‘ผู้ใหญ่โจ๊ก’ ณรา รักดี บ้านท่าลิงลม (กลุ่มแม่ประโดน) อ.แก่งกระจาน จ.เพชรบุรี

โรงเรียนบ้านพุเข็ม ตั้งอยู่ตรงสุดปลายผืนดินบริเวณเขตอุทยานแห่งชาติเขื่อนแก่งกระจาน ต.แก่งกระจาน อ.แก่งกระจาน จ.เพชรบุรี เปิดสอนชั้นอนุบาลถึง ป.6 มีนักเรียนปีการศึกษา 2568 รวม 24 คน กับคุณครู 4 คน จัดเป็น “โรงเรียนในพื้นที่พิเศษ” ตามนิยามของ สพฐ. ด้วยความห่างไกลทุรกันดาร มีเขาสูงห้อมล้อม และเป็นโรงเรียนเพียงแห่งเดียวของเด็ก ๆ จากชุมชนที่อาศัยอยู่ลึกเข้าไปในพื้นที่เขื่อน

ปกติทุกเช้า เด็กเกือบทั้งโรงเรียนจะต้องตื่นแต่ตีห้า รอเรือมารับ ก่อนพากันล่องเลาะขอบเขื่อนราว 2 ชั่วโมง เพื่อมาเรียนหนังสือกันที่อีกฟากน้ำ ขณะที่โรงเรียนมัธยมใกล้ที่สุด เป็นโรงเรียนขยายโอกาสที่ห่างจากโรงเรียนบ้านพุเข็มไปราว 16 กิโลเมตร ซึ่งหมายถึงถ้าเด็ก ๆ จบ ป.6 แล้วออกไปเรียนต่อชั้น ม.1 ก็ต้องอาศัยถนนดินแดงสายเล็ก ๆ พาไป พร้อมบวกเวลาเดินทางเพิ่มอีกชั่วโมงเศษ

‘ความห่างไกล’ นี้จึงเท่ากับค่าใช้จ่ายที่เพิ่มขึ้น ทั้งที่พัก ค่าเดินทาง ค่ากินอยู่ประจำวัน ซึ่งค่อนข้างมากสำหรับวิถีชุมชนที่อยู่กับธรรมชาติ ทำไร่ จับปลา ปลูกผักกินเอง และไหนจะความห่วงกังวลของผู้ปกครอง ที่ต้องส่งลูกหลานไปไกลจากบ้าน หลายสิบปีผ่านมา เกินกว่า 80-90% ของเด็กในพื้นที่จึงมีวุฒิการศึกษาเฉลี่ยที่ชั้น ป.6 หรือมีเวลาอยู่ในระบบการศึกษากันแค่ 6-8 ปีเท่านั้น 

เหล่านี้คือ “เหตุผลของการกลับมาที่โรงเรียนบ้านพุเข็มอีกครั้ง” เพื่อเราจะ “พาโรงเรียนข้ามเขื่อนไปหาเด็ก” จากครั้งก่อนที่ กสศ. และเพื่อนภาคีในจังหวัดเพชรบุรี พากันมาเปิดบ้านพักครูหลังใหม่ ในบรรยากาศช่วงเปิดเทอม ที่ทั้งโรงเรียนยังสดใสไปด้วยรอยยิ้มของเด็ก ๆ

• เปลี่ยนบ้านพักครูเป็น “จุดชาร์จใจ” โอกาสทางการศึกษาของเด็กเริ่มจากคุณภาพชีวิตครู

…ส่วนการมาครั้งนี้ตรงกับปิดเทอมใหญ่ เป็นวันที่โรงเรียนยังเงียบเหงา เฝ้านับถอยหลังรอปีการศึกษาใหม่มาถึง

และนั่นเอง ‘โรงเรียน’ จึงต้องเร่งลงเรือลำเล็ก ขนเครื่องมืออุปกรณ์และความตั้งใจข้ามผ่านผืนน้ำไปหาเด็ก ๆ เพื่อที่น้อง ๆ บางคนซึ่งเราได้พบกันวันนั้น จะไม่ต้อง “ปิดเทอมเป็นครั้งสุดท้าย” และได้เตรียมตัวขึ้นชั้น ม.1 พร้อมกับเพื่อน ๆ ในวันเปิดเทอมใหม่นี้

เรือลำนี้จะพาเราไปพบกับน้อง ๆ และผู้ปกครอง ที่ตัดสินใจยอมแพ้กับระยะทางของโรงเรียนที่ไกลออกไป และพูดคุยกับ ‘ผู้ใหญ่โจ๊ก’ ณรา รักดี บ้านท่าลิงลม (กลุ่มแม่ประโดน)  ถึง ‘ความเป็นไปได้’ ที่จะพาโรงเรียนเคลื่อนที่เข้าไปหาเด็ก ๆ เพื่อจัดการศึกษาผ่าน Mobile School โดย ‘ก้าวข้ามข้อจำกัดเดิม ๆ’ ว่า ‘โรงเรียนคือสิ่งปลูกสร้าง’ ที่มีอาคารห้องหับโต๊ะเก้าอี้หรือกระดานเขียน แต่คือการ ‘สร้างความหมายใหม่’ ว่า ‘การเรียนรู้สามารถเกิดขึ้นได้ทุกหนแห่ง’ ไม่ว่าสวนมะนาว ไร่แตง เรือหาปลา หรือแคร่ไม้ไผ่ที่หน้าบ้าน

…ขอเพียงมีคอมพิวเตอร์โน้ตบุ๊กสักเครื่อง สัญญาณอินเทอร์เน็ต และความตั้งใจของคนในชุมชน …แล้วเมื่อนั้น “ทุกที่ก็คือโรงเรียน”

จากโรงเรียนบ้านพุเข็มช่วงปิดเทอมฤดูร้อน เรือออกจากท่า ผ่านผืนน้ำกว้าง วิวภูเขา ก่อนเลาะลัดสู่ลำน้ำสายเล็ก ที่บางช่วงแห้งขอดจนเรือต้องแล่นฝ่าไปบนกรวดหิน เราเข้าไปเจอกับเด็ก ๆ หลังจากสองเดือนผ่านไป …เพื่อพบว่าวิถีชีวิตของแต่ละคนเปลี่ยนแปลงไปแล้ว

“เคยคุยกับเพื่อนว่าอยากไปต่อ ม.1 ด้วยกัน แต่พอจบ ป.6 ตอนนี้ทุกวันเราต้องตื่นมาทำงาน จนหนูบอกตัวเองว่าเปิดเทอมหน้าคงไม่ได้เรียนแล้ว”

‘น้องอ๋อย’ ที่เพิ่งจบ ป.6 จากโรงเรียนบ้านพุเข็ม พูดถึงความตั้งใจเดิมจากครั้งตื่นเช้าขึ้นเรือไปเรียนทุกวัน ว่าเธอมีความสุขที่โรงเรียน เพราะได้ฟังครูเล่าเรื่องราวจากโลกข้างนอกที่ไม่เคยออกไปเห็น หรือได้ทำกิจกรรมใหม่ ๆ กับเพื่อนทุกวัน ซึ่งทำให้เธอแอบฝันว่าอยากเรียนสูง ๆ เพื่อจะได้รู้ว่าอยากจะเห็นตัวเองเป็นแบบไหนเมื่อเป็นผู้ใหญ่ ทั้งความตั้งใจนี้ก็ยืนยันได้ด้วยเกรด 3 เกรด 4 หลายตัว ที่ประทับอยู่บนสมุดบันทึกผลการเรียน

หากวันนี้กิจวัตรของอ๋อยไม่ใช่การตื่นแต่เช้าใส่ชุดนักเรียนไปรอเรืออีกแล้ว แต่คือการใช้เวลาอยู่หลังบ้าน คอยดูแลสวนกล้วยสวนมะนาวเล็ก ๆ ของครอบครัว สลับกับลงไปที่ริมน้ำคอยช่วยพ่อขอดเกล็ดปลา เพื่อเตรียมไว้กินเองและบางส่วนเอาไปขาย และตั้งแต่ปิดเทอมครั้งล่าสุด อ๋อยบอกว่าหลังวันรับวุฒิ ป.6 ก็ไม่เจอเพื่อนเจอครู และไม่ได้กลับไปที่โรงเรียนอีก

เมื่อถามว่าวันนี้เธอมองเรื่องการเรียนต่ออย่างไร อ๋อยตอบทันทีว่า “หนูรู้มาว่าเพื่อนที่เคยอยากไปเรียนต่อด้วยกัน เขากำลังเตรียมขึ้น ม.1 แล้ว ส่วนตัวหนูคิดว่าจากนี้คงทำงานที่บ้านเต็มเวลา และคงต้องเลิกคิดเรื่องเรียนต่อ”

สักพักที่น้องอ๋อยมองเหม่อไปยังสายน้ำ จนได้ยินว่า “โรงเรียนจะมาหาที่นี่” และจะเอาสิ่งที่เธอทำอยู่ทุกวันมาแปลงเป็นหน่วยกิต เป็นเกรด และจะเป็นวุฒิการศึกษาในวันที่จบหลักสูตร ผ่านการดูแลของครูจากศูนย์การเรียน อ๋อยจึงตั้งใจฟัง และแม้ไม่เข้าใจนัก แต่เธอก็บอกว่า “ถ้าเรียนจากที่บ้านได้ หรือไปไกลสุดแค่บ้านลุงผู้ใหญ่โจ๊ก หนูก็สนใจค่ะ แต่ทุกอย่างก็ขึ้นอยู่กับพ่อจะตัดสินใจอย่างไร”

จากนั้นอ๋อยจึงเขียนใบสมัครเป็นนักเรียน Mobile School ก่อนเดินมาส่งคณะทำงานที่เรือลำเล็ก ซึ่งกำลังจะแล่นไปที่บ้านของ ‘อ๋อม’ กับ ‘ฟลุ๊ค’ เพื่อนของเธอที่เพิ่งจบ ป.6 มาพร้อมกัน

“เรื่องเรียนต่อแทบไม่อยู่ในความคิดของคนในชุมชน เขามองว่าเรียนจบ ป.6 ก็พอ เพราะยังไงก็ต้องกลับมาทำงานที่บ้าน”  

‘ยายนุช’ ผู้ปกครองของ ‘อ๋อม’ กับ ‘ฟลุ๊ค’ ให้ความเห็นต่อข้อมูลที่ว่า คนแถบชุมชนเขื่อนมีการศึกษาเฉลี่ยสูงสุดที่ชั้น ป.6 โดยพยายามสะท้อน ‘ข้อเท็จจริงในพื้นที่’ ซึ่งสอดรับกับสิ่งที่น้องอ๋อยทิ้งท้ายไว้ก่อนจากกัน ว่าถึงจะอยากเรียนแค่ไหน แต่สุดท้าย ‘คนที่จะตัดสินใจว่าจะเรียนต่อหรือพอแค่นี้ ก็คือครอบครัว’     

“ถ้าถามเด็กที่นี่เรื่องเรียนต่อ ส่วนใหญ่ไม่มีใครรู้ด้วยซ้ำว่าต้องทำ เพราะนอกจากว่าถ้าเรียนก็ต้องไปอยู่ไกลบ้าน ยังมีความเชื่อเดิม ๆ ที่ส่งต่อกันว่าสังคมข้างนอกน่ากลัว พ่อแม่เขาเลยคิดว่าเด็กเล็ก ๆ ให้ออกไปอยู่ข้างนอกคนเดียวจะเสียคน”

ถ้าตารางชีวิตของอ๋อยย้ายจากโรงเรียนไปอยู่สวนไร่และริมน้ำ ‘อ๋อม’ กับ ‘ฟลุ๊ค’ ก็ไม่ต่างกัน เพราะหลังจากสองเดือนกว่าผ่านไป ชีวิตเมื่อจบ ป.6 ของพวกเขาก็ง่วนอยู่บนเรือลำน้อย หว่านแหจับปลา ดำผุดดำว่ายในน้ำตั้งแต่เช้าจดค่ำ จนแทบจะลืมคืนวันที่โรงเรียนไปหมดสิ้น ทำให้เมื่อได้ยินว่าจะได้กลับไปเรียน เด็กสองคนจึงมีสีหน้ากังวล 

ยายนุชบอกว่าเพราะเด็ก ๆ ไม่เคยคิดมาก่อนว่าจบ ป.6 แล้วต้องเรียนต่อ เลยกลัวว่าชีวิตจะเปลี่ยนไป จากได้เที่ยวเล่นหาปลา ช่วยพ่อแม่ทำไร่ เลี้ยงน้อง ดูแลตายาย กลายเป็นว่าต้องตื่นแต่เช้าลงเรือไปโรงเรียนอีก ข่าวที่ว่าโรงเรียนกำลังมาหา จึงอาจไม่ถูกใจเด็ก ๆ นัก

แต่เมื่อได้ข้อมูลว่า Mobile School คือวิธีเรียนรู้ที่ครูจะช่วยถอดเอาสิ่งที่ทำทุกวันมาเป็นบทเรียน พร้อมได้ลองจับแท็บเล็ตเปิดดูตัวอย่างแบบเรียนคร่าว ๆ อ๋อมกับฟลุ๊ค จึงค่อยเขยิบเข้ามาใกล้ขึ้น

ยายนุชฉวยจังหวะอธิบายเรื่อง Mobile School ต่อตามที่เข้าใจ ว่าการเรียนแบบนี้เด็ก ๆ จะได้เรียนจากที่บ้าน จากในพื้นที่ชุมชน ฉะนั้นชีวิตแต่ละวันในไร่ การหาปลา ประดิษฐ์เครื่องมือตกปลา ก็ยังคงทำได้เหมือนเดิม แล้วสิ่งเหล่านี้เองที่ครูจะเอาไปออกแบบเป็นการเรียนรู้ในวิชาต่าง ๆ และบอกว่า 

