‘ดิง’ ซาลัมสุดีน เจ้ะมูซอแว นักเรียนทุนเสมอภาค ชั้น ม.3 โรงเรียนร่มเกล้า อำเภอยี่งอ จังหวัดนราธิวาส เจ้าของผลการเรียนเฉลี่ยสะสม 5 เทอมที่ 3.70 กับช่วงเวลาในเทอมสุดท้ายก่อนจบการศึกษาภาคบังคับ และสภาวะจิตใจที่ยิ่งรู้สึกกังวล เมื่อกำลังจะก้าวข้ามรอยต่อช่วงชั้นสู่ระดับการศึกษาที่สูงขึ้น

ข้อมูลจากซาลัมสุดีนระบุว่า การเป็นนักเรียนทุนเสมอภาคตั้งแต่ชั้น ม.1 ทั้งช่วยแบ่งเบาภาระค่าใช้จ่ายของที่บ้าน แก้ปัญหาเฉพาะหน้าระหว่างเรียน และช่วยเรื่องปากท้องกินอยู่ประจำวันได้ส่วนหนึ่ง จนถึงวันนี้ที่เตรียมจบชั้น ม.3 และวางแผนไว้แล้วว่าจะเรียนต่อมัธยมศึกษาตอนปลาย ในโปรแกรม SMTE (Science, Math, Technology and Environment) ซึ่งเป็นห้องเรียนพิเศษสำหรับเด็กสายวิทย์ที่เน้นเนื้อหาวิชาการเข้มข้น หากได้รับทุนการศึกษาในชั้นรอยต่อก็จะทำให้เส้นทางความหวังของเขาราบรื่นยิ่งขึ้น

ซาลัมสุดีนอาศัยอยู่ในครอบครัวเล็กที่มีพ่อ แม่ และน้องสาวที่เรียนชั้น ป.3 ซึ่งค่อนข้างแตกต่างจากเด็กเยาวชนส่วนใหญ่ในพื้นที่ ที่มักมาจากครอบครัวขนาดใหญ่ประกอบด้วยสมาชิกหลายรุ่นรายล้อม ตั้งแต่ปู่ย่าตายาย ครอบครัวย่อยของลุงป้าน้าอา และคนรุ่นลูกหลานอีกจำนวนมาก

อย่างไรก็ตาม อาชีพกรีดยางของพ่อและร้านขายข้าวเล็ก ๆ หน้าบ้านของแม่ ก็ไม่ได้ทำรายได้ที่มั่นคงนัก ซาลัมสุดีนจึงรู้สึก ‘กังวล’ เสมอ เมื่อนึกถึง ‘ภาพความเป็นได้อันหลากหลายในอนาคต’ เพราะสถานการณ์ที่อาจเป็นไปได้ (scenario) ซึ่งปรากฏในใจทุกวี่วัน คือความเสี่ยงที่เขาอาจเรียนไม่จบ ม.6 เมื่อหมดวาระได้รับทุน หรือวันเวลาที่ไกลจากนั้น ซึ่งเขาอาจหาทางกู้เงินมาเรียนได้จนจบ แต่กลับไม่สามารถมีงานดี ๆ พอจะหล่อเลี้ยงชีวิตได้อย่างที่ควรเป็น     

 กสศ. นั่งคุยกับซาลัมสุดีน จากการเข้าไปทำกิจกรรมแลกเปลี่ยนเรียนรู้กับนักเรียนทุนเสมอภาค เพื่อสำรวจมุมมองและถอดบทเรียนโครงการทุนรอยต่อ ก่อนนำมารวบรวมเป็นข้อเสนอแนวทางสร้างหลักประกันโอกาสทางการศึกษาให้เด็ก ๆ ได้เรียนต่อหลังจบการศึกษาภาคบังคับ

“การได้ประเมินตัวเองผ่านกิจกรรมวันนี้ ทำให้รู้ว่าทุกวันที่มาเรียนได้อยู่กับเพื่อน เราคิดว่าตัวเองมีความสุขสบายใจดี แต่กลายเป็นเพิ่งรู้ว่าผลสำรวจสุขภาวะจิตใจตัวเองกำลังบอกว่า เรากังวล เรามีปัญหา เรารู้สึกไม่มั่นคงกับอนาคตทางการศึกษาเลย” ซาลัมสุดีนเผยผลทดสอบแบบประเมินความสุขผ่านหัวข้อ ‘ตัวฉันในอดีตและปัจจุบัน’ ก่อนลงรายละเอียดว่า

