เส้นกกทีละเส้นถูกถักทอเรียงต่อกันเป็นแถวยาว เจ้าของนิ้วน้อยๆ ที่กำลังขะมักเขม้นทุ่มสมาธิทำชิ้นงานตรงหน้า คือ กลุ่มนักเรียนโรงเรียนโคกล่ามผดุงวิทย์ ต.ดงลิง อ.กมลาไสย จ.กาฬสินธุ์  ใน“โครงการประดิษฐ์ของใช้จากวัสดุธรรมชาติในท้องถิ่น : ภาพติดฝาผนังจากเสื่อกก”

หนึ่งในโครงการฝึกทักษะอาชีพ ซึ่งได้รับการสนับสนุนจาก “ทุนเสมอภาค” ของกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.)  ด้วยเป้าหมายที่ต้องการลดความเหลื่อมล้ำทางการศึกษา

“กก” เป็นพืชธรรมชาติที่มีจำนวนมากในท้องถิ่น อีกทั้งการทอเสื่อกก เป็น ภูมิปัญญาของคนในชุมชนที่เวลาว่างจากการทำนา จะนำเอาต้นกกมาแปรสภาพแล้วทอเป็นแผ่นผืน เพื่อนำมาใช้งานในชุมชน รวมถึงการผลิตส่งขายภายนอกเป็นรายได้เสริมอีกทางหนึ่ง

ภูมิปัญญาท้องถิ่นสู่การต่อยอดผลิตภัณฑ์

การต่อยอดจากเสื่อกก มาสู่ “ภาพติดฝาผนังจากเสื่อกก” เป็นการคิดค้นของเด็กนักเรียนโรงเรียนโคกล่ามผดุงวิทย์ ซึ่งคุ้นเคยกับการผลิตเสื่อกกมาตั้งแต่เล็ก  โดยเขาจะตั้งคำถามกับสิ่งที่เห็น และคิดเพิ่มเติมว่า นอกจากเสื่อที่ปูนั่งแล้ว  ยังสามารถนำไปทำผลิตภัณฑ์ใดได้อีกบ้าง จนนำไปสู่การศึกษา และหาองค์ความรู้เพิ่มเติม พัฒนาเป็นไอเดีย

“พี่เลี้ยง” ในการให้คำปรึกษา และฝึกทักษะให้กับนักเรียน คือ ผู้ปกครอง และ นักการภารโรงของโรงเรียน ที่มีความสามารถในการทอเสื่อกกตามภูมิปัญญาท้องถิ่น โดยนักเรียนที่เข้าร่วมโครงการ คือ เด็กชั้นประถมศึกษาปีที่ 4-6 ซึ่งมีส่วนร่วมในการปลิดทุกขั้นตอน ตั้งแต่การเก็บ ตากแห้ง ทำเป็นเส้น ย้อมสี และทอเป็นผืน

รายได้ย้อนกลับไปเพิ่มโภชนาการให้นักเรียน

“วิมล ช่วยรักษา” ผู้อำนวยการโรงเรียน เล่าว่า เห็นความเปลี่ยนแปลงในตัวเด็กที่มาร่วมโครงการ โดยส่วนใหญ่เด็กที่มาเข้าโครงการนี้จะเป็นเด็กที่ไม่เน้นวิชาการ มีความเฮี้ยว แต่เมื่อมาฝึกทักษะนี้ จะทำให้เด็กเกิดสมาธิ มีวินัยมากขึ้น 

“เมื่อเด็กประดิษฐ์เสร็จ ได้นำไปฝากขายในบูธของชุมชน ที่ไปออกร้านในงานประจำอำเภอ ซึ่งได้รับความสนใจเป็นอย่างดี มีคนเข้ามาซื้อ ซึ่งทางโรงเรียนได้นำรายได้ทั้งหมดเข้ากองทุนเศรษฐกิจพอเพียง ของโรงเรียน นำไปซื้อพันธุ์ปลาพันธุ์กบ มาเลี้ยง เพื่อเอาไว้บริโภคเพิ่มโภชนาการให้กับนักเรียน และ ทำเป็นอาหารสำหรับเลี้ยงชุมชนเวลาที่มาช่วยงานโรงเรียน”