“น่าเสียดายถ้าโอกาสมาถึงแล้วไม่คว้าไว้ เพราะถึงหลาน ๆ จะตั้งใจยึดอาชีพทำไร่และจับปลา แต่โลกที่เปลี่ยนไปมันบังคับให้เราต้องปรับตัวตาม อย่างน้อยจะออกไปสมาคมข้างนอก วุฒิที่สูงกว่า ป.6 จะช่วยเรื่องค้าขาย ติดต่อราชการ จะอยู่กันแบบเดิมต่อไปคงไม่ได้แล้ว”

ส่วน ‘แม่เปรี้ยว’ คุณแม่ของฟลุ๊ค เล่าสาเหตุที่ไม่ส่งลูกเรียนต่อว่า “การเรียน ม.1 ถ้าไม่มีบ้านญาติข้างนอกก็เป็นไปไม่ได้เลย เพราะจะไปโรงเรียนต้องนั่งเรือไปต่อรถ ใช้เวลาไม่น้อยกว่าสามชั่วโมงเพื่อไปถึง ยังไม่นับค่าเดินทางและค่ากินอยู่ที่เพิ่มขึ้น ส่วนถ้าโรงเรียนจะมาถึงในชุมชน แล้วเปลี่ยนให้เด็ก ๆ ได้เรียนอยู่ที่บ้าน ก็คิดว่าเต็มใจจะสนับสนุนลูกอย่างเต็มที่

“ที่ไม่ได้ให้ฟลุ๊คเรียนเพราะมันไกล เราไม่มีญาติพี่น้องข้างนอก คือใจหนึ่งก็อยากให้เรียน แต่ก็ห่วงว่าลูกไม่รู้จักสังคมข้างนอกเลย คิดว่าการเรียนที่อยู่ในชุมชนก็ดี เพราะเรายังได้อยู่กับลูกทุกวันเหมือนเดิม เลยอยากให้เขาลองดู ถ้ามันไปได้ เด็กที่จบ ป.6 ปีถัด ๆ ไปก็จะได้ประโยชน์ เหมือนมีโรงเรียนมาตั้งอยู่แถวบ้านเราแทน ทีนี้พอมีสักรุ่นเรียนจบ ม.3 ให้เห็น วันหนึ่งความคิดของคนในชุมชนก็จะเปลี่ยนไปด้วย”

และจากการช่วยเกลี้ยกล่อมของยายนุชและแม่เปรี้ยว ก่อนแยกย้ายจากกัน อ๋อมกับฟลุ๊ค ก็ตัดสินใจลงชื่อสมัครเรียน Mobile School…

“ผมเชื่อว่าเป็นไปได้ ถ้าเราทำให้เห็น …เริ่มที่บ้านผม …เริ่มจากเด็ก ๆ 3-4 คน …เริ่มกันเปิดเทอมใหม่นี้เลย”  

หลังพาลงเรือไปหาเด็ก ๆ ‘ผู้ใหญ่โจ๊ก’ สะท้อนถึงอุปสรรคสำคัญของการจัดการเรียนรู้ในชุมชน ว่าเรื่องน่าเป็นห่วงมีแค่สัญญาณอินเทอร์เน็ตในพื้นที่ที่ยังไม่สเถียร กับ ‘ความเชื่อเก่า’ ที่บางบ้านยังยึดถือ ว่าการเรียนหนังสือจะเป็นจุดเริ่มต้นให้เด็ก ๆ ห่างไกลออกไปจากชุมชน หรือพาพลัดหลงไปในเส้นทางที่ไม่ถูกควร แต่ผู้ใหญ่โจ๊กยังมั่นใจว่า ‘ทุกความเชื่อนั้นเปลี่ยนแปลงได้’ ขอแค่ลงมือทำ มีตัวอย่างให้เห็น แล้วเมื่อความสำเร็จปรากฏจากรุ่นพี่ถึงรุ่นน้อง กำแพงทัศนคติก็อาจทลายลง

“ผมตั้งใจจะให้เด็ก ๆ มาเรียนกันที่บ้านของผม อย่างน้อยพ่อแม่เขาก็ไว้ใจ จากนั้นพอมีที่เรียนเป็นหลักแหล่ง มีเพื่อนเรียนด้วยกัน เด็ก ๆ จะได้แบ่งปันความรู้และส่งต่อแรงบันดาลใจกัน สำคัญคือเราต้องมีเด็กที่เรียนจบ ม.3 จากตรงนี้ก่อน เพื่อให้ชุมชนเห็นว่าบ้านเราก็เป็นโรงเรียนได้ แล้ววันหนึ่งเขาจะเห็นเองว่าการศึกษามีประโยชน์อย่างไร  

“เราจะเริ่มกันจากเทอมนี้เลย เพื่อไม่ให้มีใครต้องหลุดไป ถ้ารุ่นหนึ่งไปได้ ปีหน้าเราเตรียมรอรับรุ่นสองทันที คือเด็กที่จะจบ ป.6 ในปีการศึกษา 2569 นี้ แล้วจะมีเติมเข้ามาอีกทุกปี พอถึงวันนั้นมันจะกลายเป็นศูนย์การเรียนเล็ก ๆ ของชุมชน ที่ยืนหยัดได้ด้วยหลักสูตรที่ปรับจากชีวิตประจำวันของชุมชนริมเขื่อน ซึ่งมันจะทำให้เด็กรุ่นหลังมีกำลังใจเรียนต่อ และอยากมีวุฒิสูงขึ้น แล้วอีกหลายปีข้างหน้า ความคิดของพ่อแม่ที่ไม่อยากส่งลูกเรียนต่อจะค่อย ๆ หายไป บ้านเราก็จะมีคนที่จบ ม.3 หรือ ม.6 เพิ่มขึ้น และนั่นคือภาพอนาคตของเรา ที่ผมและอีกหลายคนในชุมชนหวังจะเห็น”

‘พุเข็มโมเดล’ ต้นแบบการจัดการศึกษาที่ยืดหยุ่น เคลื่อนที่ได้ และไม่ว่าเด็กจะอยู่ที่ไหน การเรียนรู้ต้องไปถึง

ดร.อารี อิ่มสมบัติ หัวหน้าฝ่ายจัดการความรู้และสนับสนุนการขับเคลื่อนนโยบาย สำนักพัฒนาคุณภาพครูและสถานศึกษา กสศ. เผยว่า การติดตามสถานการณ์โรงเรียนพื้นที่ห่างไกล ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของการทำงานโครงการครูรัก(ษ์)ถิ่น ทำให้ กสศ. พบว่ามีเด็กจำนวนหนึ่งจากโรงเรียนขนาดเล็กที่เปิดสอนถึงชั้น ป.6 ที่ไม่อาจก้าวข้ามรอยต่อไปถึงชั้นมัธยมศึกษา โดยเฉพาะโรงเรียนที่ตรงตามนิยาม “โรงเรียนพื้นที่พิเศษ” คือห่างไกลทุรกันดาร ตั้งอยู่ในพื้นที่เกาะแก่ง ดอยสูง ล้อมรอบด้วยภูเขา อยู่ในพื้นที่เสี่ยงภัย ชายแดน หรือเป็นโรงเรียนสำหรับชนกลุ่มน้อย

โดยจากการสำรวจ พบว่าในปีการศึกษา 2568 มีโรงเรียนพื้นที่พิเศษ 3,264 แห่ง รวมนักเรียนทั้งหมด 717,847 คน และในจำนวนนี้มีโรงเรียนที่สอนแค่ชั้นอนุบาลถึงประถมศึกษาอยู่ 2,325 แห่ง ซึ่งคิดเป็น 71.23% และหากเฉพาะเจาะจงที่เด็กนักเรียนซึ่งจบการศึกษาชั้น ป.6 พร้อมกันในโรงเรียนกลุ่มนี้ จะมี 63,165 คน ข้อมูลยังชี้ว่า มีเด็กจบ ป.6 ที่อยู่ภายใต้ข้อจำกัดเรื่องพื้นที่ที่ต้องหาที่เรียนใหม่ถึง 42,777 คน เช่นเดียวกับกรณีเด็ก ๆ ที่โรงเรียนบ้านพุเข็ม ซึ่งข้อมูลตลอดหลายปีระบุว่านักเรียนที่จบการศึกษาชั้น ป.6 ถึงกว่า 90% ต้องหลุดจากระบบการศึกษา ด้วยไม่มีโรงเรียนมัธยมศึกษาในบริเวณใกล้เคียง และไม่มีระบบการศึกษาอื่นที่ตอบโจทย์ชีวิต

และเพื่อไม่ให้เด็ก ๆ ยุติเส้นทางเรียนรู้ในช่วงวัยเพียง 12-13 ปี กสศ. จึงติดตามข้อมูลรายคนของเด็ก ๆ ต่อเนื่อง พร้อมโจทย์สำคัญว่าทิศทางต่อไปของน้อง ๆ ที่ต้องเผชิญอุปสรรคเรื่องพื้นที่ทั้ง 42,777 คน จะก้าวข้ามรอยต่อการศึกษาไปได้อย่างไร และคือจุดเริ่มต้นของการนำ Mobile School มาช่วยจัดการเรียนรู้ ด้วยเชื่อว่า “ไกลแค่ไหน โอกาสเรียนรู้ต้องไปถึง”

การเดินทางมาที่ชุมชนริมขอบเขื่อนครั้งนี้ จึงเป็นย่างก้าวสำคัญของการสำรวจพื้นที่ เพื่อเตรียม ‘ปักหมุดโรงเรียนแห่งใหม่’ บนพื้นที่ที่การศึกษาไม่เคยย่างกรายไปถึง และโรงเรียนแห่งนี้ จะไม่ใช่แค่พึ่งพาเทคโนโลยีเพื่อจัดการศึกษาออนไลน์ แต่ใจความสำคัญคือการ ‘ออกแบบการเรียนรู้ที่ยึดบริบทชีวิตเป็นที่ตั้ง’ เพื่อจะบอกกับทุกครอบครัวว่า ‘ไม่มีอุปสรรคใดจะขวางกั้นโอกาสการศึกษาของเด็ก ๆ ได้’

The post เปิดเทอมใหม่ ‘พาโรงเรียนล่องเรือข้ามเขื่อนไปหาเด็ก ๆ’ ภารกิจโรงเรียนเคลื่อนที่ Mobile School first appeared on กสศ..

พวกเขาไม่มีรถโรงเรียน ไม่มีรถรับ-ส่ง มีเพียงเรือลำหนึ่งที่ค่อย ๆ ลัดเลาะไปตามแนวเขื่อน รับเด็กทีละคนจากจุดเล็ก ๆ ที่กระจายตัวอยู่ตามซอกซอยของชุมชนริมผืนน้ำ

“ผมต้องออกเรือตั้งแต่เกือบหกโมงเช้า ไปรับเด็กคนแรกที่อยู่ไกลสุด แล้วค่อยย้อนกลับมาเก็บเด็กตามจุดต่าง ๆ”
ลุงโป่ง ผู้ทำหน้าที่รับ-ส่งเด็ก ๆ มากว่า 30 ปี เล่าอย่างคุ้นเคย

กว่าจะพาเด็กครบทุกคนมาถึงโรงเรียน ก็ใช้เวลาร่วมสองชั่วโมง และเมื่อเรือเทียบท่า นั่นคือสัญญาณเริ่มต้นของการเรียนในวันนั้น

ปลายทางของการเดินทางคือ “โรงเรียนบ้านพุเข็ม” โรงเรียนขนาดเล็กริมขอบเขื่อนแก่งกระจาน ที่ตั้งอยู่ลึกเข้าไปในพื้นที่ซึ่งการเดินทางทางบกใช้เวลานานกว่าสองชั่วโมงจากอำเภอเมือง จังหวัดเพชรบุรี

เส้นทางไปโรงเรียนของเด็กที่นี่เริ่มต้นจาก “เรือ” ไม่ใช่รถโรงเรียน และใช้เวลาไป-กลับรวมกันกว่า 4 ชั่วโมงต่อวัน ขณะที่เวลาเลิกเรียนก็ไม่ได้ขึ้นอยู่กับตารางสอนเพียงอย่างเดียว แต่ขึ้นอยู่กับลมฟ้าอากาศ

“วันไหนลมแรง หรือมีพายุ ผมจะบอกครูให้ปล่อยเด็กกลับก่อน เพื่อความปลอดภัย”

เมื่อถามว่าเด็ก ๆ เหนื่อยไหมกับการต้องตื่นแต่เช้าและเดินทางไกลทุกวัน
ลุงโป่งยิ้มก่อนตอบทันทีว่า

“ไม่เคยเลยครับ เด็ก ๆ สนุกกันมาก บางวันต้องออกเร็วก่อนตีห้าก็ไม่มีใครบ่น มารอตลอด ผมยืนยันได้เลยว่าเด็กทุกคนอยากมาโรงเรียน”

คำตอบที่เรียบง่ายนี้สะท้อนสิ่งสำคัญอย่างหนึ่ง คือเด็ก ๆ ไม่ได้ปฏิเสธการเรียนรู้ ตรงกันข้าม พวกเขา “อยากเรียน” อย่างชัดเจน

แต่ความอยากเรียนเพียงอย่างเดียว อาจยังไม่เพียงพอให้เด็กที่นี่ไปได้ไกลกว่านั้น ตลอดหลายสิบปีที่ผ่านมา เด็กจำนวนมากในพื้นที่นี้มีวุฒิการศึกษาสูงสุดเพียงชั้นประถมศึกษาปีที่ 6