“ตั้งแต่ ม.1 เทอมแรก มีทุนเสมอภาคหนุนหลังมาตลอด ปกติได้เงินมาโรงเรียนครั้งละ 20-40 บาท พอไม่ต้องเสียค่าข้าวค่าเดินทาง ก็มีเงินเหลือที่พยายามเก็บไว้ เพราะบางทีวันไหนพ่อกับแม่ไม่มีงานขาดรายได้ เราก็เอาส่วนนี้มาใช้จ่ายทำรายงาน หรือเอาไว้ซื้อของจำเป็น

“จนตอนนี้กำลังจะจบ ม.3 ครูบอกว่าเราได้ทุนต่อ ม.4 อีกหนึ่งปี แล้วหลังขึ้นชั้น ม.5 ม.6 ก็ไม่ได้แล้ว ก็มีเริ่มคิดว่าหลังจากนั้นจะเป็นยังไง เพราะรู้ว่าค่าใช้จ่ายตอนเรียนมัธยมปลายจะเพิ่มขึ้นอีกมาก คงต้องพึ่งพาพ่อแม่มากขึ้น หรือไม่เราก็ต้องไปหางานทำเสริม แต่ก็แอบคิดเหมือนกันว่าจะเรียนจบไหมถ้าต้องเรียนพร้อมกับทำงานไปด้วย ยิ่งเราเลือกเรียนโปรแกรม SMTE ที่เรียนวิชาการค่อนข้างหนักและใช้เวลามาก ถ้าเกิดว่าอุตส่าห์เรียนไปแล้วต้องออกกลางคันก็รู้สึกเสียดาย อีกใจนึงมันเลยแย้งอยู่ว่า หรือจะเลือกไปทำงานตั้งแต่ตอนนี้เลย จะได้ไม่ต้องเสียเงินเสียเวลา คือมุ่งประกอบอาชีพไปเลย

‘รุ่นพี่หลุดจากระบบการศึกษา’ ภาพชินตาที่ฝังภาพ ‘กรณีเลวร้ายที่สุด’ ในห้วงคำนึง

หรือจะเป็นไปได้ว่า ภาพอนาคตที่วนเวียนฉายซ้ำอยู่ แต่ ‘กรณีเลวร้ายที่สุดที่อาจเกิดขึ้น’ (worst case scenario) ในห้วงคำนึงของซาลัมสุดีน อาจมาจากกรณีตัวอย่างที่พบเห็นและซึมซับผ่านช่วงเวลาตลอด 16-17 ปีของชีวิต ว่าคนรุ่นก่อนหน้าได้ทยอยหลุดออกไปจากระบบการศึกษา เพียงเพราะต้องตัดสินใจเลือกระหว่าง ‘การเรียน’ กับ ‘การทำงาน’ ซึ่งสุดท้ายความจำเป็นของภาระเลี้ยงชีพก็มักเอาชนะทุกสิ่ง ไม่เว้นแม้แต่ความเป็นไปได้ที่ว่า การลงทุนด้านการศึกษาอาจเป็นประตูสู่ความสำเร็จ ที่จะช่วยยกระดับรายได้และคุณภาพชีวิตของผู้เรียนได้ในท้ายที่สุด  

“รู้สึกเหมือนยืนอยู่บนทางแยก ที่ไม่ว่ามองทางไหนก็มีแต่ความไม่แน่นอน คือถ้าเรียนต่อมัธยมปลายแล้วต้องออก ก็เสียดาย เพราะเราเคยเห็นรุ่นพี่ที่เรียนไปแล้วมีจุดเปลี่ยน พ่อแม่แยกทาง เสียชีวิต หรืออยู่ ๆ ต้องออกจากงาน ปัญหาพวกนี้เองที่มันจะมาบีบให้เขาต้องตัดสินใจกัน ว่าจะเรียนต่อหรือออกไปหางานทำ ซึ่งเกือบทั้งนั้นมักต้องยอมแพ้เลิกเรียน ทั้งที่บางคนเหลืออีกไม่กี่เดือนก็จะจบ ม.6 แล้ว กลายเป็นเหมือนความรู้ที่เรียนมากับวันเวลาที่เสียไปก็สูญเปล่าเลย แล้วที่เราเห็นคือ ใครลองได้หยุดเรียนหรือออกจากโรงเรียนไปแล้ว ประตูโอกาสที่จะกลับมาก็แทบจะปิดลงไปเลยตรงนั้น

