กสศ. ห่วงโควิดระลอกใหม่ ก่อปรากฎการณ์ ‘Covid Slide’ เหตุปิดเรียนกระทบความต่อเนื่องด้านพัฒนาการเรียนรู้ ส่งผลความเหลื่อมล้ำการเรียนรู้เด็กในเมือง-ชนบท ถึง 2 ปีการศึกษา เดินหน้ามาตรการเร่งด่วนช่วยเหลือเด็กเยาวชนด้อยโอกาส 28 พื้นที่สีแดง 1.43 แสนคน จัดแพ็คเกจการเรียนรู้ โรงเรียนปิดแต่ไม่หยุดการเรียนรู้ “ถุงยังชีพ – ระบบอาสาสมัครการศึกษา – กล่องดำทักษะในศตวรรษที่ 21”

นพ.สุภกร บัวสาย ผู้จัดการกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) กล่าวว่า จากฐานข้อมูล ระบบสารสนเทศเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (iSEE) พบว่า ขณะนี้มีนักเรียนยากจนพิเศษในระบบการศึกษาขั้นพื้นฐานทุกสังกัดที่ได้รับผลกระทบจากสถานการณ์การระบาดระลอกใหม่ของ Covid-19 ในพื้นที่ 28 จังหวัด จำนวน 143,507 ล้านคน สถาบันวิจัยเพื่อความเสมอภาคทาง การศึกษาได้ติดตามศึกษาปรากฏการณ์ Covid-slide อย่างใกล้ชิด พบว่าการระบาดระลอกใหม่จะก่อให้เกิดความเหลื่อมล้ำทางการศึกษาใน 2 ประเด็น 1.ปัญหาการหลุดออกจากระบบการศึกษา และ 2.ภาวะถดถอยด้านการเรียนรู้ โดยจะยิ่งขยายช่องว่างความเหลื่อมล้ำทางการศึกษาระหว่างเมืองและชนบทอีกมากกว่า 2 ปีการศึกษา โดยเฉพาะโรงเรียนซึ่งอยู่ในพื้นที่ 28 จังหวัดที่มีการระบาดสูงสุด

ผู้จัดการ กสศ. กล่าวว่า กสศ. จึงได้จัดให้มีมาตราการเชิงรุกเพื่อเข้าถึงเด็กและเยาวชนกลุ่มยากจนด้อยโอกาสในพื้นที่สีแดงและสีแดงเข้ม จำนวน 28 จังหวัด โดยจัดสรรเงินอุดหนุนนักเรียนยากจนพิเศษอย่างมีเงื่อนไข จำนวน 143,507 คน รวมถึงมาตรการช่วยเหลือเด็กเยาวชนเป็นการพิเศษ ซึ่งจากการสำรวจความต้องการของเด็กเยาวชนในพื้นที่พบว่ามีปัญหาและความต้องเร่งด่วน 3 เรื่องสำคัญ คือ 1.กลุ่มเด็กเยาวชนยากจนในเขตเมืองที่ผู้ปกครองขาดรายได้ ทำให้เด็กกลุ่มนี้ต้องออกไปหางาน เช่น เก็บขยะขาย สิ่งจำเป็นในขณะนี้คือปัญหาปากท้อง  ความอยู่รอด และยังขาดอุปกรณ์ในการป้องกันตัวเอง 2.เด็กและเยาวชนในพื้นที่ห่างไกลซึ่งเป็นพื้นที่สีแดง พบว่ายังขาดสิ่งจำเป็นพื้นฐานในการดำรงชีวิต และอุปกรณ์การเรียนรู้ที่จำเป็น เนื่องจากหลายพื้นที่กลายเป็นพื้นที่ปิด ทำให้ครูไม่สามารถเข้าถึงเด็กได้  จึงกลายเป็นอุปสรรคต่อการเรียนรู้ 3.กลุ่มลูกแรงงานต่างด้าวในพื้นที่สีแดง จากการสำรวจพบว่า กลุ่มเด็กปฐมวัยขาดสิ่งของที่จำเป็นในการดำรงชีวิต อุปกรณ์การป้องกัน Covid-19 และในกลุ่มวัยเรียนประถมปลายขาดสื่อการเรียนรู้