ไม่ใช่เพราะพวกเขาไม่เก่ง ไม่ใช่เพราะพวกเขาไม่พยายาม แต่เพราะ “ไปต่อไม่ได้” เพราะการเรียนต่อหมายถึงการต้องออกจากชุมชน ต้องมีค่าใช้จ่ายเพิ่มขึ้น ทั้งค่าที่พัก ค่าเดินทาง และค่าใช้จ่ายในชีวิตประจำวัน ขณะเดียวกัน ผู้ปกครองจำนวนไม่น้อยก็กังวลเรื่องความปลอดภัยของลูกหลานที่ต้องไปอยู่ไกลบ้าน

“สามสิบกว่าปี ผมเห็นเด็กดั้นด้นมาเรียน เพราะเขามีความสุขที่ได้เจอเพื่อน เจอครู ได้เล่น ได้กินอิ่ม แต่น่าเสียดายว่าโรงเรียนนี้มีแค่ ป.6 เกินครึ่งของเด็กเลยไม่ได้เรียนต่อ” ลุงโป่งเล่าด้วยน้ำเสียงเรียบ แต่หนักแน่น

“ผมว่าอุปสรรคจริง ๆ คือเส้นทางมันลำบาก ถ้าเด็กจะเรียนต่อ ต้องไปอยู่ข้างนอก พ่อแม่ถึงไม่ส่งลูกเรียน เขาห่วงเรื่องความปลอดภัย และที่สำคัญคือค่าใช้จ่าย ทั้งค่ากินอยู่ ค่ารถ ลำพังอาชีพทำสวนทำไร่จับปลามันไม่พอส่งลูกไป”

ในบริบทเช่นนี้ “ระยะทาง” จึงไม่ใช่แค่เรื่องของกิโลเมตร แต่เป็นเรื่องของต้นทุนความเสี่ยง และข้อจำกัดของครอบครัว และกลายเป็นด่านแรกที่ขวางโอกาสของเด็กจำนวนมากอย่างเงียบงัน

ในขณะที่เด็กบางคนยังพอมีโอกาส “ไปต่อ” เด็กอีกจำนวนไม่น้อยในโรงเรียนนี้ ยังไม่เคยเห็นปลายทางนั้นเลยด้วยซ้ำ

“ถ้าจบ ป.6 หนูจะเป็นอะไร”

คำถามนี้ อาจไม่ได้มีคำตอบที่หลากหลายนักสำหรับเด็กในพื้นที่แห่งนี้

‘แดงน้อย’ นักเรียนชั้น ป.4 บอกว่าเขาอยากเป็น “คนหาปลา” เหมือนพ่อและปู่ ทุกวันหลังเลิกเรียน เขาจะลงน้ำ ฝึกดำน้ำจับปลา เรียนรู้การใช้เครื่องมือ และลองปรับปรุงอุปกรณ์ให้ดีขึ้น

เขาว่ายน้ำเก่ง ดำน้ำได้ลึก เข้าใจธรรมชาติของน้ำและลมอย่างชำนาญ ทักษะชีวิตของเขา อาจเหนือกว่าเด็กในเมืองหลายคนด้วยซ้ำ แต่เมื่อถามถึงการเรียนต่อ คำตอบของเขายังคงหยุดอยู่ที่ ป.6 ไม่ใช่เพราะเขาไม่เก่ง แต่เพราะเขา “ยังไม่เคยเห็นว่ามีทางอื่น”

‘ครูช่อ’ รวิพร ดังแสง นักศึกษาครูรัก(ษ์)ถิ่นปี 3 สาขาวิชาการประถมศึกษา คณะครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏหมู่บ้านจอมบึง ซึ่งจะกลับมาบรรจุที่นี่ อธิบายว่า

เด็กที่นี่มีทักษะชีวิตสูง พวกเขาขับเรือเป็น ซ่อมเครื่องยนต์ได้ หาปลาเก่ง และอ่านสภาพอากาศจากธรรมชาติได้อย่างแม่นยำ

แต่ในอีกด้านหนึ่ง พวกเขาอาจยังไม่เห็นภาพของการศึกษาในระยะยาว และยังไม่แน่ใจว่าการเรียนต่อจะพาพวกเขาไปสู่ชีวิตแบบใด

“ถ้าไม่มีใครบอก เด็กอาจไม่รู้เลยว่าเขาไปได้ไกลกว่านี้”

“ตัวเราเองพอได้ออกไปเรียน ทำให้เห็นภาพกว้างของชุมชน และเข้าใจเด็กว่าไม่ใช่เขาไม่เก่ง แต่ที่ผ่านมาเหมือนเป้าหมายยังไม่ชัดว่ายังมีช่องทางอื่นให้เลือก” 

สิ่งที่ครูช่อพยายามเปลี่ยน จึงไม่ใช่เพียงการสอนตามบทเรียนในห้อง แต่เป็นการค่อย ๆ เปิดโลก และขยายขอบเขตความฝันของเด็กให้เขาเห็นว่ายังมีทางเลือกอื่น และยังมีเส้นทางที่ไปต่อได้

ขณะที่ ‘ครูซิม’ กชกร อินทร์จักร์ นักศึกษาครูรัก(ษ์)ถิ่นรุ่นพี่ ซึ่งกำลังจะกลับมาบรรจุที่นี่ในอีกไม่กี่เดือน เล่าเสริมว่า การกลับมาเป็นครูฝึกสอนทำให้เธอเข้าใจมากขึ้นว่า “ความเข้าใจธรรมชาติของพื้นที่ มีผลต่อการออกแบบการเรียนรู้อย่างไร”

และทำให้เห็นว่า ครูในโรงเรียนพื้นที่พิเศษไม่ได้เป็นเพียงผู้สอน แต่ต้องเป็นทั้งผู้ดูแล ผู้ประสานงาน และบางครั้งต้องเป็นทุกอย่างที่เด็ก ๆ ต้องการ

เรื่องราวของเด็กบ้านพุเข็ม จึงไม่ได้สะท้อนเพียงความยากลำบากของการเดินทางหากแต่สะท้อน “โครงสร้าง” ของความเหลื่อมล้ำทางการศึกษาอย่างชัดเจน เพราะในบางพื้นที่ ปัญหาไม่ได้เริ่มจากห้องเรียน และไม่ได้เริ่มจากตัวเด็ก แต่เริ่มตั้งแต่ “เส้นทางไปโรงเรียน”

เมื่อระยะทางกลายเป็นค่าใช้จ่าย กลายเป็นความเสี่ยง และกลายเป็นข้อจำกัดของครอบครัว “โอกาสทางการศึกษา” จึงไม่ได้เริ่มต้นด้วยต้นทุนที่เท่ากันตั้งแต่แรก

และนี่คือคำถามสำคัญที่เรื่องราวนี้ตั้งโจทย์ไว้

เราจะออกแบบระบบการศึกษาอย่างไร ให้เด็กทุกคน “ไปต่อได้” ไม่ว่าพวกเขาจะเริ่มต้นจากจุดไหน เพราะท้ายที่สุดแล้ว ความเหลื่อมล้ำอาจไม่ได้อยู่ที่ความสามารถของเด็ก แต่อยู่ที่ว่าระบบสามารถพาเขาไปได้ไกลแค่ไหน

เรื่องราวที่เกี่ยวข้อง: เปลี่ยนบ้านพักครูเป็น “จุดชาร์จใจ” โอกาสทางการศึกษาของเด็กเริ่มจากคุณภาพชีวิตครู

The post เด็กบางคนต้องนั่งเรือวันละ 4 ชั่วโมงเพื่อให้ได้เรียน “ระยะทาง” ด่านแรกของความเหลื่อมล้ำทางการศึกษา first appeared on กสศ..

“ฝึกมาเรื่อย เชิดเอง ร้องเอง ตีกลองเอง ทำคนเดียวหมด พอแม่ครูเห็นเราเล่นบ่อยๆ เข้า ก็สนับสนุน ผลักดันให้ฝึกฝนเรียนรู้จริงจังยิ่งขึ้น จนได้ติดตามคณะโขนละครไปแสดงด้วย”

‘ไอซ์’ อิทธิพล พินิจโคกกรวด เยาวชนนอกระบบการศึกษา จังหวัดเพชรบุรี นายหนังตะลุงผู้มีคณะเล็กๆ ของตัวเอง พร้อมประสบการณ์สั่งสมเกินกว่าครึ่งทศวรรษ ในวัยที่คำนำหน้ายังเป็นเพียงเด็กชาย เล่าถึงความหลงใหลในอาชีพ ‘นายหนัง’ ที่เขาย้ำเสมอว่า คือสิ่งที่  ‘รัก’ และ ‘หวงแหน’ มาก จนแน่ใจว่าจะร้อยชีวิตไว้บนเส้นทางสายนี้

นายหนังวัยรุ่น แต่โชกโชนในศิลปะการแสดงหนังตะลุง เติบโตในคณะโขนละครของแม่ครูสมทรง บุญวัน ที่พูดกับเขาเสมอว่าสิ่งเดียวที่มอบให้ได้คือวิชาความรู้ เพื่อนำไปต่อยอดเลี้ยงตัวในอนาคต ซึ่งเขาเองเต็มใจรับและทุ่มเทพัฒนาตัวเองอย่างสุดกำลัง

‘อาชีพที่เลี้ยงดูหลากหลายชีวิต’

จากเล่นเองร้องเองลำพัง เมื่อประสบการณ์สั่งสมเพิ่มพูน ไอซ์ก็ค่อยๆ ถ่ายทอดวิชาให้น้องๆ ที่เข้ามาอยู่ในคณะแม่ครู จนตอนนี้เขาสามารถรวบรวมคณะหนังตะลุงขนาดย่อมร่วมแสดงโชว์ไปกับคณะละคร ตลอดจนรับงานจ้างและงานบุญต่างๆ ในพื้นที่จังหวัดเพชรบุรี

“ตอนนี้มีกัน 6 คน รวมผมที่เป็นนายหนัง เป็นคนเชิด เราอยู่ด้วยกันในคณะอยู่แล้ว มีน้องๆ หลายคนที่มาอยู่กับแม่ครู ฝึกพื้นฐานโขนละครมาก่อน พอเห็นว่าเขาเริ่มสนใจหนังตะลุง ผมก็เอามาฝึก มาเรียนรู้ ให้ช่วยตีกลอง ตีกรับ จากหนึ่งคนเป็นสองคนแล้วเพิ่มมาเรื่อย แรกๆ ก็ชวนไปเล่นเปิดหมวกกัน จนได้แสดงจริงจัง จำได้ว่างานแรกได้เงินมาสองพันบาท ผมก็เอามาแบ่งกับน้องเท่าๆ กัน เอาส่วนหนึ่งให้แม่ครู บางงานก็ช่วยเขาเฉยๆ  ได้โปรโมตคณะด้วย  ใจคิดว่าอยากไปช่วยครับ ได้ไปเล่นทุกครั้งเราสนุกกันอยู่แล้ว เหมือนยิ่งได้ฝึกฝีมือ”

“สนับสนุนสิ่งที่อยากเป็น เพื่อไปให้สุดเส้นทางเป้าหมาย”

ทิพย์วิมล ศิรินุพงศ์ มูลนิธิปฐมบรมราชานุสรณ์ ผู้รับผิดชอบโครงการสนับสนุนการพัฒนาครูและเด็กนอกระบบการศึกษาโดยเครือข่ายเชิงพื้นที่: ภาคตะวันตกเขตตะนาวศรี กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) กล่าวว่า ได้พบกับกลุ่มเยาวชนนอกระบบการศึกษาในความดูแลของแม่ครูสมทรง ซึ่งทุกคนมีใจรักผูกพันกับศิลปะการแสดงโขน ละคร และหนังตะลุงเป็นทุนเเดิม 

หลังพูดคุยสอบถามความสมัครใจ  เรื่องการเข้าเรียนทั้งในและนอกระบบหรือการฝึกอาชีพ ก็ได้รับคำตอบเป็นเสียงเดียวกันว่าพวกเขารักในศิลปะการแสดงแขนงนี้ อยากจะ ‘ทำ’ และ ‘ฝึกฝน’ ตัวเองต่อไปให้ประสบความสำเร็จได้มากที่สุด โครงการจึงเข้ามาช่วยในส่วนที่ขาดและสร้างโอกาสให้น้องๆ มีความพร้อมยิ่งขึ้น

“เราเข้ามาที่วัดใหญ่สุวรรณาราม ซึ่งเป็นสถานที่ฝึกซ้อมของเด็กๆ ได้คุยกับน้อง กับเจ้าอาวาส แม่ครู จนทราบว่าหลายคนเป็นเยาวชนนอกระบบด้วยสาเหตุต่างกันไป  ส่วนใหญ่ทางบ้านไม่มีความพร้อม  แต่กับน้องไอซ์ เขาเลือกแล้วว่าจะไม่เรียนในโรงเรียน  เหตุผลว่าเขาชอบทางด้านหนังตะลุงมากกว่า ได้เรียนรู้พร้อมทำงานหารายได้ เขาอยากเอาเงินมาช่วยแม่ครูและแบ่งปันกับน้องๆ โครงการเราจึงเข้ามาช่วยสนับสนุนเรื่องทุน ทั้งการแกะหนัง โรงหนัง พื้นที่ สิ่งจำเป็นต่างๆ ชุดเครื่องแต่งกาย อุปกรณ์ในการแสดง ให้ดูจริงจังขึ้น สวย สง่างามขึ้น เพื่อให้การแสดงเปิดกว้างกว่าเดิม อันจะนำมาทั้งประสบการณ์และรายได้ ที่เป็นเหมือนกำลังใจสำคัญของน้องๆ

