กลุ่มคนที่ยืนอยู่กลางสนามหญ้าสีเขียวสดของสนามกอล์ฟแห่งหนึ่งในจังหวัดพังงา กำลังเรียนรู้ทักษะการเป็น “แคดดี้” หรือ ผู้ช่วยนักกอล์ฟ ตามโครงการพัฒนาทักษะการปฏิบัติงานและทักษะการสื่อสารภาษาอังกฤษของพนักงานแคดดี้เพื่อรองรับการท่องเที่ยวเชิงกีฬาของจ.พังงา

​คนกลุ่มนี้ บ้างก็มาจากแรงงานนอกระบบ ทั้งรับจ้างรายวัน ทำสวน ทำประมง ซึ่งหาเงินได้เพียงวันละ 100-200 บาท  บ้างก็เป็นคนว่างงาน และมีบางส่วนที่เป็นนักเรียนซึ่งต้องการมีรายได้เสริมเพื่อนำไปแบ่งเบาภาระค่าใช้จ่ายที่บ้าน

แม้จะต่างที่มา แต่ทุกคนล้วนแล้วแต่ตั้งใจเรียนรู้เทคนิคการดูแลนักกอล์ฟอย่างเต็มที่ ด้วยความหวังว่าองค์ความรู้ที่ได้รับเหล่านี้ จะเป็น “จุดเปลี่ยน” ในชีวิตของพวกเขาที่จะได้สร้างงาน-สร้างเงินด้วยลำแข้งของตัวเอง

“พังงาเป็นจังหวัดที่มีแหล่งท่องเที่ยวทางธรรมชาติ มีนักท่องเที่ยวทั่วโลกมุ่งหน้ามาพักผ่อนที่นี่ นอกจากทะเล และธรรมชาติที่สวยงามแล้ว ยังมีสนามกอล์ฟที่สามารถดึงดูดนักท่องเที่ยวมาโดยตลอด แต่ก็พบว่าในสนามกอล์ฟยังขาดแคดดี้จำนวนมาก” ธวัชชัย จิตวารินทร์ ครูเชี่ยวชาญ วิทยาลัยชุมชนพังงา ฉายภาพให้เห็นถึงที่มาของโครงการ

การฝึกทักษะอาชีพ แคดดี้ของจ.พังงา นับเป็นหนึ่งใน 70 กว่าโครงการจากโครงการพัฒนาระบบทดลองการพัฒนาทักษะแรงงานที่ขาดแคลนทุนทรัพย์และด้อยโอกาสของกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.)​โดยเน้นการคัดเลือกผู้เข้าร่วมอบรมจากกลุ่ม “ผู้ด้อยโอกาส” ใน 7 อำเภอของจ.พังงา ที่มีอายุไม่เกิน 45 ปีจำนวน 50 คน

นักกีฬา นักวิชาการ ผู้ประกอบการ จับมือร่วมวางหลักสูตร

หลักสูตร ถูกออกแบบมาจากการระดมสมองของทั้งนักวิชาการ จากมหาวิทยาลัยการกีฬาแห่งชาติ และมหาวิทยาลัยราชภัฎสุราษฎร์ธานี ผู้เชี่ยวชาญจากสำนักงานท่องเที่ยวและกีฬาจังหวัด รวมถึงข้อเสนอแนะจากผู้ประกอบการสนามกอล์ฟในพื้นที่

สำหรับเนื้อหาการเรียนในหลักสูตร  4 ด้าน คือ 1.ความรู้ในการสื่อสารภาษาอังกฤษ  2.ทักษะการปฏิบัติงานของแคดดี้  3.การปฐมพยาบาลและการโภชนาการเพื่อสร้างมูลค่าเพิ่มให้กับแคดดี้ที่เข้าอบรม และ 4.การดำเนินชีวิตแบบปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงเพื่อที่จะเป็นช่องทางให้ผู้อบรมสามารถบริหารรายรับรายจ่ายหลังจากเสร็จสิ้นโครงการ

อัพสกิลภาษาอังกฤษ เสิรมศัพท์เทคนิคกอล์ฟ

“ธวัชชัย” บอกว่า การสื่อสารภาษาอังกฤษของแคดดี้ถือว่ามีความจำเป็น เพราะนอกจากมีนักท่องเที่ยวต่างชาติจำนวนมากแล้ว กีฬากอล์ฟยังมีศัพท์เฉพาะทางด้วย ดังนั้นผู้ที่ผ่านการอบรมจะสามารถสื่อสารภาษาอังกฤษได้ทั้งในระดับที่ใช้สื่อสารปกติในสถานการณ์จริง รวมไปถึงเข้าใจและใช้ศัพท์เทคนิคได้อย่างถูกต้อง

นอกจากการอบรมทางวิชาการแล้ว การปฏิบัติและลงพื้นที่ฝึกหัดจริงมีความสำคัญอย่างยิ่งของหลักสูตรนี้  

“ฝึกขับรถกอล์ฟ ทุกคนต้องเรียน ต้องขับให้ได้ทุกคน ส่วนทักษะที่สำคัญอื่นนั้น คือ อย่างแรกจะต้องมีใจบริการมาเป็นพื้นฐาน ต้องเรียนรู้กฎ กติกาต่างๆ เทคนิค การอ่านไลน์หญ้าบนกรีน ดูทิศทางลม ดูอุปสรรคต่างๆ มีอะไรบ้าง รายละเอียดของสนามเป็นอย่างไร ซึ่งทักษะเหล่านี้แคดดี้ ต้องให้คำแนะนำกับผู้เล่นได้ว่าหลุมนี้มีลักษณะอย่างไร มีความลาดเอียงเท่าไหร่”

ทดสอบมาตรฐานผ่านมีงานทำทันที

สิ่งเหล่านี้เป็นสิ่งที่ผู้เข้าร่วมโครงการทุกคนจะถูกเคี่ยวกรำเป็นเวลา 60 ชั่วโมง และหลังจากทดสอบมาตรฐานเสร็จสิ้น พวกเขาจะมีงานทำทันที  โดยวิทยาลัยชุมชนพังงา ได้ทำเอ็มโอยูกับผู้ประกอบการเอาไว้ก่อนหน้านี้

รายได้ของแคดดี้ที่จ.พังงา จะอยู่ที่รอบละ 350 บาท (3-4 ชม.) รวมกับทิปขั้นต่ำ 300 บาท  วันหนึ่งออกได้มากสุด 2 รอบ เป็นรายได้ที่ผู้เข้าโครงการจะได้รับ

ความภูมิใจที่มี “อิสระ” ได้ทำงานในบ้านเกิด

“คนที่เขามาอบรมเขารู้สึกประทับใจ และ ภาคภูมิใจ ที่มีโครงการ ซึ่งเป็นโอกาสที่จะทำให้เขาได้พัฒนาตัวเอง สามารถทำงานที่บ้านได้ มีความเป็นอิสระ ไม่ต้องไปหางานที่ต่างจังหวัด ได้อยู่กับครอบครัว เพราะเราตั้งใจทำหลักสูตรนี้ให้ยึดบริบท และความต้องการของท้องถิ่น”

นอกจากนี้ยังมีแนวคิดว่าจะต่อยอดอบรมในรุ่นต่อไป เพราะหลังจากที่ผู้ประกอบการสนามกอล์ฟอื่นเห็นหลักสูตรนี้ ได้ติดต่อมายังวิทยาลัยชุมชนเพื่อให้จัดการสูตรในรูปแบบเดียวกันนี้อีก เพื่อผลิต “แคดดี้”ที่มีคุณภาพในพื้นที่

“ความสำเร็จของโครงการนี้สุดท้ายเห็นคนว่างงานมีอาชีพ และมีเครือข่ายหรือชมรมแคดดี้เกิดขึ้นในพื้นที่ เพื่อพัฒนางานอาชีพแคดดี้ให้จังหวัดพังงาต่อไปและยกระดับสู่ระดับสากล  ส่วนคนที่ไม่ได้เป็นแคดดี้ ก็สามารถไปเป็นงานได้อื่น ที่ใช้ทักษะภาษาอังกฤษที่ฝึกมาได้ ทั้งงานโรงแรม และงานท่องเที่ยว” ธวัชชัย กล่าว

ร่วมสร้างโอกาสทางการศึกษา
กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.)
www.eef.or.th/donate/
ธนาคารกรุงไทย สาขาซอยอารีย์
เลขที่ : 172-0-30021-6
บัญชี : กสศ.มาตรา 6(6) – เงินบริจาค

The post เส้นทางสู่ “​แคดดี้มืออาชีพ” ความภูมิใจที่ได้ทำงานในบ้านเกิด first appeared on กสศ..

