ดร.รุ่งนภา จิตรโรจนรักษ์ ผู้อำนวยการกลุ่มนโยบายและยุทธศาสตร์การศึกษาเฉพาะด้าน สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา สะท้อนวิกฤติแรงงานไร้ฝีมือที่ภาคการศึกษาไม่มีศักยภาพเพียงพอในการสร้างคน ในเวทีนโยบาย ‘โควิด 19 : ความท้าทายใหม่กับการพัฒนาทักษะและความพร้อมให้แก่ประชากรวัยแรงงานของไทย’ เมื่อวันที่ 31 มีนาคม 2565

แต่โจทย์ใหญ่ที่จะทำให้แรงงานไทยเก่งขึ้นไปอีกเท่าตัวจะเกิดขึ้นได้อย่างไร ในเมื่อโครงสร้างประชากรประเทศไทยที่เข้าสู่สังคมผู้สูงอายุไปแล้ว รวมถึงจำนวนเด็กเกิดใหม่ก็ลดลง หรือหากจะคิดพึ่งพิงแรงงานต่าวด้าวก็ไม่สามารถทำได้อย่างเดิม ทำให้กำลังวัยแรงงานจะลดลงต่อเนื่องอีกมาก

ตอกย้ำด้วยวิกฤติโควิด-19 ที่ส่งผลกระทบต่อเศรษฐกิจอย่างรุนแรง ทำให้แรงงานกลับภูมิลำเนา และกลายเป็นปัญหาอีกแบบคือตลาดแรงงานในพื้นที่ไม่เพียงพอต่อปริมาณคนที่เดินทางกลับไป โจทย์จึงต้องกระจายให้แต่ละพื้นที่มีงานเพิ่มขึ้นและรองรับคนได้ เช่น หลายจังหวัดมีรายได้หลักอยู่ที่ภาคการเกษตรจึงต้องใช้เทคโนโลยีเข้าไปช่วยไม่ให้การเกษตรเป็นเพียงการผลิตรูปแบบเดิม แต่คนส่วนใหญ่ก็ยังไม่สามารถปรับตัวหรือมีความรู้เท่าทันเทคโนโลยีเหล่านั้น

“ทำไมถึงต้องพูดเรื่องแรงงานทั้งที่ตัวเองทำงานเรื่องการศึกษา เพราะว่าการศึกษากับแรงงานมันควรจะเชื่อมกัน เราจะมีแรงงานไร้ฝีมือเป็นจำนวนมาก ถ้าภาคการศึกษาไม่ได้เตรียมพร้อมให้เขาออกไปประกอบอาชีพหรือพัฒนาอาชีพใหม่ๆ ขึ้นมาเองได้” ดร.รุ่งนภา กล่าว

นำมาสู่การแก้ปัญหาโดยใช้ “Credit Bank for Life-Long Learning” ระบบการสะสมหน่วยการเรียนรู้ท่ีผู้เรียนได้รับจากการประกอบอาชีพ การฝึกอบรม การศึกษาทั้งในระบบ นอกระบบ และตามอัธยาศัยตลอดชีวิต เพื่อให้ผู้เรียนสามารถเทียบโอนผลการเรียนรู้ไปใช้ต่อยอดทางการศึกษาและการทํางานได้ 

ระบบนี้มาปลดล็อคข้อจำกัดของการศึกษาในระบบเดิม เช่น ปริญญาตรีต้องเรียนภายใน 8 ปี ไม่เช่นนั้นต้องกลับไปเรียนใหม่ถึงจะได้วุฒิการศึกษา หรือการกำหนดอายุเด็ก ที่ทำให้เห็นเมื่อเด็กหลุดออกนอกระบบและมีอายุเกินเกณฑ์ไม่สามารถกลับเข้ามาสู่การศึกษาได้ แต่ระบบธนาคารหน่วยกิตจะเรียนเมื่อไหร่ก็ได้ หรือกลับมาเรียนเมื่อไหร่ก็ได้ตามศักยภาพความเหมาะสมของผู้เรียน

