นายกันตพงศ์ รังษีสว่าง กล่าวว่า ความร่วมมือระหว่าง พม. และ กสศ. ในการใช้ระบบ “พม. Smart” ซึ่งเป็นระบบขอรับความช่วยเหลือผู้ประสบปัญหาทางสังคม ถือเป็นการบูรณาการการทำงานโดยใช้นวัตกรรมดิจิทัลเป็นเครื่องมือสำคัญ ช่วยให้การทำงานในพื้นที่มีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น สอดคล้องกับนโยบายรัฐบาลในการพัฒนาระบบดิจิทัลเพื่อลดความเหลื่อมล้ำทางสังคม

“ตัวเลขเด็กและเยาวชนนอกระบบการศึกษากว่า 603,000 คน สะท้อนโจทย์สำคัญที่ทุกหน่วยงานต้องร่วมกันแก้ไข พม. จำเป็นต้องเข้าไปมีบทบาทในมิติด้านการศึกษา เพื่อเสริมสร้างความมั่นคงของมนุษย์ การใช้ระบบ พม. Smart จะช่วยให้เราทราบว่าเด็กที่หลุดจากระบบการศึกษามีตัวตนอยู่ที่ไหน ชื่ออะไร และต้องการความช่วยเหลือแบบใด เพื่อให้สามารถวางแผนช่วยเหลือได้อย่างตรงจุด และร่วมกันขับเคลื่อนเป้าหมาย Thailand Zero Dropout ให้เกิดขึ้นจริง”

นายกันตพงศ์ กล่าวเพิ่มเติมว่า การบันทึกข้อมูลเด็กและเยาวชนกลุ่มเปราะบางในระบบ พม. Smart มีความสำคัญอย่างยิ่ง เพราะช่วยลดขั้นตอนการทำงานที่ซ้ำซ้อนและความล่าช้าจากการจัดส่งเอกสาร ทำให้การช่วยเหลือผู้ที่ประสบปัญหาทางสังคมเป็นไปอย่างรวดเร็วและทันเวลา อีกทั้งยังช่วยเชื่อมโยงข้อมูลระหว่างหน่วยงาน เพื่อลดความซ้ำซ้อนในการทำงาน และทำให้สามารถส่งต่อความช่วยเหลือในมิติต่าง ๆ ได้อย่างครบถ้วน

พร้อมกันนี้ พม. ยังให้ความสำคัญกับการดูแลเด็กปฐมวัย โดยตั้งเป้าไม่ให้เด็กอายุ 0–6 ปี หลุดจากระบบสวัสดิการพื้นฐาน เช่น การได้รับเงินอุดหนุนเพื่อการเลี้ยงดูเด็กแรกเกิด รวมถึงการดูแลผู้พิการให้สามารถเข้าถึงสิทธิและสวัสดิการที่พึงได้รับ อาทิ การมีบัตรประจำตัวคนพิการและการเข้าถึงชุดสิทธิประโยชน์ขั้นพื้นฐานโดยไม่ตกหล่น

ด้าน ดร.ไกรยส ภัทราวาท ผู้จัดการกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) กล่าวว่า โครงการ Thailand Zero Dropout เป็นความร่วมมือระหว่าง กสศ. และหน่วยงานภาครัฐรวม 11 หน่วยงาน ซึ่งเริ่มดำเนินการตั้งแต่วันที่ 28 มิถุนายน 2567 เพื่อค้นหาและช่วยเหลือเด็กและเยาวชนนอกระบบการศึกษาอายุ 3–18 ปี ให้กลับเข้าสู่ระบบการศึกษา หรือเข้าสู่รูปแบบการเรียนรู้ที่เหมาะสม

ที่ผ่านมา กสศ. ได้ทำงานร่วมกับ พม. อย่างต่อเนื่อง รวมถึงการลงนามบันทึกความร่วมมือ (MOU) เพื่อพัฒนาระบบการดูแลช่วยเหลือเด็กและเยาวชนให้สามารถเข้าถึงโอกาสทางการศึกษาและการพัฒนาอย่างเสมอภาค ซึ่งนำไปสู่การพัฒนาระบบ พม. Smart ที่เปิดให้ประชากรกลุ่มเปราะบางสามารถขอรับความช่วยเหลือผ่านช่องทางออนไลน์ได้ตั้งแต่ปี 2565

ข้อมูลในปี 2567 พบว่า การเชื่อมโยงฐานข้อมูล พม. Smart กับฐานข้อมูล Thailand Zero Dropout ทำให้พบเด็กและเยาวชนนอกระบบการศึกษาจำนวน 7,322 คน จากครอบครัวที่ได้รับเงินสงเคราะห์เด็กในครอบครัวยากจน โดยเจ้าหน้าที่ พม. ได้ลงพื้นที่สำรวจและจัดทำแผนดูแลรายกรณี (Care Plan) 

ในช่วงเดือนตุลาคม 2568 – มกราคม 2569 มีการสำรวจข้อมูลเด็กและเยาวชนจำนวน 4,676 คน ส่งผลให้เด็กและเยาวชน 482 คน ได้รับการสนับสนุนให้กลับเข้าสู่ระบบการศึกษา การเรียนรู้ที่ยืดหยุ่น หรือการพัฒนาทักษะอาชีพ

ขณะเดียวกัน ข้อมูลปี 2568 พบว่า การเชื่อมโยงฐานข้อมูลระหว่าง พม. Smart กับฐานข้อมูล Thailand Zero Dropout ยังพบเด็กและเยาวชนอีก 4,716 คน จากครอบครัวที่ได้รับความช่วยเหลือผู้ประสบปัญหาทางสังคม และยังไม่มีชื่ออยู่ในระบบการศึกษา โดย กสศ. ได้สนับสนุนค่าใช้จ่ายในการเรียนและพัฒนาทักษะอาชีพ 4,000 บาทต่อคน รวมถึงค่าดำเนินการ 1,000 บาทต่อราย ให้แก่บุคลากร พม. ที่ทำหน้าที่สำรวจและจัดการรายกรณี

นอกจากนี้ ในปีนี้ อาสาสมัครพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ (อพม.) ซึ่งมีเครือข่ายอยู่ทั่วประเทศ จะเข้ามามีบทบาทสำคัญในการร่วมสำรวจ ค้นหา และช่วยเหลือเด็กและเยาวชนนอกระบบการศึกษาในระดับพื้นที่ สนับสนุนนโยบาย “พม. ใกล้คุณ” ที่มุ่งให้การช่วยเหลือประชาชนเข้าถึงได้อย่างทั่วถึงและรวดเร็วดร.ไกรยส กล่าวว่า การอบรมในครั้งนี้จะช่วยสนับสนุนการใช้นวัตกรรมระบบ พม. Smart ให้เกิดประโยชน์สูงสุดต่อการปฏิบัติงานของเจ้าหน้าที่ในพื้นที่ ช่วยลดขั้นตอนการทำงานที่ซ้ำซ้อน ทำให้สามารถค้นหา ติดตาม และวางแผนดูแลช่วยเหลือเด็กและเยาวชนได้อย่างรวดเร็ว ผ่านการทำงานบนระบบข้อมูลเดียวที่เชื่อมโยงการช่วยเหลือได้ครบทุกมิติ รวมถึงมิติด้านการศึกษา

The post พม. – กสศ. ใช้ระบบ “พม. Smart” ยกระดับการค้นหา – ติดตามเด็กเปราะบาง หนุน Thailand Zero Dropout first appeared on กสศ..

นี่ไม่ใช่เรื่องใหม่ เพราะประเทศไทยได้ยกระดับมาเป็นประเทศรายได้ปานกลางระดับบน (upper middle income) ตั้งแต่ปี 2551 ทว่าเวลาผ่านไปราวหนึ่งทศวรรษกว่า ประเทศไทยยังคงติดหล่มรายได้ปานกลางอยู่ และดูไม่มีท่าทีว่าจะออกจากกับดักนี้ได้ง่ายๆ

ประเด็นที่น่าขบคิดคือ ทำไมประเทศไทยไม่สามารถหลุดออกจากกับดักรายได้ปานกลางได้ และที่สำคัญไปกว่านั้น เราควรจะทำอย่างไรเพื่อหลุดออกจากกับดักนี้ และก้าวไปเป็นประเทศรายได้สูงตามที่ได้มีการตั้งเป้าหมายไว้ในแผนพัฒนาระดับประเทศ

หนึ่งในข้อเสนอสำหรับการหลุดพ้นจากกับดักรายได้ปานกลางที่น่าสนใจคือ ประเทศไทยควรลงทุนใน ‘มนุษย์’ หรือพัฒนามนุษย์ให้มากขึ้น ถ้าพูดให้เป็นรูปธรรมกว่านั้น ข้อค้นพบจาก “ทุนมนุษย์เพื่อยุติความเหลื่อมล้ำ” รายงานสถานการณ์ความเหลื่อมล้ำการศึกษา ปี 2566 โดยกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) ชี้ให้เห็นว่า การลงทุนในมนุษย์หรือการพัฒนาทุนมนุษย์มีส่วนช่วยให้ครัวเรือนยากจนสามารถก้าวข้ามพ้นความยากจนข้ามรุ่น ซึ่งนี่เองที่สามารถเป็นจิ๊กซอว์สำคัญของอัตราการเจริญเติบโตทางเศรษฐกิจที่หายไป ทำให้ประเทศสามารถบรรลุเป้าหมายและกลายเป็นประเทศรายได้สูงได้

101 ชวนอ่านเก็บความบางส่วนจากงานสัมมนาวิชาการประจำปี Equity Forum 2023 “ทุนมนุษย์เพื่อยุติความเหลื่อมล้ำ” ไล่เรียงตั้งแต่สถานการณ์ความเหลื่อมล้ำทางการศึกษาของไทย ข้อค้นพบในแต่ละจุดเช็กพอยต์ (checkpoint) ที่สำคัญในชีวิตของเด็กคนหนึ่ง ไปจนถึงข้อเสนอเชิงนโยบายสำหรับแต่ละช่วงเช็กพอยต์สำหรับผู้กำหนดนโยบาย นักการศึกษา และผู้ที่เกี่ยวข้อง

ทั้งหมดนี้ เพื่อร่วมขับเคลื่อนและเดินบนเส้นทางการลงทุนที่คุ้มค่าที่สุดอย่างการลงทุนในมนุษย์ เพื่อจะนำพาประเทศไทยก้าวข้ามผ่านพ้นกับดักความเหลื่อมล้ำและความยากจน

และหากมองให้ถี่ถ้วนแล้ว ทั้งหมดนี้ไม่ใช่เพื่อการบรรลุเป้าหมายตามแผนพัฒนาเพื่อทำให้ประเทศไทยเป็นประเทศรายได้สูงเท่านั้น แต่เพื่อคุณภาพชีวิตของทุกคนที่ดีขึ้น ตาข่ายการปกป้องทางสังคมที่โอบรับได้มากขึ้น นี่จึงไม่ใช่เพียงแค่การบรรลุค่าเป้าหมายหรือตัวชี้วัดตามแผน แต่เป็นการวาดฝันและสรรสร้างโลกที่ดีกว่าสำหรับและคนรุ่นต่อไปอย่างยั่งยืน

อ่านภาพรวมสถานการณ์ความเหลื่อมล้ำทางการศึกษาและข้อเสนอการพัฒนาทุนมนุษย์ – ไกรยส ภัทราวาท

“การพัฒนาทุนมนุษย์ไม่ใช่เรื่องใหม่ แต่เป็นเรื่องที่ถูกพูดถึงในแผนพัฒนาต่างๆ ของประเทศมาโดยตลอด”

ข้างต้นคือคำกล่าวนำจาก ดร.ไกรยส ภัทราวาท ผู้จัดการกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) โดยไกรยสยกตัวอย่างให้เห็นภาพชัดขึ้นว่า แผนพัฒนาของประเทศอย่างยุทธศาสตร์ชาติ 20 ปี ตั้งเป้าหมายให้ประเทศไทยสามารถหลุดพ้นจาก ‘กับดักรายได้ปานกลาง’ หรือเมื่อมองแผนพัฒนาประเทศที่หลายคนอาจคุ้นชื่อกันดีอย่างแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 13 หนึ่งในหมุดหมายการพัฒนาของแผนก็ได้พูดถึงการมุ่งแก้ปัญหาความยากจนภายในระยะเวลา 5 ปีเช่นกัน

ทว่านี่ไม่ใช่เรื่องง่าย เพราะประเทศไทยจะสามารถก้าวข้ามผ่านกับดักรายได้ปานกลางก็ต่อเมื่อประเทศมีอัตราการเจริญเติบโตของเศรษฐกิจถึงร้อยละ 5 ต่อปี ทว่าตั้งแต่ปี 2559-2565 อัตราดังกล่าวอยู่ที่ร้อยละ 2-3 เท่านั้น

“เรามีเป้าหมาย แต่รถของเราขับเคลื่อนไปด้วยความเร็วแค่ครึ่งหนึ่งของอัตราเป้าหมายที่เราวางเอาไว้ คำถามจึงอยู่ที่ว่า เราจะทำอะไรได้มากกว่านี้อีกไหม ยังมีจิ๊กซอว์อะไรที่เป็นจิ๊กซอว์ชิ้นสำคัญในการพัฒนาประเทศให้ก้าวออกจากกับดักรายได้ปานกลาง”

หลายคนอาจมองเรื่องนี้เป็นเรื่องไกลตัว ซึ่งไกรยสเปรียบเปรยว่า เราทุกคนเป็นเหมือนนักลงทุนในการพัฒนาประเทศผ่านการเสียภาษี ดังนั้น เราจึงควรอยากจะเห็นผลลงทุนของเรางอกเงยด้วยการเห็นผลตอบแทนต่อสังคมและต่อประเทศให้สูงที่สุด เพราะประเทศไทยยังมีโอกาสในการพัฒนาทุนมนุษย์อยู่

ไกรยสฉายภาพว่า หากมองชีวิตของเด็กคนหนึ่งเป็นเส้นทางการเดินทาง จะพบว่าในช่วงชีวิตของเด็กแต่ละคนมีจุดเช็กพอยต์สำคัญอยู่ เริ่มตั้งแต่ปฐมวัยไปจนถึงระดับมหาวิทยาลัย ตั้งแต่อนุบาล ประถมศึกษาปีที่ 6 มัธยมศึกษาปีที่ 3 ไปจนถึงมัธยมศึกษาปีที่ 6

“ข้อมูลเกี่ยวกับรายได้ของครัวเรือนที่มีบุตรหลานอยู่ในระบบการศึกษาระบุว่า รายได้ของครัวเรือนที่มีรายได้น้อยที่สุดของประเทศยังมีแนวโน้มลดลงอย่างต่อเนื่อง โดยในเทอม 1/2566 อยู่ที่ประมาณ 1,039 บาท ลดลงจาก 1,250 บาทในช่วงก่อนโควิด

“ลองนึกภาพดูว่า ผู้ใหญ่หนึ่งคนมีเงินในการใช้ชีวิตวันละ 30 บาท เงินจำนวนนี้จะเพียงพอไหมกับการเลี้ยงตนเอง ยิ่งถ้าครัวเรือนนั้นมีบุตรหลานอยู่ด้วย เขาจะมีทรัพยากรเพียงพอได้อย่างไรในการส่งเด็กไปให้สุดทางในระบบการศึกษา”

ไกรยสชี้ว่า นี่คือสัญญาณที่น่าเป็นห่วง เมื่อรายได้ครัวเรือนลด เท่ากับว่าจำนวนนักเรียนยากจนหรือยากจนพิเศษมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นสูงตามไปด้วย ซึ่งจำนวนดังกล่าวเพิ่มขึ้นตั้งแต่ปี 2562 ไปถึงจุดสูงสุดในปีที่แล้วที่ 1.3 ล้านคน โดยจังหวัดแม่ฮ่องสอนและจังหวัดในแถบภาคตะวันออกเฉียงเหนือเป็นกลุ่มจังหวัดที่มีนักเรียนยากจนและยากจนพิเศษกระจายตัวอยู่มากที่สุด

แต่ถึงจะเป็นเช่นนี้ ไกรยสยังหวังว่าตัวเลขดังกล่าวเพิ่มขึ้นเพราะสถานการณ์โควิดทำให้เศรษฐกิจชะลอตัว และปัจจุบัน ตัวเลขเริ่มลดลงมาเล็กน้อย ซึ่งเกี่ยวกับงบประมาณที่ได้รับการจัดสรรมาดูแลประชากรกลุ่มนี้เช่นกัน

เพื่อให้เห็นภาพการคัดกรองกลุ่มนักเรียนที่ถูกเรียกว่ายากจนและยากจนพิเศษชัดขึ้น ไกรยสอธิบายว่า การคัดกรองดังกล่าวเป็นขั้นตอนการดำเนินการแบบมีส่วนร่วม โดยให้คุณครูพบและสอบถามผู้ปกครองในเรื่องการถือครองทรัพย์สิน การมีรายได้ สภาพความเป็นอยู่ และนำข้อมูลที่ได้ไปทำการประเมินร่วมกับคณะเศรษฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ เพื่อจัดลำดับความยากจน โดยประเมินสถานะรายได้จากข้อมูลครัวเรือนและสถานการณ์ที่เกี่ยวข้อง

“ข้อค้นพบหนึ่งของเราคือ ครัวเรือนของเด็กกลุ่มเสมอภาคหรือเด็กที่ได้รับปัจจัยพื้นฐาน คือเป็นนักเรียนยากจนหรือยากจนพิเศษ มักจะเป็นครัวเรือนที่เด็กต้องอยู่กับผู้สูงอายุ ผู้ว่างงาน และผู้ที่มีความต้องการพิเศษ รวมถึงผู้ที่ลงทะเบียนขอรับสวัสดิการรัฐ เป็นครัวเรือนที่ค่อนข้างใหญ่ มีสมาชิกเฉลี่ย 5 คน

“สำหรับระดับการศึกษาของผู้ปกครองเด็กกลุ่มนี้ จะเห็นว่าการศึกษาสูงสุดคือระดับประถมศึกษาหรือต่ำกว่า เราหวังว่าในอนาคต ถ้าการศึกษาของผู้ปกครองขยับไปสูงกว่านี้จะทำให้การศึกษาของลูกพัฒนาตามไปด้วย”

ข้อมูลตรงนี้แสดงให้เห็นว่า ความเหลื่อมล้ำทางการศึกษาไม่ได้เป็นโจทย์แค่ในมิติเศรษฐกิจ แต่มีมิติของครอบครัวเข้ามาร่วมด้วย เพราะถ้าครอบครัวเข้มแข็งพอที่จะทำงานกับสถาบันการศึกษาได้ จะทำให้การแก้ปัญหาเกิดขึ้นอย่างตรงจุดและยั่งยืนมากขึ้น

สำหรับข้อมูลในปี 2566 กสศ. ได้ปรับเส้นความยากจนมาอยู่ที่ 2,803 บาท พบว่ามีเด็กยากจนพิเศษประมาณ 1.2 ล้านคน มีเด็กยากจนปานกลางประมาณ 6 แสนคน และอีก 1 ล้านคนที่แม้จะยากจนน้อยที่สุด แต่ก็ยังอยู่ใต้เส้นความยากจน

“ถ้าเรามาดูที่เช็กพอยต์การสำเร็จการศึกษาภาคบังคับหรือมัธยมศึกษาปีที่ 3 พบว่า เด็กร้อยละ 20 หลุดออกจากระบบการศึกษา หลายคนอยากเรียนแต่จำเป็นต้องไปทำงาน เลี้ยงดูครอบครัว แล้วเราจะช่วยเหลือเขาอย่างไร