“เรายังช่วยประสานกับคณะ นำพ่อครูแม่ครูที่คร่ำหวอดเข้ามาช่วยสอนและให้คำแนะนำกับน้องๆ เพิ่มเติม ทั้งการแสดง การเล่นดนตรี อยากให้พื้นฐานของทุกคนแน่นยิ่งขึ้น จนช่วงหนึ่งก่อนจะเจอปัญหาโควิด-19 หนักๆ เราได้เห็นผลว่าเขามีงานแสดงกันมากขึ้น มีรายได้ที่เอากลับมาเลี้ยงตัวหรือใช้พัฒนาผลงานได้” 

ดร.วิฑูรย์ คุ้มหอม อีกหนึ่งผู้รับผิดชอบโครงการ กล่าวว่า โครงการตั้งใจสนับสนุนในสิ่งที่เด็กต้องการ  เมื่อเขาแสดงให้เห็นแล้วว่าสิ่งที่ทำอยู่คือ ‘ชีวิต’ คือ ‘ความรัก’ และคือวิชาความรู้ที่จะนำไปเลี้ยงตัวได้ เราก็ช่วยเรื่องอุปกรณ์และเติมทักษะ ทำให้เขาพร้อมขึ้น มีกำลังใจมากขึ้น สำคัญกว่านั้นคือสิ่งที่พวกเขาทำ ได้สร้างคุณค่าให้ตัวเองและยังได้สืบสานสืบทอดมรดกทางวัฒนธรรม

“งานของเราคือทำให้เขาไปได้สุดทางของเป้าหมาย ตามทางที่ชอบ ที่สนใจ  อาจจะไม่ใช่เด็กทุกคนที่ปลายทางต้องไปอยู่ในรั้วโรงเรียน แต่ ‘การศึกษา’ อาจจะมีพื้นฐานมาจากสิ่งที่ชอบ ความผูกพันกับศาสตร์ใดศาสตร์หนึ่ง เมื่อเขาพบแล้วก็มุ่งมั่นพยายามพัฒนาตนเองให้ประสบความสำเร็จ 

“น้องๆ กลุ่มนี้หลายคนมีปมในใจ เพราะเขารู้สึกกดดันจากมาตรฐานสังคมต่างๆ ว่าไม่ได้เรียนหนังสือบ้าง ครอบครัวไม่พร้อมบ้าง สิ่งที่เราช่วยได้อันดับแรกเลยคือ ทำให้เขารู้ตัวว่ามีความสามารถ มีความฝัน สิ่งเหล่านี้เองที่เขาต้องนำไปแปรเปลี่ยนเป็นเป้าหมายชีวิต แล้ววิ่งตามไขว่คว้าไปให้สุด  นี่คือเส้นทางที่มนุษย์ทุกคนไม่ว่าต่างพื้นเพเช่นไรจะพึงมีได้เหมือนๆ กัน”

ขณะที่น้องไอซ์กล่าวทิ้งท้ายว่า ฝันอยากเป็นนายหนังเต็มตัวและทำต่อเนื่องสืบไป ไม่อยากให้ศิลปะแขนงนี้สูญหายไป ดังคำกล่าวที่ว่า “สิ่งที่ได้รับและสั่งสมมา ผมจะถ่ายทอดต่อไป เพื่อให้หนังตะลุงคงอยู่ต่อไปได้…จากรุ่นสู่รุ่น”

The post “หนังตะลุงคือสิ่งที่ผมรัก” ทางเลือกเยาวชนนอกระบบการศึกษา ที่ปลายทางไม่ได้ทอดสู่รั้วโรงเรียน first appeared on กสศ..

หลังแต่งงานเธอได้ผันตัวเองจากนางเอกละครชาตรีมาเป็น “แม่ครู” สอนนาฎศิลป์ไทยโดยใช้บ้านหลังเล็กๆ ของตัวเองเป็นโรงละครย่อมๆ สอนเด็กนักเรียน และเยาวชนนอกระบบการศึกษา เพราะทนไม่ไหวที่ต้องเห็นเด็กแถวบ้านเที่ยวเล่นเตร็ดเตร่แบบไร้จุดหมายชีวิต บางคนไม่ได้เรียนหนังสือเพราะฐานะทางบ้านยากจน ครูสมทรง จึงยื่นมือเข้ามาช่วยด้วยการให้การศึกษาโดยชักชวนเด็กๆ มาร้องรำทำเพลงศิลป์การแสดงและดนตรีไทย

เราคิดว่าสอนเด็กให้มีวิชานาฎศิลป์ไทยติดตัวไปหารายได้ แม้จะได้เงินไม่มากนักก็ยังดีกว่าต้องหิวโหยจากปัญหาความยากจน หรือ อาจเข้าไปยุ่งเกี่ยวกับยาเสพติดหรือลักเล็กขโมยน้อย กลายเป็นปัญหาสังคมของเด็กและเยาวชนที่เข้าไม่ถึงการศึกษาที่อาศัยอยู่แถววัดใหญ่สุวรรณาราม ต.ช่องสะแก อ.เมือง จ.เพชรบุรี

ถ่ายทอดทักษะ ปั้น “ยุวศิลปิน”​สืบสานนาฏศิลป์ไทย

จากการสอนเด็กเป็นงานอดิเรก ที่เริ่มด้วยความใจบุญชอบช่วยเหลือเด็กๆ แบ่งปันความรู้ ถ่ายทอดทักษะนาฎศิลป์ที่ตัวเองมีติดตัวมา  หวังว่าพวกเขาจะมารับช่วงต่อเป็น “ยุวศิลปิน” ในอนาคต เพราะนับวันตัวเองก็อายุมาขึ้นทุกวัน ปัจจุบันอายุ 70 กว่าปีแล้ว ยิ่งเห็นคนหนุ่มสาวรุ่นใหม่ไม่นิยมศึกษาศิลปะการแสดงของไทย จึงเป็นห่วงว่าสักวัน โขน ละครชาตรี ลิเก ที่หาดูยากสักวันคงสูญหาย จึงเริ่มจริงจังฝึกเด็กและเยาวชนนอกระบบการศึกษา ให้ได้มีความรู้นาฎศิลป์ไทย  

ตลอด 12 ปีที่ผ่านมาแม่ครูสมทรง มุ่งมั่นทำงานเพื่อเป้าหมาย​รักษาอนุรักษ์วัฒนธรรมไทย โขน ละคร ล่าสุดได้เปิดรับเด็ก 25 คน ที่สนใจอยากเรียนโขนละครเข้ามาร่วมโครงการพัฒนาครูและเด็กนอกระบบการศึกษา ปี 2563 โดยได้รับทุนการศึกษาจากกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) ให้ได้มีโอกาสเรียนโดยไม่เสียค่าใช้จ่ายใดๆ ​โดยเปิดสอนทุกวันช่วงปิดเทอมและ​สอนวันเสาร์อาทิตย์ในช่วงเปิดเทอม

คำชมเชย และรายได้เสริม ความภูมิใจของเยาวชนรุ่นใหม่

ทุกวันยกเว้นวันพระจะได้ยินเสียงดนตรีไทยอันแสนไพเราะ ฉิ่ง ฉาบ ระนาด ฆ้อง กลอง จากฝีมือเด็กๆ ดังกระหึ่มใกล้ๆ วัดใหญ่สุวรรณารามเป็นประจำ ทั้งเด็กเล็กอายุยังน้อยไปจนไปถึงเยาวชนวัยหนุ่มสาวมารวมตัวร้องระบำนาฎศิลป์ไทย อาทิ ระบำสี่ภาค ระบำชนไก่ ระบำสุโขทัย ระบำลพบุรี หรือ ระบำศรีวิชัย ฯลฯ โดยมี แม่ครูสมทรง เป็นผู้ฝึกสอน

เมื่อเห็นเด็กคนไหนเริ่มฉายแววเก่งมีความสามารถ แม่ครูสมทรง จะพาไปออกงานโชว์ เช่น งานวัด งานสงกรานต์ งานขึ้นบ้านใหม่ งานแก้บน ทำให้เด็กๆ ได้มีรายได้ 200 – 300 บาทต่อครั้ง และยังเก็บความภาคภูมิใจกลับมาจากคำชมถึงความเก่ง ที่แม้จะเป็นเด็กรุ่นใหม่แต่มีหัวใจรักษ์ศิลป์การแสดงไทยอย่างน่าทึ่ง ซึ่งนับวันจะหาเยาวชนคนรุ่นใหม่สนใจสืบสานศิลปวัฒนธรรมไทยน้อยลงทุกที

สร้างอนาคตด้วย “นาฏศิลป์” พาเด็กพ้นวงจรเสี่ยง

แม้พื้นที่โรงละครบริเวณลานบ้านจะคับแคบ แต่ด้วยความรักความเมตตาที่ดูแลเอาใจใส่เด็กแต่ละคนไม่ต่างจากลูกตัวเอง  ทำให้ “ครูสมทรง” เป็นที่เคารพรักจากเด็กๆ และได้รับความไว้ววางใจจากผู้ปกครอง ซึ่งแต่ละคนภูมิใจที่เห็นความเปลี่ยนแปลงของลูกหลานตัวเองจากที่เคยเที่ยวเตร่ไปวันๆ กลับสามารถมาแสดง​ โขน ละครชาตรี ลิเก หนังตะลุง ได้อย่างอ่อนช้อยงดงาม มีงานแสดงเข้ามาไม่ขาดสายช่วงก่อนสถานการณ์ โควิด-19

​จากเด็กบางคนยากจนไม่มีพ่อแม่ ชีวิตใกล้สิ้นหวัง เกือบไปติดยาเสพติด หรือ หลุดนอกระบบการศึกษาได้กลับมามีความรู้การศึกษาไม่ไปเกกมะเรกเกเร ทำให้ “หลวงพ่อชุบ” เจ้าอาวาสวัดใหญ่สุวรรณาราม เมตตาสงสารอยากช่วยเหลือจึงเปิดใต้ถุนศาลาการเปรียญวัด ให้คณะละครแม่ครูสมทรง ได้ใช้เป็นโรงละครซักซ้อมเพิ่มเติม

ส่วนหนึ่งเพราะเห็นว่าบ้านแม่ครูสมทรง คับแคบเกินไป เพราะนับวันมีเด็กยากจนขาดแคลนทุนทรัพย์หลุดออกนอกระบบการศึกษาเข้ามาร่วมกิจกรรมดีๆ กับ แม่สมทรง มากขึ้นเรื่อยๆ แถมเจ้าอาวาสยังใจดีให้ใช้โรงครัวของวัดเป็นโรงทานเลี้ยงข้าวเด็กๆ เหล่านี้อีกด้วยทำให้เด็กยากจนได้มาฝากท้องหลังซ้อมละครเสร็จ

เปิดขายต้มเครื่องในหมูจุนเจือคณะละครช่วงโควิด-19

ยามใดวัดมีงานบุญจะเรียกใช้คณะละครแม่ครูสมทรงได้โชว์ความสามารถ จากงานเล็กๆ งานแก้บนงานขึ้นบ้านใหม่ไปจนถึงรับงานใหญ่ๆ บางคนต่อยอดนำความรู้ที่แม่ครูสมทรง มอบให้ “เปิดหมวก” บริเวณหลังศาลากลางจังหวัด หรือ ตามตลาดนัดคนเดิน  

แต่พอสถานการณ์โควิด-19 กลับมาระลอกใหม่ ความสุขความสนุกสนานจากการได้ร้องรำทำเพลงด้วยกันที่วัดใหญ่สุวรรณารามกลับทำไม่ได้ รายได้ที่เคยเข้ามากลับหดหาย ต้องมาขอข้าวก้นบาตรจากวัดพอเอาตัวรอดในช่วงนี้ไปให้ได้

อีกด้านหนึ่ง แม่ครูสมทรง  ต้องหันมาพลิกบทบาทเป็น “แม่ครัว” ขาย “เครื่องในหมูต้ม” เพื่อยังชีพและหารายได้หล่อเลี้ยงคณะละคร​

เด็กไม่จำเป็นต้องเรียนเก่งเหมือนกันทุกคน
ต้องค้นหาความสามารถที่ตัวเองถนัด

สิ่งที่พอทำได้เวลานี้คือการสั่งสอนเรื่องคุณธรรมจริยธรรม ตักเตือนถึงความกตัญญูกตเวที ต้องมีสำนึกอยู่เสมอ โดยเฉพาะวัด ให้ที่พักพิงด้านการซ้อมศิลปะดนตรี และยังเป็นโรงครัวเลี้ยงอาหาร การดูแลวัดในเรื่องเล็กๆ น้อยๆ ไม่ควรนิ่งเฉย เช่น ล้างถ้วย ล้างชาม เก็บขยะ ทำความสะอาด กวาดลานวัดให้ดูสะอาดอยู่เสมอ เพื่อตอบแทนข้าวทุกเม็ดที่ญาติโยมนำมาถวายพระ เช่นเดียวกับกิริยามารยาทต้องอ่อนน้อมถ่อมตน เพราะวัดเหมือนบ้านหลังที่สอง  

เด็กบางคน​อาจจะเรียนไม่เก่งและฉลาดเทียบได้กับ เด็กปกติทั่วไปที่โอกาสดี มีพ่อแม่ครอบครัวอบอุ่นสมบูรณ์ แต่อย่างน้อยเด็กๆ  ก็เก่งชำนาญในสิ่งที่ตัวเองรักและถนัด เช่น เด็กบางคน ยากจน กำพร้า อ่านหนังสือไม่ออก บวกเลขยังไม่ถูก แต่กลับท่องบทละครชาตรีได้อย่างคล่องแคล่ว นี่คือการศึกษาที่แม่ครู มอบให้

นับเป็นต้นแบบ “ครูพี่เลี้ยง” ที่ทำงานกับเด็กด้วยความเสียสละอย่างแท้จริง ด้วยการปั้น เด็กและเยาวชนนอกระบบการศึกษา ให้กลายเป็น “ยุวศิลปิน” ผู้สืบสานวัฒนธรรมดนตรีนาฎศิลป์ไทยให้อยู่คู่กับสังคมไทยต่อไป

ร่วมสร้างโอกาสไปกับ
กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.)
www.eef.or.th/donate/
ธนาคารกรุงไทย สาขาซอยอารีย์
เลขที่ : 172-0-30021-6
บัญชี : กสศ.มาตรา 6(6) – เงินบริจาค

The post สร้างอนาคตด้วย “นาฏศิลป์” พาเด็กก้าวพ้นจากวงจรเสี่ยง first appeared on กสศ..