ธุงใยแมงมุม ผลิตภัณฑ์เสริมทักษะชิ้นใหม่

นอกจากนี้โรงเรียนยังมีโครงการทักษะอาชีพอื่นอีก เช่น การทำ “ธุงใยแมงมุม” ซึ่งเป็นเครื่องประกอบพิธีกรรมสำคัญของชาวอีสาน เชื่อกันว่าจะสามารถป้องกันสิ่งเลวร้าย หรือ สิ่งที่ไม่ดีที่มองไม่เห็นที่จะมารบกวนงานบุญ และยังเป็นการบอกกล่าวบวงสรวงเทพยดาในพื้นที่ว่ามีมีงานบุญให้มาช่วยปกปักคุ้มครอง โดยการถวายธุง ถือว่าเป็นการสร้างบุญกุศล จะได้เกาะชายผ้าขึ้นสวรรค์

รวมถึงโครงการทำขนมพื้นบ้าน เช่น ขนมตาล กล้วยฉาบ ที่มีวัตถุดิบจำนวนมากในชุมชน

“กิจกรรมที่โรงเรียนส่งเสริมให้เด็กทำทั้งหมด ถือว่าเป็นประโยชน์ต่อตัวเด็กเอง เราก็ติดตามผลตลอด เชื่อว่าในอนาคตพวกเขาสามารถที่จะต่อยอดจากสิ่งเหล่านี้ได้ ดูแลตัวเองได้”

สร้างแรงจูงใจการออม ปูทางเรียนต่อในอนาคต

ในส่วนของทุนที่ให้กับนักเรียนนั้น โรงเรียนได้ทำความเข้าใจกับผู้ปกครองว่าให้นำไปใช้ในสิ่งที่มีประโยชน์กับเด็กมากที่สุด เด็กบางคนนำเงินนี้ไปต่อยอดเพิ่มรายได้ให้กับครอบครัว ซึ่งมีเด็กคนหนึ่งนำไปลงทุนรับซื้อของเก่ากับผู้ปกครอง แต่มีหลายรายนำเงินมาฝากกับโรงเรียน ที่มีระบบการออมอยู่ โดยจะสามารถเปิดได้ปีละ 1 ครั้งหลังจบปีการศึกษา ซึ่งโรงเรียนจะมีเงินรางวัลให้ 70 บาท สำหรับเด็กที่ออมเก่ง ที่ผ่านมามีเด็กบางคนออมได้ถึงหลักหมื่นบาท โดยนำเงินที่ได้รับจากผู้ปกครองมาฝากด้วย ทำให้มีเงินก้อนเป็นทุนนำไปใช้ในการเรียนต่อระดับมัธยมศึกษาต่อไป

ร่วมสร้างโอกาสทางการศึกษา
กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.)
www.eef.or.th/donate/
ธนาคารกรุงไทย สาขาซอยอารีย์
เลขที่ : 172-0-30021-6
บัญชี : กสศ.มาตรา 6(6) – เงินบริจาค

The post ต่อยอดภูมิปัญญาท้องถิ่นสร้างรายได้เสริมระหว่างเรียน first appeared on กสศ..

ยืนหยัดต่อลมหายใจ จาก รร.ที่เกือบถูกยุบ
สู่วันที่คะแนน O-NETสูงติดอันดับประเทศ

ภารกิจครั้งสำคัญในชีวิตของ ครูวิมล ช่วยรักษา คือการได้มารับตำแหน่งผอ.ที่โรงเรียนโคกล่ามผดุงวิทย์ ต.ดงลิง อ.กมลาไสย จ.กาฬสินธุ์  ในปี 2560  ท่ามกลางบรรยากาศที่ นักเรียนเริ่มถูกย้ายให้ไปเรียนโรงเรียนอื่น เพราะโรงเรียนโคกล่ามผดุงวิทย์เข้าข่ายเป็นโรงเรียนขนาดเล็กที่จะต้องถูกยุบ

“ตอนนั้นมีนโยบายว่า โรงเรียนที่มีนักเรียนต่ำกว่า 40 คนให้ไปเรียนกับโรงเรียนอื่น เรามีนักเรียน 32 คน มีครูแค่ 1 คนเท่านั้น และก่อนหน้านี้มีการทดลองให้เด็กในโรงเรียนไปเรียนในโรงเรียนที่อยู่ห่างไป 3 กิโลเมตร ผู้ปกครอง และนักเรียนไม่เห็นด้วยกันมาก เพราะเดินทางยากลำบาก และมีต้นทุนการส่งบุตรหลานที่สูงขึ้น”