“เราทำการสัมภาษณ์เชิงลึกว่า ทำไมเด็กอยู่ในระบบการศึกษาต่อหลังจบการศึกษาภาคบังคับไม่ได้ เหตุผลหลักๆ คือเขาไม่ทราบแหล่งทุน เด็กมัธยมปลายไม่รู้นะครับว่าตัวเองกู้ กยศ. ได้ ยังไม่นับเด็กในพื้นที่ห่างไกล ทุรกันดาร ที่เจอปัญหาความอสมมาตรของข้อมูลเยอะมาก อีกทั้งแหล่งทุนก็มีความซับซ้อนด้วย”

เช็กพอยต์ต่อไปคือการเข้ามหาวิทยาลัย โดยข้อมูลพบว่า เด็กที่เดินทางข้ามผ่านเช็กพอยต์แรกมาได้ แต่ร่วงหล่นออกจากระบบและไม่ได้เข้าเรียนในมหาวิทยาลัยอยู่ที่ร้อยละ 61.5 ซึ่งไกรยสเน้นย้ำว่า แม้การเรียนมหาวิทยาลัยจะไม่ได้เป็นความสำเร็จสำหรับเด็กทุกคน แต่ข้อมูลดังกล่าวแสดงให้เห็นชัดเจนว่า มีเด็กเรือนแสนคนกำลังออกจากระบบการศึกษา ขณะที่เด็กเกิดใหม่ในแต่ละปีมีเพียงประมาณ 5 แสนคนเท่านั้น

“พอมาถึงวัยมหาวิทยาลัย เราทำการสัมภาษณ์เด็กก็ได้คำตอบเดิม คือหาแหล่งทุนไม่เจอ มีจำกัด ต้องเลือกเรียนในสาขาที่กำหนด ยังไม่นับว่าค่าใช้จ่ายในการเรียนระดับอุดมศึกษาค่อนข้างสูงถึง 13,000-30,000 บาท ซึ่งถ้าเทียบกับรายได้เฉลี่ยพันกว่าบาทจะสูงกว่าถึง 12 เท่า”

ไกรยสเล่าถึงการทำวิจัยครั้งหนึ่งว่า กสศ. ได้ทำวิจัยโดยเสนอว่าจะสนับสนุนค่าใช้จ่ายช่วงรอยต่อในการเข้ามหาวิทยาลัยให้ประมาณ 6,000 บาทระหว่างเด็กรอสมัคร กยศ. แต่ถึงจะมีข้อเสนอ กลับมีเด็กเพียงร้อยละ 5 ที่สมัคร กยศ. โดยเหตุผลหลักมาจากการเห็นผู้ปกครองเป็นหนี้มากพอแล้วและไม่อยากกู้เพิ่ม

“เรากำลังพยายามดำเนินการต่อไปเรื่อยๆ เพราะถ้าเด็กเดินทางไปต่อในระบบการศึกษาได้จะทำให้ได้มูลค่าทางเศรษฐกิจที่สูงขึ้น ปัจจุบันค่าเฉลี่ยรายได้ตลอดช่วงชีวิตของเด็กไทยที่จบปริญญาตรีอยู่ที่ 27,000 บาท แต่เป้าหมายการออกจากกับดักรายได้ปานกลางอยู่ที่ประมาณ 38,000 บาทต่อเดือน คือยังห่างอยู่อีกประมาณร้อยละ 40

“เราพยายามบอกเสมอว่า การแก้ไขปัญหาความเหลื่อมล้ำทางการศึกษาไม่ใช่การสงเคราะห์หรือรายจ่าย แต่คือการลงทุนในทุนมนุษย์ที่จะพาทั้งครัวเรือนออกจากกับดักความยากจน และพาประเทศหลุดพ้นกับดักรายได้ปานกลาง”

ไกรยสยังอ้างอิงงานวิจัยของยูเนสโก (UNESCO) ว่า หากไทยสามารถบรรลุ zero drop out (ไม่มีใครออกจากการศึกษากลางคัน) จะทำให้มีผลตอบแทนทางเศรษฐกิจที่เติบโตร้อยละ 3 ซึ่งสามารถเติมเต็มช่องว่างการเจริญเติบโตที่หายไปได้

ในตอนท้าย ไกรยสกล่าวถึงข้อเสนอแนะเชิงนโยบาย ซึ่งสรุปได้ 4 ข้อ ดังนี้

ข้อแรก เด็กทุกคนเป็นมนุษย์ทองคำที่ไม่ควรจะปล่อยให้หลุดออกจากระบบการศึกษาอย่างยิ่ง เพราะการลงทุนมนุษย์จะช่วยให้ประเทศหลุดออกจากกับดักรายได้ปานกลาง ทั้งยังจะทำให้ฐานภาษีกว้างและลึกขึ้น มีรายได้จากการเก็บภาษีเยอะขึ้น และต้องลงทุนในระบบปิด คือไม่ปล่อยให้เด็กรั่วไหลออกจากระบบการศึกษาเลย

ข้อที่สอง ไทยควรมีระบบการศึกษาที่ยืดหยุ่นและมีทางเลือกมากขึ้น อาทิ การมีแรงจูงใจทางภาษีให้สถานประกอบการเปลี่ยนตนเองเป็นระบบการศึกษาทางเลือก เด็กจะได้มีโอกาสเรียน ส่วนสถานประกอบการก็จะได้ทั้งการลดหย่อนภาษีและได้กำลังแรงงานเพิ่ม

ข้อที่สาม หน่วยงานรับจัดการศึกษาควรลดเงื่อนไขทางการเงิน และไม่นำเงื่อนไขการเก็บเงินเพื่อรักษาสิทธิมาเป็นอุปสรรคต่อการศึกษาของเด็ก รวมทั้งพิจารณาลดค่าใช้จ่ายการศึกษาต่อและการเข้ามหาวิทยาลัย

และ ข้อสุดท้าย เราไม่ควรหวังการลงทุนเฉพาะจากงบประมาณแผ่นดิน แต่ควรมีรายได้จากภาคเอกชนผ่านการลดหย่อนภาษีหรือใช้มาตรการกึ่งการคลัง อาทิ การออกพันธบัตรและตราสารต่างๆ

“นี่เป็นการลงทุนที่คุ้มค่าที่สุด เพราะการลงทุนในมนุษย์จะให้ประโยชน์ถึงสามต่อ ทั้งการที่ไทยมีทุนมนุษย์ที่มีคุณภาพในการพัฒนา ประเทศพาคนออกจากกับดักความยากจน และไทยสามารถออกจากกับดักรายได้ปานกลางได้ในที่สุด” ไกรยสทิ้งท้าย

ลงทุนก่อนในเด็ก ‘ปฐมวัย’ = ลงทุนในความยั่งยืนของประเทศ – วีระชาติ กิเลนทอง

จากภาพรวมของสถานการณ์ความเหลื่อมล้ำทางการศึกษา ไกรยสส่งไม้ต่อให้กับ รศ.ดร.วีระชาติ กิเลนทอง ผู้อำนวยการสถาบันวิจัยเพื่อการประเมินและออกแบบนโยบาย (RIPED) ที่มีประสบการณ์ในการทำงานเกี่ยวกับเด็กปฐมวัยมาอย่างยาวนาน โดยวีระชาติเริ่มต้นด้วยการต่อยอดจากจุดเช็กพอยต์ของไกรยสด้วยคำถามว่า ทำไมเราต้องมีจุดเช็กพอยต์เหล่านี้

“ทุกคนคงเข้าใจดีว่า การที่เรามีข้อมูลหรือลงไปสำรวจพื้นที่เก็บข้อมูลไม่ได้ทำให้ชีวิตของชาวบ้านดีขึ้น” วีระชาติกล่าว “แต่ก็ปฏิเสธไม่ได้ว่า ก่อนเราจะหาคำตอบอะไรได้ต้องรู้สาเหตุก่อน สมมติเรารู้สึกตัวร้อนเหมือนจะเป็นไข้ การใช้ปรอทวัดอาจไม่ได้ช่วยให้เราหายไข้ แต่มันบอกได้ว่าเรามีปัญหาจริงหรือไม่”

วีระชาติเปรียบว่า เรื่องดังกล่าวก็เหมือนกับมีการมีจุดเช็กพอยต์แต่ละจุดให้เก็บข้อมูล ที่แม้จะยังไม่มีคำตอบ แต่สามารถนำไปสู่การค้นพบปัญหาที่ชัดเจน เข้าใจว่ารากฐานของปัญหามาจากไหน เพื่อที่จะต่อยอดการทำงานต่อไปได้

เพื่อทำให้จุดเช็กพอยต์แรกเป็นรูปธรรมมากขึ้น วีระชาติได้ร่วมมือกับ กสศ. เก็บข้อมูลเรื่อง School Readiness Survey (SRS) หรือการพัฒนาทุนมนุษย์ช่วงปฐมวัย ซึ่งตอบโจทย์ความสนใจของตนเองด้วย โดยวีระชาติมองว่า ช่วงเวลาของเด็กปฐมวัยเป็นช่วงวัยที่ถ้าเลือกลงทุนได้ถูกต้องและลงทุนก่อน จะได้ผลตอบแทนที่คุ้มค่ามาก ทั้งเพิ่มประสิทธิภาพของประเทศ และที่ยิ่งไปกว่านั้น เป็นการลดความเหลื่อมล้ำที่ยั่งยืนที่สุดเท่าที่จะเกิดขึ้นได้

“เราต้องการทำความเข้าใจง่ายๆ เลยว่า เด็กปฐมวัยในไทยพร้อมจะเรียนต่อในระดับประถมหรือไม่ เราจึงลงไปเก็บข้อมูลเด็กปฐมวัยทั่วประเทศ ใช้เวลาประมาณ 4 ปี โดยเก็บข้อมูลพัฒนาการเด็ก ทักษะที่คิดว่าจำเป็น จากเด็กกว่า 43,000 คน หรือประมาณร้อยละ 10 ของเด็กปฐมวัยทั้งหมดในประเทศ”

วีระชาติยกตัวอย่างการทดสอบความพร้อมในด้านต่างๆ ซึ่งเป็นขั้นพื้นฐาน อาทิ ความพร้อมด้านความเข้าใจในการฟัง โดยให้เด็กฟังชุดข้อความสั้นๆ เป็นเวลา 3 นาทีจากเทปที่อัดไว้ และถามคำถามเด็ก 5 ข้อ

“ผมพยายามจะหาว่า เด็กไทยร้อยละเท่าไหร่ที่สามารถตอบคำถามได้มากที่สุด 1 ข้อจาก 5 ข้อ” วีระชาติอธิบาย “เราต้องการรู้ว่ามีเด็กกลุ่มนี้เยอะแค่ไหนในแต่ละจังหวัด และผมอยากจะลองเสนอว่า เป็นไปได้ไหมถ้าเราจะตามหาเด็กที่มีปัญหา และพยายามหาว่ามีเด็กสัดส่วนเท่าไหร่ที่ต้องการการแก้ปัญหา”

นอกจากความเข้าใจในการฟัง ยังมีการวัดในรูปแบบอื่นๆ อาทิ mental transformation ซึ่งคล้ายกับการวัด IQ ทว่าไม่ซับซ้อนเท่า หรือการทดสอบ digit span memory ด้วยการให้ดูตัวเลขบนจอ 10 วินาที และรออีก 10 วินาที ก่อนจะตอบคำถามว่าตัวเลขที่เห็นคือตัวเลขอะไร

“บททดสอบเหล่านี้ไม่ใช่เรื่องยากเลย แต่ถ้าเด็กเหล่านี้ไม่ได้รับการลงทุนจากครอบครัวอย่างเหมาะสม หรือโรงเรียนก็ไม่สามารถให้คุณภาพการศึกษาได้อย่างเหมาะสม เขาอาจจะทำแบบทดสอบเหล่านี้ไม่ได้เลยนะครับ และที่สำคัญเราพบว่าเด็กที่ทำบททดสอบไม่ได้มีมากพอสมควร และการนำข้อมูลผลการทดสอบในปี 2562 ไปเชื่อมกับปี 2563 เราพบว่าถ้าเด็กคนเดียวกันนี้ทำแบบทดสอบได้ดี อนาคตก็มีโอกาสที่เขาจะทำได้ดีขึ้นด้วย”

สำหรับผลการทดสอบ วีระชาติชี้ว่า หากเราดูผลทดสอบในภาพรวมจะยังมองไม่เห็นปัญหาอะไรมากนัก เพราะแบบทดสอบทุกด้านเบลอรวมเข้าหากัน หากเด็กทำแบบทดสอบด้านหนึ่งได้ดีก็ถือว่าผ่าน ทว่าถ้าลงมาดูในแต่ละเรื่องย่อย เช่น การทดสอบความเข้าใจในการฟัง จะพบว่ามีเด็กจำนวนมากที่ไม่ผ่านการทดสอบ เรียกได้ว่าแทบจะเป็นในทุกจังหวัด

“ผมอยากบอกแบบนี้ครับ ในภาพรวมเหมือนยังไม่มีปัญหา แต่ถ้าลงไปดูเรื่องย่อยๆ จะเห็นว่าเราสามารถช่วยกันแก้ปัญหาได้ เพราะเรายังมีปัญหาอยู่ และมีทั่วประเทศด้วย”

อีกปัญหาหนึ่งที่พบและเกี่ยวข้องกับ กสศ. โดยตรงคือเรื่องของอาหาร เพราะจากการสอบถามผู้ปกครองพบว่า มีจำนวนมากพอสมควรที่ให้ข้อมูลว่าไม่มีอาหารกลางวัน และเมื่อลองนำสัดส่วนของเด็กที่ผู้ปกครองตอบว่า ‘มี’ และ ‘ไม่มี’ ปัญหาด้านอาหารกลางวันมาเทียบกัน ผลพบว่าเด็กกลุ่มหลังมีแนวโน้มจะทำแบบทดสอบไม่ได้มากกว่า

“ทั้งหมดนี้สะท้อนว่า ความยากจนมีปัญหาต่อพัฒนาการเด็กตั้งแต่ช่วงปฐมวัย เราไม่ควรคิดว่าเกิดมาเดี๋ยวก็โตไปได้ เพราะมันมีหลายปัจจัย ทั้งสารอาหาร ความยากจน สภาพแวดล้อม คุณภาพสถานศึกษา หรือแม้กระทั่งคุณภาพของการเลี้ยงดูของผู้ปกครองก็สำคัญมาก แต่เราไม่ค่อยพูดถึงเลย”

นี่นำมาสู่ข้อเสนอของวีระชาติ โดย ข้อแรก คือการพัฒนาครู โดยเฉพาะครูในชนบท และต้องพัฒนาแบบเฉพาะเจาะจง บอกว่าต้องการให้พัฒนาในด้านใดและมีเครื่องมือต่างๆ เพื่อช่วยสนับสนุนครูให้มากที่สุด

และ ข้อที่สอง วีระชาติโยงไปถึงผลการศึกษาที่พบว่า มีผู้ปกครองเกือบครึ่งหนึ่งที่ไม่มีนิทานที่บ้าน นำมาสู่การที่ผู้ปกครองไม่ได้อ่านหนังสือให้เด็กฟัง สิ่งนี้กำลังสื่อว่าครัวเรือนขาดความพร้อม สิ่งสำคัญจึงต้องเป็นการพัฒนาทักษะของผู้ปกครองด้วย

“ตอนนี้เราทำกิจกรรมเยี่ยมบ้านพัฒนาผู้ปกครอง นำอุปกรณ์ไปทำกิจกรรมกับเด็กให้เขาเห็น ช่วยให้เขามั่นใจในการทำกิจกรรมกับลูกหลาน เป็นการสร้างความพร้อมอย่างหนึ่ง” วีระชาติทิ้งท้าย

อัปสกิล ‘เยาวชนแรงงานช่วงต้น’ ในโลกที่หมุนเร็วขึ้น 20 เท่า – เกียรติอนันต์ ล้วนแก้ว

“สังคมมนุษย์เปลี่ยนแปลงมาตั้งแต่ประมาณ 600 กว่าปีที่แล้ว เพราะก่อนหน้านี้ โลกเราไม่มีหนังสือ ไม่มีโรงพิมพ์ ต่อมาเรามีหนังสือเป็นเล่มๆ พัฒนามาเรื่อยๆ จนถึงทุกยุคที่ทุกอย่างอยู่ในระบบดิจิทัล หนังสือก็อยู่ในระบบดิจิทัลได้

“เวลา 600 ปีเปลี่ยนชีวิตคนจากหน้ามือเป็นหลังมือ แต่ความเปลี่ยนแปลงสเกลเดียวกันนี้จะเกิดขึ้นในช่วงเวลา 20 ปี คือโลกหมุนเร็วขึ้น 20 เท่า”

ข้างต้นคือการฉายภาพรวมของโลกสำหรับวัยแรงงานจาก ดร.เกียรติอนันต์ ล้วนแก้ว อาจารย์คณะเศรษฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ซึ่งเป็นผู้ศึกษา Career Readiness Survey (CES) หรือการพัฒนาทุนมนุษย์ในเยาวชนแรงงานช่วงต้น

ด้วยผลจากการที่โลกหมุนเร็วกว่าเดิมนี้เอง เกียรติอนันต์ชี้ว่า ณ ปัจจุบันนี้ สิ่งที่เรารู้ในวันนี้อาจจะใช้ไม่ได้แล้วในอีก 5-10 ปีข้างหน้า ความสามารถในการปรับตัวจึงเป็นสิ่งที่สำคัญมาก เพราะฉะนั้นถ้าไม่จัดการศึกษาและเตรียมความพร้อมเยาวชนให้ดี ก็ยากที่จะวิ่งตามทันโลกได้

เพื่อให้เห็นภาพชัดขึ้น เกียรติอนันต์ชี้ให้เห็นภาพของแรงงานที่ต้องเผชิญกับการเข้ามาของ ChatGPT ที่เมื่อพัฒนาขึ้นไปเรื่อยๆ อาจจะสามารถทำหน้าที่บางอย่างแทนมนุษย์ได้ เช่น การตอบข้อมูลลูกค้า นอกจากนี้ เทคโนโลยียังมีราคาถูกลงด้วย

“อีกไม่นาน รถบนถนนอาจจะกลายเป็นรถไฮบริดจ์หรือรถไฟฟ้ากันหมด ชิ้นส่วนที่ต้องใช้ประกอบรถยนต์หนึ่งคันก็จะลดลงจากเดิม ลองนึกภาพว่าจากรถน้ำมันที่ต้องใช้ชิ้นส่วนถึง 30,000 ชิ้น แต่รถไฟฟ้าใช้ชิ้นส่วนเพียง 3,000 ชิ้น ลองนึกภาพงานที่จะหายไป โลกที่จะเปลี่ยนไปและถูกทำให้ง่ายด้วยเทคโนโลยี แต่ความง่ายนี้ทำให้มนุษย์เป็นที่ต้องการน้อยลงเช่นกัน”

เกียรติอนันต์ชี้ว่า ทักษะสำคัญหลังโควิด-19 จะเป็นแบบพหุทักษะ เช่น ทักษะการแก้ปัญหา-เรียนรู้จากปัญหา-ต่อยอดให้ตนเองเก่งขึ้นและนำไปสร้างโอกาสได้ (ทั้งหมดนี้คือทักษะเดียวเท่านั้น) ดังนั้น เมื่อพูดถึงความพร้อมในด้านอาชีพ (career readiness) น้ำหนักสำคัญจึงอยู่ที่ soft skill