“เราจะพูดเสมอว่า ครูจะพยายามหาสิ่งที่จะช่วยเติมเต็มให้ได้มากที่สุด ให้เขาได้เห็นว่ามีคนใจดีมากมายที่เขาอยู่ข้างๆ เรา ช่วยสนับสนุนเรา มีหน่วยงานต่าง ๆ มีทุนต่าง ๆ พร้อมช่วยเหลือพวกเรา ครูจะทำหน้าที่ของตัวเองให้ดีที่สุดคือคอยประสานดูแลให้พวกเราได้รับความช่วยเหลือผลักดันอย่างเต็มที่”

ด้วยใจที่ตั้งมั่นจะเป็นครูตามความฝันที่วางไว้แต่เด็ก ‘ครูแอม’ อัจฉราภรณ์ หรั่งวัตร จึงขีดทางเดินชีวิตเป็นเส้นตรงสู่อาชีพครูนับแต่เข้าเรียนมหาวิทยาลัยในสาขาวิชาภาษาไทย แล้วเริ่มสอนที่โรงเรียนเขาย้อยวิทยา จ.เพชรบุรี ตั้งแต่เรียนจบ 

หากที่โรงเรียนแห่งนี้เอง ที่ทำให้ครูแอมได้เปิดโลกใบใหม่ของการเป็น ‘ครู’ เมื่อได้รับหน้าที่ดูแลน้องๆ ในกลุ่มการเรียนรู้พิเศษ ที่นับถึงปีนี้ก็เป็นเวลามากกว่า 10 ปีแล้ว ซึ่งครูแอมบอกว่า เด็ก ๆ กลุ่มนี้ได้สอนให้เธอรู้ว่านอกจากหน้าที่สอนหนังสือ งานของครูจะ ‘ต้องทำให้ลูกศิษย์ทุกคนเสมอภาคเท่าเทียมให้ได้ แม้พวกเขาจะแตกต่างกันสักเท่าไรก็ตาม’

เติบโตในครอบครัวครู จึงไม่เคยคิดถึงอาชีพอื่น

ครูแอมเล่าว่าคนในครอบครัวไม่ว่าคุณพ่อคุณแม่คุณลุงหรือคุณน้า ต่างก็รับราชการครูเกือบทั้งหมด เธอจึงซึมซับวิถีชีวิตครูจนเกิดเป็นแรงบันดาลใจ กระทั่งวันหนึ่งในวัย 9 ขวบ ครูแอมตามพ่อแม่ไปที่โรงเรียนและได้มีโอกาสสอนครั้งแรก จึงยิ่งเหมือนเป็นการจุดประกายให้แน่ใจว่า ไม่มีงานใดอีกแล้วที่อยากทำเท่าการเป็น ‘ครู’

“เราผูกพันกับอาชีพครู เวลาเห็นคุณพ่อคุณแม่สอนก็อยากทำแบบเขา จนมีครั้งหนึ่งตอนเด็ก ตามคุณแม่ไปที่โรงเรียน มีน้องอนุบาลคนหนึ่งถือสมุดดินสอเดินตรงมาหาเราแล้วบอกว่าเขาเขียน ก.ไก่ ไม่ได้ เราเลยจับมือเขาเขียนไปเรื่อยๆ จนเขาเขียนด้วยตัวเองได้ นั่นคือเหตุการณ์เล็กๆ ที่ทำให้เราประทับใจ ว่าเราทำให้เขาเขียนได้ มันบันดาลใจให้เราเชื่อมั่นว่าตัวเองน่าจะเป็นครูเหมือนพ่อกับแม่ได้ จากนั้นเราก็มุ่งมั่นมาทางนี้ คิดอย่างเดียวว่าต้องเป็นครูให้ได้ ไม่เคยนึกถึงงานอื่นเลย”

รับหน้าที่ดูแลเด็กกลุ่มการเรียนรู้พิเศษ

ปี 2550 ครูแอมรับตำแหน่งครูอัตราจ้างที่โรงเรียนเขาย้อยวิทยา สอนรายวิชาภาษาไทย เป็นช่วงเวลาที่ระบบการศึกษากำลังตื่นตัวเรื่องการ ‘เรียนร่วม’ ครูแอมจึงได้รับหน้าที่อีกตำแหน่ง คือดูแลจัดการเรียนร่วมของเด็กนักเรียนปกติ กลุ่มบกพร่องทางการเรียนรู้(LD) เด็กพิเศษ เด็กบกพร่องด้านสติปัญญา รวมถึงเด็กที่มีความพิการทางร่างกาย

“ขั้นตอนแรกของเด็กกลุ่มนี้คือเราจะช่วยให้เขาอ่านออกเขียนได้ ซึ่งมันตรงกับงานของครูภาษาไทย เราจึงได้รับหน้าที่หัวหน้างานเรียนร่วม จากนั้นก็ทำมาตลอด” ครูแอมเล่า

แผนงานที่ครูแอมวางไว้รองรับเด็กกลุ่มนี้ คือทุกคนต้องผ่านการประเมินความสามารถทางการเรียนรู้ การช่วยเหลือตัวเอง ก่อนเข้าสู่แผนการเรียนรู้เฉพาะบุคคล(IEP) จนค้นพบขีดความสามารถภายในตัวเอง แล้วจึงวางแผนพัฒนาทักษะเพื่อไปสู่เป้าหมายคือการเรียนร่วมกับเด็กนักเรียนทั่วไปอย่างเต็มตัว

ผสานความต่าง สร้างห้องเรียนร่วมที่ทุกคนสื่อสารกันผ่าน ‘ภาษาดนตรี’

กิจกรรมหนึ่งที่ครูแอมนำมาใช้ต่อยอดศักยภาพในตัวน้องๆ กลุ่มนี้ คือกิจกรรมดนตรีและศิลปะต่างๆ ขณะเดียวกันก็เป็นการสร้างห้องเรียนพิเศษที่นักเรียนทุกคนจะได้สื่อสารสิ่งที่อยู่ภายใน และทำความรู้จักกัน

“การสร้างห้องเรียนร่วมที่สมบูรณ์ เราต้องทำให้เขาเชื่อในตัวเองก่อนว่าทุกคนต่างมีศักยภาพ แม้จะแตกต่างหรือมีข้อบกพร่องไม่เหมือนกัน แต่ทุกคนมีความพิเศษในตัวเอง เราเริ่มจากค้นหาสิ่งนั้นในตัวเขาให้พบแล้วส่งเสริมต่อ

การที่โรงเรียนเขาย้อยวิทยาเป็นโรงเรียนต้นแบบการเรียนร่วม ทำให้มีนักเรียนพิการทางสายตาเข้ามาเรียนร่วมด้วยกลุ่มหนึ่ง ซึ่งหลายคนมีความสามารถด้านดนตรีติดตัวมาอยู่แล้ว เด็กกลุ่มนี้จึงเป็นแกนหลักให้เริ่มมีกิจกรรมการเล่นดนตรี ก่อนต่อยอดไปยังกิจกรรมการเล่านิทาน อ่านข่าว และงานประติมากรรมซึ่งได้อาจารย์ศิลปะมาช่วยสอนน้องๆ ทำงานปั้น

“เรามีทั้งคนที่เล่นดนตรีเป็นอยู่แล้วและเพิ่งเริ่มหัด เราพบว่าบางคนที่เขามองไม่เห็น แต่เขามีโสตประสาทที่ดีและร้องเพลงได้ดี เราก็ช่วยให้เขาได้เอาความสามารถออกมาใช้ สำคัญคือต้องช่วยให้เขาปรับตัวใช้ชีวิตอยู่กับสังคมที่มีคนทุกประเภทได้ เพราะส่วนใหญ่เขาจะเคยอยู่แต่โรงเรียนเฉพาะทางมาตลอด   

“ผลลัพธ์จริงๆ ที่เรามองว่าคือความสำเร็จ คือกิจกรรมเหล่านี้ทำให้การสื่อสารระหว่างเด็กๆ ดีขึ้น โดยมีดนตรีและศิลปะเป็นสื่อนำพา นอกจากนั้น การสร้างกำลังใจก็สำคัญ เพราะเมื่อเรามีเด็กหลายประเภทมารวมกัน เด็กบางคนนอกจากเขามีความบกพร่องทางร่างกายแล้ว ยังเป็นกลุ่มนักเรียนยากจนพิเศษด้วย ทำให้เขาประหม่าต่อการปรับตัวเข้ากับเพื่อน กับการบอกเล่าอารมณ์ความรู้สึก ความต้องการของตน การที่เขามองไม่เห็นทำให้บางทีเขาไม่รู้ว่าเพื่อนที่อยู่ด้วยกันรู้สึกหรืออยู่ในอารมณ์ไหน เขาก็จะเงียบ ไม่กล้าพูดกล้าแสดง มันทำให้การสื่อสารไม่เกิด เราก็ต้องพูดกับเขา ให้เขาแสดงมันออกมาผ่านการเล่นดนตรี และต้องเล่นร่วมกันกับเพื่อนๆ ได้

“ส่วนในความด้อยโอกาสทางฐานะของเขา เราจะพูดเสมอว่า ครูจะพยายามหาสิ่งที่จะช่วยเติมเต็มให้ได้มากที่สุด ให้เขาได้เห็นว่ามีคนใจดีมากมายที่เขาอยู่ข้าง ๆ เรา ช่วยสนับสนุนเรา มีหน่วยงานต่างๆ มีทุนต่างๆ พร้อมช่วยเหลือพวกเรา ครูจะทำหน้าที่ของตัวเองให้ดีที่สุดคือคอยประสานดูแลให้พวกเราได้รับความช่วยเหลือผลักดันอย่างเต็มที่ ขอแค่ทุกคนอย่าท้อ เพราะครูพร้อมที่จะพาทุกคนก้าวเดินต่อไปเรื่อยๆ แต่ถ้านักเรียนหยุดแล้วครูยังเดินอยู่ มันจะเกิดช่องว่าง แล้วสิ่งที่ครูทำจะไม่มีประโยชน์อะไรเลย” ครูแอมเล่าถึงวิธีการให้กำลังใจลูกศิษย์

“ให้ดวงตาของเราแทนดวงตาของเขา”

นอกจากการสื่อสารในหมู่เพื่อนนักเรียนแล้ว ครูแอมบอกว่าการทำให้น้องๆ สามารถสื่อสารอารมณ์ไปยังผู้ชมก็มีความสำคัญเช่นกัน เพราะในการแสดงดนตรี ถือเป็นช่วงเวลาหนึ่งที่เด็กๆ จะได้บอกเล่าความรู้สึกของเขาผ่านภาษากายไปสู่ผู้ฟังได้

“เราเข้าใจว่าเวลาที่เขาร้องเพลงหรือเล่นดนตรี เด็กๆ เขามีอารมรณ์ร่วมกับเพลงแต่ติดขัดที่วิธีการถ่ายทอด ความที่เขามองไม่เห็น บางครั้งจึงไม่รู้ว่าต้องแสดงออกอย่างไร เราจึงต้องเป็นเสมือนดวงตาช่วยนำทางให้เขา สื่อสารสิ่งที่เราเห็นไปให้ถึงเขา ให้เขาสามารถส่งอารมณ์ความสุข เศร้า หรือดีใจออกไปได้ผ่านท่าทาง

“เทคนิคที่ใช้บ่อยคือเราจะยืนทาบซ้อนกับเขา ข้างหน้าบ้างข้างหลังบ้าง หันหน้าไปทางเดียวกันแล้วใช้ผ้าผูกข้อมือกันไว้ เมื่อเราเคลื่อนไหว โยก หรือผายมือ เขาจะขยับตามเรา วิธีนี้ทำให้เขารู้จักการจัดร่างกาย ทำความเข้าใจกับสรีระตัวเอง รู้จักการค่อยๆ ผายมือออก เอามือกุมที่หัวใจ สื่อความรู้สึกข้างในออกมาได้ แล้วเขาจะนำไปปรับใช้ตามที่เขาถนัด คือเราต้องใช้ดวงตาของเราแทนดวงตาของเขาให้ได้มากที่สุด”

ต่างเป็นครูของกันและกัน

ครูแอมบอกถึงความรู้สึกที่ได้เป็นครูของน้องๆ กลุ่มนี้ว่า ‘เราต่างเป็นครูของกันและกัน’ เพราะตนเองก็ไม่ได้เป็นครูการศึกษาพิเศษโดยตรง ดังนั้นการสอนเด็กๆ ที่มีความบกพร่องเฉพาะทาง ด้วยหน้าที่แล้วเธอเป็นครูของพวกเขา แต่ขณะเดียวกัน ทั้งศิษย์และครูต่างก็ต้องช่วยกัน ในบางเรื่องที่ครูไม่รู้ น้องๆ ก็จะเป็นคนคอยบอก คอยสอน นั่นทำให้ห้องเรียนของครูแอม ทุกคนต้องเดินไปพร้อมกันเสมอ

“สิ่งที่เราเชื่อคือถ้าส่งเสริมเขาถูกจุด ทุกคนจะมีทางไป มีที่ที่พร้อมรองรับพวกเขา เขามีสิ่งที่พิเศษในตัวเองรอแค่โอกาสได้แสดงออกมา เราก็จะพยายามหาเวทีให้ ทุกอย่างทั้งดนตรี งานปั้น อ่านข่าว เล่านิทาน มีเวทีไหนเด็ก ๆ เข้าร่วมได้เราสนับสนุนหมด เพราะเป้าหมายปลายทางของเราคือทำให้เขาภูมิใจในตัวเอง อยู่ร่วมกับคนอื่นได้อย่างภาคภูมิ ให้เขารู้ว่าแม้จะมีบางสิ่งที่ต่างจากคนอื่นแต่เขาอยู่ร่วมกับทุกคนได้ เรื่องนี้เราเป็นครูต้องมั่นใจก่อน แล้วเมื่อไหร่ที่เรามั่นใจแล้ว เขาจะมั่นใจไปกับเราด้วย” ครูแอมกล่าว

ร่วมสร้างโอกาสไปกับ
กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.)
www.eef.or.th/donate/
ธนาคารกรุงไทย สาขาซอยอารีย์
เลขที่ : 172-0-30021-6
บัญชี : กสศ.มาตรา 6(6) – เงินบริจาค

The post ‘ครู’ ผู้เป็นดวงตาของลูกศิษย์ first appeared on กสศ..