“ส่วนอีกหนึ่งความเป็นไปได้ที่คิดถึงตลอด คือถ้าเราจบ ม.6 หรือจบปริญญาตรีแล้วไม่มีงานทำ หรือไปได้งานที่เลี้ยงตัวเองเลี้ยงครอบครัวไม่ได้ ก็ไม่รู้ว่าถึงตอนนั้นครอบครัวจะเป็นอย่างไรต่อไป”

‘หนึ่งทางเลือกคือกู้เงินเรียน’

ซาลัมสุดีนเผยว่า ณ ปัจจุบัน เส้นทางที่มองเห็นว่าเป็นไปได้มากที่สุด สำหรับการไปต่อบนเส้นทางการศึกษา คือคำแนะนำที่ได้จากครูแนะแนวที่โรงเรียน รวมถึงข้อมูลที่ได้รับผ่านกิจกรรมแลกเปลี่ยนเรียนรู้ที่เพิ่งจบลง นั่นคือการ ‘กู้ยืม’ ผ่านกองทุน กยศ. เพื่อไปให้ถึงเป้าหมายระยะสั้นที่สุด คือเรียนจนจบชั้น ม.6 แล้วจากนั้นจึงค่อยพิจารณาต่อว่า จะกู้ต่อเนื่องจนไปถึงระดับอุดมศึกษาหรือไม่

“การกู้มันมีข้อแม้ตามมาว่าเราต้องชดใช้คืน แต่ถ้าเหลือทางเดียวยังไงก็ต้องเอา เพราะยังหวังอยากเรียนให้จบ ทางไหนทำได้เราจะทำ อย่างน้อยต้องจบ ม.6 ให้ได้ก่อน แล้วค่อยคิดว่าจะเรียนมหาวิทยาลัยไหวแค่ไหน

“ข้อมูลที่ได้รับวันนี้คือ การกู้เงินเรียนผ่าน กยศ. (กองทุนเงินให้กู้ยืมเพื่อการศึกษา) ไม่ได้น่ากลัวขนาดนั้น เพราะเป็นหน่วยงานรัฐ มีความน่าเชื่อถือ ยิ่งถ้าเรามีเป้าหมายชัดเจน มีผู้แนะแนวที่ดีว่าถ้าอยากทำงานอาชีพใด ต้องวางแผนการเรียนอย่างไร กยศ. ก็จะเป็นทางเลือกหนึ่งให้เราได้”        

ซาลัมสุดีนปิดท้ายว่า กิจกรรมที่เข้าร่วมวันนี้ เป็นหนึ่งการแนะแนวเส้นทางการศึกษาที่จำเป็น และควรมีกิจกรรมลักษณะนี้ในทุกโรงเรียน เพื่อให้นักเรียนชั้น ม.3 มองเห็นเส้นทางการศึกษาชัดเจนขึ้น ได้ประเมินตนเองว่าสนใจด้านใด หรือผลการเรียนของตนสามารถเลือกแผนการเรียนใดได้บ้าง และยังรวมไปการได้ ‘ตรวจเช็คสุขภาวะจิตใจ’ ซึ่งจะทำให้แต่ละคนพบปัญหา อุปสรรค ความกังวลใจ ที่จะนำพอสู่การเข้าถึงความช่วยเหลือเยียวยาต่อไป

อ่าน “กสศ. จัดกิจกรรมแลกเปลี่ยนเรียนรู้กับ ‘นักเรียนทุนเสมอภาค’ สำรวจมุมมองและถอดบทเรียนโครงการทุนรอยต่อ เพื่อโอกาสการศึกษา ม.ปลาย ถึง ป.ตรี”

The post “ความหวังบนทางแยกความไม่แน่นอน” สำรวจหมุดหมายการเรียนต่อของนักเรียนทุนเสมอภาคหลังจบ ม.3 first appeared on กสศ..

ความในใจจาก ‘น้องยา – กัลยา มามุ’ นักเรียนชั้น ม.3 โรงเรียนร่มเกล้า อำเภอยี่งอ จังหวัดนราธิวาส เผยความรู้สึกไม่มั่นคงเมื่อพูดถึงการเรียนต่อระดับ ม.ปลาย จากการที่เราได้พบกันในกิจกรรมแลกเปลี่ยนเรียนรู้กับ ‘นักเรียนทุนเสมอภาค’ เพื่อสำรวจมุมมองและถอดบทเรียนโครงการทุนรอยต่อ ก่อนนำมารวบรวมเป็นข้อเสนอแนวทางสร้างหลักประกันโอกาสทางการศึกษาให้เด็ก ๆ ได้เรียนต่อหลังจบการศึกษาภาคบังคับ