ทั้งนี้ ดร.รุ่งนภา ได้ทดลองนำระบบนี้ไปใช้ในพื้นที่ จ.ปทุมธานีที่มีโรงเรียนอุตสาหกรรมมากกว่า 3,000 แห่ง โดยทำงานร่วมกับมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลธัญบุรีที่ลงนามความร่วมมือกับสภาอุตสาหกรรม จ.ปทุมธานี จนเริ่มมีบางโรงงานเข้าสู่ระบบการเรียนนี้แล้ว

“ธนาคารหน่วยกิตจะทำให้เด็กเก่งมาก ๆ หรือเด็กที่มีศักยภาพ เขาไม่จำเป็นจะต้องเรียนพร้อมเพื่อนแต่เรียนนำเพื่อนไปได้เลยแล้วก็เก็บหน่วยกิตไว้ และนำชั่วโมงว่างไปพัฒนาด้านอื่นที่เขายังไม่ค่อยสันทัด ส่วนเด็กด้อยโอกาสจะช่วยลดความเหลื่อมล้ำ เพราะถ้าพวกเขาต้องหลุดออกจากระบบการศึกษาไป ก็สามารถสะสมหน่วยกิตไว้ และเมื่อพร้อมกลับมาสู่ระบบการศึกษาก็สามารถสะสมเพิ่มให้ครบได้ ซึ่งหมายความว่ารูปแบบการเรียนไม่จำเป็นจะต้องกลับมาเรียนในโรงเรียน แต่สามารถเรียนรู้จากข้างนอกและเอามาเทียบโอน ซึ่งวิธีการเทียบโอนก็ต้องหลากหลายที่อาจจะเป็นวิธีการสอบ วิธีการประเมิน จากประสบการณ์จากการทำงาน หรือการฝึกอบรมก็ได้”

ดร.รุ่งนภา ยังทิ้งท้ายว่า ในระยะยาวจะต้องมีการพัฒนาครูและผู้ปกครองให้มีความพร้อมต่อเทคโนโลยี รวมถึงต้องมีหลักสูตรที่สอดคล้องกับการสอนในแต่ละรูปแบบ และต้องมองให้ไกลกว่าโควิด  ถึงเป็นหลังโควิดก็ไม่ได้หมายความว่า คนที่สูญเสียงานไปจะได้กลับมาทำงาน เพราะในส่วนของนายจ้างจำนวนมากได้เตรียมนำเทคโนโลยีและดิจิตัลมาใช้มากขึ้น นี่คือสถานการณ์ใหม่และจะเป็นอีกทักษะที่วัยแรงงานจะต้องมีมากขึ้น

The post เด็กรุ่นต่อไปต้องเก่งกว่าเรา 2.2 เท่า หนุนใช้ Credit Bank สร้างคนวัยแรงงาน first appeared on กสศ..

พรศิวลักษณ์ ผิวสอาด ผู้อำนวยการกองแผนงานและสารสนเทศ กรมพัฒนาฝีมือแรงงาน กระทรวงแรงงาน กล่าวว่า ไม่ใช่สถานการณ์ที่ง่ายทั้งในส่วนของแรงงานและทางกรมฯ ที่มีโจทย์เรื่องการพัฒนาฝีมือแรงงาน เพราะผลกระทบจากโควิดที่ชัดเจน คือการอบรมแบบเดิมที่ต้องใช้การปฏิบัติจริงไม่สามารถทำได้ ในช่วงที่ไม่สามารถเจอตัวกัน ‘สื่อออนไลน์’ จึงมีบทบาทมาก แต่หมายความว่าจะต้องพัฒนาทั้งตัวผู้รับการอบรมและบุคลากรของเราเองที่ต้องเปลี่ยนมาทำสื่อออนไลน์เพื่อสอน ซึ่งยอมรับว่าบุคลากรของกรมฯก็ไม่คุ้นชินเรื่องนี้