โอกาส ในวิกฤต COVID-19
ดึงแรงงานกลับพื้นที่สร้างความเข้มแข็งให้ชุมชน

จากสถานการณ์การแพร่ระบาดของ COVID-19 ลุกลามกระทบไปถึงวิถีชีวิต ความเป็นอยู่ ตลอดจนอาชีพการงานของหลายต่อหลายคน ตั้งแต่ลูกจ้าง พนักงาน ไปจนถึงกลุ่มคนบุคคลอาชีพอิสระ หลายคนถูกลูกจ้างชั่วคราว หลายคนถูกเลิกจ้างถาวร ขณะที่​แรงงานด้อยโอกาสซึ่งเดิมก็ประสบปัญหาอยู่แล้วสถานการณ์ปัจจุบันยิ่งทำให้การใช้ชีวิตและการทำงานหาเลี้ยงชีพเป็นไปอย่างยากลำบากขึ้น​ 

โชคชัย ลิ้มประดิษฐ์ อดีตผู้ใหญ่บ้านหนองกลางดง ตำบลศิลาลอย อำเภอสามร้อยยอด จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ ในฐานะอนุกรรมการกำกับทิศทางโครงการพัฒนาระบบทดลองการพัฒนาทักษะแรงงานที่ขาดแคลนทุนทรัพย์และด้อยโอกาส ของกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) มองว่า สถานการณ์ปัจจุบันกระทบกับแรงงานด้อยโอกาสขาดแคลนทุนทรัพย์ยิ่งกว่าเดิม จากที่อาจออกไปรับจ้างได้บ้างแต่มาช่วงนี้กิจการทุกอย่างหยุดมันยิ่งทำให้คนกลุ่มนี้เดือดร้อน

อย่างไรก็ตาม ที่หมู่บ้านหนองกลางดงเองก็มีแรงงานที่ถูกเลิกจ้างบ้าง กลับมาทำงานที่บ้านบ้าง  11  ครัวเรือน แต่เวลานี้ทุกกลุ่มก็ได้รับผลกระทบหมด แม้แต่เกษตรกรเองก็ได้รับความเดือดร้อน เพราะผลผลิตออกสู่ตลาดยากทำให้ราคาตก มะพร้าว มะม่วง ขนุน ราคาตกหมดขณะที่สินค้าอุปโภคแพงขึ้นเกือบหมด แต่กลุ่มที่ได้รับผลกระทบจริง ๆ ก็พวกแรงงานที่ปกติต้องขายแรงงานรับจ้างแต่ตอนนี้ไม่มีงานให้ทำ แต่หากชุมชนเข้มแข็งจัดการตัวเองได้อยู่ระดับหนึ่งก็พออยู่ได้

“ชุมชนเป็นฐาน”  ชนบทยังขาดแคลนแรงงานและก่อสร้าง

ทั้งนี้ ที่อ.สามร้อยยอดไม่มีผู้ติดเชื้อทั้งอำเภอ เพราะชาวบ้านตื่นตัวร่วมมือระดมทุนกับ 3-4 หมื่นบาท มาซื้อเครื่องวัดอุณหภูมิ ตั้งด้านเข้าออกหมู่บ้านมีงบสนับสนุนจากอบต. อบจ. บ้างซื้ออาหารเจ้าหน้าที่ รวมไปถึงวินัยของคนที่กลับมาก็เชื่อฟังกักตัวอย่างน้อย  14 วัน มีเจ้าหน้าที่ไปคอยดูอาการเอาของไปเยี่ยม ได้ผลมากกว่าใช้กำลังตำรวจทหารไปกำกับ   

“คำว่าชุมชนเป็นฐาน ที่ กสศ. เริ่มต้นนี้เป็นสิ่งที่ถูกต้องถ้าชุมชนเป็นฐาน และผู้นำตระหนักเขาจะต้องเป็นหลักดูแลผู้ยากไร้ บ้านไหนมีผักผลไม้ เก็บใส่ถุงไปเยี่ยมบ้านนั้นเกิดความเห็นอกเห็นใจ สิ่งเหล่านี้เป็นสิ่งที่ต่างประเทศไม่มี แต่บ้านเรามี ที่สำคัญตอนนี้ชนบทเรายังขาดแคลนแรงงานทั้งภาคเกษตร หรือ พื้นที่ในหมู่บ้านตอนนี้ก็มีผู้เราเหมาก่อสร้างสี่ราย รับจ้าทำบ้าน ทำสระว่ายน้ำ เปิดโอกาสให้คนเหล่านี้ หากสถานการณ์ โควิด หมดแล้วก็พอเป็นลูกจ้างได้ค่าแรงวันละ 500 บาท หรือ จะไปทำไร่สับปะรด มะม่วงก็ได้ แรงงานส่วนหนึ่งเขามีที่ดินรองรับ เขาก็กลับมาช่วยพ่อแม่ทำไร่ไถนา”

“คนจนเมือง” น่าห่วงที่ที่สุดเพราะไม่มีฐานรองรับ ต้องเร่งช่วยเหลือ

ผู้ใหญ่โชคชัย กล่าวว่า กลุ่มคนที่น่าห่วงที่สุดคือคนจนเมืองที่ไม่มีฐานอะไรรองรับ ไม่มีครอบครัว ไม่มีบ้านให้กลับ ไม่มีไร่นา ไม่มีฐานแรงงาน มีแต่นายจ้างในเมืองอย่างเดียว เมื่อไม่มีใครจ้างก็เดือดร้อนมาก  คนกลุ่มนี้ต่างหากที่รัฐบาลต้องจัดเป็นรัฐสวัสดิการ ดูแลเป็นพิเศษ ส่วนชนบทเราดูแลกันเอง ได้ในระดับหนึ่งอย่างไรก็ไม่อดตาย  ทั้งระยะสั้น ระยะกลาง ระยะยาว   แต่สำหรับคนจนเมืองเมื่อไม่มีงาน ไม่มีกิน​ ก็บีบให้ต้องออกไปปล้นจี้ กลายเป็นปัญหาอาชญากรรม ค้ายาเสพติด ตามมาถ้ารัฐดูแลไม่ได้ รัฐควรดูแลคนกลุ่มที่เดือดร้อนจริง ๆ มากว่าทุ่มเงินแจกดะ เพราะคนที่เดือดร้อนจริงบางคนไม่มีโทรศัพท์ด้วยซ้ำแล้วจะไปลงทะเบียนได้อย่างไร  ถ้าพุ่งเป้าไปที่คนจนเมือง ที่ไม่มี น่าจะตรงจุดมากกว่า ​

สำหรับชนบทอย่างไรก็มีฐานชุมชนรองรับ​​มีแหล่งน้ำ มีทุ่งใหญ่ พื้นที่ชุ่มน้ำ ปลา ปู ชุกชุม มีผักหญ้า มีกิน มีอยู่ ไม่อดตาย มีทุนสังคม มีทรัพยากรดินน้ำป่า มีทรัพยากรคนในชุมชน มีผู้นำที่เอาใจใส่ชักชวนชาวบ้าน สร้างเครื่องมือที่ดูแลกันในช่วงสถานการณ์โควิด   มีความร่วมมือ มีอาสาสมัครที่ไม่มีเงินเดือน ชาวบ้านทำกับข้าวไปกินกันในด่าน เห็นแล้วเราก็มีความรู้สึกอบอุ่น

หลัง COVID-19 อาจไม่ต้องกลับเข้าไปทำงานในเมืองอีก

ที่สำคัญวิกฤติที่เกิดขึ้นทำให้เห็นโอกาสอีกด้าน คือ ไม่ต้องกลับเข้าไปทำงานในเมืองอีก แต่สามารถทำงานในพื้นที่ต่อไป ตรงนี้เป็นโอกาสจริง ๆ เพราะตอนนี้เราขาดแรงงานในไร่นา บ้านที่มีที่ดิน 20-30 ไร่  ไม่มีคนทำเพราะลูกเต้าเข้าเมืองไปรับจ้างบ้าง ไปเรียนหนังสือจบก็ทำงานในเมือง พ่อแม่แก่เฒ่า ก็ทำไม่ไหวเหลือที่ดิน 10-20  ไร่ปล่อยรกร้างว่างเปล่า ถ้าแรงงานเหล่านี้ถูกเลิกจ้างข้างนอก ก็สามารถกลับมาใช้แรงงานในที่ดินของตัวเองแปลงที่ดินรกร้างให้เกิดเป็นมูลค่า

ตรงนี้ กสศ. อาจ​เข้าไปช่วยติดตั้งกระบวนการทางปัญญาให้เขากลับมาใช้ชีวิต หารายได้ จากฐานดินน้ำ ป่า  ของชุมชนเอง​นำไปสู่มิติการพัฒนาการแก้ปัญหา การขาดแคลนแรงงาน การเกษตรไปด้วย บางทีเรามองเห็นวิกฤติ นึกอะไรไม่ออกท้อใจ แต่ถ้าเรากลับมาพูดคุยก็จะเห็นโอกาส เห็นฐานทุนทรัพยากรที่มีอยู่  แรงงานเราสามารถกลับมาเป็นแรงงานในพื้นที่ ​ตรงนี้ COVID ได้เข้ามาเซตกระบวนการคิดอะไรต่างที่อาจเปลี่ยนแปลงโลก

โดยเฉพาะกลุ่มแรงงานที่เคยไปอยู่ในเมืองไปทำงานมีทักษะอื่น เมื่อเขากลับมาทำงานในพื้นที่เขาก็สามารถทำทักษะที่มีกลับมาเสริมใช้กับงานในชุมชนให้เข้มแข็งขึ้น เช่น บางส่วนเขาเคยไปรับจ้างเป็นแรงงานด้านเทคโนโลยี เมื่อกลับมาทำงานในพื้นที่เขาก็อาจนำความรู้ตรงนั้นกลับมาเสริมให้ชุมชนในส่วนที่ขาด

