จากการลงพื้นที่ 4 จังหวัด ได้ตามไปดูเคสต่างๆ ประมาณ 170 เคส พบว่าเปิดเทอมใหม่ ยังมีเด็กไปไม่ถึงโรงเรียน ซึ่งหากไม่มีการช่วยเหลือจาก กสศ.กับอีกหลายๆ หน่วยงาน เด็กเหล่านี้จะหลุดจากระบบการศึกษาทั้งหมด โดยเด็กกลุ่มที่ว่านี้ มีอัตลักษณ์พิเศษที่ครูและผู้บริหารสังเกตและได้พบเหมือนกัน

“อัตลักษณ์ของเด็กยากจนที่มีลักษณะร่วมกัน เราเรียกว่ายากจนเงียบ จนแบบเงียบเชียบ คือเด็กเหล่านี้เขาจะเสียงเบา ถ้าไม่เข้าไปใกล้ๆ ก็จะไม่รู้เลยว่าเขาพูดอะไร เขาจะเงียบ จะไม่ค่อยพูด ถ้าพูดก็พูดน้อย แต่จะสื่อสารด้วยสายตาที่เศร้า เศร้ามากๆ ถ้าเราถามเขาไปไม่เกินสามนาที น้ำตาเขาจะเริ่มคลอเบ้าแล้ว แล้วถ้าถามเอาจริงๆ จังๆ ในที่สุด เขาก็จะร้องไห้”

ศาสตราจารย์ ดร.สมพงษ์ กล่าวว่า เพราะฉะนั้นทุกภาคส่วนต้องร่วมมือกันค้นหาเด็กกลุ่มนี้ให้เจอ เพราะในตัวเด็กแต่ละคน มีข้อมูลหลายๆ เรื่องซึ่งคนที่เกี่ยวข้องจะต้องรับฟัง

“เด็กกลุ่มนี้มีข้อดีคือ เป็นเด็กดี ใฝ่ดีและตั้งใจเรียน มีความกตัญญูกตเวที มีความอุตสาหะ มีความเสียสละ”

อย่างไรก็ตามสิ่งที่ได้ค้นพบเพิ่มเติมคือครอบครัวของเด้กเหล่านี้ล้วนมีปัญหาเรื่องเศรษฐกิจ ทำให้ไม่มีเงินส่งเสียบุตรหลานได้ ยิ่งเมื่อพิจารณาค่าใช้จ่ายทางการศึกษาในช่วงเปิดเทอม โดยค่าใช้จ่ายของนักเรียนในสังกัด กทม. ตกประมาณคนละ 37,257 บาท แต่ถ้าเป็นต่างจังหวัดจะอยู่ที่ประมาณคนละ 17,832 บาท

“เพราะฉะนั้นเด็กกลุ่มนี้ ถ้าไม่ได้รับการช่วยเหลือเรื่องเศรษฐกิจ เรื่องรายได้ โอกาสหลุดจากระบบการศึกษาก็จะมีสูงมาก เพราะจะไปต่อได้ยาก จากข้อมูลเด็ก 170 คน พบว่า 91 คน ไม่เคยได้รับทุนการศึกษาเลย เพราะเขาเป็นคนเงียบ เขาไม่แสดงตน ถ้าครูไม่พินิจ ไม่เจาะลึก ไม่เห็นแววตา ไม่รับรู้ว่าทำไมเขาถึงได้มาโรงเรียนด้วยอารมณ์ที่ปนเศร้าอย่างนี้ เราจะไม่มีทางรู้เลย”

ประเด็นที่ทำให้มีความเสี่ยงสูงที่จะหลุดจากระบบการศึกษา คือเด็กกลุ่มนี้มีปัญหาซับซ้อน มากกว่าหนึ่งปัญหา อาทิ ปัญหาพ่อแม่ผู้ปกครอง มีค่าใช้จ่ายเพิ่มขึ้น แต่มีรายได้ลดลง ไม่สามารถอุปการะลูกหลานได้ พบปัญหานี้สูงถึง 78 เปอร์เซ็นต์ ปัญหาพ่อแม่หย่าร้าง อีกกว่า 50 เปอร์เซ็นต์ ทั้งหมดนี้ส่งผลต่อสุขภาพกายและสุขภาพจิตของตัวเด็กด้วย ปัญหาจึงมีความซับซ้อนทั้งเรื่องเศรษฐกิจและเรื่องครอบครัว