อีกประเด็นสำคัญคือ เรื่องของความยากจน เพราะในครัวเรือนหนึ่งต้องใช้อย่างน้อย 3 รุ่นจึงจะหลุดพ้นจากความยากจนไปได้ โดยเกียรติอนันต์อธิบายวิธีการศึกษาทุนมนุษย์ว่า ถ้าคนที่เลือกมาจบชั้นเดียวกัน คนที่เงินเดือนมากกว่าจะถือว่าได้ทุนมนุษย์มากกว่า หรือถ้าเงินเดือนเท่ากัน คนที่อยู่ระดับสูงกว่าจะถือว่ามีทุนมนุษย์มากกว่า

“ผลการสำรวจของเราพบว่า คนที่มีการศึกษาระดับมัธยมศึกษาปีที่ 3 หรือเรียนไม่จบจะอยู่ปะปนกันในตลาดแรงงาน แปลว่าการศึกษาในระดับนี้ไม่พอที่จะเพิ่มทุนมนุษย์ จะขยับไปมัธยมศึกษาปีที่ 6 ก็ไม่ได้ต่างกันเยอะ แต่ความแตกต่างจะเริ่มชัดขึ้นในระดับ ปวส. และปริญญาตรี

“นี่เท่ากับว่าในโลกปัจจุบัน ทุนมนุษย์ที่จะทำให้อยู่รอดและมีรายได้พ้นจากความยากจนของพ่อแม่ได้จะต้องอยู่ในระดับ ปวส. เป็นอย่างน้อย นอกจากนี้ soft skill ยังเป็นเรื่องที่สำคัญมาก โดยเฉพาะหากเราต้องเจออุปสรรคใหญ่ในชีวิต”

นี่จึงนำมาสู่ข้อเสนอ 4 ข้อของเกียรติอนันต์ในตอนท้าย โดย ข้อแรก คือการปรับใช้แบบสำรวจดังกล่าวทั่วประเทศ เชื่อมระบบการทำงานเข้าหากันเพื่อให้สามารถดูแลเด็กได้แบบมุ่งเป้า รู้รายละเอียด และความพร้อมของเด็ก

ข้อที่สอง ทุกหน่วยงานต้องทำงานร่วมกัน เพื่อสร้างระบบนิเวศที่ทุกคนจะช่วยกันโอบอุ้มเด็กได้

ข้อที่สาม สร้าง career coach ด้านอาชีพ หรือเป็นทีมระดับจังหวัดที่คอยดูแลเด็ก

และ ข้อสุดท้าย พัฒนาการศึกษาแบบ case-based ตามทิศทางนโยบายสาธารณะของโลก ให้ความช่วยเหลือวิ่งเข้าหาปัญหาและแก้ปัญหาจากหลายทาง

สะสมพัฒนาทักษะ ‘วัยแรงงาน’ สู่เส้นทางการแก้ปัญหาความเหลื่อมล้ำของประเทศ – โคจิ มิยาโมโต

ในจุดเช็กพอยต์สุดท้ายอย่างช่วงวัยแรงงาน โคจิ มิยาโมโต นักเศรษฐศาสตร์อาวุโสแห่งธนาคารโลก (World Bank) ผู้ทำการศึกษา Adult Skills Assessment in Thailand หรือการพัฒนาทุนมนุษย์ประชากรวัยแรงงาน เริ่มต้นด้วยการชูกระปุกยาพาราเซตามอลที่เราเห็นกันจนชินตาขึ้นมากระปุกหนึ่ง พร้อมบอกข้อมูลที่น่าตกใจว่า “เยาวชนและผู้ใหญ่ในไทยประมาณร้อยละ 62.3 ไม่สามารถทำความเข้าใจและย่อยข้อมูลบนฉลากยาได้ ทำให้รับประทานยาได้ไม่ถูกต้องตามฉลาก”

โคจิเริ่มต้นต่อด้วยการเน้นย้ำความสำคัญของการประเมินทักษะ กล่าวคือการประเมินจะทำให้เห็นภาพกลุ่มประชากรนักเรียนที่ยังมีปัญหาในการเรียนรู้ทักษะต่างๆ ที่สำคัญ เมื่อมองข้อมูลให้ลึกกว่านั้น เราจะพบว่านักเรียนที่มีภูมิหลังยากลำบากจะมีผลการประเมินที่ค่อนข้างแย่เมื่อเทียบกับนักเรียนกลุ่มอื่น โดยเฉพาะเด็กจากพื้นที่ห่างไกลที่จะเสียเปรียบมากที่สุด

“ดังนั้น การประเมินจึงเป็นเครื่องมือที่สำคัญมากๆ ที่จะช่วยผู้กำหนดนโยบายในการพิจารณาว่า ควรจะปรับปรุงนโยบายตรงจุดไหน และจะช่วยเรื่องการกำหนดวาระสำคัญในนโยบายนั้นด้วย”

“ถ้าผมเป็นผู้กำหนดนโยบายที่ต้องคิดเรื่องการปรับปรุงนโยบายฝึกอบรมครู การเห็นผลประเมินของเด็กจะช่วยให้ผมเกิดไอเดียเลยว่า ทักษะใดบ้างที่ครูต้องพัฒนา เช่น ผลการทดสอบชี้ให้เห็นว่ามีเด็กและผู้ใหญ่จำนวนมากที่ไม่มีทักษะด้านดิจิทัล ทำให้เรารู้ว่าควรฝึกอบรมครูในด้านนี้ให้มากขึ้น ขณะเดียวกัน ผู้ที่เกี่ยวข้อง เช่น นักการศึกษา ก็สามารถนำผลไปใช้ได้ด้วย”

โคจิเปรียบเปรยว่า การพัฒนาทักษะเปรียบเหมือนการปั้นลูกบอลหิมะที่ทำได้ตลอดชีวิต คือเริ่มจากการปั้นก้อนเล็กและกลิ้งไปเรื่อยๆ ทำให้ก้อนหิมะเริ่มขยายขนาดและเก็บหิมะส่วนอื่นมาติดกับตนเองจนกลายเป็นก้อนหิมะที่ใหญ่ขึ้น

“ถ้าเราเริ่มจากวันนี้โดยพัฒนาทักษะชุดเล็ก สะสมไปเรื่อยๆ ก็ง่ายขึ้นที่จะเก็บเกี่ยวความเข้าใจและทักษะต่อไป”

ความเห็นของโคจิสอดคล้องกับวีระชาติ กล่าวคือการลงทุนตั้งแต่เด็กปฐมวัยหรือช่วงตั้งต้นเป็นเรื่องสำคัญมาก เพราะหากเด็กไม่สามารถพัฒนาทักษะพื้นฐานในชีวิตได้ ก็จะยากลำบากสำหรับการพัฒนาขั้นต่อไป

“เด็กต้องสอบ PISA ตอนเขาอายุ 15 ปี แต่จริงๆ แล้ว ผล PISA คือการรวบรวมผลลัพธ์การลงทุนตั้งแต่เด็กจนถึงอายุ 15 ปี ดังนั้น เราจำเป็นต้องวัดผลลัพธ์การลงทุนมนุษย์ของเราหลังอายุ 15 ปีไปจนถึงวัยผู้ใหญ่ไกลๆ ด้วย”

นี่จึงเป็นที่มาของการทำงานร่วมกับ กสศ. เพื่อศึกษาประเมิน Adult Skills Assessment in Thailand หรือการพัฒนาทุนมนุษย์ประชากรวัยแรงงาน ซึ่งเป็นการประเมินขนาดใหญ่ของประชากรวัยแรงงานในไทยครั้งแรกที่เคยมีการทำการประเมินมา วัดทักษะด้านการรู้หนังสือ ด้านดิจิทัล รวมถึงด้านอารมณ์และสังคม ซึ่งเป็นทักษะพื้นฐานของทุนมนุษย์ที่สำคัญ

โคจิอธิบายว่า ผลการประเมิน (ซึ่งกำลังจะเผยแพร่ในช่วงปลายปี 2023) จะฉายภาพว่าประเทศไทยกำลังขาดแคลนทักษะใดอย่างรุนแรง ระดับของช่องว่างมากน้อยแค่ไหน ทั้งยังจะทำให้เห็นภาพของความเหลื่อมล้ำ เพราะเราจะมองเห็นว่าประชากรกลุ่มไหนที่มีปัญหา และควรจะแก้ปัญหาที่เกิดขึ้นอย่างไร

ที่สำคัญ การศึกษานี้จะมองไปถึงเจตนารมณ์ของผู้กำหนดนโยบายว่า มีการแก้ปัญหาช่องว่างทักษะจุดใดบ้าง และเจตนารมณ์ดังกล่าวถูกแปลงออกไปเป็นการกระทำที่เป็นรูปธรรมแล้วหรือยัง ทั้งยังจะดูถึงหลักฐานรองรับและคุณภาพของโครงการที่เกิดขึ้นด้วย

“สิ่งที่ผมหวังอยากจะสื่อมากๆ คือ การสำรวจและการประเมินมีประโยชน์มากๆ นะครับ” โคจิกล่าวในตอนท้าย “เพราะการประเมินจะช่วยปรับปรุงนโยบายให้ดีขึ้น และมีศักยภาพในการปรับปรุงโครงการที่จะช่วยผู้เรียนรู้ ทั้งในโรงเรียน นอกโรงเรียน และในระบบ ผู้มีส่วนได้ส่วนเสียทั้งหมดในการพัฒนาทักษะพื้นฐานของทุนมนุษย์ ให้สามารถอยู่ได้อย่างดีในศตวรรษที่ 21”

ผลงานชิ้นนี้เป็นส่วนหนึ่งของความร่วมมือระหว่าง กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) และ The101.world

The post ลงทุนใน ‘มนุษย์’ กุญแจสำคัญก้าวข้ามความเหลื่อมล้ำ พาประเทศไทยหลุดพ้นกับดักรายได้ปานกลาง first appeared on กสศ..

ดร.ไกรยส ภัทราวาท ผู้จัดการกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) กล่าวถึงความสำคัญของโครงการพัฒนาระบบฐานข้อมูลแบบออนไลน์และการขยายผลการสํารวจสถานะความพร้อมในการเข้าสู่ระบบการศึกษาของเด็กปฐมวัย ซึ่งเป็นการศึกษาเกี่ยวกับความพร้อมในการเข้าสู่การเรียนภาคบังคับของเด็กปฐมวัย หรือ ‘school readiness’ ซึ่งเป็นการวิจัยที่เริ่มต้นตั้งแต่ปี 2558 ซึ่ง กสศ. ร่วมกับสถาบันวิจัยเพื่อการประเมินและออกแบบนโยบาย (RIPED) มหาวิทยาลัยหอการค้าไทย โดยหวังจะสร้างเครื่องมือของประเทศที่มีการเก็บข้อมูลลงลึกรายบุคคลและนำเสนอออกมาเป็นรายจังหวัด ในการเฝ้าระวังสถานการณ์ของประชากรกลุ่มสำคัญคือ เด็กปฐมวัย ที่มีอายุช่วง 3-5 ปี ซึ่งมีเด็กจำนวนมากที่อยู่นอกระบบการศึกษาเพราะต้องติดตามพ่อแม่ไปทำมาหากิน ทำให้เด็กกลุ่มนี้ไม่มีโอกาสเข้าเรียนในศูนย์พัฒนาเด็กเล็กหรือโรงเรียนอนุบาล กสศ. จึงติดตามวิจัยต่อว่าเด็กปฐมวัยทั่วประเทศมีความพร้อมในการเข้าสู่การศึกษาภาคบังคับเพียงไร

ในช่วงที่เก็บข้อมูลนี้เองก็เกิดการระบาดของโควิด-19 ทำให้โรงเรียนปิดและมีการหยุดเรียนจนสร้างผลกระทบต่อการเรียนรู้ของเด็กจนนำมาสู่ ‘ภาวะถดถอยทางการเรียนรู้’ หรือ ‘learning loss’ อันทำให้ช่องว่างของความเหลื่อมล้ำทางด้านการศึกษาขยายกว้างมากขึ้น และหากไม่ทำอะไรเด็กรุ่นนี้จะกลายเป็น ‘lost generation’

ในวันนี้สิ่งสำคัญคือกระบวนการที่จะนำเด็กปฐมวัยเข้าสู่ภาวะปกติของการเรียนรู้ คือ ‘learning recovery’ หรือ ‘การฟื้นฟูภาวะถดถอยทางการเรียนรู้’ ซึ่งเป็นกระบวนการที่สำคัญมาก เพราะหากเด็กปฐมวัยได้รับการฟื้นฟูภาวะถดถอยทางการเรียนรู้ เด็กเหล่านี้ก็จะกลับสู่ภาวะปกติและเดินเข้าสู่เส้นทางของระบบการศึกษา จนเติบโตเป็นทรัพยากรมนุษย์ที่มีศักยภาพสูงได้

ดังนั้น โจทย์สำคัญต่อไปของสังคมไทยคือ ในภาวะที่ประเทศก้าวออกจากช่วงที่แย่ที่สุดของโควิด-19 มาแล้ว แต่สำหรับเด็กปฐมวัย การก้าวออกจาก learning loss เข้าสู่ learning recovery นั้นจะทำได้อย่างไร?

เปิดข้อมูลเชิงประจักษ์

เด็กไทยกับวิกฤต ‘ภาวะถดถอยทางการเรียนรู้’

รศ.ดร.วีระชาติ กิเลนทอง ผู้อำนวยการสถาบันวิจัยเพื่อการประเมินและออกแบบนโยบาย (RIPED) มหาวิทยาลัยหอการค้าไทย เรียกข้อมูลชุดนี้ว่า school readiness หรือความพร้อมของการเข้าสู่ระบบการศึกษาของเด็กปฐมวัย ซึ่งเป็นการวัดทักษะพื้นฐานที่จำเป็นและสำคัญในการนำไปต่อยอดในระดับ ป.1 โดยมีการทำแบบทดสอบกับเด็กอนุบาล 3 ทั่วประเทศในหลากหลายรูปแบบ จนเป็นที่มาของหลักฐานเชิงประจักษ์เรื่อง learning loss ในช่วงโควิดที่เกิดในช่วงการเก็บข้อมูลพอดี

วีระชาติเล่าว่า หนึ่งในแบบทดสอบคือการนำเลข 0-9 ให้เด็กดูและผลปรากฏว่ามีเด็กจำนวนไม่น้อยที่รู้จักตัวเลขไม่ครบ บางจังหวัดมีมากถึงครึ่งหนึ่งและบางจังหวัดมีกว่า 30%

“พูดง่ายๆ ว่าหากเดินสุ่มเข้าไปในโรงเรียนธรรมดาแห่งหนึ่ง ในห้องอนุบาล 3 มีเด็กอยู่ 10 คน จะมีเด็กประมาณ 3 คนที่รู้จักตัวเลขตั้งแต่ 0-9 ไม่ครบ”

ขณะที่การทดสอบอีกอันที่น่าสนใจคือ มีการอ่านข้อความให้เด็กฟังหนึ่งย่อหน้าหรือประมาณสัก 4-5 นาที และให้เด็กตอบคำถามง่ายๆ 5 ข้อ ผลพบว่ามีเด็กจำนวนไม่น้อยที่ตอบคำถามได้แค่ข้อเดียวหรือตอบไม่ได้เลย

อย่างไรก็ตาม school readiness นั้นต้องทดสอบในหลายด้านทั้งคณิตศาสตร์ ภาษา ฯลฯ จึงมีการนำทุกด้านมารวมกันแล้วทำเป็นค่าเฉลี่ยโดยให้คะแนนเต็ม 100 ซึ่งพบข้อมูลอย่างชัดเจนว่า ค่าเฉลี่ยของคะแนนเด็กก่อนการแพร่ระบาดของโควิด-19 มีทั้งจังหวัดที่ได้คะแนนระดับแย่และมีจังหวัดที่ได้คะแนนระดับดี แต่เมื่อมาดูผลคะแนนในช่วงการแพร่ระบาดหนักๆ ทุกจังหวัดจะเป็นสีแดงหรืออยู่ในระดับที่แย่เกือบทั้งหมด

วีระชาติกล่าวว่า การทำแบบทดสอบวัดผลนั้นเป็นการทำข้อสอบอันเดียวกันทุกคนแค่ทำกันคนละปี ดังนั้นจึงเห็นผลชัดเจนในภาพรวมว่าเด็กมีความพร้อมลดลง จึงเป็นบททดสอบที่ท้าทายให้ผู้เกี่ยวข้องต้องทำงานหนักยิ่งขึ้นเพื่อยกระดับคุณภาพการศึกษาเพื่อพัฒนาเด็กปฐมวัย

“ข้อมูลอีกชุดหนึ่งเป็นข้อมูลเชิงลึกแต่ขนาดกลุ่มที่ศึกษาจะเล็กกว่า ผมตามเด็กคนเดิม 1,000 กว่าคน เก็บข้อมูลมาเรื่อยๆ กว่า 6 ปี เวลาในการทำการบ้านของเด็กก่อนเกิดโควิด-19 เขาจะทำการบ้านมากขึ้นเรื่อยๆ ตามอายุ แต่พอเกิดโควิด-19 แม้ในช่วงอายุเดียวกันปรากฏว่าทำการบ้านน้อยลง”

ดังนั้นแล้วไม่ว่าจะดูข้อมูลจากภาพใหญ่หรือในภาพที่เล็กลงมาในระดับปัจเจกก็เกิดปัญหาเดียวกันคือ เด็กไม่สามารถเรียนรู้ด้วยตนเองตามที่เราคาดหวังเพื่อชดเชยการไม่ได้ไปเรียนในโรงเรียน เด็กไม่ได้อ่านหนังสือหรือทำการบ้านเพิ่มขึ้นแต่เล่นเกมมากขึ้น จึงไม่น่าแปลกใจเลยว่าทำไมถึงเกิด learning loss เมื่อการใช้เวลาของเด็กเปลี่ยนไปและขาดประสิทธิภาพ

การประเมิน school readiness นั้นมองจาก 3 มิติ คือ มิติด้านความพร้อมของโรงเรียน ด้านความพร้อมของตัวเด็กและด้านความพร้อมของที่บ้าน ดังนั้นคือสามประสาน แต่คำถามคือปัจจัยด้านใดที่มีผลมากที่สุด เพราะจะนำไปสู่การมีนโยบายที่แตกต่างกัน หากมองว่าเป็นเรื่องโรงเรียนก็ต้องไปยกระดับการเรียนรู้ ถ้าเป็นเรื่องทักษะของการเลี้ยงดูของผู้ปกครองก็ต้องหาวิธีไปแนะนำเขาว่ามีวิธีเลี้ยงดูที่มีประสิทธิภาพมากขึ้นอย่างไร

ความพร้อมในวันนี้คือตัวกำหนด ‘อนาคต’ เด็กไทย

“เรื่องความพร้อมที่ผมพูดถึงก่อนหน้านี้หลายคนคงตั้งคำถามว่า แล้วจะนำไปสู่อะไร?”