ในส่วนแรงงานก็มีทั้งโจทย์ในปัจจุบันสืบเนื่องมาจากแต่ละคนศักยภาพไม่เท่ากัน บางคนพร้อมมีเครื่องมืออุปกรณ์ แต่อีกส่วนไม่มีเลย ก็ต้องหาวิธีแก้ ส่วนโจทย์ในอนาคตคือต้องคิดต่อว่าจะใช้สถานการณ์นี้เป็นโอกาสพัฒนาแรงงานของเราให้ก้าวผ่านไปสู่การเป็นแรงงานที่มีทักษะที่สูงขึ้น เพื่อรับมือกับเทคโนโลยีที่จะถูกนำมาใช้ทดแทนคนได้อย่างไร

“เมื่อโควิดอยู่นานกว่าที่คาด ความท้าทายที่ตามมาคือแนวโน้มที่ระบบดิจิทัลและเทคโนโลยีจะเข้ามาแทนคน ดังนั้น เพื่อให้ทันต่อความท้าทายจึงต้องพัฒนาคนให้ทันต่อเทคโนโลยีมากขึ้น ในระยะสั้น กรมพัฒนาฝีมือแรงงานปรับรูปแบบฝึกอบรมเป็นแบบออนไลน์มากขึ้น อีกส่วนคือการอบรมแบบไฮบริดจ์ คือเรียนทฤษฎีทางออนไลน์แล้วนัดเจอกันในช่วงที่ต้องปฏิบัติจริง ส่วนในระยะกลางและระยะยาว จะต้องมีการบริหารฐานข้อมูลเกี่ยวกับการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ให้เป็นภาพเดียวกับกระทรวงศึกษาธิการ เพื่อพัฒนาทรัพยากรมนุษย์รายบุคคล

พรศิวลักษณ์ กล่าวว่า นอกจากการการฝึกแรงงานเพื่อให้มีทักษะที่สามารถตอบสนองเทคโนโลยีระดับสูงได้แล้ว อีกส่วนหนึ่งที่ต้องคิดต่อ คือแรงงานที่กลับภูมิลำเนาจะอยู่ในภาคเกษตรมากขึ้นและอาจไม่กลับมา ส่วนนี้จะต้องพัฒนาเพื่อสนับสนุนการเกษตรที่ใช้เทคโนยีหรือเกษตรแม่นยำให้สามารถคาดการณ์ผลผลิตเกษตรได้คงที่และมีเทคโนโลยีที่สามารถแปรรูปได้ อีกส่วนหนึ่งคือเรืองการยกระดับผู้ประกอบการรายย่อยและขนาดกลาง ซึ่งทางกรมฯจะมีทีมที่ปรึกษาเพื่อพัฒนาโอท็อป วิสาหกิจชุมชน และ SMEs ให้ก้าวข้ามสู่การเป็นผู้ประกอบการที่แข็งแรงขึ้นให้ได้

“ประเด็นสำคัญที่เราค้นพบหลังโควิดคือ การให้แค่ความรู้ไม่พอ จะต้องสามารถให้คำปรึกษาเพื่อเปลี่ยน Mindset หรือวิธีคิดของเขาด้วย เพื่อให้เขาพร้อมรับการเปลี่ยนแปลง เข้าใจเทรนด์ใหม่ๆที่เข้ามาเร็วขึ้น ต้องมีเครื่องมือให้ฝึกฝนและใช้งานจริง และจะต้องทำงานอย่างเกาะติด เพราะถ้าจะพัฒนาแรงงานให้สำเร็จจริงจะต้องดูว่า เขาขาดอะไรแล้วไปเติมให้เต็มให้ได้” พรศิวลักษณ์  กล่าวทิ้งท้าย

The post มองสถานการณ์ ‘แรงงานไทย’ ต้องเปลี่ยน Mindset เพื่อรับมืออนาคต first appeared on กสศ..