“กสศ. ได้จัดแพ็คเกจความช่วยเหลือเร่งด่วนเพื่อสนับสนุนเด็กเยาวชนกลุ่มเป้าหมายหนุนเสริมการทำงานของหน่วยงานในการศึกษา ประกอบด้วย  1.สนับสนุนกลไก อาสาสมัครการศึกษา ซึ่งเป็นอาสาสมัครช่วยจัดการเรียนรู้ในชุมชน เป็นตัวช่วยการทำงานของครูพร้อมกับบริหารจัดการอุปกรณ์ สิ่งจำเป็นในการดำรงชีวิตให้แก่เด็กและเยาวชนพร้อมๆ ไปกับการเฝ้าระวังความเสี่ยงที่จะหลุดออกจากระบบการศึกษา 2.จัดแพ็คเกจการเรียนรู้เนื่องจากโรงเรียนปิดแต่ไม่ให้หยุดการเรียนรู้ ทั้งในรูปแบบถุงยังชีพเพื่อการเรียนรู้ และกล่องดำทักษะในศตวรรษที่ 21  3.ถุงยังชีพและอุปกรณ์จำเป็นในการป้องกันการระบาด เบื้องต้นจะเน้นเด็กและเยาวชนในพื้นที่สีแดงเข้ม ได้แก่ สมุทรสาคร ชลบุรี ระยอง จันทบุรี ตราด และพื้นที่เสี่ยงสูงอย่าง กทม. โดยจะมีการส่งมอบให้ถึงกลุ่มเป้าหมายในวันที่ 18 มกราคมนี้” ผู้จัดการ กสศ. กล่าว

นพ.สุภกร กล่าวว่า ในส่วนของกลุ่มแรงงานด้อยโอกาส แรงงานนอกระบบ ซึ่งส่วนใหญ่เป็นเยาวชนที่ออกจากระบบการศึกษาหลังภาคบังคับ ซึ่งมีจำนวนรวมเกือบ 1 ล้านคน กสศ. มีมาตราการลดผลกระทบผ่านโครงการพัฒนาทักษะอาชีพที่ใช้ชุมชนเป็นฐาน โดยทำงานร่วมกับฐานชุมชนและจังหวัด รวม 194 หน่วยพัฒนาอาชีพ เพื่อใช้ทรัพยากรในพื้นที่อย่างมีประสิทธิภาพ ทั้งนี้ผลกระทบที่อาจเกิดขึ้นกับเด็กเยาวชนด้านการศึกษาในสถานการณ์ Covid-19 กสศ. ได้มีการตั้งศูนย์ประสานงานช่วยเหลือเด็กเยาวชนด้านการศึกษาในภาวะวิกฤติ เพื่อให้จัดการดูแลช่วยเหลือเด็กนอกระบบและเด็กที่มีแนวโน้มหลุดออกนอกระบบการศึกษาได้อย่างทันท่วงที โดยสามารถติดต่อได้ที่เบอร์ 02 0795475 กด 8 ทั้งนี้คาดว่าในปี 2564 สถานการณ์เด็กและเยาวชนที่ได้รับผลกระทบจากสถานการณ์ Covid-19 จะรุนแรงขึ้น  โดย กสศ. จะได้เฝ้าระวังเพื่อปรับมาตรการเป็นระยะๆ ให้เหมาะสม

The post กสศ. ห่วงโควิดระลอกใหม่ ก่อปรากฎการณ์ ‘Covid Slide’ เร่งช่วยเหลือเด็กด้อยโอกาส 1.43 แสนคน first appeared on กสศ..

เมื่อเมืองซึ่งเคยเป็นความหวังของการประกอบอาชีพได้รับผลกระทบจากการแพร่ระบาดดังกล่าว ผู้คนจำนวนมากหวนคืนภูมิลำเนา การพัฒนาอาชีพจากฐานชุมชนจึงเป็นความหวัง

ศ.ดร.สมพงษ์ จิตระดับ ประธานคณะอนุกรรมการกำกับทิศทางโครงการพัฒนาทักษะอาชีพสำหรับผู้ที่ขาดแคลนทุนทรัพย์และด้อยโอกาสที่ใช้ชุมชนเป็นฐาน หรือทุนพัฒนาอาชีพและนวัตกรรมที่ใช้ชุมชนเป็นฐาน กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) มองเห็นว่า ในภาวะเศรษฐกิจปัจจุบัน ซึ่งแนวโน้มการถูกเลิกจ้างจากโควิด-19 มีโอกาสเพิ่มสูงขึ้น การใช้ชุมชนเป็นฐานกับการพัฒนาอาชีพจะเป็นคำตอบสำคัญของกระบวนการเรียนรู้และการพัฒนาที่ยั่งยืน