“เราพยายามเปิดโลกให้เขาเห็นว่ามีทางเลือกของชีวิตมากมาย มีงาน มีอาชีพที่จะช่วยให้เขาเปลี่ยนแปลงสถานะความเป็นอยู่ได้ ซึ่งการเรียนคือโอกาสเดียวที่จะทำให้เขาได้ออกไปข้างนอก”

อุปสรรคหนึ่งของการพัฒนาการศึกษาในพื้นที่ห่างไกลคือ ‘แรงจูงใจทางการศึกษา’ โดยเฉพาะในชุมชนเล็ก ๆ โดดเดี่ยวบนเขาสูงใกล้ตะเข็บชายแดนซึ่งยากต่อการเข้าถึง เด็ก ๆ ต้องเติบโตขึ้นผ่านการรับรู้เพียงอาชีพไม่กี่อย่างในชุมชน แทบมองไม่เห็นว่าปลายทางของการศึกษาอยู่ตรงไหน

เช่นที่ ‘โรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดนบ้านโป่งลึก’ ต.ห้วยแม่เพรียง อ.แก่งกระจาน จ.เพชรบุรี อันเป็นโรงเรียนแห่งเดียวของชุมชนชาวปกาเกอะญอ บนยอดเขาซึ่งห่างจากที่ทำการอุทยานแห่งชาติแก่งกระจานราว 30 กิโลเมตร หากการจะเข้าไปถึงจำต้องไต่ขึ้นไปบนเส้นทางขรุขระ ลัดเลาะผ่านโค้งคด ลาดชัน ข้ามห้วยธารที่กีดขวาง การเข้าออกหมู่บ้านจึงมีเพียงเหตุจำเป็นเท่านั้น

“เด็ก ๆ ที่นี่เรียนรู้ไว แต่ปัญหาสำคัญคือเขาไม่รู้ว่าจะเรียนไปทำไม ในเมื่อยังไงก็ต้องไปทำไร่ หรือทำงานรับจ้างเท่าที่มีเหมือนคนรุ่นพ่อแม่เขา” ‘ครูจอย’ บัญชา คำม่วง บอกถึงทัศนคติของเด็ก ๆ ผ่านประสบการณ์ 9 ปีเต็มของการเป็นครูที่โรงเรียน ตชด. บ้านโป่งลึก

แต่นั่นคือเรื่องราวที่เป็นเพียง ‘อดีต’ เพราะด้วยความมุ่งมั่นทุ่มเทของครูทุกคนที่โรงเรียน ซึ่งมองเห็นปัญหาและช่วยกันพยายามปลูกฝังทัศนคติที่ดีในการเรียนหนังสือให้เด็ก ๆ

ทำให้วันนี้ เด็ก ๆ จาก รร. ตชด. บ้านโป่งลึก รุ่นแรก ๆ ที่ผ่านการดูแลของครูกลุ่มนี้ ส่วนหนึ่งจบการศึกษาระดับมหาวิทยาลัย มีอาชีพที่แตกต่างจากคนรุ่นพ่อแม่ สามารถเลี้ยงดูตัวเองและครอบครัวได้ ขณะที่น้อง ๆ รุ่นต่อมา ก็พร้อมเจริญรอยตามพี่ ๆ ในการออกไปเรียนต่อในระดับชั้นที่สูงขึ้น และมองเห็นแล้วว่า ‘การเรียน’ จะพาชีวิตพวกเขาไปในทิศทางใด

เปิดโลกกว้างด้วยแรงบันดาลใจจาก ‘ไอดอล’

ครูจอยชี้ให้เห็นว่า การเปิดโลกภายนอกผ่านเรื่องเล่าจากประสบการณ์ของครูและสื่อต่าง ๆ เป็นเสมือนประตูบานใหญ่ที่เด็ก ๆ จะบันทึกไว้เป็นภาพบันดาลใจ โดยเฉพาะจากบุคคลต้นแบบที่เด็ก ๆ ชื่นชม จนเกิดแรงขับให้อยากประสบความสำเร็จเช่นเดียวกับไอดอลของเขา

“เราพยายามเปิดโลกให้เขาเห็นว่ามีทางเลือกของชีวิตมากมาย มีงาน มีอาชีพที่จะช่วยให้เขาเปลี่ยนแปลงสถานะความเป็นอยู่ได้ ซึ่งการเรียนคือโอกาสเดียวที่จะทำให้เขาได้ออกไปข้างนอก แต่ก่อนอื่น เราต้องค้นให้พบว่าเขามีศักยภาพหรือถนัดอะไร แล้วผลักดันไปในทิศทางนั้น คนไหนที่เรียนดี พอเขาบอกว่าอยากทำอาชีพอะไร เราก็หาข้อมูลมาแนะนำส่งเสริมว่าเขาต้องไปทางไหน หาบุคคลต้นแบบในสายอาชีพที่เขาสนใจมาแนะนำ หรือบางคนเก่งเรื่องกีฬาเราก็จะหาข้อมูลเรื่องกีฬาที่เขาชอบมาคุยด้วย อย่างไม่เคยดูบอลเราก็ต้องดู เพื่อจะได้คุยกับเขาให้รู้เรื่อง”

“จากนั้นเราต้องสร้างโอกาสให้เขาได้เพิ่มทางเลือกให้ตัวเอง มีเคสตัวอย่างที่เด็กอยากเป็นหมอ จบ ป.6 เราก็หาทางให้เขาได้ออกจากหมู่บ้านไปเรียนต่อ ปัญหาสำคัญคือทางบ้านเขาอยากเก็บเด็กไว้คอยดูแลพ่อแม่ ดูแลบ้าน เราก็เข้าไปคุย เสนอกับครอบครัวว่าจะเอาข้าวสารไปให้เขาทุกสัปดาห์ หมดเมื่อไหร่ก็มาเอาไปเพิ่ม ขอแค่ให้เด็กได้เรียนต่อ จนพ่อแม่เขายอม ตอนนี้เด็กจึงมีโอกาสได้รับการอุปถัมภ์ด้านการเรียนจากหมอท่านหนึ่ง ซึ่งเขาก็พร้อมสนับสนุนจนสุดทางตามที่เด็กจะไปไหว ส่วนพวกที่มีความสามารถทางกีฬา เราก็จะใช้เครือข่ายเพื่อนครูหรืออาจารย์ที่รู้จักกันให้ช่วยรับเด็กไปดูแลต่อในที่ที่เหมาะสมกับเขา

ไม่ใช่แค่ช่วยเด็ก แต่ชาวบ้านต้องมีรายได้ ต้องมีงานทำ

ครูจอยเล่าต่อว่าสำหรับคนเป็นครู ต้องพร้อมเสมอที่จะรอรับเด็กในวันที่เขากลับมา เมื่อบางคนอาจไปไม่ถึงจุดที่คิดไว้ หรือเรียนไม่ไหว

“การที่เด็กจากบนเขาต้องเข้าไปเรียนในเมืองไม่ใช่เรื่องง่าย เราจะต้องให้กำลังใจเขา ช่วยให้เขาปรับตัวกับสภาพแวดล้อมใหม่ให้ได้มากที่สุด แต่มันก็มีบ้างที่เขาอาจไปไม่ไหว ต้องกลับมา ตรงนั้นเราจะช่วยหาทางเลือกอื่นที่เหมาะสมให้เขา”

และไม่ใช่แค่เด็ก ๆ แต่ครูจอยบอกว่า ครูโรงเรียน ตชด. บ้านโป่งลึกทุกคน ล้วนคือส่วนหนึ่งของการพัฒนาชุมชน โดยเฉพาะการช่วยเหลือชาวบ้านในการหางาน สร้างรายได้ เพราะหน้าที่ของครูโรงเรียน ตชด. นั้นหมายถึง เราต้องสามารถ ‘เป็นทุกสิ่งเท่าที่เป็นได้’ 

“การที่เราเลือกแล้วว่าจะมาทำงานในพื้นที่นี้ เรารู้แต่แรกว่าการเป็นครูไม่ใช่แค่สอนหนังสือหรือดูแลเด็ก ๆ ความที่เราเองก็เป็นคนในพื้นที่ ทำให้รู้จักสภาพแวดล้อมและเห็นปัญหาในท้องถิ่นเป็นอย่างดี เรารู้ว่าเด็ก ๆ และชาวบ้านเขาขาดเหลืออะไร

“ครูของเราต้องเตรียมพร้อมในทุกวัน ถ้ามีเด็กหรือชาวบ้านป่วยหนักเราก็พาลงไปโรงพยาบาล ในที่ห่างไกลเดินทางลำบากอย่างนี้ เราต้องทำกันได้ทุกเรื่อง ชาวบ้านมีปัญหาอะไรเขาจะเข้ามาหาเราก่อน จะดึกดื่นแค่ไหนเราก็ต้องขับรถพาเขาไป ครู รร.ตชด. เย็บแผลทำแผลกันได้หมด ทุกคนต้องเป็น    

“แต่สำคัญที่สุดคือเราต้องช่วยให้เขามีรายได้ มีงานทำ แก่งกระจานเป็นสถานที่ท่องเที่ยว เราพอรู้จักคนก็ช่วยประสานให้เขาได้ทำงานตามรีสอร์ทบ้าง หรืองานในสวนในไร่ บางคนมีผลผลิตเกษตร กล้วย มะเขือ หรือทุเรียน เราก็ช่วยให้เขามีช่องทางขาย ส่วนหนึ่งทางโรงเรียนก็รับซื้อเพื่อนำมาเป็นอาหารกลางวันของเด็ก ๆ ทุกวันอยู่แล้ว 

“ใครอยากทำงานเราต้องหาให้เขาได้ทำ ตรงนี้พอเราช่วยให้ผู้ปกครองมีรายได้ เด็กก็สุขภาพจิตดีขึ้น มาเรียนอย่างมีความสุข ผลการเรียนเขาก็ดีขึ้นด้วย” ครูจอยกล่าวทิ้งท้าย

เรื่องราวของครูคนหนึ่ง ซึ่งฉายภาพให้เห็นชีวิตของครู รร.ตชด. อีกนับพันคน ที่ยอมสละละทิ้งความสะดวกสบายส่วนตัว เพื่อสร้างอนาคตทางการศึกษาให้กับเด็ก ๆ และเป็นพลังในการพัฒนาชุมชนในพื้นที่ห่างไกล ซึ่งครูจอยย้ำว่า การเป็นครู รร.ตชด. จะท้อไม่ได้ “เพราะงานเกี่ยวกับเด็ก ๆ และชาวบ้านนั้นไม่มีวันหยุด สิ่งที่ทำได้จึงเป็นการเตรียมพร้อมทำสถานการณ์เฉพาะหน้าให้ดีที่สุด ในทุก ๆ วัน”

ร่วมสร้างโอกาสไปกับ
กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.)
www.eef.or.th/donate/
ธนาคารกรุงไทย สาขาซอยอารีย์
เลขที่ : 172-0-30021-6
บัญชี : กสศ.มาตรา 6(6) – เงินบริจาค

The post ครู รร.ตชด. ต้อง ‘เป็นทุกสิ่งที่เป็นได้’ first appeared on กสศ..

