที่สามารถช่วยหนุนได้เห็นปัญหาของเด็กหลายคนเพื่อจะเข้าไปช่วยเหลือได้ ทั้งหมดนั้นเป็นการใช้ระบบข้อมูลเพื่อหนุนทั้งตัวเด็กเป็นรายคนและหนุนการเปลี่ยนระบบ โดยมีหัวใจสำคัญก็คือ GPA mindset เกี่ยวข้องกับ Growth mindset Positive mindset การมองในด้านบวกแม้จะมีความยากลำบาก และ Authentic คือการพูดเรื่องจริง ไม่ใช่พูดเอาใจนายให้สบายใจ และสุดท้ายคือการทำและเรียนรู้ร่วมกัน

The post ศาสตราจารย์ นพ.วิจารณ์ พานิช : What Next All For Education แก้เหลื่อมล้ำการศึกษา ด้วยพลังของทุกคน first appeared on กสศ..

โดยตลอด 5 ปีที่ผ่านมา กสศ. ได้ร่วมทำงานด้านวิชาการและปฏิบัติงานในพื้นที่ต่าง ๆ ร่วมกับผู้คนและองค์กรหน่วยงานทั่วประเทศในหลากหลายรูปแบบ จนได้รับทั้งข้อมูลสำคัญและมีภาพของความเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นแล้ว

ภาพแรกคือกลุ่มเป้าหมาย ในปีที่ผ่านมาถือเป็นปีสำคัญของความก้าวหน้าด้านพลังของข้อมูลที่ทุกฝ่ายช่วยให้เรามีข้อมูลที่สามารถยืนยันจากเลข 13 หลัก ซึ่งระบุได้ว่าประเทศไทยมีเด็กเยาวชนในระบบการศึกษาภาคบังคับราว 1.8 ล้านคนที่อยู่ในสถานะความยากจน-ยากจนพิเศษ มีเด็กเยาวชนช่วงวัย 5-14 ปีอยู่นอกระบบการศึกษาราว 3.94 แสนคน ซึ่งจำเป็นต้องได้รับการดูแลช่วยเหลือและสนับสนุนให้เข้าถึงโอกาสทางการศึกษา เพื่อสร้างโอกาสทางการเรียนรู้และการมีงานทำ

“เรามีข้อมูลที่บอกได้ว่าน้อง ๆ เหล่านี้ไม่ได้มีเพียงแค่ความฝันและความหวัง แต่ยังมีศักยภาพในตัวเองที่ไม่แพ้ใคร โดยจากผลประเมิน PISA 2022 ระบุว่าประเทศไทยมี ‘เด็กช้างเผือก’ หรือเด็กที่มีความสามารถซึ่งมาจากครอบครัวที่มีรายได้น้อยที่สุด 20% ล่างของประเทศ แต่กลับเป็นเลิศด้านวิชาการด้วยการทำคะแนนสูงเป็นอันดับต้น ๆ ของประเทศ ซึ่งเด็กกลุ่มนี้มีอยู่ถึง 15% ทั้งนี้หากเพชรเม็ดงามเหล่านี้ได้รับการผลักดันที่เหมาะสม ช้างเผือกกลุ่มนี้จะสามารถก้าวไปเป็นทรัพยากรที่คุณภาพสูงของประเทศ”

ดร.ไกรยส กล่าวว่า กสศ. เชื่อมั่นในพลังของทุกคน โดยเฉพาะภาคีเครือข่ายที่ทำงานในระดับพื้นที่ โรงเรียน ชุมชน และพื้นที่ จะสามารถลุกขึ้นมาเป็นผู้นำการเปลี่ยนแปลง โดยหากคุณครูสามารถเป็นครูผู้นำการเปลี่ยนแปลง (Agentic Teacher) ได้ โรงเรียนสามารถเป็นโรงเรียนผู้นำการเปลี่ยนแปลงได้ หรือชุมชน ท้องถิ่น พ่อแม่ผู้ปกครองสามารถลุกขึ้นมาเป็นผู้นำการเปลี่ยนแปลงได้ในพื้นที่ของตนเอง และทำงานไปด้วยกันอย่างเป็นอันหนึ่งอันเดียว แต่ละพื้นที่จะมีภาพอนาคตที่เด่นชัดให้ผู้เรียนได้รับโอกาสเรียนรู้ที่ต่อยอดไปถึงการมีงานทำ โดยอาจไม่ได้มีเพียงลู่เดียวของการศึกษา ที่ทุกคนจะต้องเรียนในโรงเรียน หรือมหาวิทยาลัยเป็นหลัก แต่จะมีเป้าหมายปลายทางที่หลากหลายและสอดคล้องกับความต้องการของผู้เรียน รวมถึงตอบสนองต่อความต้องการของประเทศ และความต้องการของผู้ประกอบการได้

“เราเชื่อมั่นว่าพลังของคนในพื้นที่จะสร้างความเปลี่ยนแปลงที่ยั่งยืนได้ด้วยตัวเอง ซึ่ง 5 ปีที่ผ่านมา เรามีตัวแบบนวัตกรรมและกรณีศึกษาอยู่มาก จึงอยากชวนมาร่วมเรียนรู้ด้วยกัน ณ โอกาสนี้ ไม่ว่าการสร้างเส้นทางเรียนรู้ที่มีการเทียบโอนการเรียนรู้ร่วมกับสถานประกอบการ ปราชญ์ชาวบ้าน หรือผู้นำการเปลี่ยนแปลงที่ลุกมาจัดตั้งองค์กรสาธารณประโยชน์ต่าง ๆ  ทั้ง อปท. คณะบุคคล หรือการเรียนรู้ผ่านเทคโนโลยีสารสนเทศ เช่น โรงเรียนในมือถือที่ช่วยทลายกำแพงการเรียนรู้ให้ไม่จำกัดอยู่แค่ในห้องเรียน นอกจากนี้ยังรวมไปถึงการสร้างโอกาสโดยนำข้อกฎหมายหรือระเบียบที่เกี่ยวข้องมาใช้ เช่น นวัตกรรม 1 โรงเรียน 3 รูปแบบ ซึ่งทุกฝ่ายจะมาช่วยกันคิด ช่วยกันสร้างเส้นทางที่หลากหลายเพื่อรองรับศักยภาพที่แตกต่างหลากหลายของเด็กแต่ละคน