โครงการทุนรอยต่อ คือชื่อเรียกสั้น ๆ ของโครงการวิจัยต้นแบบการคัดกรองและการช่วยเหลือนักเรียนทุนเสมอภาคให้ได้รับโอกาสทางการศึกษาที่สูงขึ้น เป็นการทำงานวิจัยเพื่อพัฒนานวัตกรรม (Research & Innovation) ในการช่วยเหลือนักเรียนทุนเสมอภาคกลุ่มรอยต่อระดับชั้น ม.3 ให้ได้รับโอกาสทางการศึกษาที่สูงขึ้นในระดับชั้น ม.4 และประกาศนียบัตรวิชาชีพ (ปวช.1) ในเขตพื้นที่การศึกษา 30 เขต จาก 7 จังหวัดนำร่อง ได้แก่ กาญจนบุรี เชียงราย ตาก แม่ฮ่องสอน ศรีสะเกษ นครศรีธรรมราช และนราธิวาส ซึ่งเป็นความร่วมมือ 4 ภาคส่วน ได้แก่ กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน (สพฐ.) มหาวิทยาลัยนเรศวร และมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ตั้งแต่ปีการศึกษา 2565 ถึง 2567 โดย กสศ. จะจัดทำข้อเสนอเชิงนโยบายในการหารูปแบบการช่วยเหลือและทรัพยากรที่จำเป็นสำหรับการศึกษาต่อ ม.4 หรือเทียบเท่าที่เป็นภาพรวมของนักเรียนทั่วประเทศต่อไป

“กลัวว่าเรียนไปกลางทางแล้วไม่มีเงินเราต้องออกจากโรงเรียน เพราะครอบครัวเราไม่มีอะไรแน่นอน ถ้าไม่มีทางอื่นแล้วคงกู้เงินเรียน บอกเลยว่ากังวลที่จะเป็นหนี้มากค่ะ แต่ยังอยากเรียนมากกว่า …ลึก ๆ เรายังเชื่อว่าถ้าเรียนจบมีงานทำ ชีวิตน่าจะดีกว่าเดิม แต่ก็ไม่มีอะไรยืนยันว่าจะเป็นอย่างนั้น”

‘การเรียนต่อ’ เป็นสาระสำคัญในการสนทนาของเราครั้งนี้ กัลยาแตะถึงความประทับใจที่ได้เข้าร่วมกิจกรรมกับเราว่าไม่ใช่แค่สนุกสนาน แต่สำหรับเธอนี่เป็นครั้งแรกที่ได้ทำแบบทดสอบประเมินตนเองว่าอยากเรียนหรือทำงานอะไรในอนาคต นอกจากนี้ยังได้สำรวจตำแหน่งแห่งที่ของ ‘ความรู้สึกภายใน’ ซึ่งเธอเองก็เพิ่งรู้ว่าตนเองอยู่ ณ จุดไหนบนแท่งกราฟดัชนีความสุข      

“หนูเพิ่งรู้ว่าเรามีความสุขบ้างไม่มีบ้าง เพราะที่ผ่านมาไม่เคยถามตัวเองเลย จนเราค่อย ๆ ให้คะแนนตัวเองแต่ละด้านว่าเรากินดี พักผ่อนดี ความสัมพันธ์กับเพื่อนหรือครอบครัวดี หรือเรามีสุขภาพหรือการเงินดีแค่ไหน เสร็จแล้วก็โยงเส้นต่อจุดที่จะแสดงภาพกราฟของแต่ละคนออกมา กราฟใครกลมมากก็หมายถึงความสุขมาก ส่วนของหนูออกมาหยัก ๆ แหลม ๆ ไปทุกด้าน ซึ่งมันบอกว่าเราไม่ค่อยมีความสุข และทำให้รู้ตัวเองว่าอาจมีปัญหาบางอย่างที่ไม่เคยคิดถึงมาก่อน …พอโยงเส้นเสร็จ หนูตกใจเหมือนกัน ว่าทำไมกราฟความสุขของเราออกมาแย่ขนาดนี้”

แล้วกราฟความสุขบนกระดาษแผ่นนั้น ก็พากัลยาเชื่อมโยงความคิดไปยังอีกหลายเรื่องรอบตัว ซึ่งเปิดให้เห็นสาเหตุของความกังวลในใจว่าเพราะเหตุใดแม้เธอจะเรียนได้เกรดเฉลี่ยสะสมถึง 3.60 แต่กลับไม่เคยมั่นใจเลยว่าจะได้เรียนจนจบการศึกษาชั้นมัธยมปลาย หรือจะมีโอกาสเรียนต่อมหาวิทยาลัยได้อย่างที่ฝันไว้