เหรียญโปรยทาน รร.วัดเขาสมอระบัง
ทักษะอาชีพสร้างรายได้ ​และความภูมิใจ

หากใครต้องการจะหา​ “เหรียญโปรยทาน” ที่ทำจากริบบิ้นสีสันสวยงามในอำเภอเขาย้อย จังหวัดเพชรบุรี แหล่งผลิตที่จะถูกนึกถึงเป็นอันดับแรก  คือ โรงเรียนวัดเขาสมอระบัง โรงเรียนขนาดเล็ก ที่มีนักเรียนไม่ถึงหนึ่งร้อยคน ในระดับชั้นก่อนประถมศึกษา และประถมศึกษา

ด้วยรูปแบบที่มีให้เลือกมากมาย ตั้งแต่แบบเรียบง่ายธรรมดา ไปจนถึงแบบ  ถุงเงิน ถุงทอง ขนมตะโก้ ดอกบัว และแตงโม ซึ่งถูกประดิดประดอยออกมาได้อย่างประณีตในราคาย่อมเยา ​

จุดเริ่มต้นของการพัฒนาฝีมือนักเรียนนี้ มาจากการที่นักเรียน​นำทักษะการทำริบบิ้นที่ทำกันอยู่ในครอบค​รัว มาสอนเพื่อนในชั้นเรียน ​เมื่ออาจารย์ไปเห็นจึงมองว่า​นี่เป็น“โอกาส” ที่จะนำไปต่อยอดทักษะทางอาชีพให้กับเด็กนักเรียนในโรงเรียนได้

สุดท้าย​จึงเกิดเป็นโครงการส่งเสริมทักษะอาชีพระหว่างเรียนด้วยการทำเหรียญโปรยทาน และพวงมาลัยจากริบบิ้น ด้วยการสนับสนุนจากกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) ในโครงการเงินอุดหนุนช่วยเหลือนักเรียนยากจนพิเศษอย่างมีเงื่อนไข หรือ ทุนเสมอภาค 

“ต้องยอมรับว่าโรงเรียนเราเป็นโรงเรียนบ้านนอก เราจะไปมุ่งหวัง ทางวิชาเต็มร้อยคงยาก ถ้าเราเอาทักษะชีวิตให้เขา มันจะดีกว่า เพราะอย่างน้อยระหว่างทางที่จะรอเรียนต่อชั้นมัธยม เขาก็จะได้มีรายได้พิเศษ จบไปแล้ว มีวิชาชีพติดตัวไปจะสร้างรายได้เสริมตอนไหนก็ได้” อาจารย์ชวภณ แหลมสุข ผู้อำนวยการโรงเรียนวัดเขาสมอระบัง

ชุมชนสั่งทำไปใช้ในงานบุญต่อเนื่อง

การสอนนักเรียนให้ทำเหรียญโปรยทานนั้น โรงเรียนได้เชิญผู้ปกครองของนักเรียนมาเป็นวิทยากร สอนให้กับเด็กนักเรียนในโรงเรียน ตั้งแต่เทอมที่สอง ของปีการศึกษาที่ 2561 ​มีนักเรียนร่วมเรียนรู้ทักษะ 63 คน แบ่งตามช่วงวัย คือ นักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 1-3 เรียนทำเหรียญโปรยทาน และอีกกลุ่มคือ นักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 4-6 ทำเหรียญโปรยทาน และ พวงมาลัยจากริบบิ้น

“มาช่วงแรกๆ ริบบิ้นก็พังบ้าง มือเด็กเขาก็ยังไม่แข็ง มีริบบิ้นฉีกบ้าง แต่พอผ่านไปเดือนถึงสองเดือนก็ทำได้สวยงามขึ้น ซึ่งก็พอจะนำออกขายได้แล้ว แต่ถ้าจะประณีตก็ต้องฝึกไประยะหนึ่ง”

เหรียญโปรยทาน ที่นักเรียนของโรงเรียนวัดเขาสมอระบัง ผลิตขึ้นนั้น มีหลากหลายรูปแบบ ไม่ว่าจะเป็น ถุงเงิน ถุงทอง ขนมตะโก้ ดอกบัว และแตงโม แต่ละแบบมีความสวยงาม ทำให้มีผลตอบรับที่ดีจากคนในชุมชนและพื้นที่ใกล้เคียง สั่งทำเข้ามาเป็นระยะเพื่อนำไปใช้ในงานบุญ ทำให้นักเรียนโรงเรียนนี้มีรายได้พิเศษ

“เด็กๆ ก็จะมีความภาคภูมิใจ ในเงินที่เขาได้รับ แม้ว่าจะได้คนละเล็กคนละน้อย ไม่ถือเป็นรายได้ที่ได้อย่างเต็มเม็ดเต็มหน่วย แต่ก็เอาไปเป็นค่าขนมได้ หรือซื้ออุปกรณ์การเรียนของใช้เพิ่มเติม”

ภูมิใจที่ได้เอาเงินไปดูแลครอบครัว

ที่สำคัญการประดิษฐ์เหรียญโปรยทาน ยังทำให้นักเรียนได้ฝึก สมาธิ และ ฝึกความมีวินัยอีกด้วย นอกจากนี้ยังมีนักเรียนหลายคน ได้นำเอาองค์ความรู้ที่ได้รับจากโรงเรียน ไปถ่ายทอดให้กับคนในครอบครัว ได้หัดลองทำ และบางครอบครัวยึดไปเป็นอาชีพเสริมด้วย

“ทางบ้านเขา เขาก็เห็นว่ามีประโยชน์ก็เอาไปประกอบอาชีพเสริมให้เขาได้ มีสามสี่รายที่เอาไปทำที่บ้านตอนนี้ปิดเทอมก็รับทำ เด็กก็ได้ใช้เวลาว่างให้เป็นประโยชน์ด้วย”

ผู้อำนวยการโรงเรียนวัดเขาสมอระบัง ยังเล่าถึงนักเรียนที่ได้รับทุนของกสศ. ว่า นักเรียนที่ได้ทุน เขาจะมีความภาคภูมิใจมาก มีการเปลี่ยนแปลงที่ดีเกิดขึ้นกับกระบวนการคิดในแง่ของความรับผิดชอบ

“เขาภาคภูมิใจมากนะ เขาเห็นค่าของเงินมาก นำเงินไปดูแลครอบครัว ครอบครัวบางครอบครัวแทบจะไม่มีกินด้วยซ้ำ แต่เด็กนำเงินนี้ไปดูแลครอบครัว เด็กเขาก็เกิดความภาคภูมิใจในเงินได้รับ” ผู้อำนวยการโรงเรียวัดเขาสมอระบังกล่าว

ร่วมสร้างโอกาสทางการศึกษา
กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.)
www.eef.or.th/donate/
ธนาคารกรุงไทย สาขาซอยอารีย์
เลขที่ : 172-0-30021-6
บัญชี : กสศ.มาตรา 6(6) – เงินบริจาค

The post เหรียญโปรยทาน กระบวนการเปลี่ยนริบบิ้นเป็นความภาคภูมิใจ first appeared on กสศ..

แม้เป็นผู้พิการ แต่ในความจริงทุกคนล้วนมีศักยภาพในการทำประโยชน์อีกมากมาย หากคนเหล่านั้นได้รับการดูแลพัฒนาส่งเสริมให้พวกเขาก้าวเดินต่อไปได้อย่างสุดความสามารถ ในปีการศึกษา 2562 กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) สนับสนุนนักเรียนยากจนพิเศษหรือนักเรียนทุนเสมอภาคที่มีความ ‘พิการ’ เรียนร่วม ได้รับเงินอุดหนุนอย่างมีเงื่อนไข จำนวน 42,228 คน ทั่วประเทศ
เหมือนเช่นน้องๆ นักเรียนโรงเรียนเขาย้อยวิทยาที่ต้องอยู่กับความมืดมาตลอดชีวิต เนื่องจากสูญเสียดวงตา นั่นไม่ใช่อุปสรรคเงื่อนไขการยอมแพ้ในชีวิต ยังเพียรพยายามเรียนรู้ทุกอย่างเหมือนเด็กปกติทั่วไป เพียงแค่ดวงตามองไม่เห็นเท่านั้น แต่เปี่ยมด้วยศักยภาพที่คนปกติทั่วไปยังชื่นชม

นายอัครชัย สัตย์ซื่อ หรือ “บอล” นักเรียนทุนเสมอภาค ของกสศ. นักเรียนชั้น ม.3/2 โรงเรียนเขาย้อยวิทยา หมู่ 3 ต.เขาย้อย อ.เขาย้อย จ.เพชรบุรี ผู้มีปัญหาบกพร่องทางสายตา 100 % พักอาศัยอยู่ที่โรงเรียนธรรมิกวิทยา น้องบอลสูญเสียดวงตาตั้งแต่ตอนเรียนอยู่ชั้น ป.2 ผลมาจากต้อหินทำให้ดวงตาบอดสนิทจนถึงปัจจุบัน

ปัจจุบันพ่อกับแม่อยู่ด้วยกัน มีพี่ชาย 1 คน แต่ฐานะทางครอบครัวค่อนข้างยากจน พื้นเพบ้านเกิดอยู่ที่จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ ทุกช่วงเวลาปิดเทอมพ่อแม่ของน้องบอลจะมารับกลับบ้านไปอยู่ด้วยกันตามปกติ

ถึงดวงตาน้องบอลจะมองไม่เห็น แต่สามารถเรียนรู้ทุกอย่างได้ผ่านความพยายามของตัวเอง โดยเฉพาะความน่าทึ่งในเรื่องความสามารถของน้องบอลที่สามารถเล่นดนตรีได้หลากหลายชนิด ทั้งกลองชุด เบส กีตาร์ เปียโน ร้องเพลง แต่งเพลง แต่ดูจะเชี่ยวชาญชำนาญที่สุดเป็นการเล่นเปียโน ที่ฝึกฝนมาสม่ำเสมอผ่านเคล็ดลับการใช้วิธีฟังเพลง จำเสียงเพลงเยอะๆ โดยเฉพาะฟังเพลงยุค 90

ความฝันสูงสุดน้องบอลอยากเป็น ‘ครูสอนดนตรี’ แต่เขามองว่ามันเลือนรางเกินไปเนื่องจากร่างกายอาจไม่เอื้ออำนวยต่ออาชีพนี้ แม้ร่างกายพิการแต่ใจไม่พิการยังเป็นตัวแทนโรงเรียนประกวดแข่งขันดนตรีอยู่ประจำ เคยได้รางวัลที่ 1 รายการปั้นฝัน ดันดารา ประกวดดนตรี

นายอัครชัย เล่าว่า ทางครอบครัวอยากให้บอลเล่นเปียโนตั้งแต่เด็ก ได้พยายามเปิดเพลงให้ฟังอยู่บ่อยๆบอลจึงเริ่มฝึกฝนเล่นดนตรีตั้งแต่ ป.2 เรื่อยมาจนมีความชำนาญตั้งแต่ ม.1 ที่สำคัญมีแรงบันดาลใจการเล่นเปียโนจาก จักรวาล เสาธงยุติธรรม หรือ ‘หนึ่ง จักรวาล’ นักดนตรี โปรดิวเซอร์ดนตรีชื่อดังที่ทำให้ทุกวันนี้อยากเล่นดนตรีต่อไปตลอด

ส่วนเรื่องการเรียน น้องบอลสามารถเรียนได้ปกติเหมือนเพื่อนในห้อง ส่วนตัวน้องชอบวิชาศิลปะ การทำกิจวัตรต่างๆในโรงเรียนจะมีเพื่อนบัดดี้คอยช่วยเหลือทุกอย่าง ส่วนผลการเรียนอยู่ในระดับปานกลางตามประสิทธิเด็กพิเศษ ซึ่งน้องบอลตั้งใจว่าหากมีโอกาสจะเรียนให้จบถึงระดับปริญญาโท

นายอัครชัย เล่าก่อนจบการสนทนาว่า “ถึงแม้สูญเสียดวงตาไป แต่เรายังมีแขนขาเดินทำอะไรได้ ตราบใดยังมีลมหายใจขอให้สู้ต่อไป”

ไม่ต่างจาก น.ส.อภิสรา ขันทองดี หรือ “พลอย” นักเรียนทุนเสมอภาค ของ กสศ. นักเรียนชั้น ม.3/2 โรงเรียนเขาย้อยวิทยา หมู่ 3 ต.เขาย้อย อ.เขาย้อย จ.เพชรบุรี พิการทางสายตา 100 % ตั้งแต่กำเนิด
ปัจจุบันอาศัยอยู่ที่โรงเรียนธรรมิกวิทยา เช่นกัน

ถึงแม้พ่อแม่แยกทางกันตั้งแต่พลอยยังเล็ก ปัจจุบันจึงอาศัยอยู่กับปู่ อ.ปากท่อ จ.ราชบุรี ทุกช่วงปิดเทอมจะเดินทางกลับบ้าน มีคุณปู่คอยดูแลทุกอย่าง เรื่องฐานะครอบครัวค่อนข้างขัดสน และตัวน้องพลอยชอบเก็บตัวอยู่บ้านไม่สุงสิงกับคนแปลกหน้า

แต่มีพรสวรรค์ทางดนตรีเช่นกัน พลอยเล่นเปียโน หลังขอให้เพื่อน (นายอัครชัย สัตย์ซื่อ หรือ “บอล”) ช่วยสอน ตอนนี้เล่นมาได้ประมาณ 2-3 ปี เน้นฟังเพลงจากช่องทาง youtube สิ่งที่น้องพลอยฝันอีกอย่าง ต้องการเล่นกีตาร์ แต่มีอุปสรรคทางดวงตาจึงยังไม่สามารถฝึกฝนได้ดีนัก เวลาก็ฟังเพลงสากลเรียนรู้ภาษาอังกฤษไปด้วย

น.ส.อภิสรา ยังกล่าวว่า เรื่องการเรียนนั้นพลอยชอบวิชาภาษาอังกฤษ ใฝ่ฝันอยากเป็น ‘ครูสอนภาษาอังกฤษ’ ถึงแม้ตาบอดไม่ได้หมายความว่าทำอะไรไม่ได้ ทุกวันพลอยฝึกฝนพูดคุยกับเพื่อนชาวต่างชาติผ่านช่องทาง facebook อนาคตวางเป้าหมายต้องการเรียนจนจบระดับปริญญาโทเช่นกัน ก่อนย้ำว่ามีความสุขที่เราเป็นแบบนี้ โชคดีที่ไม่ได้เกิดเป็นสัตว์ แต่เรายังทำอะไรให้สังคมได้

The post ก้าวข้ามความมืดมิด ด้วยหัวใจที่ไม่สิ้นหวัง first appeared on กสศ..