เปลี่ยนจากฝึก “ทักษะแรงงาน” เป็นการ “จัดการชีวิต” ในฐานชุมชน

ในฐานะอนุกรรมการกำกับทิศทางฯ  ผู้ใหญ่โชคชัย มองว่า  สำหรับโครงการ โครงการพัฒนาระบบทดลองการพัฒนาทักษะแรงงานที่ขาดแคลนทุนทรัพย์และด้อยโอกาส 70 กว่าโครงการที่เริ่มต้นเดินหน้าไปแล้วก็มีหลายกลุ่มที่สามารถเป็นต้นแบบการทำงานที่ใช้ชุมชนเป็นฐาน รองรับกลุ่มแรงงานที่ได้รับผลกระทบจาก COVID-19  

 “เคยพูดกับทีมพัฒนาบ่อยๆ ว่า ในการฝึกทักษะแรงงานถ้าใช้คำว่าเป็นการฝึกทักษะแรงานก็คือการฝึกให้คนได้ค่าจ้างสูงขึ้น แต่ถ้าเรามองกลับว่าเราฝึกคนเหล่านั้นให้มาจัดการชีวิต ให้เขาใช้ชีวิตอยู่ในฐานชุมชน ​ทำงานสร้างรายได้ในบ้านเขาเอง ฝึกให้พวกเขากลับมาตระหนัก สร้างกระบวนการคิดใหม่ ว่าเป็นการกลับมาสร้างรายได้ให้บ้านตัวเอง  ก็จะเป็นทางออกสำหรับสถานการณ์ตอนนี้ได้เป็นอย่างดี”​ผู้ใหญ่โชคชัย กล่าวทิ้งท้าย

ร่วมสร้างโอกาสทางการศึกษา
กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.)
www.eef.or.th/donate/
ธนาคารกรุงไทย สาขาซอยอารีย์
เลขที่ : 172-0-30021-6
บัญชี : กสศ.มาตรา 6(6) – เงินบริจาค

The post ฐานชุมชนเข้มแข็งรองรับวิกฤต COVID-19 first appeared on กสศ..

จากไร่กาแฟที่รกร้างจนกลายเป็นป่า ออกผลออกดอกตามมีตามเกิด เพราะไม่รู้ว่าจะนำผลผลิตไปขายให้ใคร

มาในวันนี้ไร่กาแฟที่ บ้านห้วยขมิ้น และ บ้านแม่แฮเหนือ ต.บ้านนาจร อ.แม่แจ่ม จ.เชียงใหม่ กลับมาดูงดงามสะอาดตา เต็มไปด้วยผลกาแฟสีแดงเล็กๆ รวมกันเป็นช่ออยู่เต็มต้น

สิ่งเหล่านี้เกิดขึ้นด้วยมือของ “คนเฒ่าคนแก่” ที่ลุกขึ้นมาดูแลไร่กาแฟอีกครั้ง หลังจากเข้าโครงการการพัฒนาศักยภาพกลุ่มผู้ผลิตไม้ผลเมืองหนาวอินทรีย์ บ้านห้วยขมิ้นและบ้านแม่แฮเหนือ ของวิสาหกิจชุมชนเกษตรอินทรีย์ ต.บ้านนาจร  หนึ่งในโครงการพัฒนาระบบทดลองการพัฒนาทักษะแรงงานที่ขาดแคลนทุนทรัพย์และด้อยโอกาส ของ กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.)

ก่อนหน้านี้สาเหตุที่ต้องปล่อยให้ไร่กาแฟรกร้างเพราะเจอปัญหาเพราะไม่มีผู้มารับซื้อเมล็ดกาแฟ ​โดยข้อจำกัดอยู่ตรงที่​กลุ่มผู้สูงอายุเหล่านี้ไม่สามารถนำผลผลิตไปขายที่อื่นได้ ต้องรอให้มีคนมาซื้อในพื้นที่อย่างเดียวเท่านั้น เมื่อไม่มีคนซื้อ ก็ต้องปล่อยให้ไร่กาแฟถูกปล่อยทิ้งไว้อย่างน่าเสียดาย

โรงสีกาแฟชุมชน จุดเริ่มต้นให้ดูแลสวนตัวเอง

จนกระทั่งมีโครงการดังกล่าวเกิดขึ้น และนำไปสู่การตั้ง “โรงสีกาแฟ”  ของชุมชน “ผู้เฒ่าผู้แก่” จึง​ได้เริ่มกลับมาเก็บเมล็ดกาแฟป้อนโรงสีของชุมชน

เช่นเดียวกับผู้ว่างงาน และแรงงานนอกระบบ ที่ปกติจะไปรับจ้างรายวัน ทั้งตัดหญ้า และไปเป็นแรงงานก่อสร้าง  ก็ได้หันกลับมาดูแลสวนของตัวเองมากขึ้น เพื่อจะได้นำผลผลิตไปแปรรูป

โดยผลผลิตที่จะนำมาขายให้กับโครงการได้นั้น จะต้องเพาะปลูกแบบอินทรีย์ และจะต้องเข้าฝึกอบรมทักษะและองค์ความรู้ในการดูแลผลไม้เมืองหนาวที่ตนเองปลูกอยู่

เยาวชนเริ่มสนใจ “ต้นทุน” ในชุมชนตัวเอง

ขณะที่เด็กและเยาวชน ที่แม้จะไม่ใช่กลุ่มเป้าหมายของโครงการ แต่ก็ยังจะใช้เวลาว่างให้เป็นประโยชน์มารับจ้างคัดเลือกเมล็ดกาแฟด้วย

นี่คือสิ่งที่เปลี่ยนแปลงไปของชุมชนบ้านห้วยขมิ้น และ บ้านแม่แฮเหนือ ที่คนในชุมชนหันหลับมาสนใจ “ต้นทุน”ในชุมชนของตัวเอง

เรียนรู้ทักษะแปรรูป ต่อยอด เพิ่มรายได้

“วัฒนา ทรงพรไพศาล” ผู้รับผิดชอบโครงการ ซึ่งผันตัวเองจากการเป็นเจ้าหน้าที่นักส่งเสริมโครงการหลวงอมก๋อย จ.เชียงใหม่ กลับมาพัฒนาบ้านเกิด บอกด้วยว่า ถือเป็นโอกาสที่ดีที่คนปลูกกาแฟ จะได้ลิ้มชิมรสกาแฟที่ตัวเองปลูกครั้งแรก

“ที่ผ่านมาเก็บมา ส่งขายแบบดิบ เก็บเมล็ดมาล้างมาตากแดดแล้วขาย ตอนนี้เราจะโรงคั่วของตัวเอง เขาจะได้กินกาแฟที่ตัวเองปลูกเป็นครั้งแรกในชีวิต เขาจะเรียนรู้ทักษะการแปรรูป และได้ทำตั้งแต่การปลูก ดูแล เก็บผลผลิต นำไปคั่ว และบด นี่เป็นการต่อยอดจากสิ่งที่เรามีอยู่ และยังได้รายได้ที่เพิ่มมากขึ้น”

 “วัฒนา” ยอมรับว่า ในชุมชนของเขา มีต้นทุนมาก แต่เมื่อก่อนไม่มีใครเห็นคุณค่าสิ่งที่อยู่รอบตัว ที่สำคัญการเพาะปลูกในที่พื้นที่ยังคงใช้สารเคมีกำจัดศัตรูพืช ทำให้คนในชุมชนเจ็บป่วยโดยไม่รู้สาเหตุ

“เกษตรอินทรีย์” จึงเป็นคำตอบของคนบนดอยห้วยขมิ้นแห่งนี้

เปลี่ยนค่านิยมเรียนจบกลับมาพัฒนาบ้านเรา

นอกจากการแปรรูปเมล็ดกาแฟแล้ว ที่นี่ยังมีการแปรรูปผลไม้เมืองหนาวอื่น ผ่านกรรมวิธีการอบแห้ง และกวน ไม่ว่าจะเป็นพลับ พลัม บ๊วย เคปกูสเบอรรี่  และลูกไหน รวมถึงผลไม้เมืองหนาวๆอื่นๆที่ปลูกในชุมชน ซึ่งจะส่งขายให้กับเครือข่ายเกษตรอินทรีย์ รวมถึง ร้านค้าของโครงการหลวง

“ตรงนี้ถือเป็นจุดเปลี่ยนของคนในชุมชน จากเดิมที่ต้องไปทำงานในเมือง ตอนนี้มีคนที่เปลี่ยนความคิดว่าเรียนจบแล้วก็กลับมาพัฒนาบ้านเรา และตอนนี้มีกลุ่มคนที่ถูกเลิกจ้าง  กลับมาบ้านก็เยอะจากสถานการณ์การแพร่ระบาดของ COVID-19  เราก็มีกิจกรรมเล็กๆน้อยๆให้เขาทำ หรือ บางคนกลับมาครอบครัวเขาก็เป็นสมาชิกในโครงการอยู่แล้ว เขาก็อาจจะช่วยที่บ้านดูแลผลผลิต บางทีเขาอาจจะตัดสินใจกลับมาอยู่บ้านเลยก็ได้”

นอกจากให้ความสำคัญกับผลผลิตเกษตรอินทรีย์และการแปรรูปแล้ว ในชุมชนแห่งนี้ยังมีความเข้มแข็งในการปกป้องผืนป่าและต้นน้ำด้วย เพราะพวกเขาตระหนักดีกว่าสองสิ่งนี้คือเส้นเลือดที่จะหล่อเลี้ยงพวกเขาอย่างยั่งยืน

โครงการนี้ถือเป็นหนึ่งในโครงการพัฒนาระบบทดลองการพัฒนาทักษะแรงงานที่ขาดแคลนทุนทรัพย์และด้อยโอกาส ของ กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.)