วีระชาติเล่าว่าเขาใช้ข้อมูลแบบทดสอบทักษะด้านการอ่านของเด็ก ป.1 มาเชื่อมโยงกับข้อมูล school readiness ที่เก็บตอนเด็กเรียนอนุบาล 3 แล้วดูว่าเมื่อเด็กอยู่ชั้นอนุบาล 3 เขามีความพร้อมในระดับนี้ แล้วเมื่อโตมาขึ้น ป.1 เขาเรียนเป็นอย่างไร

คำถามจากข้อมูลชุดนี้ก็คือ เด็กที่มีความพร้อมมากกว่าตอนอนุบาล 3 จะมีคะแนนแบบทดสอบด้านการอ่านที่มากกว่าตอน ป.1 หรือไม่? ซึ่งผลปรากฏว่าเป็นจริงตามสมมติฐาน โดยพบว่าเด็กที่มี school readiness มากกว่าจะทำให้มีคะแนนทักษะด้านการอ่านสูงกว่า และไม่ใช่แค่ความพร้อมทางด้านการอ่านเพียงอย่างเดียว แต่รวมถึงความพร้อมด้านคณิตศาสตร์ด้วย ซึ่งปรากฏว่าโดยผลทางด้านคณิตศาสตร์เยอะกว่าด้านการอ่านเพราะความพร้อมด้านคณิตศาสตร์คือทักษะการคิด ซึ่งหากเด็กสามารถคิดได้เยอะแค่ไหน เขาก็จะสามารถคิดวิเคราะห์ได้เยอะขึ้นในการเรียนชั้นที่สูงขึ้น หรือแม้แต่การอ่านเองก็ต้องการการคิดวิเคราะห์ด้วย

“เมื่อเราพบว่าเด็กเกิด learning loss ยิ่งทำให้เราต้องกังวลมากขึ้น เพราะว่าความพร้อมตอนปฐมวัยมีผลต่อการเรียนชั้นประถมฯ ของเด็ก เราต้องฟื้นฟูเขา ไม่เช่นนั้นจะมีผลต่อไปเมื่อเด็กเรียน ป.1 ต่อไปก็มีผลกับ ป.2 ภาษาวิชาการเรียกว่าเป็น dynamic complimentary มันเป็นพลวัตร เช่นที่ ศ.เจมส์ เจ เฮกแมน นักเศรษฐศาสตร์ มักใช้คำว่า ‘skills beget skills’ คือทักษะตอนเริ่มต่อทักษะอันใหม่ได้ นั่นจึงเป็นเหตุผลที่เราต้องสนใจปฐมวัยเพราะมันเป็นที่มาของทักษะในระดับที่สูงขึ้น” วีระชาติกล่าว

ด้าน ดร.สวัสดิ์ พุ่มทอง ที่ปรึกษาด้านการศึกษา สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา (สกศ.) เห็นว่า ข้อมูล school readiness ที่มีการสำรวจมานี้ หากมีความสมบูรณ์แล้วนำมากำหนดนโยบายได้จริงจะเกิดประโยชน์มหาศาลเพราะการกำหนดนโยบายโดยใช้ข้อมูลเป็นฐานเพื่อหาทางออกจะทำให้สามารถดำเนินการได้อย่างยั่งยืน

Learning Loss สู่ Learning Recovery

ทางก้าวพ้น Lost Generation

ข้อเสนอที่ 1 : High Scope – กระบวนการพัฒนาครูปฐมวัย

วีระชาติพูดถึงการพัฒนาเด็กปฐมวัยที่เริ่มต้นด้วยการพัฒนาครูปฐมวัยด้วยการอบรมแบบเข้มข้นโดยหลักสูตรที่ชื่อว่า High Scope ซึ่งมีการทดลองใช้แล้วที่จังหวัดร้อยเอ็ด โดยแบ่งเด็กเป็นกลุ่มที่เรียนกับครูที่ไปอบรมและกลุ่มที่เรียนกับครูที่ไม่ได้ไปอบรม การทดสอบรูปแบบนี้จะทำให้เห็นถึงความพร้อมที่เปลี่ยนไปในแต่ละวันของเด็กรวมถึงประสิทธิภาพของการเรียนการสอนในแต่ละกลุ่มด้วย

ผลพบว่ากลุ่มที่ได้เรียนกับครูที่ผ่านการอบรมด้วยหลักสูตร High Scope นั้นมีประสิทธิภาพสูงขึ้นถึง 50% ซึ่งหากเด็กขาดความพร้อมไป 1 ปีเต็ม หมายความว่าต่อให้ใช้วิธีนี้ ก็ต้องหาทางชดเชยเด็กอย่างน้อย 2 ปีเพื่อให้เขากลับมา 100%

อย่างไรก็ตาม วีระชาติยอมรับว่านี่เป็นเพียงแนวทางหนึ่งแต่ไม่อาจแก้ไขได้ทั้งประเทศเนื่องจากทรัพยากรที่จะใช้ในการอบรมนั้นมีน้อย

“learning recovery ไม่ใช่การวิ่ง 100 เมตร ที่แก้กันปีนี้แล้วเด็กกลับมาที่เดิม แต่ learning recovery คือการวิ่งมาราธอนที่ต้องใช้เวลาในการแก้ปัญหา”

ข้อเสนอที่ 2 : สร้างการพัฒนาจาก Pre-Service Teacher สู่ In-Service Teacher

ผศ.ศิริวรรณ ฉัตรมณีรุ่งเจริญ คณบดีคณะครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏภูเก็ตเล่าถึงสถานการณ์จริงที่เกิดขึ้นในโรงเรียนที่มีระดับชั้นปฐมวัย ซึ่งคณะครุศาสตร์ได้มีโอกาสเข้าไปเป็นพี่เลี้ยงจัดการเรียนการสอนให้ครูในโรงเรียนที่ยังขาดความพร้อมทั้งเรื่องอุปกรณ์ องค์ความรู้และประสบการณ์

การทำงานนั้นแบ่งเป็น 2 ส่วน ส่วนแรกคือ การเข้าไปช่วยครูในโรงเรียนแบบฉับพลันในช่วงของสถานการณ์โควิด-19 โดยใช้โครงการโรงเรียนพัฒนาตนเอง TSQP (Teacher and School Quality Program) ซึ่งโรงเรียนในเครือข่ายนี้เป็นกำลังสำคัญมากในการพัฒนานวัตกรรมและแพลตฟอร์ม ทั้งเป็นเหมือนแหล่งเรียนรู้แม่ข่ายซึ่งจะคอยช่วยเหลือโรงเรียนอื่นๆ ที่ไม่มีความพร้อมหรือไม่เข้าใจการแปลงหลักสูตรเป็นการจัดการการเรียนการสอนที่ไม่ได้จำกัดอยู่แค่ห้องเรียนในโรงเรียน แต่ทำให้ห้องเรียนคือบ้านและชุมชน การจัดการเรียนการสอนแบบนี้จึงเป็นความท้าทายของครูด้วย

ส่วนที่สองคือ แนวทางการผลิตครู ซึ่งเป็นการแก้ปัญหาระยะยาว ภายใต้โครงการครูรักถิ่น ที่จะทำให้ครูสามารถจัดการเรียนการสอนยืดหยุ่นตามสถานการณ์ได้ เพราะโควิด-19 เป็นแค่สถานการณ์หนึ่งจากหลายสถานการณ์ในอนาคตที่จะทำให้การเรียนรู้ของเด็กหยุดชะงัก ดังนั้นการเตรียมครูไม่ว่าจะเป็นระบบการผลิตหรือการพัฒนาก็ตามต้องสร้างครูที่ยืดหยุ่น สามารถมองเห็นวิกฤตให้เป็นโอกาสและดึงสิ่งที่เขามีรอบตัวไปออกแบบกิจกรรมการเรียนรู้  ทำให้นักเรียนเกิดการเรียนรู้ได้ ที่สำคัญต้องเป็นครูที่สื่อสารได้ ทำงานร่วมกับชุมชนและผู้ปกครองได้

“อีกด้านหนึ่งหากเรามองการผลิตและพัฒนาครูเป็นระบบใหญ่หนึ่งระบบ จะเห็นว่าการผลิตครูสามารถไปเกื้อหนุนและช่วยเหลือพัฒนาครูประจำการที่อยู่ในโรงเรียน โดยการจัดการเรียนการสอนที่อยู่ในการพัฒนานักศึกษาครู (pre-service teacher) สามารถสร้างนวัตกรรมและส่งต่อไปให้ครูประจำการ (in-service teacher) ที่อยู่ที่โรงเรียนเพื่อใช้นวัตกรรมเหล่านี้ไปเติมเต็มสิ่งที่นักเรียนขาดหายไป เป็นส่วนหนึ่งของกระบวนการที่จะช่วยเรื่องการฟื้นฟูการถดถอยทางการเรียนรู้ได้”

ศิริวรรณย้ำว่า นี่คือโจทย์ที่ทำให้ต้องหันกลับมามองว่า กระบวนการผลิตครูของครุศาสตร์หรือหลายๆ หน่วยงานในปัจจุบันมีการเพิ่มประเด็นในส่วนการผลิตครูเพื่อรองรับสถานการณ์เหล่านี้หรือไม่

หมายเหตุ – สรุปความจากงานแถลงข่าว พลังฐานข้อมูล เครื่องมือสร้างความเสมอภาคสู่สังคม ปิดทุก GAP “Learning Loss สู่ Learning Recovery” หยุดการสูญเสียเด็กทั้งรุ่น (Lost Generation) : ดึงพลังทุกฝ่ายร่วมฟื้นฟูการเรียนรู้ เมื่อวันที่ 2 สิงหาคม 2565 จัดโดย กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.)

ผลงานชิ้นนี้เป็นส่วนหนึ่งของความร่วมมือระหว่าง กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) และ The101.world

The post ระเบิดเวลา ‘Learning Loss’ เปิดงานวิจัย-หาทางออกวิกฤตเด็กไทยกับภาวะการเรียนรู้ถดถอย first appeared on กสศ..

บางโรงเรียนสื่อการสอนไม่เพียงพอ เช่นกันกับคุณครูที่ต้องวิ่งสอนตั้งแต่ ป.1-ป.5 ทุกวิชาตั้งแต่ภาษาไทยถึงคณิตศาสตร์ ยังไม่นับว่ามีเด็กอีกจำนวนมากที่ต้องออกจากระบบการศึกษา จากทั้งปัจจัยเรื่องความยากจนและสุขภาพ

ปัญหาความเหลื่อมล้ำทางการศึกษามีสาเหตุหลักจากปัญหาความยากจน และหากจะแก้ ก็ต้องใช้เวลาและเข้าให้ตรงจุด ปัจจุบันประเทศไทยมีเด็กเยาวชนที่ขาดโอกาสทางการศึกษาที่ดีกว่า 4.3 ล้านคน ซึ่งการให้เงินอุดหนุนเป็นหนึ่งในวิธีแก้เบื้องต้นของ กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) ก่อนที่จะขยับขยายแผนการเพื่อแก้ปัญหาไม่ให้ความยากจนข้ามไปสู่รุ่นถัดไป จนถ่างช่องว่างความเหลื่อมล้ำในประเทศให้กว้างขึ้นอีก

แม้จะเห็นปัญหาชัด แต่การแก้ปัญหาความเหลื่อมล้ำทางการศึกษาก็ไม่ใช่เรื่องง่าย หากแต่ต้องอาศัยการขับเคลื่อนนโยบายที่ทำงานบนฐานของความรู้ ซึ่งจำเป็นต้องอาศัยทั้งทรัพยากร เจตจำนงทางการเมือง และองค์ความรู้ที่ทันสมัย เป็นเชื้อเพลิงสำคัญ

คุยกับ ดร.ไกรยส ภัทราวาท รองผู้จัดการกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) ว่าด้วย สถานการณ์ ปัญหา และทางออกของความเหลื่อมล้ำทางการศึกษาไทย

กสศ. คืออะไร มีที่มาที่ไปอย่างไร?

ถ้าเปรียบ กสศ. เป็นเด็ก ตอนนี้อายุยังไม่ถึงสองขวบดี เป็นกองทุนที่เพิ่งตั้งขึ้นตามรัฐธรรมนูญปี 2560 ซึ่งมีภารกิจอยู่ 3 ส่วน

ภารกิจที่หนึ่ง ช่วยเหลือผู้ขาดแคลนทุนทรัพย์ที่ต้องการโอกาสทางการศึกษาที่เสมอภาค

ภารกิจที่สอง สนับสนุนคุณครูทั้งในและนอกระบบการศึกษาที่จะช่วยให้ผู้ขาดแคลนทุนทรัพย์เหล่านี้มีโอกาสเสมอภาค เรารวมคุณครูตั้งแต่ในระบบที่ปฏิบัติหน้าที่อยู่ตอนนี้ และคุณครูที่กำลังอยู่ในระบบการผลิตปัจจุบัน

ภารกิจที่สาม ลดความเหลื่อมล้ำทางการศึกษาในภาพรวมของประเทศ คือการวางนโยบาย การทำวิจัยเพื่อให้มีความเข้าใจเชิงระบบที่ดีขึ้น เพื่อให้หน่วยงานต่างๆ นำไปใช้ประโยชน์

หนึ่งในหน้าที่หลักของ กสศ. คือการให้เงินอุดหนุนช่วยเหลือนักเรียน ช่วยอธิบายหน่อยว่าการให้เงินอุดหนุนมีลักษณะอย่างไร มีลักษณะคล้ายที่ทำกันในต่างประเทศไหม?

ประเด็นเรื่องเงินอุดหนุน โจทย์คือทำอย่างไรเราถึงจะดูแลเด็กเยาวชนที่อยู่ในระบบการศึกษาในปัจจุบันให้ไม่หลุดออกไปจากระบบการศึกษา โจทย์ของ กสศ. ไม่ได้เขียนเอาไว้ว่าจะต้องเป็นคนให้เงิน แต่โจทย์คือเราจะทำยังไงจึงจะลดความเหลื่อมล้ำทางการศึกษา ไม่ให้เด็กที่มาจากครัวเรือนรายได้น้อยที่อยู่ในระบบการศึกษา ที่พอไปถึงจุดนึงแล้วก็ไม่สามารถสู้กับความยากจน ความด้อยโอกาสของเขาได้ หรือปัญหาทางสังคมหลายๆ อย่าง แม้กระทั่งภัยธรรมชาติ ไม่ให้เขาหลุดออกจากระบบการศึกษาไป

เราต้องหาวิธีช่วยเขาไม่ให้พ่ายแพ้ต่ออุปสรรคเหล่านั้น เรารีวิวดูจากการทำงานในระดับนโยบาย และงานวิจัยระดับนานาชาติก็เห็นตรงกันนะครับว่า การช่วยชดเชยภาระค่าใช้จ่ายของครัวเรือนด้านการศึกษาของเด็กเยาวชนเหล่านี้ เป็นเครื่องมือสำคัญที่จะช่วยให้เขายังคงอยู่ในระบบได้ แต่การให้เงินเพียงอย่างเดียวยังไม่เพียงพอ เพราะถ้าเราให้เงินเขาไปแล้ว แต่ไม่ได้นำไปสู่การมีโอกาสทางการศึกษาที่สม่ำเสมอขึ้น และมีพฤติกรรมทางการศึกษาที่ดีขึ้น ก็เท่ากับว่าเงินนั้นไม่ส่งผลไปสู่ความเสมอภาคทางการศึกษา

เราเลยดึงโครงการที่ใช้อยู่หลายประเทศทั่วโลก คือ Conditional Cash Transfer หรือเงินอุดหนุนอย่างมีเงื่อนไข ซึ่งในประเทศไทยเราใช้คำว่าทุนเสมอภาค ไม่อยากใช้คำว่าเงินอุดหนุนนักเรียนยากจน หรือนักเรียนยากจนพิเศษ เพราะแม้กระทั่งคำว่ายากจนเอง เราก็ไม่อยากให้เป็นคำที่ติดตัวน้องเขาไป เราใช้คำว่าทุนเสมอภาคเพื่อให้เด็กรู้สึกว่าเขามีโอกาสที่จะเสมอภาค

ทุนเสมอภาคมีเงื่อนไขอย่างไรบ้าง?

หนึ่ง เราคัดกรองให้นักเรียนที่มีรายได้น้อยประมาณ 15% แรกของประเทศ พูดง่ายๆ ว่าถ้าเอามาเรียงตามลำดับไหล่กัน ครัวเรือนที่รายได้น้อยสุด 15% แรก และมีบุตรหลานอยู่ในระบบการศึกษา จะมีโอกาสได้ทุนนี้ ซึ่งเรามีเครื่องมือคัดกรองด้วยการดูสภาพบ้าน รายได้ การถือครองทรัพย์สิน เป็นหลักคัดกรองที่ได้มาตรฐานทางวิชาการระดับนานาชาติ คือ Proxy Mean Test

เราโชคดีมากที่ได้มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์มาช่วยพัฒนาเครื่องมือให้ เราดูรายได้ว่าต้องไม่เกิน 3 พันบาทต่อคนต่อเดือน ต้องดูว่าสมาชิกครอบครัวมีรายได้หรือเปล่า มีคนพิการไหม สภาพที่อยู่อาศัยทรุดโทรมไหม ครอบครองรถยนต์ที่มีอายุมากไหม หรือเรื่องที่ดินทำกิน ทั้งหมดจะถูกคัดกรองโดยโมเดลทางเศรษฐมิติที่เราพยายามปรับปรุงอยู่ตลอดเวลา ให้มีความสามารถในการคัดกรองที่ดี

เมื่อเด็กผ่านการคัดกรองอยู่ในขั้นยากจนพิเศษ จะได้เงินปีละประมาณ 3,000 บาท แม้ไม่ใช่เงินที่มาก แต่สำหรับเด็ก ๆ เหล่านี้ ถือเป็นเงินที่สำคัญมากเหมือนกันนะครับ 3,000 บาทนี้ไม่ได้ให้เปล่าๆ แต่ไม่ได้ขอคืน แค่ขอให้เขามาเรียนเป็นปกติ

เงื่อนไขข้อที่หนึ่ง อัตราการมาเรียนต้องไม่ต่ำกว่าร้อยละ 80 ใน 1 ปีการศึกษา เงื่อนไขข้อที่สอง เราติดตามน้ำหนักส่วนสูง ให้มีพัฒนาการสมวัย เราขอแค่สองอย่างนี้ ถ้าเขาบรรลุเงื่อนไขก็จะยังได้เงินต่อไป

เราเห็นภาพแล้วว่า กสศ. พยายามเข้าไปสร้างความเปลี่ยนแปลงเรื่องความเหลื่อมล้ำทางการศึกษา แล้วในภาพใหญ่ของความเหลื่อมล้ำทางการศึกษาของประเทศไทยอยู่ในระดับไหน? มีอะไรที่เรากำลังเผชิญกันอยู่บ้าง?