เสียงสะท้อนจาก อัญชลี วานิช เทพบุตร นายกสมาคมสตรีสร้างสรรค์สังคมไทย และอดีตสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจังหวัดภูเก็ต ผ่านเวทีนโยบาย ‘โควิด 19 : ความท้าทายใหม่กับการพัฒนาทักษะและความพร้อมให้แก่ประชากรวัยแรงงานของไทย’ เมื่อวันที่ 31 มีนาคม 2565 ที่ผ่านมา ทำให้เราเห็นภาพที่ชัดเจนว่า ประเทศไทยยุคหลังโควิด-19 จะไม่ใช่โลกที่เราคุ้นเคยอีกต่อไป แม้แต่พื้นที่เป้าหมายของตลาดแรงงานที่เคยมีความคึกคักทางเศรษฐกิจสูงยังต้องตกอยู่ในสถานการณ์ที่ยากลำบากอย่างต่อเนื่องและยาวนานถึงปัจจุบัน ผลกระทบที่เกิดขึ้นจึงมีทั้งสถานการณ์เฉพาะหน้าที่ต้องแก้ไข รวมถึงการวางยุทธศาสตร์ใหม่ทั้งในระยะกลางและระยะยาว

เพื่อทบทวนสถานการณ์และค้นหาก้าวต่อไปในการเผชิญหน้ากับวิกฤตโควิด-19 บทเรียนจาก ‘ภูเก็ต’ คือภาพสะท้อนพลังความร่วมมือ ร่วมคิด และร่วมทำ ของคนในพื้นที่ด้วยเป้าหมายเดียวกันว่า เมื่อถึงวันที่การระบาดของโรคสงบและโอกาสครั้งใหม่มาถึง พวกเขาจะสามารถเดินต่อไปข้างหน้าได้ด้วยจังหวะก้าวที่ไกลกว่าเดิม

อัญชลี วานิช เทพบุตร นายกสมาคมสตรีสร้างสรรค์สังคมไทย ได้ให้ภาพผลกระทบที่เกิดขึ้นต่อภาคเศรษฐกิจและท้องถิ่น โดยยกตัวอย่างจังหวัดภูเก็ตว่า เป็นกรณีศึกษาที่น่าสนใจ เพราะสิ่งที่ต้องเผชิญถือว่าหนักหน่วงมากและไม่มีใครเคยนึกว่าจะต้องใช้ระยะเวลานานมากขนาดนี้ในการเยียวยาและฟื้นฟู

จากประสบการณ์ในการทำงานร่วมกับกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา หรือ กสศ. พบว่า วัยแรงงานช่วงอายุ 15-21 ปี ต้องเจอกับภาวะการตกงานสูงที่สุดเป็นประวัติการณ์ เฉพาะในไตรมาสที่ 3 ของปี 2564 อยู่ที่ 17.3 % แต่ที่น่ากลัวกว่านั้น คือยังมีกลุ่มคนที่เสมือนว่างงานเป็นช่องว่างให้ไม่ได้รับการช่วยเหลือ เพราะบางคนยังถือว่าได้รับการจ้างงาน แต่เป็นแบบ Leave without pay กลุ่มนี้มีประมาณ 40,000 คน หรือบางคนได้ข้อเสนอให้ลดเวลาทำงานซึ่งหมายถึงรายได้ที่ลงตามมาด้วย เช่น ให้ทำเพียง 10 วันต่อเดือน แต่ก็ต้องทำเพื่อประคองชีวิตไปให้ได้จนกว่าสถานการณ์จะฟื้นกลับมา ทั้งในส่วนของผู้จ้างและผู้ใช้แรงงาน