“คือตั้งแต่ ม.1 แล้ว เรารู้สึกว่าไม่พร้อมกับการเรียนเลย ยิ่งช่วงโควิดที่บ้านไม่มีงานไม่มีเงิน แล้วเราต้องเรียนจากที่บ้าน โทรศัพท์ที่มีก็ใช้ได้บ้างไม่ได้บ้าง เรียนไปสักพักมาพังอีก ตอนนั้นแอบคิดว่าคงไม่ได้เรียนแล้ว แต่พอดีกับที่ครูมาบอกว่าหนูได้ทุนเสมอภาคนะ แล้วจะได้จนจบ ม.3 เลย เราก็ได้เอาทุนนี้มาช่วยจนผ่านมาถึง ม.3 ได้ค่ะ”      

พ่อของกัลยาเสียไปแล้ว ปัจจุบันเธออยู่กับแม่ที่ไม่มีอาชีพประจำในครอบครัวขนาดใหญ่ ที่มีทั้งญาติ ๆ และพี่สาวพี่ชายต่างพ่อแม่อีกหลายคน บางคนแยกออกไปอยู่ข้างนอกแล้ว และได้ส่งเงินมาให้แม่เลี้ยงดูน้อง ๆ ซึ่งกัลยาก็เป็นหนึ่งในนั้นที่ได้รับ   

“บางทีที่จำเป็นต้องใช้เงินแล้วแม่ไม่มี หนูก็ยังอุ่นใจว่ามีทุนเสมอภาคอยู่ พูดได้เลยว่าถ้ายังมีทุนก้อนนี้ หนูมั่นใจว่าจะจบ ม.3 แน่ ๆ ส่วนหลังจากนี้รู้ว่ากำลังจะได้ทุนต่อ ม.4 อีกหนึ่งปี ก็ยิ่งแน่ใจว่าได้เรียนต่อแน่นอน แต่หนูแอบกังวลว่าถ้าหมดช่วงทุนไปแล้ว เราจะเรียนจนจบไหวไหม กลัวเรียนไปกลางทางแล้วไม่มีเงินจะต้องออกมาหางานทำหรือเปล่า”

กัลยาวางแผนเรียนต่อหลังจบ ม.3 ไว้แล้วว่าจะเรียนโรงเรียนร่มเกล้าที่เดิมในโปรแกรม SMTE (Science, Math, Technology and Environment) ซึ่งเป็นห้องเรียนพิเศษสำหรับเด็กสายวิทย์ที่เน้นเนื้อหาวิชาการเข้มข้น โดยเธอบอกว่าแม้จะคัดนักเรียนเพียง 20 คนต่อปี แต่ ‘ไม่น่ามีปัญหา’ สำหรับเธอ

“หนูคิดว่าตัวเองเรียนดีค่ะ เรื่องผลการเรียนไม่ใช่อุปสรรค ส่วนที่เลือกเรียนต่อโรงเรียนร่มเกล้าเหมือนเดิม เพราะที่นี่ไม่มีค่าเทอม ไม่ต้องจ่ายอะไรเลย ทุกอย่างฟรีหมด แต่ยังคิดอยู่ว่าพอขึ้น ม.ปลายจะมีค่าใช้จ่ายตามมาแค่ไหน ทั้งชุดนักเรียนอุปกรณ์การเรียนก็ต้องซื้อใหม่เกือบหมด หรือค่าทำรายงานวิชาต่าง ๆ ก็จะเพิ่มขึ้นด้วย”

 สำรวจหมุดหมายอนาคต
“ยิ่งมีข้อมูลรอบด้าน ภาพอนาคตทางการศึกษาก็ยิ่งชัดขึ้น”

หนึ่งเป้าหมายของกิจกรรมแลกเปลี่ยนเรียนรู้กับนักเรียนทุนเสมอภาคครั้งนี้ คือการที่เราได้แนะแนวเส้นทางการศึกษาต่อให้กับน้อง ๆ และแนะนำเรื่องการเชื่อมโยงจากทุนเสมอภาค ไปยังแหล่งทุนต่าง ๆ เพื่อโอกาสการศึกษาที่เปิดกว้างขึ้น อย่างไรแล้ว ถ้าหากเป็น ‘ทุนกู้ยืม’ ย่อมหมายความถึงการ ‘ชำระคืน’ อันเป็นลักษณะของทุนซึ่งต่างจากทุนเสมอภาคที่เคยได้รับ ประเด็นนี้กัลยาสะท้อนว่า    