ร่วมสร้างโอกาสไปกับ
กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.)
www.eef.or.th/donate/
ธนาคารกรุงไทย สาขาซอยอารีย์
เลขที่ : 172-0-30021-6
บัญชี : กสศ.มาตรา 6(6) – เงินบริจาค

The post ผลผลิตอินทรีย์ต้นทุนจากชุมชนดอยห้วยขมิ้น first appeared on กสศ..

“การแพร่ระบาดของ COVID-19 จะส่งผลให้แรงงานด้อยโอกาส ต้องออกจากงานและกลับถิ่นฐานถึง 70 เปอร์เซ็นต์ของจำนวนทั้งหมด โดยเฉพาะในกลุ่มแรงงานนอกระบบ ที่รับจ้างรายวันตามหัวเมืองใหญ่”  คือ การประเมินสถานการณ์ของ “อ.สมพงษ์ จิตระดับ” ที่ปรึกษากองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) และประธานอนุกรรมการกำกับทิศทางโครงการพัฒนาระบบทดลองการพัฒนาทักษะแรงงานที่ขาดแคลนทุนทรัพย์และด้อยโอกาส 

ศ.ดร.สมพงษ์ อธิบายว่า แรงงานด้อยโอกาส แรงงานนอกระบบ จะมีปัญหาซับซ้อนมากกว่าแรงงานในระบบ ประมาณ 2-3เท่า  ทั้งจากการประคับประคองของนายจ้าง รวมถึงการเข้าถึงระบบบริการ และสวัสดิการของรัฐค่อนข้างยาก เพราะแรงงานเหล่านี้ค่อนข้างมีปัญหาในเชิงคุณภาพ ทั้งศึกษาพื้นฐาน การเรียนรู้ตลอดชีวิต ทำให้การเปลี่ยนแปลงหรือการพัฒนาของพวกเขาเหล่านี้ค่อนข้างที่จะอยู่คงที่  เพราะเข้าถึงโอกาสที่จะพัฒนาทักษะของตัวเอง

แรงงานด้อยโอกาส เป้าหมายแรกของการให้ความช่วยเหลือ

ด้วยเหตุนี้แรงงานด้อยโอกาสจึงอยู่ในสถานะล่างสุดของกลุ่มแรงงานทั้งหมด โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ในกลุ่มของภาคเกษตร กลุ่มผู้หญิง แรงงานที่สูงอายุ  แรงงานการที่ได้รับศึกษาน้อยระดับมัธยมลงมา จะได้รับผลกระทบเป็นพิเศษ

ยังรวมไปถึงกลุ่มคนที่ตกงานในชุมชนดั้งเดิม ซึ่งที่เป็นกลุ่มไร้การเหลียวแล และถูกสังคมมองว่า “เป็นภาระ”  โดย ศ.ดร.สมพงษ์ เชื่อว่าในแต่ละชุมชนจะมีคนกลุ่มนี้ 5-6 คน

แต่กระนั้นคนกลุ่มนี้ ถือเป็น “Priority”  หรือ ผู้ที่ถูกจัดลำดับความสำคัญแรกสุดของกสศ.

“เราเห็นความสำคัญของคนกลุ่มนี้ ว่าเป็นคนที่จะต้องได้รับการช่วยเหลือเยียวยา และจะต้องช่วยให้เขาได้ค้นหาตัวตนชีวิตที่แท้จริงของเขาให้เจอให้ได้

Back to community สู่ความเท่าเทียมจากทุนของชุมชน

“ฐานชุมชน” จะเป็นคำตอบในเรื่องนี้

“ชุมชนจะสามารถจัดการและดูแลคนกลุ่มนี้ได้ ทุนของชุมชนจะยังมีการส่งต่อ ยังมีการสร้างใหม่ และมีการประยุกต์ ในขณะนี้จึงเป็นโอกาสที่การใช้ชุมชนเป็นฐาน กลับไปสู่ Back to community ให้ชุมชนเป็นแหล่งการเรียนรู้ในการให้โอกาส เสริมสร้าง และพัฒนาชุมชนเป็นตัวซึมซับคนเหล่านี้อย่างมีคุณค่า รับเขาเข้ามาในชุมชน เราจะดูแลคุณบนความเท่าเทียมกันจากทุนของชุมชนที่มีอยู่”

หยุดกงล้อการดิ้นรนในเมืองหลวง กลับบ้านมีความสุข

หากชุมชนทำได้จุดนี้จะกลายเป็นจุดเปลี่ยน ที่ทำให้คนจำนวนไม่น้อยหยุดเดินเข้าสู่กงล้อของการดิ้นรนในเมืองหลวง

“ชีวิตในเมืองหลวง เมืองใหญ่ ต้องเผชิญกับความไม่แน่นอน และรายได้ที่ไม่มั่นคง เมื่อมีผลกระทบเกิดขึ้น เช่นที่เจอ COVID-19 อยู่ตอนนี้  คุณกลับถูกทิ้ง แต่เมื่อคุณกลับมาที่ชุมชนของคุณ เจอชุมชนที่จัดการได้ดี เป็นศูนย์การเรียนรู้ ให้โอกาส และพัฒนาได้ ผมคิดว่าแรงงานนอกระบบจะเข้าใจสัจธรรมมากขึ้น จะรับรู้ถึงปัญญาของชุมชน สิ่งที่จะเกื้อกูลพวกเขา ทรัพยากรในชุมชน ซึ่งจะมีคนจำนวนไม่น้อย จะมองเห็นลู่ทางและแนวทางที่เขาอยู่ในชุมชนได้ดีขึ้นในแง่ของความเป็นตัวตน ความมีอาชีพที่พอเพียง และมีความสุขได้ ไม่ต้องตะเกียกตะกายในเมืองใหญ่”

เมื่อเกิดการเปลี่ยนแปลง ประเทศจะยืนอยู่ได้ด้วยคนกลุ่มนี้

โดยแรงงานด้อยโอกาสนี้ จะได้รับการเพิ่มทักษะ ต่อยอด และประยุกต์ได้ ในหลายองค์ความรู้ที่เหมาะสมกับบริบทของชุมชนนั้นๆ เช่น ความรู้ในระบบตลาด และต่อยอดการใช้ Social Media การออกแบบการสื่อสาร การเพิ่มมูลค่าของผลิตภัณฑ์ การพัฒนาระบบเครือข่ายตลาดการซื้อขายการ เพื่อให้เงินไหลเข้าชุมชน

“ชุมชนกำลังผลิตกำลังคนในภาคที่เชื่อมโยงระหว่างโลกของเศรษฐกิจกับสังคม เรากำลังผลิต Smart Farmer  ผลิตนักการตลาดออนไลน์ ผลิตผู้ผลิตแบบ SME หรือ OTOP  ซึ่งประเทศที่มีอัตราส่วนหรือมีสัดส่วนคนกลุ่มนี้สูง ไม่ว่าคุณจะเผชิญกับปัญหา COVID-19 หรือ หรือเศรษฐกิจที่ล้มตัว หรือสถานการณ์โลกจะลำบากหรือเปลี่ยนแปลงอย่างไรก็แล้วแต่ แต่ประเทศไทยจะยืนได้ด้วยคนกลุ่มนี้”

70 ทุนพัฒนาอาชีพที่ใช้ชุมชนเป็นฐานคือต้นแบบ

ศ.ดร..สมพงษ์ ระบุว่า สิ่งที่กศส.กำลังดำเนินการอยู่ในขณะนี้ทั้ง  70 โครงการยึดชุมชนเป็นฐาน จะเป็น “ต้นแบบ” ในการพัฒนาชุมชนอื่นๆ เพื่อทำให้ชุมชนมีความเข้มแข็งขึ้น

“ชุมชนจะมีชีวิตมากขึ้น เป็นการวางรากฐานสิ่งที่สำคัญของชีวิตมนุษย์ และสามารถเยียวยาประเทศได้มากในขณะนี้ ถ้ารัฐบาลมองว่างานการใช้ชุมชนเป็นฐานตอบสนองให้แรงงานกลับมาในชุมชนของตัวเอง ให้เห็นถึงประโยชน์คุณค่าและรูปแบบของมัน ผมคิดว่ามันจะเป็นการพัฒนาครั้งใหญ่ของประเทศเรา ที่จะเติบโตทั้งในเมืองและชนบท ซึ่งการพัฒนาชนบทคำตอบที่ดีที่สุดคือการใช้ชุมชนเป็นฐาน” ศ.ดร.สมพงษ์ กล่าว

ร่วมสร้างโอกาสทางการศึกษา
กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.)
www.eef.or.th/donate/
ธนาคารกรุงไทย สาขาซอยอารีย์
เลขที่ : 172-0-30021-6
บัญชี : กสศ.มาตรา 6(6) – เงินบริจาค

The post แก้สมการ COVID-19 กับแรงงานด้อยโอกาส first appeared on กสศ..