“สิ่งที่พวกเราทำเพื่อรับมือสถานการณ์เหล่านี้ อันดับแรกคือวางกลยุทธ์ร่วมกันในจังหวัดภูเก็ต จากนั้นภาคีเครือข่ายจึงแยกไปทำงานเพื่อช่วยเหลือตามบทบาทหน้าที่ ไม่ว่าจะเป็น อบจ.ภูเก็ต สถาบันการศึกษาในพื้นที่ หรือกระทั่งคนที่ตกงานก็มาช่วยคนที่ตกงานด้วยกันในการ Reskill เพื่อสร้างทักษะใหม่ที่จำเป็นในการทำงานให้สอดคล้องกับความต้องการมากขึ้น เพราะเชื่อว่าเมื่อสถานการณ์ฟื้นกลับมาจะได้สามารถทำงานได้ทันที เดิมแรงงานไทยส่วนใหญ่จะนิยมทำงานหน้าที่เดียว เช่น แม่บ้านจากแค่ต้องรีดผ้าปูเตียง เมื่อ Reskill จะต้องทำได้ทุกอย่าง ไม่ว่าล้างแอร์ ทำความสะอาดสระน้ำ เรามีการออกแบบหลักสูตรการเรียนรู้ร่วมกัน โดยได้รับความร่วมมือดีมากจากกรมพัฒนาฝีมือแรงงานจังหวัดภูเก็ต วิทยาลัยอาชีวะ และวิทยาลัยเทคนิค ซึ่งเป็นประโยชน์มาก”

อัญชลี กล่าวต่อไปว่า ที่กล่าวมาเป็นการแก้ปัญหาเฉพาะหน้าเท่านั้น ซึ่งแต่ละหมัดจะต้องออกไปให้ตรงเป้า เพราะเราเสียเวลาและทรัพยากรไม่ได้อีกแล้ว โควิด-19 ทำให้รู้ว่า หลังจากนี้ ภูเก็ตจะอาศัยการท่องเที่ยวอย่างเดียวไม่ได้อีกต่อไป เราจึงเริ่มพูดถึงเป้าหมายการเป็น Digital City เพื่อเพิ่มศักยภาพ ขณะเดียวกันก็ต้องออกแบบให้ครอบคลุมไปถึงเด็กที่ด้อยโอกาสไม่ให้แปลกแยกกับเทคโนโลยี ตรงนี้คือโจทย์ที่ต้องคิดต่อว่าจะทำอย่างไร อีกเรื่องหนึ่งที่พื้นที่คิดกันมากคือเรื่องเกษตรแม่นยำ เนื่องจากโควิด-19 ทำให้มีเด็กที่หลุดจากระบบการศึกษาไม่น้อย และส่วนใหญ่ไปสู่ภาคเกษตรมากขึ้น ต้องคิดว่าจะทำอย่างไรให้การเกษตรยกระดับขึ้นไปเป็นเกษตรอัจฉริยะหรือเกษตรแม่นยำได้ ซึ่งตรงนี้ไม่ยากเพราะตรงนี้เด็กที่หลุดออกไปมีใจในเรื่องนี้อยู่แล้ว

The post Reskill – ภูเก็ต : จากวิกฤตสู่กลยุทธ์ร่วม เพื่อรับมือ ‘ความท้าทายใหม่’ ในโลกยุคหลังโควิด-19 first appeared on กสศ..

ในบรรยากาศเช่นนี้ มีโจทย์ใหญ่ที่สถาบันการศึกษาต้องตระหนักถึงและเตรียมพร้อมอะไรบ้าง รศ.ดร.สมภพ มานะรังสรรค์ คณะกรรมการปฏิรูปประเทศด้านการศึกษา ได้สะท้อนข้อสังเกตผ่านเวทีนโยบาย ‘โควิด 19 : ความท้าทายใหม่กับการพัฒนาทักษะและความพร้อมให้แก่ประชากรวัยแรงงานของไทย’ เมื่อวันที่ 31 มีนาคม 2565 ไว้หลายประเด็นอย่างน่าสนใจ

“เราต้องเห็นถึงอนาคตความเปลี่ยนแปลงเหล่านี้ เพื่อให้คนของเรา นักศึกษาของเรา คนทำงานของเราตระหนักนึก เป็นเรื่องสำคัญมากที่จะต้องเตรียมพร้อม ทั้งในส่วนที่ยังอยู่ในสถาบันการศึกษาและในวัยที่ทำงานแล้วในตอนนี้”