สิ่งที่น่ากังวลคือหากโรงเรียนถูกยุบและนักเรียนต้องเดินทางยากลำบากไปเรียนไกลบ้าน อาจทำให้เขาหลุดออกจากระบบการศึกษาไปอย่างน่าเสียดาย และกลายเป็นความสูญเสียที่ไม่อาจประเมินค่าได้

ผนึกกำลังชุมชน จัดผ่าป่าการศึกษาปกป้องโรงเรียน

ครูวิมล จึงไปปรึกษากับเขตการศึกษาเพื่อขอให้ทบทวนการยุบโรงเรียนแห่งนี้ โดยมีข้อแม้ว่าเขาจะพัฒนาโรงเรียนโคกล่ามผดุงวิทย์ จากทรัพยากรที่มีอยู่ให้มีมาตรฐาน และผลิตนักเรียนที่มีคุณภาพ

“ผมบอกกับเขตการศึกษาไปว่า ผมขอโอกาส ผมไม่เห็นด้วยที่จะยุบโรงเรียนแห่งนี้  โรงเรียนมีทรัพยากรทุกอย่างอาคารสถานที่ นักเรียน งบประมาณได้น้อยมาก็ไม่เป็นไร เราก็พยายามหาทางสนับสนุนของเราเอง เพราะโรงเรียนเรามีปัจจัยภายนอก คือ ชุมชนที่เข้มแข็ง ปัจจัยภายใน นโยบายต่าง ๆ เราก็จะทำอย่างเต็มที่ เลยแจ้งเขาไปว่าขอเราสู้ ขอเราลองก่อน ถ้าไม่ได้ค่อยว่ากัน”

หลังจาก “ครูวิมล” กลับมา ได้ลงพื้นที่ไปคุยกับชุมชนทันที เพื่ออธิบายสถานการณ์ให้กับชุมชนและผู้ปกครองได้รับฟัง ซึ่งได้รับการสนับสนุนเป็นอย่างดี จนนำไปสู่การผนึกกำลังร่วมกันของชุมชน  คณะกรรมการสถานศึกษา และผู้ปกครอง ร่วมกันจัดผ้าป่าการศึกษาขึ้น เพื่อนำเงินไปพัฒนาการเรียนการสอนในโรงเรียน โดยเงินที่ได้มีจำนวนกว่า 5 แสนบาท ซึ่งงบประมาณก้อนแรกถูกนำไปใช้ในการจ้างครูเพิ่มขึ้น โดยเน้นไปที่ครู ซึ่งเป็นเด็กจบใหม่ “ไฟแรง”

ต้องทำให้เด็กอยากเรียน ก่อนพัฒนาคุณภาพ

สำหรับกลยุทธ์การพลิกฟื้นต่อลมหายใจโรงเรียนแห่งนี้นั้น  สิ่งแรกที่ทำก็คือสร้างเด็กให้อยู่ในวินัย ให้เด็กอยากมาโรงเรียน อยากรู้ อยากเรียน เมื่อเด็กเริ่มมีวินัยและมีความสุขในการมาโรงเรียนแล้ว จากนั้นเป็นขั้นตอนของการพัฒนาคุณภาพเด็ก และคุณภาพครู

การพัฒนาคุณครูนั้น “ครูวิมล” ย้ำว่า ตัวเองจะต้องพยายามทำเป็นตัวอย่างให้ครูรุ่นใหม่ได้ดู และคอยให้คำแนะนำ ให้กำลังใจ ถ้าทำดีต้องยกย่องชมเชย ที่สำคัญคือพัฒนามุมคิด โดยการพาไปศึกษาดูงาน เพื่อให้รู้ว่าโรงเรียนอื่นมีแนวทางการพัฒนาอย่างไร และสามารถนำมาปรับใช้ที่โรงเรียนได้อย่างไร

“หัวใจสำคัญ” ของการปฏิรูปครั้งนี้ คือ ให้ทุกคนมีความตระหนักร่วมกัน และช่วยกันทำให้โรงเรียนโคกล่ามผดุงวิทย์ ยืนหยัดต่อไปให้ได้