“ช่างเชื่อมสแตนเลส” อาชีพเสริมหลังหมดหน้านา
รองรับเขตเศรษฐกิจพิเศษ จ.นครพนม

จากเดิม​เมื่อหมดฤดูกาลเก็บเกี่ยวชาวนาส่วนใหญ่ในพื้นที่จังหวัดนครพนม รวมไปถึง​จังหวัดใกล้เคียงจะมุ่งหน้าเดินทางเข้าสู่เมืองกรุง เปลี่ยนสถานะจาก “เกษตรกร”​เป็น “แรงงาน” ชั่วคราวเพื่อรับจ้างทำงานตามแต่ที่จะมีคนว่าจ้าง ​ในช่วงที่ไม่สามามารถทำการเกษตรในพื้นที่ได้​ก่อนจะกลับมาทำนาอีกครั้งเมื่อถึงฤดูกาลในปีถัดไป  

วิถีชีวิตรูปแบบนี้ดำเนินไปอย่างต่อเนื่องปีแล้วปีเล่าเพราะไม่มีทางเลือกอื่น แม้จะมีความไม่แน่นอนในการออกไปหารายได้ในเมืองหลวง  รวมทั้งต้องแบกรับภาระค่าใช้จ่ายที่สูงกว่าการอยู่บ้านมากมาย แต่ชาวบ้านส่วนใหญ่ก็เลือกที่จะออกไป “เสี่ยงดวง”​ มากกว่าการอยู่ในพื้นที่แบบไม่มีรายได้​เลี้ยงปากเลี้ยงท้อง

แต่สถานการณ์เวลานี้เริ่มเปลี่ยนไป​​เมื่อ “นครพนม” จังหวัดชายแดนภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ถูกกำหนดให้เป็น “เขตเศรษฐกิจพิเศษ” จนเกิดการพัฒนาอย่างรวดเร็ว ​ในพื้นที่นี้มีก่อสร้าง และการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานจำนวนมาก

ตามมาด้วยความต้องการแรงงานจำนวนมาก โดยเฉพาะ “ช่างเชื่อม” ​หนึ่งในทักษะอาชีพที่ตลาดในพื้นที่กำลังต้องการสูงในเวลานี้

อาชีพใหม่ เชื่อมงาน เชื่อมคน เชื่อมชุมชน

จุดนี้นำมาสู่ โครงการการพัฒนาทักษะอาชีพช่างเชื่อมสแตนเลสให้กับประชากรวัยแรงงานที่ด้อยโอกาสในพื้นที่จ.นครพนม” ของคณะเทคโนโลยีอุตสาหกรรม มหาวิทยาลัยนครพนม หนึ่งในโครงการพัฒนาระบบทดลองการพัฒนาทักษะแรงงานที่ขาดแคลนทุนทรัพย์และด้อยโอกาส ของ กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.)

“ที่เราทำในส่วนของช่างเชื่อม สาเหตุหลักๆ เลยคือ นครพนมเป็นเขตเศรษฐกิจพิเศษในเรื่องของงานโครงสร้างพื้นฐาน ซึ่งค่าแรงของช่างเชื่อมจะดีกว่ากรรมกรธรรมดามาก”​ นายบุญเลิศ โพธ์ซำ ครูเชี่ยวชาญคณะเทคโนโลยีอุตสาหกรรม มหาวิทยาลัยนครพนม ผู้รับผิดชอบโครงการบอกเล่าถึงที่มาที่ไปโครงการนี้

อยู่บ้านทำงานดีกว่าเข้ากรุงไปรับจ้างวันละ 300 บาท

“ที่สำคัญ หาเราสามารถพัฒนาทักษะอาชีพด้านนี้ให้กับเกษตรกรที่ว่างจากการเพาะปลูก​นอกจากเขาจะมีทักษะเพิ่มขึ้น มีรายได้เพิ่มขึ้นแล้ว เขายังสามารถอยู่ในพื้นที่ หางานในพื้นที่ได้ ไม่ต้องเข้ากรุงเทพแลกค่าแรงวันละ 300 บาทเหมือนทุกปี”   

จุดเด่นของการฝึกทักษะอาชีพช่างเชื่อมอยู่ตรงที่ไม่ยากมากนัก ไม่ต้องมีพื้นฐานงานช่างด้านอื่นมาก่อนก็ทำได้ และใช้เวลาการฝึกอบรมสั้นๆ เพียงแค่ 5 วันเท่านั้น ผู้เข้าอบรมก็สามารถที่จะไปรับงานเชื่อม หรือ ผลิตชิ้นงานขนาดเล็กได้ ไม่ว่าจะเป็น ชั้นคว่ำจาน หรือ  โครงสแตนเลสใส่เครื่องปรุงในครัว

ปัจจุบันมีผู้เข้าร่วมอบรม 150 คน ​ทั้งหมดเป็นเกษตรกร และชาวนาที่อยู่ระหว่างการว่างงานในช่วงหลังเก็บเกี่ยวทั้งหมด  ซึ่งการอบรมนั้นจะแยกออกเป็น 6 รุ่น อบรมไปแล้ว 3 รุ่น แต่ขณะนี้ติดสถานการณ์การแพร่ระบาดของ COVID-19 ทำให้การอบรมที่เหลืออีก 3 รุ่นต้องเลื่อนออกไปสักระยะ

สำหรับหลักสูตรการอบรม จะมีวิทยากรผู้เชี่ยวชาญจากมหาวิทยาลัยนครพนม มาเป็นผู้จัดอบรม โยแบ่งออกเป็น 3 ส่วน ส่วนแรกช่วงสร้างการสร้างแรงบันดาล ซึ่งวิทยากร จะฉายภาพให้ผู้ร่วมอบรมเห็นถึงประโยชน์การฝึกทักษะอาชีพนี้ ว่าจะเกิดประโยชน์กับตัวเองอย่างไร เกิดประโยชน์ต่อสังคมอย่างไร จากนั้นก็เป็นการฝึกทักษะปฏิบัติ  และส่วนสุดท้ายคือ การอบรมในเรื่องของผู้ประกอบการ

เม็ดเงิน-ความรู้-ประโยชน์ หมุนเวียนในชุมชน

อย่าง​ไรก็ตาม หลักสูตรนี้ไม่ได้เน้นการขาย แต่เน้นการต่อยอด ให้ผู้เข้าอบรมได้ใช้ทักษะที่มีอยู่ หารายได้จากชุมชนทั้งการรับจ้างจากหน่วยงานภาครัฐ และ รับจ้างจากชาวบ้านในพื้นที่ เพื่อที่เม็ดเงินจะได้หมุนเวียนอยู่ในชุมชน

​หลังจบหลักสูตรทุกกลุ่มจะได้เครื่องเชื่อมสแตนเลส 5 ชุดพร้อมอุปกรณ์ครบครันที่สามารถนำไปประกอบอาชีพได้ทันทีไปแบ่งปันกันใช้ในชุมชนขณะเดียวกันหลายคนได้นำทักษะนี้ไปเข้าสอบมาตรฐานฝีมือแรงงาน ซึ่งหากมีใบอนุญาตแล้ว จะถือว่าเป็น “ช่างฝีมือ” ได้ค่าแรง 400 -600 บาททต่อวัน​

 จุดเปลี่ยน สร้างความภูมิใจในตัวเอง

ล่าสุดจากการติดตาม พบว่าหลายคนเมื่อผ่านการฝึกอบรม ได้นำเครื่องเชื่อมไปสร้างประโยชน์ทั้งกับ ตัวเองและคนในชุมชน ทั้งนำไปรับงานซ่อมแซมเครื่องใช้และอุปกรณ์ทางการเกษตร ขณะที่บางคนไปช่วยวัดทำสาธารณประโยชน์ นอกจากนี้ยังมีบางคนนำทักษะในทางปฏิบัติที่ได้รับไปถ่ายทอดต่อให้กับคนในชุมชนของตัวเองด้วย

“ผมถือว่าตรงนี้เป็นจุดเปลี่ยนของพวกเขานะ เขาค่อนข้างที่จะดีใจ ภูมิใจในตัวเอง เพราะได้เพิ่มทักษะการเป็นช่างเชื่อม ซึ่งดีกว่าการเป็นแรงงานธรรมดามาก และยังสามารถหารับงานเล็กๆ น้อยๆ ในพื้นที่ได้เองด้วย มันเกิดประโยชน์ต่อตัวเขา ได้ทำงานที่บ้าน ได้ทำงานในพื้นที่ ดีกว่าเข้ากรุงเทพฯไปเป็นทำงานโรงงาน หรือไปเป็นกรรมกรที่กรุงเทพฯมาก” นายบุญเลิศ กล่าวทิ้งท้าย

ร่วมสร้างโอกาสทางการศึกษา
กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.)
www.eef.or.th/donate/
ธนาคารกรุงไทย สาขาซอยอารีย์
เลขที่ : 172-0-30021-6
บัญชี : กสศ.มาตรา 6(6) – เงินบริจาค

The post เปลี่ยนวิถีชีวิตทำงานในพื้นที่แทนเข้ากรุงไปรับจ้าง first appeared on กสศ..