“หลายๆ พื้นที่ หลายๆ โครงการที่กสศ. ให้เข้าไปสนับสนุนการใช้ชุมชนเป็นฐาน แต่อยู่ที่ผู้นำชุมชน หรือคนที่ขอโครงการ มีกระบวนการคิด แล้วทำให้ทุนที่ได้รับหมุนได้หลายรอบ ไปสู่หลายคน หลายครอบครัว เป็นลักษณะของการให้ทุนและส่งต่อ รวมทั้งการเชื่อมโยงและการสร้าง จะทำให้เงินเข้าไปสู่กระบวนการผลิตหลายรอบ เกิดการหมุนเวียน มีสินค้าเกิดขึ้น แทนที่เงินทุนของโครงการจะหมุนรอบเดียว แต่หมุน 3 รอบ สร้างงาน สร้างโอกาส ทำให้คนรู้สึกว่าอย่างน้อยๆ ชุมชนเป็นที่พักพิงที่ให้โอกาสกับเขาได้ เป็นเรื่องที่ช่วยแก้ไขปัญหาวิกฤตในขณะนี้ได้”

ศ.ดร.สมพงษ์ อธิบายถึงหลักการของโครงการฯ ซึ่งเป็นสิ่งสำคัญที่ทำให้ชุมชนเป็นที่พึ่งของผู้ได้รับผลกระทบได้ว่า การใช้ชุมชนเป็นฐานเป็นกระบวนการเรียนรู้ ไม่ใช่ในระบบ แต่เป็นการเรียนรู้ที่ทุกคนมาร่วมกันออกแบบ วิเคราะห์ชุมชนแล้วก็ก้าวเดินไปสู่อาชีพที่ชุมชนต้องการได้

“แนวคิดดังกล่าวนี้สามารถที่จะช่วยแก้ไขปัญหาจากจุดเล็กๆ ขยายตัวและเปลี่ยนผ่าน และกลุ่มคนที่เข้ามาก็มีความหลากหลายขององค์ความรู้และทักษะชีวิต เพราะฉะนั้นการใช้ชุมชนเป็นฐาน จึงเป็นคล้ายๆ กับจุดรวมพลเมืองที่มาจากความแตกต่างหลากหลายของคนหลายกลุ่มหลายอาชีพ หลาย Generation มาช่วยกันแบ่งปัน พูดคุย ร่วมกำหนดหลักสูตร เพราะฉะนั้นการใช้ชุมชนเป็นฐานจึงมีการวิเคราะห์ชุมชนก่อน ว่าสถานการณ์ในชุมชนขณะนี้เป็นอย่างไร ต้องการอะไร อยากจะฝึกอบรมอะไร อยากจะเปลี่ยนแปลงอะไร”

แนวคิดและกระบวนการที่สร้างการเรียนรู้ร่วมกัน ทำให้เกิดสิ่งที่ ศ.ดร.สมพงษ์ เรียกว่า ‘Passion (ความหลงใหล) แห่งการเรียนรู้’ ด้วยองค์ประกอบของผู้ร่วมโครงการที่มาจากหลายฝ่าย เมื่อได้เห็นสิ่งที่เกิดขึ้นจากกระบวนการเรียนรู้รูปแบบใหม่ ทำให้เกิดการทบทวนตนเอง กลับไปดูองค์กร ไปดูหลักสูตรตัวเอง ปรับเปลี่ยนหลักสูตร

“ผมยกตัวอย่างวิทยาลัยชุมชนแห่งหนึ่งบอกว่า ต้องกลับไปปรับหลักสูตรให้ตรงความต้องการของคนในชุมชนมากขึ้น ทำให้เกิดกระบวนการเรียนรู้ที่แตกต่าง มันไม่ใช่เป็นความรู้สำเร็จ การประเมินผลที่เอาตัวผลเป็นหลัก แต่เป็นเรื่องกระบวนการเรียนรู้ เป็น Passion ของการกลับไปทบทวน เกิดชุดความคิดใหม่ เกิดหลักสูตรที่ดีขึ้น ผมคิดว่านี่คือการสร้าง Passion และจินตนาการทางการศึกษาที่เป็นมูลค่าครั้งยิ่งใหญ่ของการปฎิรูปการศึกษาไทย”