คณะกรรมการอิสระเพื่อการปฏิรูปการศึกษาวิเคราะห์ออกมาว่า กลุ่มเป้าหมายของความเหลื่อมล้ำทางการศึกษาในประเทศไทยมีอยู่ประมาณ 4.3 ล้านคน คือตั้งแต่แรกเกิดจนถึงวัยแรงงานช่วงต้น

กลุ่มแรก  เด็กเล็กในครอบครัวที่ขาดแคลนทุนทรัพย์ อายุ 0-2 ขวบ อยู่ในครอบครัวที่มีรายได้น้อยที่สุด 40% แรกของประเทศ ถือเป็นกลุ่มเสี่ยง เพราะในช่วงเด็กแรกเกิด ทุกคนที่เพิ่งมีลูกใช้เงินเยอะ คนที่รายได้น้อยก็จะลำบากในการช่วยให้โภชนาการของลูกสมบูรณ์ หรือพาลูกไปเรียนได้ทันเวลา

กลุ่มสอง กลุ่มวัยเรียน เช่น เด็กอนุบาล เด็กไทยจำนวนมากยังไม่ได้เรียนอนุบาลประมาณ 2 แสนกว่าคน คิดเป็น 10% มีเด็กไทยประมาณ 1 ใน 10 ที่ควรจะได้เรียนอนุบาลแล้วยังไม่เข้าเรียน เหตุผลส่วนใหญ่คือพ่อแม่ที่มีรายได้น้อยต้องไปทำงานตามที่มีโอกาสในการทำงาน บางทีกะเตงลูกไปด้วย เขาเลยไม่มีโอกาสที่จะเอาลูกเข้าโรงเรียนได้ทันเวลานัด ส่วนใหญ่พวกนี้ตั้งใจ อยากให้ลูกเข้าเรียน แต่ว่ารอ ป.1 แล้วกัน ส่วนเด็กที่เข้าอนุบาลไปแล้วประมาณ 6 แสนคนก็อยู่ในครอบครัวที่ยากจน

กลุ่มสาม สำคัญมาก และเป็นกลุ่มใหญ่ที่สุด คือ กลุ่มที่อยู่ในการศึกษาภาคบังคับ ช่วงอายุ 6-14 ปี  หรือ ป.1-ม.3 จริงๆ ประเทศไทยก็ค่อนข้างก้าวหน้า เพราะเหลืออยู่ 3% เท่านั้นที่ยังไม่ได้เรียน หรือเข้าไปแล้วหลุดออกมาจากการศึกษาภาคบังคับ กลุ่มนี้ใกล้ถึงฝั่งแล้ว มีประมาณ 2 แสนคนจาก 7 ล้านคน

ในนั้นมีกลุ่มที่ กสศ. พยายามช่วยอย่างเต็มที่คือกลุ่มที่เป็นเด็กยากจน ด้อยโอกาส เด็กพิการที่อยู่ในระบบการศึกษาประมาณ 1.8 ล้านคน กันไม่ให้เขาหลุดออกมาเพิ่มเติมอีก คือ 3% ก็ต้องแก้ไขรีบเอากลับเข้าระบบด้วย ซึ่งการป้องกันใช้งบประมาณน้อยกว่า ใช้ทรัพยากรที่มีประสิทธิภาพสูงกว่า

เพราะฉะนั้น ถ้าเราทำตรงนี้ได้ดี ตัวเลข 3% จะไม่เพิ่มอีก และก็จะกลายเป็น 0 % ได้ในเวลาอีกไม่นานนัก ทีนี้พอเลยวัยที่เป็นการศึกษาภาคบังคับ เราไปบังคับเขาไม่ได้ ไม่ได้มีกฎหมายกำกับว่าต้องเรียนต่อ แต่ถ้าเรียนก็จะมีนโยบายของรัฐบาลเช่น เรียนฟรี 15 ปี ส่วนที่เข้าไปเรียนต่อในระดับ ม.ปลาย หรือ ปวช. ประมาณ 15% ก็เป็นเยาวชนที่มีรายได้น้อย ซึ่งเขาอาจจะเรียนไม่จบการศึกษาขั้นพื้นฐาน หรือสุดท้ายก็จะไม่ได้เรียนมหาวิทยาลัย อีกกลุ่มที่เหลือก็จะเป็นวัยแรงงานที่ต้องการการพัฒนาทักษะ

ส่วนกลุ่มเป้าหมายอื่นของ กสศ. คือคุณครูและโรงเรียนที่ห่างไกลทุรกันดาร นี่แหละคือปัญหาความเหลื่อมล้ำที่ประเทศไทยมีในปัจจุบัน

เวลาเราพูดเรื่องความเหลื่อมล้ำทางการศึกษา สุดท้ายก็มักจะเชื่อมโยงไปกับความเหลื่อมล้ำในภาพใหญ่ด้วย อยากให้เล่าให้ฟังว่า เด็กเหล่านี้ส่วนใหญ่มาจากฐานครอบครัวประมาณไหน?

เด็กส่วนใหญ่ที่เราลงไปเจอ ส่วนมากอยู่ในครอบครัวแตกแยก ในวงที่เราทำงานกันจะเรียกว่า ‘กำพร้าแท้’ กับ ‘กำพร้าเทียม’

กำพร้าแท้ คือพ่อแม่แยกทางกัน แนวโน้มการแยกทางกันของพ่อแม่ปัจจุบันเยอะมาก แล้วน้องเหล่านี้ พ่อแม่ก็มักจะเอาไปฝากไว้กับปู่ย่าตายาย ลุงป้าน้าอาในต่างจังหวัด ส่วนพ่อแม่ก็ไปมีครอบครัวใหม่ มีลูกใหม่ ทำให้เด็กเหล่านี้ขาดโอกาสจริงๆ ถ้าเป็นเด็กผู้ชาย ก็มักจะไปอยู่วัด อยู่โรงเรียนพระปริยัติธรรม ถ้าไม่มีใครแล้วจริงๆ ก็ต้องไปพึ่งข้าวก้นบาตร

กำพร้าเทียม คือพ่อแม่ไม่ได้อยู่บ้าน ไม่ได้เลิกกัน แต่ต้องไปทำงานต่างจังหวัด ส่งเงินมาให้ปู่ย่าตายาย ในพื้นที่ชนบทไม่มีงานให้เขา แท็กซี่ที่ขับอยู่ในกรุงเทพฯ ก็บอกว่าช่วงนี้ไม่มีงานทำ ต้องเข้ามาขับแท็กซี่ ด้วยความที่เป็นกำพร้าเทียมแบบนี้ส่งผลต่อพัฒนาการของเด็กมากๆ

ในบางครอบครัวที่มีโอกาสรับส่งลูกไปโรงเรียนทุกวัน กลับมาก็คุยกับลูกบนโต๊ะอาหาร ถามไถ่ว่าวันนี้ที่โรงเรียนเป็นยังไงบ้าง มีอะไรที่พ่อแม่จะช่วยได้บ้างไหม คือดูแลลูกขนาดนี้ มีเวลาคุยเรื่องการศึกษากับลูก แต่ครอบครัวที่มีรายได้น้อยในพื้นที่ชนบท เด็กแทบจะไม่มีเวลาเหล่านี้เลย ทำให้เรามีปัญหาในเชิงครัวเรือนสำหรับเด็กที่อยู่ในครอบครัวรายได้น้อย

สภาพแบบนี้ดูเหมือนว่าจะไปผลิตซ้ำความเหลื่อมล้ำต่อไปอีก แล้วเด็กที่หลุดออกมาจากระบบการศึกษา ปลายทางเขาไปที่ไหนต่อ?

ส่วนใหญ่มี 2 ประเภท สำหรับเด็กที่หลุดออกมาจากโรงเรียน ถ้าช่วงอายุอยู่ในระดับประถมศึกษาจะยังทำงานไม่ได้อยู่แล้ว เล็กเกินไปที่จะทำงาน เขาก็จะไปอยู่กับพ่อแม่ ตามไปไซต์ก่อสร้าง ตามโอกาสที่มีงาน หรือว่าไปช่วยทำงานที่บ้านญาติ

แต่ถ้าเป็นเด็กวัย ม.ต้น หรือ หรือ ม.ปลาย ก็จะอยู่ตามที่ที่มีงานทำ เช่น ร้านอาหาร ไร่นา สวน หรือไซต์ก่อสร้าง เขามีความจำเป็นเร่งด่วนที่จะต้องก้าวขึ้นมาเป็นหัวหน้าครอบครัว เพราะครอบครัวเหล่านี้พ่อแม่ใช้แรงงานมาตลอดชีวิต และใช้แรงงานแบบอันตราย เช่น เก็บขยะ ทำงานเกินกำลัง พอลูกเติบโตถึงวัย ม.ต้น ร่างกายพ่อแม่ก็ไม่ไหวแล้ว บางคนโรคภัยรุมเร้ามาก เป็นอัมพฤกษ์อัมพาตก็มี เพราะทำงานหนักเหลือเกิน โดนสารพิษจากการเก็บขยะบ้าง เป็นต้น

เพราะฉะนั้นเด็กเหล่านี้อายุยังไม่ถึง 15 ปี แต่ภาระตกอยู่บนบ่าเขาแล้ว เขาต้องลุกขึ้นมาทำงาน ลุกขึ้นมาเป็นผู้หารายได้ แต่การที่เขาต้องลุกขึ้นมาเป็นผู้หารายได้หลักตั้งแต่ยังไม่สำเร็จการศึกษาแม้กระทั่งภาคบังคับ ทำให้ความยากจนยังอยู่กับครัวเรือนนี้

ความยากจนในรุ่นพ่อแม่ของเขา เท้าไปจนถึงรุ่นปู่ย่าตายายของเขา ข้ามไปยังรุ่นลูก เพราะลูกของเขาก็ยังรายได้วันละ 300-400 บาท รายจ่ายก็ไม่น้อยนะครับ เช่นพวกค่าเดินทางต่างๆ แล้วก็ไม่รู้ว่าจะมีโอกาสกลับมาเรียนอีกเมื่อไหร่ ส่วนใหญ่ก็คงนึกถึง กศน. นึกถึงการไปครูพักลักจำในร้านซ่อมมอเตอร์ไซค์ หรือร้านอาหาร

จริงๆ แล้วระบบการศึกษา เป็นระบบทางสังคมที่ดูแลเด็กตั้งแต่วัยที่เล็กมาก เช่น ปฐมวัย หรือประถมศึกษา ซึ่งถ้าทำได้ดี ระบบการศึกษาควรจะเป็นระบบที่ช่วยเสริมสร้างให้เกิดการขับเคลื่อนทางสังคม ให้ความยากจนไม่ข้ามจากรุ่นพ่อแม่ปู่ย่าตายายไปสู่อีกรุ่นหนึ่ง การศึกษาสูงสุดของพ่อแม่อาจจะอยู่ ป.6 ลูกก็น่าจะอย่างน้อย ม.6 ปวช. หรือสูงไปกว่านั้นถ้าเขามีศักยภาพ ฐานรายได้ของลูกก็จะสูงพอที่จะพาครอบครัวของเขาออกไปจากกับดักความยากจน หรืออย่างน้อยรุ่นลูกของเขาก็ไม่อยู่ในความยากจนอีกต่อไป

อันนี้เป็นโจทย์สำคัญของประเทศไทยเลย คือทำอย่างไรจึงจะขจัดปัญหาความยากจนออกไปจากสังคมไทย  แล้วปัญหาความเหลื่อมล้ำทางการศึกษาเป็นกลไกสำคัญที่จะช่วยหยุดยั้งไม่ให้ความยากจนข้ามไปสู่รุ่นต่อไปได้อีก

สำหรับเด็กยากจนที่ต้องออกไปทำงาน ถ้าเทียบการยังอยู่ในโรงเรียน กับการทำงานตั้งแต่เรียน มีความคุ้มค่าต่างกันขนาดไหน?

แบ่งโจทย์เป็น 2 เรื่อง คือโจทย์ในเชิงปริมาณ จำนวนปีของการศึกษาในโรงเรียนก็สำคัญ เป็นปัจจัยสำคัญในการสร้างทรัพยากรมนุษย์ในตัวเขา หรือ human capital ก็คือทำยังไงให้เขาอ่านออกเขียนได้ คิดเลขเป็น หรือมีเครือข่ายทางสังคม ในช่วง 9 ปีของระบบการศึกษา สิ่งเหล่านี้เป็นทักษะขั้นพื้นฐานของการทำงานและทักษะชีวิต เป็นขั้นต่ำที่จะต้องทำให้ได้

ส่วนโจทย์เชิงคุณภาพ การศึกษาภาคบังคับ 9 ปีที่เขาต้องอยู่ในระบบ ถ้าระบบการศึกษาช่วยเขาค้นเจอว่าโจทย์การศึกษาของเขาคืออะไร เด็กคนนี้จะเติบโตไปอย่างมีเส้นทาง จะรู้ว่าเป็นสายช่างหรือเปล่า จบ ม.3 แล้ว ควรไปเรียน ปวช. ไหม ควรจะไปสายอาชีพในสายอื่นๆ หรือเปล่า หรือควรไปเรียนสายวิชาการ

ถ้านับจาก ม.3 ไป บ้านเมืองเราตอนนี้มีกลไกทางเลือกให้เขาอยู่ 2-3 กลไก คือหนึ่ง กองทุนเงินให้กู้ยืมเพื่อการศึกษา (กยศ.) ถ้าเขามีความมั่นใจว่าจะเรียนต่อไปจนถึง ม.ปลาย และอุดมศึกษา เช่น ถ้าเขารู้ว่าจะเป็นนักบัญชี พยาบาล หรือช่างไฟฟ้าแน่นอน เขาก็สามารถกู้ กยศ. ได้ตั้งแต่ ม.4 ยาวไปจนถึงระดับอุดมศึกษา แล้วมั่นใจว่าตัวเองทำได้ดี ก็จะมีเงินใช้คืนเงินกู้

แต่ถ้าเขาคิดว่ารายได้น้อยจริงๆ แล้วไม่อยากกู้ยืม เราก็มีทุนนวัตกรรมสายอาชีพชั้นสูงให้สำหรับนักเรียนเรียนดีที่อยู่ในครอบครัวรายได้น้อย ที่ผ่านมาเรามีเกณฑ์ต้องได้เกรดไม่ต่ำกว่า 3.0 ให้ประมาณ 2,000 ทุนต่อปี เป็นทุนให้เปล่าจนจบ ปวส. เลย

ส่วนใหญ่น้องๆ ที่มีรายได้น้อย โจทย์สำคัญอย่างหนึ่งคืออยากเรียนไปด้วย มีรายได้ไปด้วย บางทีอาจจะต้องเรียน กศน. หรืออาจต้องทำงานที่มีรายได้จากการฝึกงาน ซึ่งอันนี้ต้องการทักษะชีวิตในการบริหารจัดการตัวเอง เราเองก็จัดสรรงบประมาณส่วนหนึ่งให้โรงเรียนมีโครงการพัฒนาทักษะอาชีพ ฝึกให้นักเรียนมีความเป็นผู้ประกอบการ ขายของออนไลน์ได้ เพื่อให้เด็กมีความเข้าใจว่าถ้าเขาอยากจะมีรายได้ไปด้วยและเรียนไปด้วย เขาทำได้ ไม่ต้องเลือกขาดว่าชีวิตนี้ถ้าจะมีรายได้ก็จะเรียนด้วยไม่ได้ ไม่ขนาดนั้น

คุณบอกว่ามีเด็กกว่า 4 ล้านคนตกหล่นตามเส้นทางการศึกษา หลังจากที่ กสศ. ตั้งขึ้นมาได้ 2 ปี ตอนนี้ทำอะไรได้บ้างในการเข้ามาช่วยแก้ปัญหาเหล่านี้?

ทุนเสมอภาคเราช่วยเฉพาะแท่งสีแดง ก็คือรายได้ของครอบครัวเหล่านี้อยู่ที่ประมาณ 400 – 1,254 บาทต่อคนต่อเดือน

แท่งสีเขียวอ่อน คือคัดกรองให้กระทรวงศึกษาธิการ กระทรวงมหาดไทย และตำรวจตระเวนชายแดน ที่ช่วยสนับสนุนตรงนี้อยู่

ส่วนที่เหลือตั้งแต่สีน้ำเงินลงไปอีกประมาณ 4-5 แสนคน เรายังไม่ได้เข้าไปช่วย คือถึงแม้กลุ่มเป้าหมายจะมี 4 ล้านกว่าคน แต่ด้วยทรัพยากรงบประมาณที่มีรวมกันทั้ง กสศ. กระทรวงศึกษาธิการ กระทรวงมหาดไทย และตำรวจตระเวนชายแดน ก็อาจจะยังไม่พอ แต่เราใช้การคัดกรองเดียวกัน เป็นมาตรฐานเหมือนกัน

กสศ. ไม่ใช่หน่วยงานเดียวที่จะช่วยไหว แต่เราทำข้อมูลออกมาให้ประเทศไทยได้เห็น ใช้คำว่าประเทศไทยนะครับ เพราะลำพังภาษีประชาชนอย่างเดียวก็ไม่พอ เราต้องมีการดูแลรักษาพยาบาล มีการป้องกันประเทศ มีการช่วยเหลือเกษตรกร ภัยธรรมชาติด้วย ประเทศมีหลายโจทย์

อยากให้เล่าให้ฟังว่า โรงเรียนยากจนตามต่างจังหวัดที่ห่างไกล ที่ได้รับความช่วยเหลือจากกองทุน มีสภาพของโรงเรียนเป็นอย่างไรบ้าง?

ผมไปมาแทบทุกจังหวัด โรงเรียนที่อยู่ในพื้นที่ห่างไกลทุรกันดาร ถ้าไปดูหอพักคุณครู เราจะสงสารครูจับใจเลยว่านอนอยู่ได้ยังไง หรือเรื่องความปลอดภัย ครูบางคนก็เพิ่งบรรจุเลย แต่พอได้เริ่มคุยกับคุณครู เราจะได้เห็นว่าความเสียสละและจิตวิญญาณของความเป็นครูเป็นยังไง

ถ้าเราไปดูโรงเรียนที่ยากจน เราจะเห็นเลยว่าเขาอยู่ในสภาพอาคารที่ทรุดโทรม อุปกรณ์การเรียนไม่ครบ จำนวนนักเรียนที่ยากจนด้อยโอกาสก็มาก ครูก็อาจจะไม่ครบชั้น ไม่ครบกลุ่มสาระ ครูทำงานตั้งแต่เป็นภารโรง ซ่อมประปา เวรยาม แก้เหาให้เด็ก ทำทุกอย่าง ด้วยความขาดแคลนตรงนี้ โรงเรียนต้องการการช่วยเหลือจริงๆ

เราก็เคยไปถามคุณครูว่าทำทอดผ้าป่า ทำเรื่องการระดมทุนบ้างมั้ย ผอ. ในโรงเรียนเหล่านี้ก็จะบอกว่ามันมีความเหลื่อมล้ำในวงการตรงนี้เหมือนกัน ก็คือเวลาพวกเราจะไปทำทอดกฐินโรงเรียน เราก็จะนึกถึงแต่โรงเรียนเดิมๆ โรงเรียนที่อยู่ใกล้สถานที่ท่องเที่ยว เพราะว่าไปถึงแล้วก็บริจาคสิ่งของ เสร็จแล้วก็ไปเที่ยวต่อ โรงเรียนเดิมๆ ก็จะได้ ก็ต้องมีการขยายความช่วยเหลือไป

คุณภาพของโรงเรียนในประเทศไทยมีความแตกต่างกันมากพอสมควร เราจะแก้โจทย์ความเหลื่อมล้ำที่เกิดจากคุณภาพที่แตกต่างกันนี้อย่างไร?