คะแนน O-NET สูงระดับประเทศ 2 ปีซ้อน

1 ปีผ่านไปความเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นหลังจากใช้ระยะเวลาในการยกระดับมาตรฐานอย่างเข้มข้น  และยังต่อยอดการพัฒนาจนมาถึงปัจจุบัน คือ โรงเรียนแห่งนี้มีนักเรียนเพิ่มขึ้น เพราะผู้ปกครองให้ความมั่นใจกับการเรียนการสอน ที่ผ่านมามีตัวอย่างของนักเรียนที่สามารถสร้างชื่อเสียงทางวิชาการต่างๆ มากมาย

สิ่งที่”ครูวิมล”ภาคภูมิใจที่สุด ไม่ใช่แค่โรงเรียนนี้มีคะแนนโอเน็ตสูงในระดับประเทศ 2 ปีซ้อน หรือมีเด็กนักเรียนสามารถสอบเข้าโรงเรียนในระดับจังหวัดได้ แต่เป็นการที่ทั้งชุมชนเข้ามามีส่วนร่วมพัฒนาโรงเรียนเพื่อให้บุตรหลานของเขาได้มีที่เรียนใกล้บ้านไม่ต้องเสียเงิน เสียเวลาไปเรียนโรงเรียนขนาดใหญ่ในพื้นที่อื่น โดยเฉพาะกับเด็กบางคนที่ฐานะทางบ้านไม่ดีนัก การต้องเดินทางที่ยากลำบากไป 3 กม. ก็สุ่มเสี่ยงที่จะทำให้เขาหลุดออกจากระบบการศึกษาไปอย่างไม่มีทางเลือก

ค้นหาตัวเองเปลี่ยนแปลงการสอนอย่างจริงจัง

หากย้อนไปในอดีตหลายคนคงไม่เชื่อว่า ผู้อำนวยการที่ยืนหยัดต่อสู้จนโรงเรียนประสบความสำเร็จได้มากมายขนาดนี้ ไม่ได้มีเป้าหมายในชีวิตที่จะมารับราชการเป็นครูสอนหนังสือมาก่อน 

“ที่เรียนวิทยาลัยครูเพราะว่าไม่รู้จะไปเรียนอะไร อย่างน้อยเรียนจบไปถ้าสอบครูไม่ได้ ก็สามารถไปสอนคนในชุมชนที่บ้านได้ เลยคิดว่าเราพัฒนาหมู่บ้านเราดีกว่า เพราะตอนนั้นหมู่บ้านเรายังด้อยพัฒนาเยอะ แต่พอผมเข้าไปเรียนก็ชอบนะ จบมาสอนหนังสือก็ได้เห็นธรรมชาติของเด็ก ” ครูวิมล ย้อนอดีตของตัวเอง

ใน 3 ปีแรกของชีวิตการทำงาน เป็นช่วงวัยรุ่น สอนไปแบบเรื่อยๆ  แต่พอผ่านไประยะหนึ่ง เขาเริ่มตั้งคำถามกับตัวเองว่า เด็กได้อะไรจากการเรียนการสอน  และพบว่า เด็กนักเรียนไม่ได้อะไรเลย ทำให้ครูวิมล เปลี่ยนแปลงการสอนของตัวเองอย่างจริงจังจนทำให้เด็กนักเรียนสามารถสอบเข้าโรงเรียนดังได้ ซึ่งเป็นสิ่งที่เขาเห็นว่ามาถูกทางและใช้เป็นแนวทางในการทำงานที่ยึดประโยชน์ของเด็กเป็นตัวตั้ง

ประวัตการทำงาน หลังเรียนจบปี 2535 วิมล ไปเป็นครูโรงเรียนเอกชน ที่กรุงเทพฯ ประมาณ 3 ปี ก่อนกลับมาสอบบรรจุในปี 2539 ที่โรงเรียนบ้านดงน้อย ต.สามผง อ.ศรีสงคราม จ.นครพนม  ปี 2544 ย้ายไปที่ โรงเรียนสะอาดโนนงามวิทยา จ.กาฬสินธุ์   ปี 2557 ย้ายไปเป็นผอ.ที่่แม่ฮ่องสอน ก่อนจะกลับมาเป็นผอ.ที่กาฬสินธุ์ ปี 2560

ร่วมสร้างโอกาสทางการศึกษา
กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.)
www.eef.or.th/donate/
ธนาคารกรุงไทย สาขาซอยอารีย์
เลขที่ : 172-0-30021-6
บัญชี : กสศ.มาตรา 6(6) – เงินบริจาค

The post ผนึกกำลังชุมชนยืนหยัดปกป้องรร.ขนาดเล็ก first appeared on กสศ..