ถอดมุมมองความคิดผู้มากประสบการณ์อย่าง ผู้ใหญ่โชคชัย ลิ้มประดิษฐ์ อดีตผู้ใหญ่บ้านหนองกลางดง ตำบลศิลาลอย อำเภอสามร้อยยอด จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ ในฐานะอนุกรรมการกำกับทิศทางโครงการพัฒนาระบบทดลองการพัฒนาทักษะแรงงานที่ขาดแคลนทุนทรัพย์และด้อยโอกาส ของกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) ผ่านการทำงานจากโครงการดังกล่าวที่ใช้ชุมชนเป็นฐานถือเป็นหัวใจหลักที่ยึดโยงกลุ่มเป้าหมายเข้าด้วยกันอย่างลงตัว

ผู้ใหญ่โชคชัย เปิดบทสนทนาอย่างกันเองว่า โครงการนี้มีเป้าหมายเพื่อดูแลคนกลุ่มเป้าหมายทั้งคนพิการ ผู้สูงอายุ คนด้อยโอกาส ขาดแคลนทุนทรัพย์ ให้เขามีโอกาสได้ดูแลชีวิตตัวเอง​ ให้ได้เรียนรู้เรื่องฝีมือแรงงาน ให้สามารถไปรับจ้างได้ค่าแรง สามารถมีชีวิตอยู่ได้

จากผู้ขอโครงการที่เสนอเข้ามา 100 กว่าโครงการ แต่ผ่านการคัดเลือกเหลือเพียงราว 70 กว่าโครงการ ที่อยู่ระหว่างขั้นตอนการดำเนินงานโดยมีประเด็นสำคัญคือเรื่องของการใช้ชุมชนเป็นฐาน ส่วนตัวมีประสบการณ์เรื่องชุมชนเข้มแข็งผ่านการทำสภาผู้นำชุมชน ให้เกิดการจัดการตัวเอง รวมไปถึงดูแลคนด้อยโอกาสให้เข้าโอบอุ้มเลี้ยงดูกันเองได้ สอดรับกับการประเมินที่คาดว่าจะมีคนตกงานจำนวนมากปี 2563-2564 จากภาวะเศรษฐกิจตกต่ำทำให้ธุรกิจขนาดกลางได้รับผลกระทบ เราจึงให้ความสำคัญกับการสร้างฐานชุมชนให้เข้มแข็ง

“หากจำได้เมื่อปี 2540 เกิดวิกฤติเศรษฐกิจมาแล้วหลายประเทศเกิดปัญหาวุ่นวาย คนไทยตกงานหลายแสนคน แต่ไม่เกิดเหตุการณ์วุ่นวายเพราะคนไทยกลับบ้าน ส่วนใหญ่มีบ้านมีไร่ มีนา สามารถมีอาหารกิน ดังนั้นถ้าเราใช้ชุมชนเป็นฐานจัดการตัวเองได้ก็สามารถรองรับภาวะวิกฤติจากข้างบน ​และยังดูแลผู้ด้อยโอกาส ซึ่งมีวิธีการดำเนินการผ่านกิจกรรมฝึกอบรม อาชีพ ตัดผม ทอผ้า หรืออะไรก็ตามที่มีกระบวนการการมีส่วนร่วม​ มีการจัดการถอดบทเรียน มีสภาผู้นำ สภาชุมชนระดับหมู่บ้าน ผู้นำท้องที่ ผู้ใหญ่บ้าน ​สมาชิก อบต.รวมกลุ่มอาชีพ ชาวไร่  ชาวสวน ผู้เลี้ยงสัตว์ กลุ่มลูกจ้างใช้แรงงาน สตรี เยาวชน ผู้สูงอายุ​เข้ามาเป็นคลังสมองของหมู่บ้าน”​ ผู้ใหญ่โชคชัย เปรียญเทียบกับอดีตครั้งเกิดวิกฤติต้มยำกุ้ง

ผู้ใหญ่โชคชัย ลิ้มประดิษฐ์ อนุกรรมการกำกับทิศทางโครงการฯ

ผู้ใหญ่โชคชัย ยังบอกอีกว่า แนวคิดเรื่องชุมชนเป็นฐานเป็นแนวคิดที่ไม่มีใครเก่งอยู่คนเดียว หรือรู้เรื่องทั้งหมด ต้องมาคิดทำร่วมกัน เป็นสภาผู้นำ เพราะสภาคือพื้นที่พูดคุยกัน คนในหมู่บ้านก็จะมาประชุมกันทุกเดือน เมื่อรู้ปัญหาก็หาทางวางกติกาแก้ไขปัญหากำหนดกติกา เสร็จแล้วถ้าชุมชนเห็นด้วยก็เดินหน้า ​เป็นระบอบประชาธิปไตยทางตรงที่เปลี่ยนจากผู้นำเดี่ยวมาเป็นผู้นำทีม เป็นเหมือนรัฐบาลชุมชน

อย่างไรก็ตาม ​หลายเรื่องสามารถ “ทำเอง” หลายเรื่องต้อง “ทำร่วม”​กับหน่วยงานอื่น เช่น กรณีขาดเครื่องมือ ความรู้ เรื่องปุ๋ยหมัก ก็จะเชิญเกษตรอำเภอมาช่วย เกษตรกรออมทรัพย์ พัฒนาชุมชน หรือ เรื่องยาเสพติดที่ต้องประสานตำรวจ และ เรื่องที่ต้อง “ทำขอ” เช่น  โครงสร้างพื้นฐานขนาดใหญ่ที่ทำเองไม่ได้ต้องทำเรื่องขอ ​ ซึ่งทั้งหมดไม่ว่าจะเป็น ​ “ทำเอง”  “ทำร่วม”  “ทำขอ”  เกิดจากชาวบ้านที่ร่วมกันคิดทั้งหมด  เกิดการจัดการตัวเอง ไม่ทอดทิ้งผู้ยากไร้ ผู้หญิง ผู้พิการ ผู้สูงอายุ  ซึ่งระบบนี้จะนำไปติดตั้งในโครงการพัฒนาระบบทดลองการพัฒนาทักษะแรงงานที่ขาดแคลนทุนทรัพย์และด้อยโอกาส โดยการพยายามทำให้เกิดการสร้างสภาผู้นำขึ้นในพื้นที่

ผู้ใหญ่โชคชัย กล่าวว่า ในส่วนของพี่เลี้ยงก็จะไปสนับสนุนให้ชุมชนทำสภาชุมชนให้เขาคิดทำในสิ่งที่เขาต้องการ ตามบริบทของแต่ละพื้นที่  ไม่ใช่ไปกำหนดให้เขาแต่ไปดูว่าเขาอยากทำเรื่องอะไรแล้วเราก็สนับสนุน เหมือนกับโครงการปลูกส้มจุก ที่ อ.จะนะ จ.สงขลา ซึ่งเป็นการพัฒนาอาชีพ เกิดการสร้างแรงงาน ขยายพันธุ์  คนแก่​มีความสุขได้ปฏิสัมพันธ์ลูกหลาน  ชุมชนมีรายได้  สังคมก็จะร้อยรัดกัน เป็นสิ่งดี ๆ ที่มีอยู่ทั้งทุนทรัพยากร ทุนสังคม นั่นคือคำว่าชุมชนเป็นฐาน

“ชุมชนเป็นฐานเกิดขึ้นได้จริง มีตัวอย่างให้เห็นแต่ต้องใช้เวลา ที่สำคัญคือต้องมีผู้นำที่จะพูดยังไงให้เกิดกระบวนการ​ เกิดการสร้างสภาผู้นำ ต้องกระจายอำนาจให้คนไปทำงาน เราต้องเปิดใจ สร้างทีม สร้างคลังสมองเป็น  Think tank ที่พูดคุยกันกับตัวแทน​ทุกคนทุกลุ่มอาชีพในหมู่บ้าน เมื่อมีปัญหาก็มาพูดคุยหาข้อมูลตรงกัน ใช้เหตุผลเป็นตัวตั้ง​ในที่สุดก็จะเป็นฉันทามติที่ทุกคนพูดกันจนเป็นที่เข้าใจ เรื่องบางเรื่องตกลงกันไม่ได้ก็พักไว้ก่อนไปหาข้อมูลให้ใจเย็นก่อนแล้วมาตัดสินใจกัน คนมีเหตุผลมากขึ้นดังนั้นเมื่อมีชุมชนเป็นฐาน ​ถ้าฐานเข้มแข็งก็รองรับทุกเรื่องได้”​ ผู้ใหญ่โชคชัย กล่าว

ร่วมสร้างโอกาสทางการศึกษา
กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.)
www.eef.or.th/donate/
ธนาคารกรุงไทย สาขาซอยอารีย์
เลขที่ : 172-0-30021-6
บัญชี : กสศ.มาตรา 6(6) – เงินบริจาค

The post ยกโมเดล ‘สภาผู้นำชุมชน’ ใช้ชุมชนเป็นฐาน สร้างอาชีพ เกิดการร้อยรัดในสังคม first appeared on กสศ..