เราทำวิจัยเรื่องนี้กับทางธนาคารโลกเรื่องของ Fundamental School Quality Level (FSQL) ก็คือโรงเรียนที่มีความพร้อมในการจัดการศึกษาให้เด็ก ไม่ใช่ดูที่จำนวนของนักเรียนอย่างเดียว คือสูตรการจัดสรรทรัพยากรในปัจจุบัน เราคูณทุกอย่างกับหัวเด็ก ฉะนั้น ในทางเศรษฐศาสตร์เราทราบว่า จะมีความประหยัดของขนาดถ้าจำนวนถึงจุดหนึ่ง แต่ก่อนจะถึงจุดนั้น ถ้าไม่มีความประหยัดของขนาด เขาจะเสียเปรียบ เพราะฉะนั้นความเหลื่อมล้ำระหว่างโรงเรียนจึงเกิดขึ้น โดยเฉพาะอย่างยิ่งกับโรงเรียนขนาดเล็ก เพราะสูตรการจัดสรรงบประมาณที่ไปผูกกับจำนวนนักเรียน

อย่างโรงเรียนบนดอย โรงเรียนในพื้นที่ห่างไกล เป็นโรงเรียนขนาดเล็ก แต่เป็นความหวังเดียวของหมู่บ้าน เพราะไม่มีโรงเรียนอื่นที่อยู่ใกล้กว่ารัศมี 10-20 กิโลฯ แล้ว เขาจำเป็นต้องเป็นโรงเรียนที่สมบูรณ์ จัดการศึกษาที่มีคุณภาพได้ เราจะไปใช้สูตรทุกอย่างคูณหัวเด็กไม่ได้ เพราะเขาต้องมีห้องพักครู มีหอพักครู มีห้องน้ำ มีห้องวิทยาศาสตร์ พูดง่ายๆ ว่า ถ้าเรามีสูตรจัดสรรงบประมาณที่ไม่ได้ดูแค่หัวเด็กอย่างเดียว คุณภาพระหว่างโรงเรียนก็จะเสมอภาคมากขึ้น

คุณลงพื้นที่และได้เจอเด็กยากจนมาหลากหลายกรณี พอจะประมวลได้ไหมว่าอะไรคือดีมานด์แท้จริงที่เด็กๆ ต้องการ? โดยเฉพาะเรื่องของการเข้าถึงการศึกษา

ค่าเดินทางครับ ใช้เงินเยอะจริงๆ เอาง่ายๆ ออกจากบ้านต้องมีอย่างน้อย 20-40 บาท สำหรับคนในเมืองอาจจะดูไม่เยอะ แต่ทุกวันนี้เดินเข้าร้านสะดวกซื้อ 20 บาทก็ไม่รู้จะซื้ออะไรได้ ค่าเดินทางเป็นสิ่งสำคัญ วันไหนไม่มีค่าเดินทางเด็กก็ไม่ได้ไปโรงเรียน ต้องอยู่บ้าน และหลายพื้นที่ไม่มียานพาหนะ ต้องเดินเท้าอย่างเดียว

ถ้าดูเรื่องอื่นๆ จะมีเรื่องสุขภาพ เด็กเหล่านี้ป่วยบ่อย เลยทำให้เขาขาดจากการเรียนไปพอสมควร พอขาดความต่อเนื่องกับการเรียนก็ทำให้เขามีแนวโน้มที่จะไม่ได้เห็นตัวเองไปไกลนัก อีกปัจจัยหนึ่งคือ เด็กที่อยู่ในครอบครัวรายได้น้อย เขาไม่เห็นภาพตัวเองเรียนในระดับสูงๆ เขามองไม่ออกว่าจะเรียนให้สูงได้ยังไง

นอกจากภาพจริงในพื้นที่แล้ว กสศ. มีความก้าวหน้ามากในการสร้างระบบฐานข้อมูลและการเก็บข้อมูล อยากให้เล่าให้ฟังว่าวิธีการเก็บข้อมูลและนำไปพัฒนาเป็นอย่างไร?

ทุกวันนี้ข้อมูลความยากจนมีหลายมิติมาก เช่น มิติในเชิงกายภาพ อย่างเราให้ครูลงไปเยี่ยมบ้าน เราให้ครูเอาสมาร์ตโฟนไปเช็คอินที่บ้านของเด็กเลย เพื่อเอาพิกัดโรงเรียนกับบ้านเด็กไปทำ mapping ได้ว่าทุกๆ วันเด็กเดินทางจากโรงเรียนมาระยะทางเท่าไหร่ เด็กบางคนเดินทางไปกลับวันละ 60 กิโลฯ ไปเองกลับเองด้วยบางที บางคนขึ้นหลายดอยมาก

แล้วรูปที่ถ่ายมา จะเห็นได้ชัดเรื่องของความปลอดภัยของโครงสร้างบ้าน น้องบางคนบอกเราว่าเป็นมาลาเรียทุกปี เป็นไข้เลือดออกบ่อย เราก็ส่งข้อมูลนี้ให้นายอำเภอ บางจังหวัดพอผู้ว่าราชการเห็นรูปปุ๊บ วันรุ่งขึ้นวิ่งยกเสาเองเลย สร้างให้ใหม่ คือเราเห็นเลยว่าข้อมูลพวกนี้ไปถึงมือคนที่มีภารกิจโดยตรง แล้วเราเชื่อว่าจิตใจมนุษย์ทุกคนถ้าเห็นเด็กเยาวชนที่ยากจน จะหยุดนิ่งไม่ได้ จะพยายามหาทางช่วย

เพราะฉะนั้นข้อมูลที่เราพูดถึงใน กสศ. ไม่ใช่ข้อมูลตารางสถิติแบบที่เราเห็นทั่วไป แต่เราพูดถึงรูปถ่าย พิกัดทางภูมิศาสตร์ ข้อมูลเชิงพฤติกรรม ข้อมูลที่เมื่อก่อนอาจจะดูเหมือนยาก แต่เดี๋ยวนี้วิทยาการงานวิจัยทำให้เราเข้าใจลุ่มลึกมากขึ้น บางทีคุณครูก็บ่นเรานิดนึงว่าเก็บข้อมูลเยอะจัง (หัวเราะ) แต่เราก็เรียนคุณครูว่าข้อมูลเหล่านี้แหละครับที่จะช่วยให้งานของคุณครูยั่งยืน แล้วเราจะดูแลน้องๆ เหล่านี้ไปได้ไกลขึ้น

ถ้าเรารู้แล้วว่ามีเด็กที่น้ำหนักส่วนสูงต่ำกว่าเกณฑ์ เป็นภาวะไม่สมบูรณ์ เราก็จะไปติดต่อกับกระทรวงสาธารณสุขว่าให้ รพ.สต. (โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล) ทั่วประเทศช่วยดูแลน้องๆ กลุ่มนี้หน่อย กสศ. ช่วยไม่ได้หมดทุกอย่าง แต่ข้อมูลที่ กสศ. มี ส่งไปให้สาธารณสุข เขาก็ช่วยได้ ส่งไปให้มหาดไทยก็ช่วยได้ ข้อมูลทำให้งานเราไม่สิ้นสุด และไม่ใช่ กสศ. ลำพังที่จะทำได้

พอดำเนินการมาแล้วมีความท้าทายอะไรบ้าง? ที่เราพูดถึงกันบ่อยคือการช่วยเหลือลักษณะนี้เป็นการช่วยเหลือแบบเลือกกลุ่มเป้าหมาย (targeting) ทุกวันนี้ ในมิติของ targeting กสศ. ทำได้ดีแค่ไหน?

ประเทศเรายังเป็นประเทศที่มีรายได้ปานกลาง แต่ส่วนใหญ่มีงานวิจัยออกมามาก เปรียบเทียบระหว่างการช่วยเหลือแบบถ้วนหน้า (universal) กับ เลือกกลุ่มเป้าหมาย (targeting) งานวิจัยล่าสุดจากมหาวิทยาลัย MIT ก็ประเมินไว้ค่อนข้างชัด เขาบอกว่าถ้าเราจะช่วยเหลือคนจนให้หลุดออกมาจากความยากจนได้จริงๆ ต้องมีขนาดของการช่วยเหลือที่เหมาะสม เช่น ของเราให้คนละ 3,000 บาท เราช่วยได้ 8 แสนคนในปัจจุบัน แต่ถ้าเราจะช่วยสัก 5,000 บาท เราก็ต้องลดจำนวนคนลง หรือถ้าเราจะช่วยทุกคนในประเทศไทยแบบถ้วนหน้าเลย อาจจะเหลือแค่คนละ 300 บาท แต่ถามว่า 300 บาทช่วยเขาได้จริงไหม ถ้าช่วยไม่ได้ก็จะกลายเป็นความสูญเสียของเงินตรงนั้น และของกระบวนการทั้งหมดด้วย

ดังนั้นด้วยโจทย์และงบประมาณที่เราได้จากรัฐบาลมา ทางกรรมการบริหารกองทุนก็ประเมินแล้วว่า targeting น่าจะได้ผลที่ต้องการที่สุด แต่ถ้าโจทย์เปลี่ยน เช่น เราได้เงินเพิ่มมากกว่านี้อีก 10 เท่า 100 เท่า ก็อาจจะเปลี่ยนเหมือนกัน แต่ปัจจุบันเราก็ยังมีจำกัดอยู่ เราไม่ได้เป็นรัฐสวัสดิการเหมือนประเทศในแถบยุโรปที่เขามีกำลังพอทำได้ ดังนั้นตอนนี้เราเลยทำ targeting

แต่อย่างที่เรียนว่า targeting ก็มีข้อเสียคืออาจจะไม่ครอบคลุม เราก็ออกแบบให้กรรมการสถานศึกษาช่วยกำกับดูแล มีบุคคลที่สามลงไปตรวจสอบดู แล้วก็ปรับปรุงพัฒนารับฟังความเห็นอยู่ตลอดเวลา นี่คือความพยามของเราที่จะสมดุลโจทย์ทรัพยากร และกลไกการทำงาน

ถ้ามองไปในอนาคต กสศ. มองก้าวต่อไปของตัวเองอย่างไรบ้าง? อยากจะทำอะไรบ้างเพื่อเข้าใจปัญหามากขึ้น?

สิ่งหนึ่งที่เราอยากจะทำเพิ่มขึ้นในอนาคตคือการแก้ไขปัญหาเชิงพื้นที่ ด้วย Area-Based Education คือการแก้ปัญหาความเหลื่อมล้ำทางการศึกษาโดยให้คนในพื้นที่ลุกขึ้นมาช่วยกันสร้างกลไกในพื้นที่เพื่อทำงาน เช่น องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น มหาวิทยาลัย หรือประชาชนในพื้นที่ ตอนนี้เราทำได้อยู่ประมาณ 20 จังหวัด ซึ่งเราก็พยายามทำให้มีความลุ่มลึก ชัดเจนและยั่งยืน เพื่อเป็นแกนให้จังหวัดที่เหลือในประเทศไทยทำงานตรงนี้ได้ เพราะเราเชื่อว่าความยั่งยืนอยู่ในพื้นที่ และคนในพื้นที่อยู่ใกล้หน้างานที่สุด

ความรับผิดชอบก็ดีต่อปัญหานะครับ นายกเทศมนตรี นายก อบต. อบจ. ก็ต้องรับผิดชอบกับคนของเขา แล้วคนในพื้นที่ก็รู้โจทย์ทางการศึกษาของตัวเองดีกว่าคนส่วนกลาง เชียงใหม่เขาอาจจะมองภาพอนาคตเมืองเชียงใหม่แบบหนึ่ง นราธิวาสมองอีกแบบ อุบลราชธานีมองอีกแบบ แม้กระทั่งกรุงเทพมหานครเองก็ดี ถ้าคนในพื้นที่เป็นผู้ตั้งโจทย์ความเสมอภาคทางการศึกษา แล้วเรามีกลไกกองทุนกับกลไกในพื้นที่ทำงานกันได้ประสิทธิภาพ ก็จะช่วยให้ความเสมอภาคทางการศึกษาในอนาคตยั่งยืนมากขึ้น และตอบโจทย์คนในพื้นที่มากขึ้นด้วย

อีกโจทย์หนึ่งคือ เราพยายามทำงานวิจัยที่ช่วยให้เข้าใจมากขึ้นว่า ตกลงแล้วการแก้ปัญหาความเสมอภาคทางการศึกษาที่ยั่งยืน เราไม่หยุดอยู่แค่เรื่องการให้เงินอุดหนุนอย่างมีเงื่อนไขแน่นอน เพราะการให้เงินอุดหนุนอย่างมีเงื่อนไข แม้เขาจะมาเรียนสม่ำเสมอมากขึ้น แต่เราจะมั่นใจได้อย่างไรว่าความยากจนจะไม่ถ่ายทอดไปสู่รุ่นลูกต่อไป ทุกวันนี้มีเศรษฐศาสตร์พฤติกรรม ทำให้เราเข้าใจพฤติกรรมมนุษย์มากขึ้น หลายๆ ประเทศเอา nudge หรือนโยบายแบบสะกิดมาใช้ คือใช้เงินน้อยแต่ได้ผลมาก แต่กว่าจะทำอย่างนั้นได้ต้องเข้าใจคนในพื้นที่จริงๆ ก่อน

เช่น เราจะมี SMS ไปสะกิดพ่อแม่ว่า ลูกมีผลการเรียนที่ดีมากนะ มีอนาคตไกลมากที่จะช่วยแบ่งเบาพ่อแม่ในอนาคต ภาระทางครอบครัวจะดีขึ้น เขาน่าจะส่งเสริมลูก หรือมีวิธีอื่นที่ไม่ใช่การสะกิดคุณพ่อคุณแม่โดยตรง แต่สะกิดไปที่ผู้ใหญ่บ้าน หรือคนรอบตัว พูดง่ายๆ ว่าถ้าเราเข้าใจพฤติกรรมมนุษย์เหล่านี้มากขึ้น แล้วเปลี่ยน mindset ของเด็กกับครอบครัว คุณพ่อคุณแม่จะเชื่อมั่นได้ว่า แม่พวกเขาจะได้เรียนไม่เกิน ป.6 แต่ถ้าให้ลูกเรียนไปจนถึงมหาวิทยาลัย หรือ ปวช. ปวส. ความเหลื่อมล้ำ ความยากจนของเขามีแนวโน้มที่จะหายไป อันนี้เป็นการตบมือ 2 ข้าง พูดง่ายๆ คือ แก้ไขปัญหาความเหลื่อมล้ำด้านอุปสงค์ (demand-side)

เราทราบว่าในประเทศไทยมีงบประมาณการศึกษาถึง 5 แสนล้านบาท แต่ส่วนใหญ่ 5 แสนล้านบาทนั้นเป็นนโยบายฝั่งอุปทาน (supply-side) เช่น เงินเดือนคุณครู การทำให้โรงเรียนทำงานได้ แต่ทรัพยากรที่ไปวางไว้ฝั่ง demand-side ซึ่งช่วยให้เด็กมาโรงเรียนอย่างสม่ำเสมอยังมีน้อย บางประเทศมีนโยบายที่ดีแต่ไม่ต้องใช้เงินเยอะ เป็นนโยบายที่อยู่บนฐานความรู้ เราก็อยากทำเรื่องพวกนี้ให้มากขึ้น

รวมถึงการใช้ big data อ่านโจทย์เด็กที่เราทำงานด้านข้อมูล จำนวนปีละประมาณ 2 ล้านคน เราจะสร้างอัลกอริธึมที่จับรูปแบบได้ว่าเส้นทางแบบไหนสั้นที่สุดที่จะช่วยแก้ไขปัญหาความเหลื่อมล้ำทางการศึกษา เรามีข้อมูลที่ดี เราน่าจะทำได้ ก็กำลังคุยเรื่องนี้กับองค์กรระหว่างประเทศและในประเทศอยู่

คุณคลุกคลีอยู่กับการศึกษาและเห็นภาพปัญหามาตลอด คิดว่าอะไรคือจุดที่การศึกษาไทยก้าวไม่พ้นสักที? เราจะเห็นว่าหลายอย่างในไทยเปลี่ยนแปลงไปเรื่อยๆ แต่การศึกษาของเราเหมือนไม่ดีขึ้นเท่าไหร่?

อย่างที่ผมเรียนตอนแรกเรื่องกลไกการกระจายอำนาจไปสู่พื้นที่ สถานศึกษาควรได้รับการคิด การทำงานอย่างมีอิสระมากขึ้น คุณครูควรจะมีทรัพยากรที่ดีขึ้นในการคิด ในการแก้ปัญหาของเด็ก รวมไปถึงชุมชนท้องถิ่นด้วย เพราะการศึกษาไม่ใช่โจทย์ที่ภาคการศึกษาเป็นคนแก้ฝ่ายเดียว แต่ภาคเอกชน ท้องถิ่น ภาคประชาชน ก็ต้องเข้ามาช่วยแก้ปัญหาและทำงานร่วมกันมากขึ้น การศึกษาไทยก็จะมีแนวโน้มที่ดีขึ้น

โดยเฉพาะอย่างยิ่งในช่วงปีสองปีข้างหน้านี้ จะเป็นช่วงหัวเลี้ยวหัวต่อที่สำคัญมากเลย ตลาดแรงงานจะมีความท้าทายมาก การเปลี่ยนแปลงของโรงงาน การเปลี่ยนแปลงของเศรษฐกิจโลก ถ้าเรายังจับจุดตรงนี้ไม่ได้ เด็กที่จะลำบากที่สุดก็คือเด็กที่มาจากครอบครัวยากจน เพราะเขาก็ไม่มีทางเลือกมากเท่าไหร่ มีภูมิคุ้มกันน้อย เพราะฉะนั้นเราควรจะช่วยเขาให้มาก

มีกรณีเด็กที่เปลี่ยนแปลงตัวเอง หลังจากได้รับทุนบ้างไหม?

เราเพิ่งทำงานมา 2 ปี อาจจะยังไม่มีกรณีที่โดดเด่นขนาดนั้น แต่อย่างน้อยๆ จำนวนเด็กที่ได้รับเงินสนับสนุนมาเข้าเรียนตามเงื่อนไข สูงประมาณ 98% แต่จริงๆ เข้าเรียน  80% เราก็ยังไม่ค่อยพอใจนะ เขาควรจะมาเรียนให้ใกล้เคียง 100% ได้มากที่สุด เพราะเด็กที่เข้าเรียน 80% ก็ถือว่าขาดเรียนอย่างน้อย 1 วันต่อสัปดาห์ ยังถือว่าสูงอยู่ แต่อย่างน้อยๆ ก้าวแรกของปีแรกมาได้ประมาณ 80% เราก็ค่อนข้างใจชื้นขึ้น

สิ่งที่เราพยายามดูอยู่ก็คือ ยังไม่มีเด็กหลุดออกไปจากระบบการศึกษา ซึ่งเราก็พยายามทำเกราะป้องกันไม่ให้เด็กนอกระบบการศึกษาของเราเพิ่มขึ้นไปอีก แนวโน้มในประเทศไทย 10 ปีข้างหน้า ปัญหาเด็กนอกระบบการศึกษาจะหมดไปได้ไหม เป็นปัญหาที่เราจะขจัดไปจากประเทศไทยได้แล้วหรือยัง อันนี้ก็เป็นคำถามและความตั้งใจของเรา

อีกปัญหาใหญ่ของประเทศไทยคือรัฐใหญ่โตเกินไป เราจะมั่นใจอย่างไรว่า กสศ. จะไม่เป็นเพียงการทำให้รัฐใหญ่ขึ้นไปอีก? ไม่ทำงานเป็นระบบราชการที่ไร้ประสิทธิภาพ

ทุกวันนี้ก็ทำงานกับครูประมาณ 4 แสนคนทั่วประเทศ เด็ก 2 ล้านคน โรงเรียน 3 หมื่นโรง เรามีคนไม่ถึง 50 คน แล้วเราใช้เทคโนโลยี ไม่ใช้กระดาษสักใบในการคัดกรองความยากจน เราคุมกำเนิดตัวเองด้วยซ้ำไปครับว่า ไม่อยากมีคนเยอะ แต่ทำงานให้มีข้อมูลเยอะ แล้วเมื่อหน่วยงานรัฐที่มีภารกิจในการช่วยกันแก้ปัญหาเหล่านี้เห็นข้อมูลแล้ว เราก็พยายามเชียร์ให้เขาเอาไปใช้ เอาไปทำ ด้วยทรัพยากรที่เรามีอยู่จำกัด เราเน้นการทำงานชี้เป้า เป็นหน่วยกระตุ้นให้เกิดการเปลี่ยนแปลง เราไม่ได้ตั้งใจจะเป็นหน่วยงานที่มีขนาดใหญ่เลย

คำถามสุดท้าย เวลาพูดถึงระบบการศึกษาในอุดมคติ คุณมีระบบการศึกษาของประเทศไหนอยู่ในใจ?