รศ.ดร.สมภพ มานะรังสรรค์ คณะกรรมการปฏิรูปประเทศด้านการศึกษา กล่าวว่า การระบาดของโควิด-19 ทำให้การศึกษาเปลี่ยนไปอย่างมาก ที่ชัดเจนที่สุดคือเปลี่ยนไปสู่ ‘ระบบออนไลน์’ ขณะเดียวกันก็ทำให้เห็นปัญหาใหญ่อย่างน้อย 3 ด้าน ที่เกิดขึ้น

หนึ่ง ความไม่พร้อมของฮาร์ดแวร์หรือเครื่องมือเครื่องใช้ที่สอดคล้องกับการเรียนออนไลน์ ซึ่งพบปัญหาทั้งฝั่งสถาบันการศึกษาและฝั่งผู้เรียน

สอง ซอฟต์แวร์หรือสื่อการสอน เพราะมีข้อจำกัดที่แตกต่างจากการเรียนที่ผู้เรียนและผู้สอนเจอหน้ากัน จึงเป็นปัญหาว่าจะใช้สื่อการสอนแบบไหนที่เอื้ออำนวยต่อการสร้างการศึกษาที่มีประสิทธิภาพ

สาม ฮิวแมนแวร์ มีปัญหาหลายระดับ ที่พบมากคือครูผู้สอน เพราะบรรยากาศสอนหน้าห้องต่างจากออนไลน์ เทคนิค ศิลปะการสอนจะเรียกความสนใจ ทำให้เกิดความอยากเรียนรู้ต่อเนื่องได้อย่างไร

“การเรียนที่ต้องเรียนออนไลน์ยังมีข้อจำกัดในสาขาที่ต้องใช้แล็บและการฝึกงาน ยิ่งถ้าเป็นสถาบันที่เน้นเรื่องการเรียนและฝึกงานไปพร้อมกัน การไปดูงานการทำงานของนักศึกษา หรือการวิจัยที่สอดคล้องกับการทำงานจริง ช่วงที่โควิดระบาดได้ทำให้สิ่งเหล่านี้มีปัญหามากขึ้น”

สำหรับโลกยุคหลังโควิด-19 รศ.ดร.สมภพ มองว่า มีโจทย์ที่ต้องตระหนักและเตรียมพร้อมในสถาบันการศึกษา เพราะมีสิ่งเหล่านี้ที่ต้องเผชิญแน่นอน ได้แก่ Digitalization ที่จะไปเร็วมาก เรื่องไอทีจึงจะสำคัญมากทั้งสำหรับผู้ที่จบไปแล้วและยังศึกษาอยู่ ต่อมาคือ การเกิดขึ้นของ The new industrialization, Financialization, Medicalization, Virtualization, Climate lization, การต่อสู้เรื่องภูมิรัฐศาสตร์ และสุดท้ายคือ Disruption ต่างๆ

เมื่อตระหนักถึงสิ่งเหล่านี้ สิ่งที่สถาบันการศึกษาจะต้องเตรียมให้พร้อมมีอย่างน้อย 11 เรื่อง คือ

1. Communication ทักษะด้านการสื่อสาร
2. Socialization เพิ่มโอกาสในการสร้างปฏิสัมพันธ์ทางสังคม
3. Human Relationship
4. เพิ่มทักษะต่างๆ
5. เพิ่มความมุ่งมั่น
6. สร้างแรงบันดาลใจ
7. เป็นคนมีวิสัยทัศน์
8. เป็นคนมีจินตนาการ
9. ต้องคิดเชิงวิพากษ์นอกกรอบเป็น
10. มีความคิดเชิงสร้างสรรค์
11. มีความเป็นผู้นำ

“นี่คือ 11 เรื่องที่ต้องสร้าง เพื่อเด็กๆจะได้มองเห็นอนาคตของเขา จะทำให้เขามีแรงจูงใจในการศึกษามากขึ้น” รศ.ดร.สมภพ ระบุ

The post โควิดเปลี่ยนโฉมหน้า ‘การศึกษา’ ถึงเวลาต้องยกเครื่องใหม่ทั้งระบบ first appeared on กสศ..