ทุนพัฒนาอาชีพที่ใช้ชุมชนเป็นฐาน เป็นความตั้งใจของ ‘กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา’ หรือ กสศ. ในการสร้างหน่วยพัฒนาอาชีพ ซึ่งจะมีบทบาทในการร่วมมือกับหน่วยพัฒนาอาชีพเดิมที่มีต้นทุนอยู่แล้ว และนำทัศนคติ แนวคิด หรือวิธีการทำงานที่ผ่านมา เข้ามาบูรณาการกับแนวทางของ ‘นักจัดกระบวนการเรียนรู้ที่มีชีวิต’ หรือเรียกว่า ‘กระบวนกร’ ให้เข้ามาทำหน้าที่เป็น ‘พี่เลี้ยง’ เพื่อรับฟังและกระตุ้นความคิดกลุ่มเป้าหมาย คือผู้ด้อยโอกาสที่ขาดแคลนทุนทรัพย์ในทุกภาคส่วนของสังคม อาทิ คนเร่ร่อน ผู้พิการ ผู้สูงอายุ ฯลฯ ให้สามารถพัฒนาทักษะ ความรู้ และได้รับโอกาสสร้างอาชีพโดยไม่เป็นฝ่ายรอรับความช่วยเหลือเพียงอย่างเดียว

ด้วยการแลกเปลี่ยนและแบ่งปันข้อมูลซึ่งกันระหว่างหน่วยพัฒนาอาชีพจากต่างสาขา จะทำให้สามารถเติมเต็มความสมบูรณ์ในการสร้างกลุ่มทักษะแรงงานใหม่ให้กับชุมชนต่างๆ เพื่อเดินต่อไปข้างหน้าร่วมกันได้อย่างยั่งยืน

ดร.สมคิด แก้วทิพย์ ผู้จัดการโครงการฯ

ดร.สมคิด แก้วทิพย์ ผู้จัดการโครงการพัฒนาระบบทดลองการพัฒนาทักษะแรงงานที่ขาดแคลนทุนทรัพย์และด้อยโอกาส ได้กล่าวใน ‘เวทีหนุนเสริมภาคกลางและภาคตะวันตกครั้งที่ 1’ ซึ่งมีหน่วยพัฒนาอาชีพ 12 แห่งในเขตภาคกลางและภาคตะวันตก เข้าร่วม ที่จังหวัดอยุธยา ว่า ‘ทุนพัฒนาอาชีพที่ใช้ชุมชนเป็นฐาน’ มีกลุ่มเป้าหมายที่ชัดเจนคือกลุ่มคนผู้ด้อยโอกาส หรือคนที่ถูกสังคมมองข้ามและปล่อยทิ้งไว้ข้างหลัง สิ่งที่พวกเขาต้องเผชิญคือความยากจน โดดเดี่ยว ไม่มีงานทำ อันเป็นสาเหตุให้มีปัญหาอื่นๆ ตามมา ทั้งในด้านสุขภาพหรือคุณภาพชีวิต ดังนั้นเราจึงต้องสร้างสังคมให้เป็นพื้นฐานของการดูแลกัน

“คนด้อยโอกาสคือคนที่จนงาน จนเงิน จนความสุข จนสุขภาพ และขาดเพื่อน ขาดความช่วยเหลือที่จะช่วยนำพาชีวิตของพวกเขาให้เดินต่อไปได้ในระยะยาว การสร้างชุมชนให้เป็นฐานของการพัฒนาทักษะชีวิตจึงถือเป็นความเปลี่ยนแปลงที่ยิ่งใหญ่ ที่ทุกคนจะได้มาสร้างสังคมด้วยกัน เป็นส่วนหนึ่งในการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ร่วมกัน”

ดร.สมคิด กล่าวต่อไปว่า สำหรับภาคกลางและภาคตะวันตก เรามี 12 พื้นที่เข้าร่วมในการเริ่มต้น และในอนาคตเรายังต้องการผู้มีเจตนาเดียวกัน ที่จะเข้ามาเพิ่มขึ้น เพื่อขยายพื้นที่และยกระดับการทำงาน ทีมงานทุกฝ่ายทั้ง   กสศ. กระบวนกร และผู้เข้าร่วมทุกคนนับเป็นหน่วยหนึ่ง เป็นอีกมือหนึ่งที่จะมาร่วมออกแบบกระบวนการ เข้ามาเรียนรู้ร่วมกัน เพราะความรู้คือสิ่งสำคัญที่เราต้องช่วยกันสร้าง แล้วความสัมพันธ์ที่จะก่อตัวเป็นปึกแผ่นในภายภาคหน้าจะพาให้งานที่ทุกคนมีเป้าหมายร่วมกันดำเนินไปได้ ส่วนตัวแล้วรู้สึกขอบคุณแทนผู้ด้อยโอกาสทุก ๆ คนในสังคม สำหรับสิ่งที่ทุกคนทำให้เกิดขึ้นในวันนี้

นายภัทระ คำพิทักษ์ กรรมการบริหาร กสศ.

ทางด้าน นายภัทระ คำพิทักษ์ กรรมการบริหาร กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา กล่าวเสริมว่า กสศ. มีหน้าที่โดยตรงในการสร้างกรอบการศึกษาใหม่ ที่เน้นการเรียนรู้ตลอดชีวิตของคนทุกกลุ่มในสังคมโดย ‘จะไม่มีใครถูกทิ้งไว้ข้างหลัง’ และกองทุนฯ มีหน้าที่ทำงานเพื่อประชาชนทุกคนที่ขาดโอกาสทางการศึกษา

สำหรับ โครงการทุนพัฒนาอาชีพที่ใช้ชุมชนเป็นฐาน ถือว่ายังอยู่ในช่วงเริ่มต้น โดยเรามีจุดประสงค์ของโครงการว่า เราไม่ได้มาให้ปลา แต่เราจะมาช่วยค้นหาและสร้างกระบวนการให้เขาได้ค้นพบและรู้จักวิธีการหาปลา ผู้เข้าร่วมโครงการทุกคนไม่ว่าจะอยู่ในบทบาทใดก็ตามคือผู้มารับบทบาทใหม่ เราจะไม่ใช่วิธีการเดิมๆ ที่ทำเพียงแค่นำเงินจากกองทุนไปมอบให้คนด้อยโอกาส แล้วปล่อยพวกเขาให้เผชิญอุปสรรคกันเองต่อไป แต่ถึงตรงนี้เราต้องมาเรียนรู้ร่วมกัน ทำงานไปด้วยกัน แบ่งปันความรู้และประสบการณ์ต่างๆ ที่ทุกคนมี เพราะในโลกศตวรรษที่ 21 นี้ จะไม่มีใครที่อยู่บนยอดบนสุดอีกแล้ว แต่ทุกคนต้องอยู่ในตำแหน่งที่พร้อมช่วยเหลือ และเรียนรู้จากกัน

นายภัทระ คาดหวังกับโครงการฯนี้ว่า ในฐานะส่วนหนึ่งของโครงการ อยากให้ทีมงานทุกฝ่ายมีกำลังใจ มองไปยังเป้าหมายเดียวกันว่าถ้าโครงการดำเนินไปจนได้ข้อสรุปในตอนท้ายออกมา บทเรียนบทนี้จะเป็นจุดเปลี่ยนแปลงที่สำคัญของประเทศเรา นั่นเพราะข้อสรุปที่เราได้รับจะหมายถึงว่า เราพบแล้วว่ามีวิธีการที่ดีขึ้นสำหรับการพัฒนาคนทุกภาคส่วน ทั้งยังสามารถนำไปปรับใช้กับหน่วยงานอื่นๆ ได้ ผลลัพธ์ที่ได้มันจะเกิดเป็นประโยชน์มหาศาลกับประเทศในภาพรวม แต่อย่างน้อยที่สุด สำหรับจุดเริ่มต้น แรงปรารถนาของทุกคนที่อยากให้ชีวิตของผู้อื่นดีขึ้น และเริ่มต้นที่คนๆ หนึ่งสามารถช่วยเหลือคนอื่นได้ 1-2 คนเป็นผลสำเร็จ เพียงเท่านี้พวกเราก็มีความหวังกับอนาคตได้มากขึ้นแล้ว

The post ‘มีอาชีพ รู้คุณค่าในตัวเอง สังคมยอมรับ’ ร่วมกันสร้างชุมชนให้เป็นพื้นฐานดูแลกัน first appeared on กสศ..