โรงเรียนตชด.บ้านโป่งลึกนับเป็นอีกโรงเรียนชายขอบที่ตั้งอยู่ไกลจากอ.แก่งกระจาน จ.เพชรบุรี ราว 80 กม. ​แต่ถนนช่วง 30 กม.สุดท้ายก่อนถึงโรงเรียนเป็นทางลูกรังที่หากฝนตกก็จะเป็นหลุมเป็นบ่อ ยากต่อการเดินทาง ยังไม่รวมกับช่วงน้ำท่วมจากฝนในเดือน ต.ค. และ จากเขื่อนในเดือน พ.ย. ที่ต้องปิดการเรียนเป็นสัปดาห์

“เป็นปกติทุกปีที่น้ำจะท่วมในช่วงเวลานี้ นักเรียนก็เดินทางมาโรงเรียนไม่ได้ ครูเองก็มาไม่ได้ รถส่งอาหารที่จะขนขึ้นมาประกอบเลี้ยงให้นักเรียนก็ขึ้นมาไม่ได้ เราก็ต้องปิดช่วงนี้ พอน้ำลดก็กลับมาเรียนกันใหม่” ครูวง พุกาด ครูวิชาการจากโรงเรียน ตชด. บ้านโป่งลึกเริ่มต้นเล่าถึงบรรยากาศโรงเรียน

ปัจจุบันโรงเรียนแห่งนี้มีนักเรียน 200 กว่าคน ครู 13 คน โดยมีนักเรียนที่ได้รับทุนจากโครงการจัดสรรเงินหนุนนักเรียนยากจนพิเศษแบบมีเงื่อนไข หรือทุนนักเรียนเสมอภาค จากกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) จำนวน 115 คน ซึ่งมอบให้เด็กครบทุกคน ส่วนทุนที่ให้กับทางโรงเรียนไปจัดกิจกรรมพัฒนาทักษะชีวิตทักษะอาชีพนั้นขณะนี้ได้นำเงินส่วนหนึ่งมาจัดเป็นโครงการอาหารเช้าให้นักเรียน เพราะส่วนใหญ่นักเรียนจะไม่ได้ทานอาหารเช้ากัน

“นักเรียนเกือบทุกคนผู้ปกครองจะมารับทุนที่โรงเรียน จะมีเพียงแค่เด็กนักเรียนป.2 คนหนึ่งที่ครูต้องเดินเท้าเอาทุนไปมอบให้เพราะเด็กอยู่กับยายที่สายตามองไม่ค่อยเห็นและน้องชาย ป.1 อีกคน ​พ่อเสียชีวิต แม่อยู่นอกพื้นที่ บางวันก็ไม่ได้ไปโรงเรียนเพราะต้องดูแลยาย ซึ่งครอบครัวนี้ครูมาเยี่ยมหลายครั้ง​ ครั้งก่อนเอาข้าวสารปันจากโรงเรียนไปให้ แต่เมื่อได้ทุนก็ทำให้เขามาเรียนมากขึ้นโดยช่วงนี้หมดหน้าฝนก็ทำให้เด็กเดินทางง่ายขึ้นซึ่งปกติจะต้องเดินเท้าอย่างเดียวใช้เวลาประมาณครึ่งชั่วโมง” ครูวงอธิบายก่อนเล่าต่อว่า

ส่วนใหญ่นักเรียนที่​นี่จะเป็นเด็กฐานะยากจนผู้ปกครองมีรายได้น้อย เกือบทั้งหมดทำสวน ทำไร่ ปลูกกล้วย ปลูกมะนาว มีบางคนที่ออกไปทำงานนอกพื้นที่ สภาพบ้านจะเป็นบ้านไม้ไผ่ หลังคามุงหญ้าคา ​การได้ทุนจาก กสศ. ทำให้เด็กที่ต้องหยุดเรียนเพื่อไปทำงานช่วยผู้ปกครองได้กลับมาเรียนหนังสือมากขึ้น โดยมีกลไกอย่างคุณครูที่จะต้องทำหน้าที่คัดกรองลงเยี่ยมบ้านเด็กเพื่อดูสภาพบ้าน ซึ่งส่วนมากต้องเดินเท้านับสิบกิโลเมตร บางครั้งต้องถ่อแพไป เพื่อนำโอกาสทางการศึกษาไปมอบให้กับเด็กๆ

“พูดตรงๆ ก็ลำบาก​ เอาเรื่องอยู่ บ้านเด็กบางคนน้ำท่วมมาโรงเรียนไม่ได้เราก็ต้องถ่อแพไป 10 กว่าหลัง ส่วนที่เหลือต้องเดินเท้าอย่างเดียวกว่าจะเจอเด็กแต่ละคน บางคนอยู่ไกลมากเดินทางออกจากโรงเรียนไปตอนเช้ากลับมาถึงโรงเรียนตอนเที่ยง ถึงจะยากแค่ไหนก็ต้องไปเพราะเป็นโอกาส​ที่จะได้ช่วยเด็ก ​เราก็รู้สึกดีที่เราได้ช่วยเด็กได้ทุน เด็กไม่ได้มาโรงเรียนเพราะช่วยที่บ้านทำงาน แต่ก็มีกลุ่มเกเร ไม่มาโรงเรียนเราก็เอาทุนตรงนี้ไปบอก ถ้าไม่มาเรียนก็ไม่มีสิทธิได้รับทุนเขาก็กลับมาเรียน“ ครูวง เล่าย้อนขณะลงเยี่ยมบ้านเด็ก

สำหรับการลงพื้นที่ครูจะแบ่งกันเป็นบ้าน เช่นครูคนนี้ครอบครัวนี้เพราะแต่ละบ้านก็จะมีนักเรียน อนุบาล ป. 1 ป. 2 ป.3 เพราะจะทำให้ง่ายกว่า ใช้เวลาน้อยกว่า​แบ่งกันเป็นชั้นเรียน​ แต่ปัญหาที่พบช่วงที่ผ่านมาคือ นักเรียนบางคนไม่มีเอกสารบัตรอะไรเลย ทำให้ไม่ได้สิทธิตรงนี้

ครูวงกล่าวเสริมว่า นอกจากเรื่องทุนแล้วทางโรงเรียนยังนำเด็กที่เกเรมากินนอนอยู่ที่โรงเรียนเพื่อให้ใกล้หูใกล้ตาดูแลได้สะดวก มาฝึกอาชีพ ทำงานเสริม ช่วยงานครู เพื่อไม่ให้ไปเกเรเที่ยวยิงนก ตกปลา ลักของคนอื่น ซึ่งตอนนี้มีประมาณ 20 คน ซี่งครูพยายามสอนกำชับเรื่องระเบียบวินัย ไม่ให้ลักขโมย บางคนก็ดีขึ้น บางคนพอปิดเทอมกลับบ้านเปิดเทอมก็ไม่ยอมกลับมาต้องไปตาม บางคนหายไปก่อเรื่องที่อื่น บางรายก็เอาไม่อยู่ล่าสุดเด็กลักรถครูไปขี่ล้มพังหมด เราก็พยายามช่วยเท่าที่เราจะช่วยได้มากที่สุด

The post ครูฮีโร่ ถ่อแพ เดินเท้ากว่าสิบกิโล ​หยิบยื่นโอกาสทางการศึกษาให้เด็ก first appeared on กสศ..

ถ้ามีโอกาสเลือกเกิดได้จะเลือกเกิดแบบไหนกัน เกิดในครอบครัวร่ำรวย ยากจน พอมีพอกิน ฯลฯ หลายคนอาจเลือกเกิดในครอบครัวฐานะร่ำรวยปราศจากความลำบาก แต่นั่นก็แค่ความฝันแค่บทสนทนาในวงอาหาร ช่างแตกต่างกับชีวิตจริงของ นางนุชจรี ทองสุข ในวัย 40 ปี ที่เคยฝันว่าถ้าเลือกเกิดได้ขอเกิดในครอบครัวร่ำรวยไม่ลำบากแบบที่เป็นอยู่ในปัจจุบัน

นุชจรี เป็นคุณ ‘แม่เลี้ยงเดี่ยว’ ดูแลลูกถึง 2 คน คือด.ช.ปกรณ์เกียรติ แก้วจินดา หรือ น้องจิม อายุ 6 ปี นักเรียนชั้น ป.1 โรงเรียนบ้านเนินรัก จ.เพชรบุรี และพี่ชายที่เรียนอยู่อีกโรงเรียน ครอบครัวเผชิญมรสุมลูกแล้วลูกเล่าจนบอบช้ำ ทั้งเรื่องสุขภาพ การเงิน คุณภาพชีวิต ครอบครัว แต่เธอยังไม่ย่อท้อดิ้นร้นตัวเป็นเกลียวทำงานส่งลูกเรียนหนังสือต่อไป

ทุกวันนี้ นุชจรี ไปรับจ้างต้มหมูวันละ 400 ตัวต่อวัน ถึงร่างกายจะซูบผอม ใบหน้าซีดเสียวจากอาการป่วยสมองและผิวหนังติดเชื้อ เนื่องจากก่อนหน้านี้ทำงานรับจ้างเก็บขยะจนถึงขั้นต้องแอดมิดอยู่โรงพยาบาลเกือบเดือนเต็ม นอนจมอยู่กับความเจ็บป่วยทรมานทุกคืน เหมือนโชคยังเข้าข้างนุชจรีมีบัตรประกันสังคมใช้ยื่นแสดงสิทธิรักษาแลกยามากินบรรเทาอาการจนดีขึ้น แบ่งเบาภาระรายจ่ายลงไปได้มากพอสมควร

อาการป่วยเริ่มดีขึ้นตามลำดับ หลังหมอเจ้าของอาการสั่งห้ามทำงานหนักและพักผ่อนให้เพียงพอ ทั้งยังกำชับหนักแน่นห้ามไปรับจ้างเก็บขยะอีกเด็ดขาด ไม่อย่างนั้นอาการอาจกำเริบอย่างรุนแรง นั่นกลับดูเหมือนคำท้าทายให้นุชจรีแหกกฎปฏิบัติตามคำแนะนำนั้น

ถ้าหากเชื่อฟังหมอวันนั้นแล้วอีกสองชีวิตข้างหลังจะอยู่กินอย่างไร ลูกที่เปรียบดั่งแก้วตาดวงใจต้องมาลำบากอดข้าวอดไปโรงเรียนไม่ได้ ในเมื่อความจนมันต้อนครอบครัวจนหลังติดฝาบ้าน คุณแม่เลี้ยงเดี่ยวอย่างเธอจำต้องลุกขึ้นทำหน้าที่เสาหลักดูแลครอบครัวให้ดีที่สุด

ถึงอาการโรคภัยจะยังทรุดๆทรงๆตลอดเวลา ท่าจะสู้ความดื้อด้านของคุณแม่เลี้ยงเดี่ยวคนนี้ไม่ได้เลย ทุกวันยังคงขี่มอเตอร์ไซค์ออกไปรับจ้างต้มหมูที่โรงฆ่าหมูปกติ ทำมานานกว่า 7 ปีแล้ว เฉลี่ยรายได้ต่อเดือนไม่ถึง 3,000 บาท เนื่องจากไม่ได้ไปทำทุกวันบางวันต้องหยุดงานพักร่างกายที่พร้อมแหลกสลายตลอด วันเวลาผ่านไปนุชจรียังทำงานหนักหาเงินมาให้ลูกทั้งสองคนได้ไปโรงเรียนเช่นเดิม

นุชจรี มีเหตุผลสำคัญที่ต้องทำงานหนัก ทั้งฐานะ คุณภาพชีวิต และความคิดที่ว่าตัวเองไม่มีความรู้ ไม่ได้เรียนหนังสือ แม้แต่อ่านออก เขียนได้ ยังไม่เข้าใจ ดังนั้นอย่างน้อยลูกๆต้องได้เรียนหนังสือพาตัวเองไปสู่อนาคตที่ดีกว่าชีวิตของนุชจรีในตอนนี้

ปัจจุบันคุณแม่ของ ด.ช.ปกรณเกียรติ ต้องนำรถจักรยานยนต์คันโปรดไปจำนองไว้ 4,000 บาท ยอมเสียดอกเบี้ยสุดโหดถึงร้อยละ 10 ต่อเดือน นำเงินมาใช้จ่ายในครอบครัวส่งลูกไปโรงเรียน และรักษาตัวเองจากอาการเจ็บป่วยที่ยังคงลุ่ม ๆ ดอน ๆ ไร้วี่แววจะหายในเร็ว

วันนี้ คุณแม่เลี้ยงเดี่ยวยังกรำแดดกรำงานหนักอยู่ซ้ำๆแต่ชีวิตไม่ได้มีอะไรเปลี่ยนไปแม้แต่น้อย เห็นทีคงมีแค่สุขภาพร่างกายที่เสื่อมถอยลงไปตามเวลา สวนทางกับลูกสองกำลังเติบโต และจำเป็นต้องใช้เงินเพื่อศึกษาเล่าเรียน ด้วยความรักจากสายเลือดทำให้คุณแม่เลี้ยงเดี่ยวคนนี้ยังมุ่งมั่นตั้งใจทำทุกอย่างให้ลูกได้เรียนหนังสือ

ปัจจุบัน ด.ช.ปกรณ์เกียรติ กำลังได้รับการคัดกรองให้เป็นนีกเรียนทุนเสมอภาค ของกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา หรือ กสศ. และสามารถช่วยเหลือน้องได้ที่

เลขบัญชี 020161535142 ชื่อบัญชี ด.ช.ปกรณ์เกียรติ แก้วจินดา (เงินสนับสนุนเพื่อการช่วยเหลือพิเศษ) ธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร สาขาเขาย้อย

The post แม่ผู้หนุนเสริม ‘การศึกษา’ลูก ยอมลำบากแลกเงิน first appeared on กสศ..