“ในจุดเริ่มต้นเราก็อยากมั่นใจว่าถ้ากู้เงินมาเรียนแล้ว จะไม่ต้องใช้หนี้ไปจนเป็นผู้ใหญ่ คือถ้ามีอะไรยืนยันได้ว่าเรียนจบมาจะหางานทำได้ ใช้หนี้ได้ มีชีวิตของตัวเองได้ หรือหากเจอวิกฤตเหมือนโควิดอีกเราจะเอาตัวรอดได้ ก็น่าจะทำให้กู้ได้อย่างสบายใจขึ้น”

กัลยาเล่าความหลังฝังใจถึงพี่สาวคนหนึ่งของเธอที่กัดฟันเรียนจนจบปริญญาตรี แต่ได้งานทำที่ค่าจ้างแทบไม่พอใช้จ่าย เรื่องนี้ทำให้กังวลว่าถ้าเธอเรียนจบออกมาแล้วต้องทำงานใช้หนี้การศึกษา ส่งเงินให้แม่ รวมถึงยังต้องดูแลตัวเอง รายได้กับรายจ่ายอาจไม่สัมพันธ์กัน ซึ่งอาจฉุดให้ชีวิตลำบากลงไปอีก

นอกจากนี้ระหว่างเส้นทางการศึกษา ที่เธอกำลังจะเดินต่อไปในอีกหลายปีข้างหน้าซึ่ง ‘ไม่มีอะไรแน่นอน’ หากมี ‘ผู้รู้’ หรือแหล่งรวบรวมข้อมูลที่นักเรียนแต่ละระดับชั้นสามารถเข้าไปศึกษาหาความรู้ได้ ก็น่าจะทำให้เธอและนักเรียนแต่ละคนมองเห็น ‘เป้าหมาย’ ของการศึกษาที่ชัดยิ่งขึ้น

“หนูคิดว่าจำเป็นมาก ๆ ที่เราควรมีผู้แนะนำ มีคนชี้ทางให้ข้อมูล ทำให้เราเห็นเป็นภาพได้ชัดกว่านี้ ว่าเลือกเรียนอะไรแล้วจะพาไปไหน ต้องเตรียมรับความเสี่ยงอะไรบ้าง อย่างน้อยทำให้เรามั่นใจสักหน่อยว่าเรียนจบแล้วจะหางานทำได้ มีชีวิตที่ดีได้ หรือกับอีกหลาย ๆ คนที่เขาอาจตัดสินใจแล้วว่าจะไม่เรียนต่อ อยากออกไปทำงาน บางทีถ้าเขาได้รู้ก่อนว่าการเรียนต่อมันดียังไง หรือช่างน้ำหนักแล้วว่าออกไปทำงานดีกว่า เขาก็จะมีทางเลือกในชีวิตเยอะขึ้น เพราะพวกเราอยู่ตรงนี้ เห็นภาพกันน้อยมาก ๆ ค่ะ”

ท้ายที่สุดแล้ว กัลยายืนยันว่าถ้าไม่ต้องกังวลเรื่องค่าใช้จ่ายทางการศึกษา ระดับการศึกษาขั้นต่ำที่สุดที่เธอจะไปถึงแน่นอนคือปริญญาตรี ส่วนถ้ามี ‘ทุน’ มากกว่านั้น ก็ยิ่งมั่นใจว่าสามารถไปได้ไกลกว่านั้นอีก

…เพราะกัลยาเชื่อหมดใจว่า แม้เธอกับเพื่อน ๆ จะอยู่ห่างไกลจนเกือบสุดเขตแดนประเทศไทย แต่หาก ‘โอกาสทางการศึกษาที่เสมอภาค’ เดินทางมาถึง เธอและเพื่อน ๆ ทุกคนที่โรงเรียนร่มเกล้า ก็จะประสบความสำเร็จได้ไม่น้อยหน้าใคร ๆ เลย   

The post เรียนต่อ ม.ปลาย ถ้าสู้ด้วยผลการเรียน “หนูว่าหนูไม่แพ้” แต่หนูกำลังสู้กับค่าใช้จ่ายที่ยิ่งเรียนสูงก็ยิ่งแพง first appeared on กสศ..