นาทีทอง ของ วิกฤต COVID-19
มองตัวตน กลับบ้านสร้างอาชีพใหม่ยึดทรัพยากรแผ่นดินเกิด

“กว่าหนึ่งล้านคน” คือ จำนวนของแรงงานด้อยโอกาสที่ได้รับผลกระทบจากสถานการณ์การแพร่ระบาดของ COVID-19 ในครั้งนี้ ตามที่ พญ.ทานทิพย์ ธำรงวรางกูร  คณะอนุกรรมการกำกับทิศทางโครงการพัฒนาระบบทดลองการพัฒนาทักษะแรงงานที่ขาดแคลนทุนทรัพย์และด้อยโอกาส กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) ประเมินไว้

โดยเฉพาะกลุ่มแรงงานด้อยโอกาส ที่ไม่มีทักษะ และ ไม่มีทุน เพราะต้องหาเช้ากินค่ำ

“คนกลุ่มนี้ไม่ค่อยมีทุนหมายความว่าอาจจะหาเช้ากินค่ำ พอเหตุการณ์นี้เป็นเหมือนอุบัติภัยที่เกิดขึ้นทันทีทันใดเมื่อวานขายได้แต่วันนี้ขายไม่ได้แล้ว นอกจากนี้อาจมีปัญหาเรื่องเงินเก็บ ทุนสำรอง  และคนส่วนใหญ่ที่เป็นแรงงานเช่นนี้จะไม่ได้อยู่บ้านตัวเอง คือมีค่าใช้จ่ายในการดำรงชีวิต ต้องจ่ายค่าเช่าบ้าน ต้องไปซื้อข้าว ต้องจ่ายค่าน้ำค่าไฟ ชีวิตเหมือนอยู่บนเส้นฟางที่ลอยอยู่บนผิวน้ำพอไม่สมดุลนิดเดียวก็จม นี่เป็นปรากฏการณ์ที่เกิดขึ้น”

เมื่อไม่สามารถทำงานได้ สิ่งแรกที่แรงงานกลุ่มนี้คิด คือ “ต้องกลับบ้าน” แต่ทว่ากลับมีมาตรการลดการเดินทางเพื่อป้องกันการแพร่ระบาดของเชื้อ COVID-19

“จริงๆ ทุกคนก็รักญาติตัวเอง รักพ่อรักแม่ตัวเอง ไม่มีใครที่อยากจะเอาเชื้อโรคกลับไป แต่มันก็สุดวิสัยที่เขาไม่มีที่พึ่ง ไม่มีที่อยู่”

ชุมชนมีพื้นที่อุดมสมบูรณ์แค่ต้องรู้จักต้นทุนตัวเอง

กระนั้นการกลับบ้านครั้งนี้ ไม่ได้เป็นการกลับอย่างสภาวะปกติเหมือนที่ผ่านมา ซึ่งจะเกิดขึ้นใน “ช่วงเวลาแห่งความสุข” เพราะทุกคนล้วนเคร่งเครียดกับสถานการณ์ที่เกิดขึ้น และกังวลกับชีวิตและการทำมาหากินในอนาคต แต่ในมุมตรงข้าม พญ.ทานทิพย์ มองว่า คนไทย และประเทศไทยยังมีข้อดี ที่ผืนแผ่นดินสามารถเพาะปลูกได้

“เนื้อแท้ของแผ่นดินไทยเป็นแผ่นดินที่เป็นทองคำ เป็นสุวรรณภูมิ มีแสงอาทิตย์ มีฝน ทำให้เกิดการเจริญเติบโตงอกงามของพืชพรรณต่างๆ เราอยู่ในพื้นที่ที่มีความอุดมสมบูรณ์เพียงแต่ว่าเราไม่รู้จักทุนตัวเอง เราก็เลยไปเพลิดเพลินกับสิ่งที่คนอื่นบอกว่าต้องเป็นอุตสาหกรรม ต้องไปอยู่ในระบบที่เป็นโรงงาน มีงานทำมี เงินซื้ออะไรก็ซื้อได้ แต่ว่าจริงๆแล้วกลับกันถ้ามาทำงานในชุมชนของตัวเอง มีพื้นดิน มีน้ำฝน ก็สามารถดูแลตัวเองได้ ด้วยความอุดมสมบูรณ์ แต่การที่เราไปเดินตามสายพานที่เขาวางไว้ ทำให้คุณภาพชีวิตแย่ลง”

ดังนั้นวิกฤตที่เกิดขึ้นในครั้งนี้อาจกลาย “นาทีทอง” ของใครหลายคนที่จะได้กลับมาทบทวนตัวเอง มองหาต้นทุนในของตัวเอง และทุนในชุมชน ว่ามีอะไรที่จะต่อยอดสร้างรายได้ในบ้านเกิดขึ้นไม่ รายได้อาจลดลง แต่รายจ่ายก็ลดลงด้วยเพราะบ้านไม่ต้องเช่า ไม่ต้องจ่ายค่ารถ

เปลี่ยนเป้าหมายจาก  “เงิน” เป็น ความสุข และ ครอบครัวที่อบอุ่น

พญ.ทานทิพย์ ชวนตั้งคำถามกับชีวิตของเราเองว่า การประสบความสำเร็จในชีวิตจะต้องมีเงินมีทรัพย์สินอย่างเดียวใช่หรือไม่?

“เราเปลี่ยนเรื่องเงิน เป็นความสุขที่สร้างได้ เปลี่ยนเป็นครอบครัวที่อบอุ่น เปลี่ยนเป็นชุมชนที่เข้มแข็ง ระหว่างทางไปสู่เป้าหมายชีวิตนั้น เปลี่ยนจากเรื่องของการแข่งขันเป็นเรื่องของการแบ่งปัน และการเปลี่ยนจากการพึ่งอุตสาหกรรมมาเป็นการพึ่งตัวเอง ซึ่งต้องมีวิธีการทำงานและวิธีคิดที่เปลี่ยนไป เรื่องที่เกิดขึ้นก็คือจะเป็นตัวของตัวเองมากขึ้น มีการแบ่งปันให้คนอื่นมาพึ่งพาอาศัยได้”

พัฒนาอาชีพสอดคล้องกับต้นทุนที่ตัวเองมี

เหล่านี้เป็นสิ่งที่พญ.ทานทิพย์ ระบุว่า กสศ. คาดหวังให้เกิดขึ้น โดยให้แรงงานด้อยโอกาสเหล่านี้ใช้ชุมชนเป็นฐานในการพัฒนาสร้างอาชีพ  ทำงานในชุมชน มีที่อยู่อาศัย มีอาหารที่ปลอดสารพิษ สามารถที่จะกำหนดเวลาการทำงานของตัวเองสามารถกำหนดอนาคตลูกหลานเองได้ ได้ทำงานที่ตัวเองอยากทำมากขึ้น ไม่ต้องไปใช้ชีวิตที่ไม่มีหลักประกันในเมือง

“เราก็พยายามจะสื่อสาร ปีที่แล้วเป็นปีแรก คงยังไม่กว้างเท่าไหร่นัก แต่สำหรับคนที่จำเป็นต้องออกจากระบบเพราะทักษะไม่พอ หรือยังไม่มีงานทำ หรือเป็นคนพิการ หรือเป็นผู้สูงอายุ ที่ยังทำงานได้โครงการกสศ.นี้ ก็จะเข้าไปสนับสนุนพวกเขาในเรื่องของทักษะอาชีพที่ใช้ชุมชนเป็นฐาน ซึ่งจะเน้นย้ำในเรื่องของการใช้หมวดพัฒนาอาชีพให้สอดคล้องกับทุนที่ตัวเองมี”

ใช้จุดแข็งของตัวเอง เริ่มต้นทำในสิ่งใหม่

เมื่อทีทักษะและทรัพยากรแล้ว ต้องคิดต่อไปด้วยว่าผลผลิตที่ได้จะขายในช่องทางไหน เพราะในอดีตมีแต่โครงการที่ส่งเสริมให้คนในชุมชนทำ แต่กลับไม่มีช่องทางการขายสินค้า ดังนั้นโครงการพัฒนาระบบทดลองการพัฒนาทักษะแรงงานที่ขาดแคลนทุนทรัพย์และด้อยโอกาสจึงเป็นคำตอบได้

ในอนาคตแม้วิกฤตโควิด-19 ผ่านพ้นไป  แต่ยังจะยังมีแรงงานหลายประเภท ที่น่าจะว่างงานอีกยาว เช่น แรงงานในธุรกิจท่องเที่ยว เพราะเศรษฐกิจโลกแย่ไปด้วยกันทั้งหมด ซึ่งจะต้องใช้เวลาเป็นปีที่จะสามารถกลับมาเหมือนเดิมได้ รวมไปถึงแรงงานในภาคอุตสาหกรรมก็มีความน่าเป็นห่วง เนื่องจากกำลังซื้อจะลดลง

“เป็นโอกาสที่สำคัญ ที่ทุกคนจะรู้จักตัวเองมากขึ้น หลายคนอยู่ในความยากลำบากมากที่สุด หลายคนก็ท้อถอย บางคนกดดัน แต่อยากให้ทุกคนใช้เวลานี้เป็นนาทีทองทบทวนตัวเองลองทำในสิ่งที่ไม่เคยทำ  ถ้าเราใช้จุดแข็งที่เราอยู่ในที่ดินอุดมสมบูรณ์แล้วเริ่มต้นทำอะไร เพื่อชีวิตของตัวเราเองจะเป็นโอกาสดีกับตัวเราดีกว่าเราปล่อยเวลาทิ้งไว้เฉยๆ” พญ.ทานทิพย์ทิ้งท้าย

ร่วมสร้างโอกาสทางการศึกษา
กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.)
www.eef.or.th/donate/
ธนาคารกรุงไทย สาขาซอยอารีย์
เลขที่ : 172-0-30021-6
บัญชี : กสศ.มาตรา 6(6) – เงินบริจาค

The post พัฒนาอาชีพให้สอดคล้องกับต้นทุนที่เรามี first appeared on กสศ..