ระบบการศึกษาในแต่ละประเทศล้วนมีข้อดีข้อเสียเหมือนกันหมด หลายๆ คนชอบพูดถึงสิงคโปร์ว่าเป็นระบบการศึกษาในอุดมคติ แต่เขาก็มีขนาดประชากรเท่ากับหนึ่งเมืองของเราเท่านั้น ฟินแลนด์ก็เหมือนกัน คนนิดเดียว แล้วคนแทบจะเหมือนกันหมด ความเสมอภาคทางเศรษฐกิจสังคมเหมือนกันมาก เพราะฉะนั้นเขาก็ไปถึงอุดมคติตรงนั้น

แต่ในขณะเดียวกันเขามีโจทย์ที่แตกต่างกัน ระบบการศึกษาบางระบบ perform ดีมากในการจัดอันดับ แต่อัตราการฆ่าตัวตายของเด็กก็สูง อัตราความเครียดของเด็กก็สูง ใช่ไหมครับ คือถึงเขาจะมีอันดับที่ดีในโลกแต่ก็มีปัญหาที่แลกมาหลายๆ อย่างเช่นกัน เพราะฉะนั้นถ้าถามถึงการศึกษาในอุดมคติ อาจจะไม่มีประเทศไหนที่ดีทุกๆ ด้าน แต่เราเรียนรู้จากเขาได้ว่าเอาบางส่วนของเขามา แล้วเอามาปรับให้ตรงกับประเทศไทย

แต่ต้องย้ำอีกทีว่า เวลาเราพูดถึงการศึกษาในอุดมคติ เราอย่าไปดูตอนนี้ ต้องย้อนไปดูเมื่อ 30-40 ปีก่อนตอนที่เขาปฏิรูปตัวเองว่าเขาทำยังไง ประเทศไทยไม่สามารถเรียนรู้แค่ในปัจจุบันของเขา แต่ต้องเรียนรู้ว่าสิงคโปร์ เกาหลีใต้ เอสโตเนีย ฟินแลนด์ ก่อนหน้านี้เขาทำยังไง เราจะต้องเรียนรู้ในจังหวะเวลาที่เหมาะสม

The post เปลี่ยน ‘เหลื่อมล้ำ’ เป็น ‘เสมอภาค’ : มองปัญหาการศึกษาไทยกับ ดร.ไกรยส ภัทราวาท first appeared on กสศ..

เมื่อวันที่ 9 มิ.ย.ที่ผ่านมา  นายสนิท อักษรแก้ว ประธานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ หรือ สศช. ได้ลงนามคำสั่งสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติที่ 1/2564  เรื่องแต่งตั้งคณะกรรมการยกร่างแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 13 (พ.ศ.2566-2570 )

องค์ประกอบของคณะกรรมการยกร่างแผนฯ กำหนดให้มีคณะกรรมการยกร่างหมุดหมาย 10 คณะด้วยกัน โดยให้ความสำคัญต่อปัญหาความเหลื่อมล้ำในคณะกรรมการยกร่างหมุดหมายที่ 9 ไทยมีความยากจนข้ามรุ่นลดลง และคนไทยทุกคนมีความคุ้มครองทางสังคมเพียงพอ เหมาะสม

ประกอบด้วย นายวรากรณ์ สามโกเศศ  เป็นประธาน  นายเศรษฐพุฒิ สุทธิวาทนฤพุฒิ  รองประธานกรรมการ  ส่วนกรรมการ ได้แก่ นายไกรยส ภัทราวาท, นายนิพนธ์ พัวพงศกร, นายปรเมธี วิมลศิริ, นางปัทมาวดี โพชนุกูล, นายวรเวศม์ สุวรรณระดา, นายวันฉัตร สุวรรณกิตติ รองเลขาธิการสภาพัฒน์ เป็นกรรมการและเลขานุการ น.ส.จินนา ตันศราวิพุธ ผอ.กองศึกษาและวิจัยเชิงยุทธศาสตร์ สำนักงานสภาพัฒน์ เป็นผู้ช่วยเลขานุการ

สภาพัฒน์ ได้กำหนดอำนาจหน้าที่คณะกรรมการยกร่างหมุดหมายทั้ง 10 คณะ ดังนี้  1.จัดทำแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 13 (พ.ศ.2566-2570) ตามรูปแบบที่สภาพัฒน์ กำหนด  2.แต่งตั้งคณะทำงานเพื่อดำเนินการในเรื่องที่คณะกรรมการยกร่างแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 13 (พ.ศ.2566-2570 )  3.มอบหมาย รายงานผลการดำเนินให้สภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติทราบเป็นระยะ และ 4.ปฏิบัติงานอื่นใดตามที่สภาพัฒน์มอบหมาย

The post สศช.ระดมนักปฏิรูปประเทศยกร่างแผนสภาพัฒน์ฉบับที่ 13 first appeared on กสศ..

นายชวน  หลีกภัย ประธานสภาผู้แทนราษฎร เผยภายหลังเป็นประธานเปิดนิทรรศการ “ระบบ isee 2.0 : Edtech เพื่อพัฒนานโยบายสร้างความเสมอภาคทางการศึกษา” ที่อาคารรัฐสภา (ตึกส.ส.) เกียกกาย  เมื่อเร็วๆ นี้ว่า เรื่องโอกาสทางการศึกษาเป็นเรื่องที่สำคัญที่สุด เด็กไทยควรได้รับการศึกษาอย่างเท่าเทียม

หนึ่งในภารกิจเร่งด่วนของทุกฝ่ายขณะนี้ คือการแก้ปัญหาความเหลื่อมล้ำทางการศึกษา โดยเฉพาะในวิกฤตการระบาดของโรคโควิด-19 ที่ส่งผลกระทบด้านเศรษฐกิจและสังคมอย่างรุนแรง โดยเฉพาะกับครอบครัวของเด็กและเยาวชนที่ยากจนด้อยโอกาสกว่า 1,800,000 คน กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษาหรือ กสศ. รายงานว่าในจำนวนนี้มีนักเรียนยากจนพิเศษมากกว่าหนึ่งล้านคน ซึ่งเป็นตัวเลขเพิ่มขึ้นจากปีการศึกษา 2562 ถึง300,000 คน เนื่องจากผล กระทบจากโควิด-19 ทำให้รายได้ครัวเรือนลดลงอย่างมาก เด็กๆ เหล่านี้เป็นกลุ่มที่มีความเสี่ยงจะหลุดออกนอกระบบการศึกษา

“กสศ. ได้พัฒนาระบบ iSEE เป็นแหล่งข้อมูลของเด็กและเยาวชนกว่า 4,000,000 คน ที่ช่วยให้ทุกฝ่ายมองเห็นสถานการณ์ปัญหาความเหลื่อมล้ำทางการศึกษาได้อย่างครอบคลุมทุกพื้นที่ ระบบ iSEE 2.0 ของ กสศ. จะช่วยทำให้เรามีเครื่องมือล้วงลึกไปถึงเด็กในแต่ละครัวเรือนว่าสภาพเป็นอย่างไร เพื่อการช่วยเหลือจะได้เข้าไปถึงกลุ่มเป้าหมายอย่างตรงจุด และยังช่วยให้สภาผู้แทนราษฎร ขับเคลื่อนวาระการสร้างความเสมอภาคทางการศึกษาด้วย” ประธานสภาผู้แทนราษฎร กล่าว

นายสุภกร บัวสาย ผู้จัดการ กสศ. กล่าวว่า สำหรับนิทรรศการครั้งนี้ ทางกสศ.จัดขึ้นตั้งแต่วันที่ 31 ส.ค. – 3 ก.ย. เพื่อเชิญชวนท่าน ส.ส. ส.ว. ได้เข้ามาเห็นวิธีการทำงานของกสศ.ซึ่งเราใช้เทคโนโลยีสมัยใหม่ ในชื่อว่า “ระบบ iSEE 2.0” หรือ ระบบสารสนเทศเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา ที่ใช้ค้นหาเด็กนักเรียนยากจนว่าอยู่ที่ใดบ้าง มีจำนวนมากน้อยแค่ไหน เพื่อให้ได้รับการช่วยเหลือ โดยนำข้อมูลมาวิเคราะห์จำแนกข้อมูลภาพรวม ทั้งระดับชาติ จังหวัด อำเภอ ตำบล นอกจากนี้ ระบบ iSEE 2.0 ยังเป็นเครื่องมือที่จะตามดูงบประมาณที่กสศ. จัดส่งเข้าไปช่วยเหลือว่าถึงปลายทางจริงหรือไม่ และติดตามการมาเรียนของเด็กอย่างต่อเนื่อง รวมถึงผลการเรียน สุขภาพอนามัย ได้รับการพัฒนาหรือไม่

“ปัจจุบันมีฐานข้อมูลของเด็กทั้งประเทศ ประมาณ 2 ล้านคนที่เป็นกลุ่มนักเรียนยากจน และ50% มีความยากจนพิเศษ คือ ยากจนมากกว่าปกติ โดยตัวเลขเด็กยากจนปี2563 สูงถึง1ล้านคน ซึ่งเพิ่มขึ้นจากปี2562 จำนวน 3 แสนคน ทั้งนี้คาดการณ์ว่าเกิดจากสถานการณ์โควิด-19  อย่างไรก็ตาม สถานการณ์ต่างๆยิ่งซ้ำเติมความเหลื่อมล้ำทางการศึกษา มีเด็กจำนวนมากหลุดออกจากระบบการศึกษา สาเหตุสำคัญคือ ปัญหาทางเศรษฐกิจ คิดเป็น 90% เช่น ปัญหาสุขภาพ ปัญหาการไม่มีสัญชาติ ปัญหาด้านกฎหมาย ทั้งนี้มีนักเรียน 2 กลุ่ม ได้แก่ กลุ่มนักเรียน 95% และกลุ่มนักเรียนที่หลุดออกจากระบบการศึกษา 5% ซึ่งถ้าไม่มีการดูแลป้องกัน กลุ่มนักเรียน 95% จะทำให้เด็กหลุดออกจากระบบการศึกษาได้ ” นายสุภกร กล่าว

The post ระบบสารสนเทศเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา ที่ใช้ค้นหาเด็กนักเรียนยากจน first appeared on กสศ..

กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.)​ ร่วมกับเทศบาลนครภูเก็ต  จัดสัมมนาเชิงปฏิบัติการ “เทศบาลนครภูเก็ตสู่เมืองแห่งการเรียนรู้ (Phuket Learning City)  เพื่อจัดทำแผนการศึกษาและทบทวนการจัดทำ Blueprint ด้านการศึกษา เทศบาลนครภูเก็ต ณ โรงแรมบูกิตตา โฮเทล แอนด์ สปา จ.ภูเก็ต โดยมีภาคส่วนต่างๆ ในสังคมร่วมกันกำหนด “พิมพ์เขียว” เพื่อเดินหน้าสู่เป้าหมายให้ภูเก็ตเป็นเมืองแห่งการเรียนรู้  

น.ส.สมใจ สุวรรณศุภพนา นายกเทศมนตรีนครภูเก็ต  กล่าวว่า   ​ กลไกการวางแผนพัฒนาการศึกษา หรือ บลูพรินท์ มีเป้าหมาย 3 ด้าน คือ 1 โอกาสทางการศึกษา ทำอย่างไรให้เด็กทุกคนเข้าถึงการศึกษาเท่าเทียมลดความเหลื่อมล้ำทำอย่างไรให้เด็กไม่หลุดจากระบบการศึกษาเพราะเชื่อมั่นว่าการศึกษาเป็นบันไดขั้นพื้นฐานทำให้คุณภาพชีวิตที่ดี ​ สอดรับวิสัยทัศน์นครภูเก็ตต้องเป็นเมืองน่าอยู่ สร้างสรรค์ ยั่งยืน  2. คุณภาพด้านการศึกษา  ถ้าผู้บริหารรู้จักนำข้อมูลมาวิเคราะห์ก็จะช่วยให้สามารถลงไปดูแลเด็กแต่ละกลุ่มได้อย่างดี และ 3 ประสิทธิภาพทางการศึกษา  

ทั้งนี้  ความสำเร็จการศึกษาของเทศบาลนครภูเก็ต อยู่ที่ความร่วมมือของเครือข่ายที่จะเข้ามามีส่วนร่วมทำงานขับเคลื่อนไปด้วยกัน ที่ผ่านเทศบาลนครภูเก็ตได้ร่วมกับ กสศ. และคณะวิศวกรรมศาสตร์มหาวิทยาลัยนเรศวร นำระบบสารสนเทศ Q-info มาเป็นฐานข้อมูลสนับสนุนการบริหารจัดการศึกษาในสถานศึกษาสังกัดเทศบาลนครภูเก็ตมาตั้งแต่ปี 2559   เพื่อยกระดับคุณภาพและลดความเหลื่อมล้ำทางการศึกษา สร้างโอกาสและเข้าถึงการศึกษาได้ทุกช่วงวัยรวมทั้งแก้ปัญหาเด็กกลุ่มเสี่ยงทั้งในระบบและนอกระบบ

“ก้าวต่อไป เราจะต้องเป็นเมืองแห่งการเรียนรู้ Learning City  ซึ่ง​เมืองภูเก็ตเป็นของท่านทุกคน ไม่ใช่ตัวดิฉัน​ไม่ใช่ของเทศบาล แต่เป็นเมืองที่เรารักต้องเป็นเมืองเขาเราทุกคน และจะต้องอยู่คู่กับลูกหลานต่อไป ​พวกเราทุกคนต้องช่วยกันทำให้ให้ลูกหลานของเราได้รู้สึก​ภูมิใจ โชคดีที่เกิดมาเป็นคนภูเก็ต ​และร่วมกันปกป้องและเป็นหนึ่งพลังสร้างเมืองขับเคลื่อนเมืองให้เป็นเมืองแห่งโอกาส เมืองแห่งความเท่าเทียม ​” นายกเทศมนตรีภูเก็ต กล่าว

 ดร.ไกรยส ภัทราวาท  รองผู้จัดการกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.)​  กล่าวว่า ต้องขอยินดีกับภูเก็ตที่ได้เข้ารอบสุดท้ายของการจัดทำเมืองแห่งการเรียนรู้  โดยการใช้พิมพ์เขียวในการกำหนดเป้าหมายเป็นในหนึ่งเครื่องมือสำคัญในการพัฒนาเมืองแห่งการเรียนรู้​  ซึ่งทางเทศบาลนครภูก็ต มีความพร้อมในการเป็นนครแห่งการเรียนรู้ ซึ่งอยู่ที่จะร่วมกันตั้งเป้าหมายให้ชัดเจนว่า ปี 2020 จะเดินไปทางไหน โดยมี Q-info เป็นเครื่องทุ่นแรงทั้งการเก็บข้อมูล การทำ Data visualization  ให้ผู้บริหารตัดสินใจได้ง่าย รวมทั้งต้องดึงการมีส่วนร่วมจากภาคส่วนต่างๆ ในสังคมทั้ง ภาครัฐ เอกชน ภาคธุรกิจ ประชาสังคม​เข้ามามีส่วนร่วมในการสร้างเมืองแห่งการเรียนรู้ไปพร้อมกัน

สำหรับ การจะเดินหน้าไปสู่การเป็นแห่งการเรียนรู้มีคุณลักษณะ 6 ประการ คือ  1. การเรียนรู้ ทุกช่วงวัย 2. การเรียนรู้ ในครอบครัวและชุมชม 3. การเรียนรู้ระหว่างการทำงาน 4. การใช้เทคโนโลยีเพื่อการเรียนรู้  5.พัฒนาคุณภาพในการเรียนรู้ และ 6. ส่งเสริมค่านิยมแห่งการเรียนรู้ตลอดชีวิต  ​หากพิจารณาไปยังเมือง ESPOO ที่ UNESCO ยกให้เมืองเมืองแห่งการเรียนรู้ มาจาก 3 ปัจจัย คือ 1. เขาคิดว่าปัญหาใหม่ ๆ ในโลกต้องการวิธีการใหม่ในการแก้ไขปัญหา คนในเมืองต้องพร้อมกันสร้างสรรค์นวัตกรรมใหม่แก้ปัญหาเมือง  2 . มีการทำงานร่วมกันหน่วยงานภาคส่วนต่างๆ บูรณาการจนบรรลุผลสำเร็จ  และ  3. การเรียนรู้คือความสุข เยาวชนที่ค้นพบความสุขคือชีวิตการเรียนรู้ไม่สิ้นสุด

ดร.วรลักษณ์ คงเด่นฟ้า  อาจารย์ประจำคณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร  กล่าวว่า  ข้อมูลจาก ระบบ Q-info จะมีข้อมูลละเอียดต่างๆเกี่ยวกับเด็กซึ่งนำไปใช้การวางแผนการพัฒนาเพื่อเดินหน้าไปสู่เมืองแห่งการเรียนรู้ ทั้งมิติของโอกาสทางการศึกษา เช่น  ข้อมูลพื้นฐานของเด็ก อัตราการเรียนต่อ การโยกย้ายถิ่น สุขภาพ  ในมิติของคุณภาพการศึกษา เช่น คะแนน O-NET ป.6 ม. 3 ซึ่งพบว่าค่าเฉลี่ยเทศบาลสูงขึ้นทุกวิชา ​และในมิติของประสิทธิภาพ เช่น ข้อมูลครูต่อนักเรียนซึ่งพบว่าในภูเก็ตมีอัตราที่ดีกว่าค่าเฉลี่ยของประเทศ 

The post กสศ.จับมือ เทศบาลภูเก็ต จัดทำพิมพ์เขียวเดินหน้าสู่ “นครแห่งการเรียนรู้” first appeared on กสศ..