“สิ่งที่ปฏิเสธไม่ได้ คือการทำงานเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษาจำเป็นต้องใช้ทรัพยากร ซึ่งไม่ได้จำกัดแค่ตัวเงิน แต่เป็นเรื่องอื่น ๆ มาประกอบกัน สำคัญคือเราต้องมุ่งไปที่การลดความเหลื่อมล้ำทางการศึกษาในแนวดิ่ง โดยคำนึงว่าเด็กมีความต้องการแตกต่าง โรงเรียน ครู หรือพื้นที่มีความเหลื่อมล้ำ จำเป็นต้องมีสูตรจัดสรรบุคลากร งบประมาณ และมีสูตรการทำงานที่ตอบสนองต่อการทำงานเฉพาะกลุ่มและพื้นที่ เพื่อทลายกำแพงที่เป็นอุปสรรคต่อการศึกษาให้หมดไป”

ผู้จัดการ กสศ. นำเสนอต่อไปว่า กรมสรรพากร โดยกระทรวงการคลัง พบข้อมูลหนึ่งว่าแม้ประเทศไทยจะมีสิทธิลดหย่อนภาษีสองเท่าสำหรับการบริจาคเงินเพื่อการศึกษามานานแล้ว แต่ปัจจุบันยังมีผู้บริจาคเพียง 6.5 แสนคน ซึ่งยังสามารถบริจาคเพื่อสนับสนุนความร่วมมือได้อีกมากกว่า 10 เท่า จึงขอเชิญชวนเอกชน และประชาชนทุกคนรวมพลังนักสร้างการเปลี่ยนแปลง เพื่อเป้าหมายเดียวกันคือ All For Education สู่ Education For All 

“สุดท้ายต้องบอกว่าการทำงานของ กสศ. ที่เป็นองค์กรขนาดเล็ก เราไม่มีทางทำงานสร้างความเสมอภาคทางการศึกษาให้สำเร็จได้ หากปราศจากการสนับสนุนจากทุกคนที่เปรียบเสมือน ‘ตัวคูณ’ ให้เกิดพลังการเปลี่ยนแปลงมากที่สุดเท่าที่ทำได้ เพราะโจทย์การลดความเหลื่อมล้ำทางการศึกษาจะยิ่งซับซ้อนและเปลี่ยนแปลงเร็วขึ้นในอนาคต เราจึงต้องมีตัวคูณทั้งด้านความรู้ ข้อมูล นวัตกรรม เครือข่าย และงานวิจัยต่าง ๆ แล้วหากตัวคูณเหล่านี้รวมพลังกันสร้างจุดคานงัดที่เข้มแข็งได้แล้ว จะมีการเชื่อมโยงไปยังพื้นที่ให้สามารถลุกขึ้นมาสร้างการเปลี่ยนแปลงด้วยตัวเอง และเปลี่ยนเป็น Agentic Agent ที่ลุกขึ้นมานำการเปลี่ยนแปลงด้วยตัวเอง และหากพลังความเปลี่ยนแปลงขยายไปยังทุกพื้นที่ของประเทศไทย คำว่า All for Education หรือปวงชนเพื่อการศึกษา ก็จะสามารถสร้างพลังการเปลี่ยนแปลงให้การศึกษาเพื่อปวงชน หรือ Education for All ให้เกิดขึ้นได้อย่างยั่งยืน แล้วเราจะสามารถมองเห็นอนาคตของประเทศไทยที่จะพาผู้คนจำนวนมากหลุดพ้นออกจากกับดักรายได้ปานกลางได้สำเร็จ”

“และทั้งหมดนี้คือประเด็นที่อยากให้ทุกคนได้หารือ พูดคุย ระดมความคิดเห็น ว่าเราจะช่วยกันสร้างและส่งเสริมให้เกิด ‘ตัวเปลี่ยนเกมเพื่อสร้างความเสมอภาคทางการศึกษา’ ได้อย่างไร เพราะหากเรามีข้อมูลและประสบการณ์ของการเปลี่ยนเกมใน 7 เรื่อง คือ ฐานข้อมูล ความร่วมมืในพื้นที่ พื้นที่นวัตกรรมการเรียนรู้เพื่อเด็กทุกคน นวัตกรรมการเงินเพื่อลดความเหลื่อมล้ำทางการศึกษา นวัตกรรมการจัดการศึกษาที่ยืดหยุ่น ยกระดับความร่วมมือในการผลิตครูในระบบปิด และการพัฒนาทุนมนุษย์ทุกช่วงวัยเพื่อยุติความยากจนข้ามรุ่น มากขึ้น เชื่อว่าความเปลี่ยนแปลงจะเกิดขึ้นได้ในอนาคตอันใกล้”

The post ดร.ไกรยส ภัทราวาท : พลังของทุกคน คือ ผู้เปลี่ยนเกมความเสมอภาคการศึกษาอย่างแท้จริง first appeared on กสศ..