ในฐานะประธานกรรมการกำกับทิศทางโครงการฯ ซึ่งกว่า 1 ปีที่ผ่านมาได้เดินทางลงพื้นที่ เยี่ยมชมความคืบหน้าของโครงการต่างๆ ที่ได้รับทุนทั่วประเทศ ศ.ดร.สมพงษ์ ให้แนวคิดว่า การใช้ชุมชนเป็นฐาน ข้อมูลและการยึดโยงกับเรื่องอาชีพคือการตอบโจทย์ที่ดีที่สุด เพราะถ้าคนมีการเรียนรู้ และมีอาชีพทำ และรักถิ่นฐานบ้านเกิดตัวเอง นี่คือความมั่นคงทางสังคมที่ดีกว่าในอดีตซึ่งมองข้ามและทำลายชุมชน ปล่อยให้องค์ความรู้ที่สะสมและมีอยู่มากมายค่อยๆ เลือนจาง แล้วสุดท้ายจะไม่มีคนรับช่วง

“จุดเล็กๆ ที่เรากำลังทำงานมันเริ่มเห็น อย่างเช่นชุมชนเล็กๆ ที่อบต.หนองสนิท อ.จอมพระ จ.สุรินทร์ ผลิตเกษตรอินทรีย์ มีทั้งคนรุ่นใหม่ รุ่นเก่า แล้วก็มีคนตกงานไปรับส่งผัก อีกที่หนึ่งคือเชียงใหม่ อ.กัลยานิวัฒนา มีผู้ใหญ่บ้านคนหนึ่งได้รับการสนับสนุนจากโครงการนี้มา สามารถทำให้เกิดการสร้างงาน ปลูกผัก เกิดการจ้างงานในเรื่องของการหาแหล่งน้ำ การดูแลผู้สูงอายุ คือเขาใช้เงินกับงานที่ถูกกับความถนัด ความสนใจของลูกบ้าน เงินไม่มากแต่สร้างงาน สร้างโอกาส สร้างชุมชนให้เข้มแข็งได้ นี่คือโจทย์สำคัญที่เราต้องเคารพในชุดความคิด ชุดการจัดการให้เขาดำเนินการไปเพื่อจะได้รู้สึกว่าตอบโจทย์ให้กับชุมชนเขาได้”

สิ่งที่เกิดขึ้นคือ การสร้างต้นแบบของการพัฒนาที่เน้นกระบวนการเรียนรู้ร่วมกันของชุมชน เพื่อให้เกิดการพัฒนาที่ตรงกับความต้องการและตอบสนองชุมชนได้อย่างแท้จริง

“ผมอยากให้รัฐบาลส่วนกลางได้มาดูเรื่องพวกนี้ เพราะนี่คือเรื่องราวและชุดข้อมูลที่จะช่วยปรับแต่งตัวนโยบายให้เข้าที่เข้าทาง แล้วลงไปสู่กลุ่มเป้าหมายที่ถูกต้องลงไปสู่ความต้องการที่แท้จริง เรากำลังจะลงพื้นที่สุรินทร์ บุรีรัมย์ นครราชสีมา จะไปถอดบทเรียนโดยเฉพาะเรื่องเกษตรอินทรีย์ ผลิตภัณฑ์ของชาวบ้าน ที่เชียงใหม่การใช้ชุมชนเป็นฐานจากความหลากหลายของกลุ่มชาติพันธ์ุ  3  จังหวัดชายแดนภาคใต้ เราจะเห็นเรื่องความขัดแย้งในเชิงวัฒนธรรม เรื่องโครงสร้าง เรื่องระบบอำนาจ แต่การใช้ชุมชนเป็นฐานจะโยงไปกับเรื่องของการศึกษาที่ไปกับวัฒนธรรม ผมคิดว่า นี่คือคำตอบที่กำลังเกิดขึ้นในพื้นที่” ศ.ดร.สมพงษ์ เสนอแนวทางเพื่อต่อยอดการพัฒนาต่อไป

The post ศ.ดร.สมพงษ์ จิตระดับ กระเทาะกระบวนการชุมชนเป็นฐาน first appeared on กสศ..