เมื่อวันที่ 29 กรกฎาคม 2563 กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) จัดแถลงข่าวเปิดตัวระบบ “iSEE 2.0 นวัตกรรมสร้างความเสมอภาคทางการศึกษา” พร้อมจัดเวทีเสวนา “EdTech และการขับเคลื่อนสังคมด้วยข้อมูล (Data Activism) กรณีศึกษาระบบ iSEE กับการระดมความร่วมมือเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา”

ดร.ไกรยส ภัทราวาท รองผู้จัดการกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) กล่าวว่า กสศ.ได้วิจัยและพัฒนานวัตกรรมเทคโนโลยีสารสนเทศเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (Information System for Equitable Education : iSEE) ซึ่งเป็นฐานข้อมูลขนาดใหญ่ (BIG Data) รายบุคคล ครอบคลุมกลุ่มเป้าหมายเด็กและเยาวชนผู้ขาดแคลนทุนทรัพย์และด้อยโอกาสมากกว่า 4 ล้านคน

โดยเชื่อมโยงข้อมูลเด็กและครอบครัวกับฐานข้อมูลขนาดใหญ่ของ 6 กระทรวง ได้แก่ กระทรวงศึกษาธิการ กระทรวงการคลัง กระทรวงมหาดไทย กระทรวงพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ กระทรวงแรงงงาน และกระทรวงสาธารณสุข รวมถึงข้อมูลจากระบบสารสนเทศทางภูมิศาสตร์ (GIS)เพื่อที่จะช่วยให้ผู้ทำนโยบาย “มองเห็น” สถานการณ์ความเหลื่อมล้ำได้ชัดเจนทุกพื้นที่ทั่วประเทศ ตลอดจนเป็นเครื่องมือให้กับหน่วยงาน ภาคีต่างๆ ที่มีภารกิจในการลดความเหลื่อมล้ำทางการศึกษาได้ในอนาคต

ทั้งนี้ระบบ iSEE นับเป็นฐานข้อมูลขนาดใหญ่ด้านการศึกษา ที่จะช่วยยกระดับการค้นหา คัดกรองเด็กเยาวชนทั้งในและนอกระบบการศึกษาอย่างละเอียด โดยจะสำรวจตั้งแต่ระดับประเทศ ภูมิภาค จังหวัด อำเภอ ตำบล โรงเรียน จนถึงรายบุคคล ทำให้ติดตามสถานการณ์การศึกษา อัตราการมาเรียน รายได้เฉลี่ยของครัวเรือน และการพัฒนาคุณภาพชีวิตเด็กในอนาคต ฯลฯ เพื่อที่จะให้ความช่วยเหลือได้เข้าถึงตัวเด็กอย่างทันท่วงที

“จุดเด่นของระบบ iSEE คือ การแสดงข้อมูลสุขภาวะและทุพโภชนาการของเด็กและเยาวชน ข้อมูลสถานะครัวเรือนและสวัสดิภาพของเด็กและเยาวชน ข้อมูลการเดินทางระหว่างไปโรงเรียน ข้อมูลสาธารณูปโภคขั้นพื้นฐานของโรงเรียน และจากการประมวลผลข้อมูลพบปี 2562 มีนักเรียนในระบบการศึกษาหายไปครึ่งหนึ่งหลังจบ ม.3 ยังพบว่า 3 จังหวัด ได้แก่ ตาก กรุงเทพ แม่ฮ่องสอน มีเด็กหลุดออกนอกระบบการศึกษามากที่สุด” รองผู้จัดการ กสศ.กล่าว

ดร.ไกรยส กล่าวว่า กสศ.ต้องการจัดทำระบบ iSEE ให้เป็น user- centered data Visualization Tools หรือนำเสนอข้อมูลที่ซับซ้อนในรูปแบบที่ง่ายและสอดคล้องกับการใช้จริงของภาคีเครือข่าย ในการทำให้สังคมไทยมองเห็นเด็กทุกคนที่อยู่ในประเทศไทยไม่ว่าจะยากดีมีจนอย่างทั่วถึงและเท่าเทียม ผ่าน 5 เป้าหมายหลัก ได้แก่ 1) มีระบบสารสนเทศที่เชื่อมโยงฐานข้อมูลในหลายกระทรวง 2) Virtual Live ข้อมูล ให้เป็น user center design มีการทำกราฟ/ตารางที่ง่ายต่อการใช้งาน เพื่อนำไปแก้ปัญหาความเหลื่อมล้ำในสังคมได้อย่างง่าย 3) ปฏิรูปกระบวนการทำงานที่เกี่ยวข้องกับการปฏิรูปความเหลื่อมล้ำทางการศึกษา เช่น การระดมทุน หรือ การจัดค่ายอาสาพัฒนาชนบท ที่สามารถมองเห็นเด็กหรือโรงเรียนได้ชัดมากที่สุด

4) ขับเคลื่อนทรัพยากรและเครือข่ายในสังคมเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา 5) สนับสนุนผู้ที่ต้องการเป็นนักวิจัย start up ผู้ประกอบการทางสังคม และสื่อมวลชน ให้มีพลังในการขับเคลื่อนวาระทางสังคมมากขึ้น ด้วยข้อมูลที่ทันสมัย เพื่อช่วยกันลดความเหลื่อมล้ำทางการศึกษาได้ทุกที่ ทุกเวลา นอกจากนี้ระบบ iSEE ยังมีระบบการตอบกลับที่เป็นวงจร สามารถนำข้อมูลกลับมารายงานได้ว่ามีจำนวนเด็กที่ได้รับการช่วยเหลือ เด็กที่จบการศึกษา รวมถึงเด็กที่ได้กลับเข้าสู่ระบบการศึกษาแล้วกี่คน

“กสศ. หวังว่าระบบ iSEE จะมีผู้ใช้งานเข้ามาใช้ฐานข้อมูลของเราอย่างต่อเนื่องจนเกิดความยั่งยืน เพื่อให้กรอบการทำงานระยะยาวของ กสศ. ที่มองว่า Data เป็นการทำงานเชิงยุทธศาสตร์นำไปสู่ความเสมอภาคทางการศึกษาในอนาคต” ดร.ไกรยส กล่าว

นายเรืองโรจน์ พูนผล หรือ “กระทิง” ประธาน กสิกร บิซิเนส-เทคโนโลยี กรุ๊ป (KBTG) ในฐานะมือปั้น Startup มือหนึ่งของไทย กล่าวถึง ed tech และการขับเคลื่อนสังคมด้วยข้อมูล ว่า จากการที่ตัวเองทำงานด้านสตาร์ทอัพ มาหลายปี และตอนนี้มีสตาร์ทอัพที่ลงทุนอยู่ด้วย 78 ราย และในฐานะผู้ปั้นสตาร์ทอัพในประเทศไทย ทำให้รู้ว่า ฐานข้อมูลเป็นสิ่งสำคัญสำหรับการแจ้งเกิดสตาร์ทอัพอย่างมาก และระบบisee 2.0 ของกสศ.ทำให้เราทราบว่า จะต้องพัฒนาระบบ ที่สตาร์ทอัพ สามารถนำไปใช้ได้ และแก้ปัญหาได้ตรงจุด

ทั้งนี้ อยากชวน สตาร์ทอัพ มาใช้ข้อมูล iSEE2.o เพื่อจะได้ช่วยลดความเหลื่อมล้ำทางการศึกษา ได้ช่วยเหลือสังคม และช่วยเหลือสตาร์ทอัพให้วิเคราะห์ได้ถูกต้อง ที่ผ่านมาสตาร์ทอัพมองเห็นปัญหา แต่ไม่สามารถใส่ข้อมูลลงไปได้ พอได้ทำงานกับ กสศ. มาระยะหนึ่งทำให้ทราบว่า จะใส่ข้อมูลอะไรลงไป

นายเรืองโรจน์ กล่าวว่า จากสถานการณ์โควิด –19 ส่งผลกระทบต่อระบบการศึกษา ทำให้เด็กไม่ได้ไปโรงเรียน และการไม่ได้รับการศึกษาย่อมส่งผลกระทบต่อการเจริญเติบโตทางเศรษฐกิจ ซึ่งมีงานวิจัยจากแมคเคนซียังชี้ให้เห็นว่าการกระทบต่อจีดีพีสหรัฐไปแล้ว   ขณะที่มีเด็กถึง 4 ล้านคนที่ต้องตกอยู่ในสถานการณ์ Old normal ท่ามกลางการเปลี่ยนแปลงทางเทคโนโลยี (Distrup) ยิ่งทำให้เราไม่มีข้อมูลในการเข้าไปช่วยเหลือ

“สตาร์ทอัพหลายภาคส่วนถามหาข้อมูลอยู่ไหน ซึ่งการที่ กสศ.สร้างระบบ iSEE ขึ้นมาเหมือนมอบพลังอำนาจแห่งเทคโนโลยีมาให้ ในเมื่อเราจะเปลี่ยนแปลงประเทศด้วยพลังอำนาจของข้อมูล  จึงอยากเชิญชวนทุกคน เข้ามาเปลี่ยนแปลงเรื่องการศึกษา เพราะการศึกษาสามารถเปลี่ยนแปลงชีวิตได้  โดยร่วมกันเปลี่ยนแปลงเด็ก 4 ล้านกว่าคน เพื่อให้ประเทศไทยไปอยู่ข้างหน้าได้โดยเข้าไปใช้ระบบ iSEE” นายเรืองโรจน์ กล่าว

นายเรืองโรจน์ กล่าวว่า ระบบ iSEE ถือเป็นแพลตฟอร์มที่มีชีวิต หากผู้สนใจอยากได้ฟีเจอร์อะไรเพิ่มเติม ก็สามารถเข้ามาร่วมพัฒนากับกสศ.ได้

“ผมขอการันตีได้เลย ผมลงทุนสตาร์ทอัพ 79 บริษัท แต่กสศ. สร้างระบบนี้ได้เร็วกว่าบางบริษัทด้วยซ้ำ ดังนั้น มาช่วยกันได้ แค่คุณคลิก แชร์ ดาต้านี้นำไปบอกเล่า สามารถเปลี่ยนแปลงประเทศไทยในแบบของคุณได้แล้ว” นายเรืองโรจน์ กล่าว

นายพริษฐ์ วัชรสินธุ หรือ “ไอติม” ผู้ก่อตั้ง startdee เน็ตฟลิกซ์แห่งวงการการศึกษาไทย กล่าวว่า สตาร์ทดีต้องขอบคุณ กสศ. เพราะ หลายเรื่องต้องตัดสินใจบนพื้นฐานข้อมูลของ กสศ. ทั้งสตาร์ทดีและกสศ. มีเป้าหมายต้องการลดความเหลื่อมล้ำทางการศึกษา ปัจจุบันเด็กไทยเจอความเหลื่อมล้ำสองตลบ ตลบที่หนึ่งเป็นคุณภาพการเรียนการสอนในแต่ละโรงเรียน ไม่เท่ากันระหว่างหัวเมืองกับชนบท และตลบที่สองคือ ช่องทางการเรียนนอกห้องเรียน ก็ถูกปิดกั้นด้วยวัฒนธรรมการเรียนพิเศษที่ราคาค่อนข้างสูง สิ่งที่เล็งเห็นคือสัดส่วนเด็กไทยที่เข้าถึงการศึกษาที่มีคุณภาพจึงไม่สูงมาก

นายพริษฐ์ กล่าวว่า การใช้งานในส่วนของระบบ iSEE ส่วนแรกมาจากความสงสัยส่วนตัวต้องการตรวจสอบตัวเอง อยากรู้ว่าเด็กที่เข้าถึงแอปพลิเคชั่นของสตาร์ดี เป็นเด็กยากจนมากน้อยแค่ไหน เราจึงเอาข้อมูลโรงเรียนของนักเรียนที่มาใช้แอปพลิเคชั่นไปจับคู่กับข้อมูลใน iSEE ดูว่าโรงเรียนนี้มีสัดส่วนเด็กยากจนมากน้อยแค่ไหน ซึ่งพบว่ามีโรงเรียนที่มีสัดส่วนเด็กยากจน 80-100% ซึ่งเมื่อรู้กลุ่มเป้าหมายของเราแล้วก็ทำให้เราสามารถออกแบบการเรียนรู้สอดคล้องกับกลุ่มเป้าหมายเพราะเรารู้ว่าเรากำลังช่วยเหลือใครอยู่ ทำให้สามารถต่อยอดได้เพราะมีเอกชนหลายแห่งพร้อมสนับสนุน เรื่องการศึกษา เรานำข้อมูล กสศ.มาเทียบว่าเด็กคนไหนมีกำลังจ่าย มากน้อยแค่ไหน ถ้ามีฐานะดีอยู่แล้ว ทุนการศึกษาจะให้คนอื่น ซึ่งเรานำทุกโรงเรียนที่อยู่ในระบบมากางและเทียบสัดส่วนเด็กยากจนจากมากไปน้อย

“โดยเราเห็นว่าจังหวะก้าวการทำงานของ กสศ. เร็วกว่าการทำงานของภาครัฐที่เราคุ้นเคย การช่วยลดความเสมอภาคไม่จำเป็นต้องให้สิ่งเดียวกับทุกคน แต่สามารถให้สิ่งที่ดีที่สุดกับทุกคน ซึ่งเครื่องมืออย่างiSEE ช่วยสตาร์ทอัพอย่างสตาร์ทดีให้ไปสู่เป้าหมายจุดนั้นได้” นายพริษฐ์ กล่าว

ด้าน น.ส.ฐปณีย์ เอียดศรีไชย ผู้ช่วยบรรณาธิการข่าว 3 มิติ กล่าวว่า จากประสบการณ์ทำงานข่าวที่ผ่านมาได้เจอปัญหาของเด็ก และโรงเรียนที่ยากจน จึงนำเสนอเรื่องราวต่างๆให้คนทั่วไปได้รับรู้ แต่พอมีคนมาถามว่า จะไปบริจาคให้เด็กยากจนที่ไหนได้บ้าง เราก็บอกได้ไม่หมด บอกได้แค่ที่ไปเจอ แต่พอมีฐานข้อมูล iSEE 2.0 ทำให้เราทราบว่า จริงๆแล้ว มีเด็กยากจน และต้องการความช่วยเหลืออีกเป็นจำนวนมาก และคนเหล่านั้น ต้องการให้ภาครัฐ หรือหน่วยงานต่างๆ เข้าไปให้การช่วยเหลือ

The post เครื่องมือสแกนพื้นที่ทุกมิติพลิกชีวิตสู่ความเสมอภาคทางการศึกษา first appeared on กสศ..

การปฏิรูปประเทศต้องเดินหน้าต่อไป โดยการประชุมคณะรัฐมนตรี (ครม. ) เมื่อวันที่ 30 มิ.ย.ที่ผ่านมา เห็นชอบตามที่สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ (สศช.) เสนอแต่งตั้งคณะกรรมการปฏิรูปประเทศ จำนวน 13 คณะ  ประกอบด้วย การแต่งตั้งแทนผู้ที่พ้นจากตำแหน่งและแต่งตั้งเพิ่มเติมจำนวน 11 คณะ และแต่งตั้งขึ้นใหม่ 2 คณะ  

กล่าวสำหรับ “คณะกรรมการปฏิรูปประเทศด้านการศึกษาชุดใหม่ มาทำความรู้จักกัน เริ่มต้นจาก นายวรากรณ์   สามโกเศศ เป็นประธานกรรมการ  ปัจจุบันนายวรากรณ์ ได้รับแต่งตั้งเป็นกรรมการในคณะที่ปรึกษาด้านผลกระทบทางเศรษฐกิจและสังคมในศูนย์บริหารสถานการณ์ การแพร่ระบาดของโรคเชื้อไวรัสโคโรน่า อีกด้วย

สำหรับ คณะกรรมการล้วนเป็นบุคลากรแวดวงการศึกษาชั้นนำ เพื่อผลักดันการปฏิรูปการศึกษาให้เป็นผลสำเร็จ  ได้แก่  นายศักรินทร์ ภูมิรัตน์  ประธานมูลนิธิส่งเสริมวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีในพระบรมราชูปถัมภ์  นายสุชัชวีร์ สุวรรณสวัสดิ์  นายกสภาวิศวกร กรรมการในคณะกรรมการนโยบายพื้นที่นวัตกรรมการศึกษา อธิการบดี สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าเจ้าคุณทหารลาดกระบัง 

นางประพันธ์ศิริ สุเสารัจ ประธานสภาคณบดีคณะครุศาสตร์และศึกษาศาสตร์แห่งประเทศไทย (ส.ค.ศ.ท.) และ คณบดีคณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ (มศว)  ท่านเป็นผู้มีบทบาทสำคัญในการผลิตนิสิตเรียนดีแต่ยากจนในโครงการเพชรในตม  นายศักดิ์สิน โรจน์สราญรมย์ ประธานกรรมการบริหาร สถาบันพัฒนาคุณภาพวิชาการ (พว.)   

นายศิริเดช สุชีวะ คณบดีคณะครุศาสตร์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย   นายสมภพ  มานะรังสรรค์ อธิการบดีสถาบันเทคโนโลยีปัญญาภิวัฒน์  เคยดำรงตำแหน่งอาจารย์ประจำคณะเศรษฐศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย และผู้อำนวยการศูนย์จีนศึกษา สถาบันเอเชียศึกษา จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย นายวิวัฒน์  เรืองเลิศปัญญากุล ผู้อำนวยการโรงเรียนมหิดลวิทยานุสรณ์

นายวิวัฒน์  ศัลยกำธร หรือที่รู้จักกันในนาม “อาจารย์ยักษ์”  อดีตรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ประธานสถาบันเศรษฐกิจพอเพียง ประธานมูลนิธิกสิกรรมธรรมชาติ  อดีตประธานกรรมาธิการขับเคลื่อนการปฏิรูปประเทศด้านการศึกษา สภาขับเคลื่อนการปฏิรูปประเทศ 

นายไกรยส  ภัทราวาท รองผู้จัดการกสศ.  นักการศึกษารุ่นใหม่เคยเป็นกรรมการอิสระเพื่อการปฏิรูปการศึกษาร่วมผลักดันกฎหมายกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา  นางสาวกานดา  ชูเชิด  ผู้อำนวยการกองยุทธศาสตร์การพัฒนาทรัพยากรมนุษย์และสังคม เป็นกรรมการและเลขานุการ

นอกจากนี้  แต่งตั้งคณะกรรมการปฏิรูปประเทศด้านวัฒนธรรม กีฬา แรงงาน และการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ชุดใหม่ รวม 14 คน โดยมี นายนิธิ มหานนท์ เป็นประธานกรรมการ  

ส่วนคณะกรรมการปฏิรูปประเทศแทนผู้ที่พ้นจากตำแหน่งและแต่งตั้งเพิ่มเติมจำนวน 11 คณะ ได้แก่  คณะกรรมการปฏิรูปประเทศด้านการเมือง รวม 13 คน โดยมี นายปกรณ์ ปรียากร เป็นประธานกรรมการ   คณะกรรมการปฏิรูปประเทศด้านการบริหารราชการแผ่นดิน รวม 15 คน โดยมี คุณหญิงทิพาวดี เมฆสวรรค์ เป็นประธานกรรมการ  คณะกรรมการปฏิรูปประเทศด้านกฎหมาย รวม 14 คน โดยมี นายบวรศักดิ์  อุวรรณโณ เป็นประธานกรรมการ 

คณะกรรมการปฏิรูปประเทศด้านกระบวนการยุติธรรม รวม 15 คน โดยมี นายเข็มชัย ชุติวงศ์ เป็นประธานกรรมการ  คณะกรรมการปฏิรูปประเทศด้านเศรษฐกิจ รวม 15 คน โดยมี นายอิสระ ว่องกุศลกิจ เป็นประธานกรรมการ  คณะกรรมการปฏิรูปประเทศด้านทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม รวม 15 คน โดยมี นายรอยล จิตรดอน เป็นประธานกรรมการ  คณะกรรมการปฏิรูปประเทศด้านการสาธารณสุข รวม 15 คน โดยมี นายอุดม คชินทร เป็นประธานกรรมการ

คณะกรรมการปฏิรูปประเทศด้านสื่อสารมวลชน เทคโนโลยีสารสนเทศ รวม 15 คน โดยมี นายเสรี วงษ์มณฑา เป็นประธานกรรมการคณะกรรมการปฏิรูปประเทศด้านสังคม รวม 14 คน โดยมี นายปีติพงศ์ พึ่งบุญ   ณ อยุธยา เป็นประธานกรรมการ  คณะกรรมการปฏิรูปประเทศด้านพลังงาน รวม 15 คน โดยมี นายพรชัย รุจิประภา เป็นประธานกรรมการ   คณะกรรมการปฏิรูปประเทศด้านการป้องกันและปราบปรามการทุจริตและประพฤติมิชอบ รวม 14 คน โดยมี นายภักดี โพธิศิริ เป็นประธานกรรมการ

The post แต่งตั้ง “ดร.ไกรยส” รองผู้จัดการกสศ.ร่วมทัพปฏิรูปประเทศด้านการศึกษา first appeared on กสศ..