“เด็กยากจนคนหนึ่งถ้าเราเจอมากกว่า 1 ปัญหา เราจะพบเลยว่ามันซับซ้อนมาก ถ้าคุณครูไม่ตามอย่างถึงที่สุด ชนิดที่พูดคุยและเปิดใจได้ เราก็จะเห็นว่าเด็กก็จะค่อยๆ หลุดจากระบบการศึกษาไปแบบเงียบๆ แบบไม่ค่อยมีความหวัง”

แต่จากการลงไปในพื้นที่ ศาสตราจารย์ ดร.สมพงษ์  ได้เจอกับครูและผู้บริหารจำนวนมาก ที่ติดตามเด็กไปจนถึงบ้าน ไปถึงกระต๊อบ ที่พัก เข้าไปถึงในครัว ทำให้ได้ไปรับรู้ข้อเท็จจริง และสามารถดึงเด็กกลับมาได้

“นโยบายพาน้องกลับมาเรียนเป็นโครงการระดับพรีเมี่ยม ที่ช่วยเหลือกันทุกภาคส่วน แต่ในระดับภาคการปฏิบัติ ขอยกย่อง ชมเชยผู้บริหารโรงเรียน ที่เอาจริงเอาจังในการติดตามเด็ก เช่นที่ จ.ราชบุรี เด็กที่หลุดจากระบบการศึกษาไปแล้วหนึ่งปี ได้มีโอกาสกลับมาเรียนอีกครั้ง”

ข้อเท็จจริงอีกเรื่องที่พบคือการอ่านข้อมูลจากเอกสารเพียงอย่างเดียว อาจทำให้ไม่ได้รู้จักตัวเด็กจริง เพราะข้อมูลอาจมีการคลาดเคลื่อนได้ตามสถานการณ์และช่วงเวลาที่เปลี่ยนไป 

“อ่านจากเอกสารบอกว่าเด็กหลายคนวิกฤตอยู่ในขั้นปานกลาง แต่กรณีตัวอย่างจากการลงพื้นที่ จ.ขอนแก่น กลับพบว่าเด็กกำลังมีปัญหาอยู่ในระดับวิกฤตสุดๆ

เช่น พี่น้อง 3 คน แต่นามสกุลต่างกันหมดเลย สืบเนื่องมาจากปัญหาพ่อแม่วัยใส เด็กที่ออกจากโรงเรียนกลางคัน แล้วไปแต่งงาน มีลูก มีครอบครัว

การลงไปดูเรื่องเด็กกลุ่มเสี่ยง จึงต้องได้รับความร่วมมือที่ดีจากผู้บริหารการศึกษาด้วย”

“ผู้บริหารโรงเรียนที่มาร่วมในโครงการพาน้องกลับมาเรียน ผมต้องขอนับถือหัวใจท่านเลยนะ ที่ยังยอมรับเด็กกลางคัน แม้เด็กจะออกไปจากระบบการศึกษาแล้ว นับเป็นคุณูปการทางการศึกษามากๆ สำหรับครู ถือว่าช่วงเวลานี้เป็นการได้แสดงบทบาทที่สำคัญที่สุดของวิชาชีพแล้ว”

“การช่วยเด็กที่หลุดจากระบบการศึกษา วันนี้เสียงของครูได้ดังไปถึงกระทรวงศึกษาธิการแล้ว ว่าต่อไปนี้คนที่ทำงานเกี่ยวกับเด็ก เยาวชน ช่วยให้เด็กได้กลับมามีโอกาส มีชีวิตที่ดี ครูเหล่านี้ต้องได้รับการยกย่อง”

อย่างไรก็ตามการแก้ไขปัญหาเรื่องเด็กหลุดจากระบบการศึกษา เมื่อมีภาคเอกชนมาช่วย จะเห็นการส่งต่อที่ไหลลื่น ทำให้ชีวิตเด็กดีขึ้นมากๆ การทำ CSR ของภาคเอกชนที่เข้ามาช่วยเหลือเด็กยากจน เด็กด้อยโอกาส เด็กหลุดจากระบบการศึกษา ในปีนี้ทำให้ได้เห็นถึงความเปลี่ยนแปลงที่ชัดเจนขึ้น

“การแก้ปัญหาเด็กยากจนพิเศษคนหนึ่ง ไม่ใช่เรื่องทุนอย่างเดียว ยังมีเรื่องอาชีพของพ่อแม่ การแก้ปัญหาเรื่องครอบครัวหย่าร้าง เราจะพบเด็กเรียนช้า เด็กพิการ เด็กที่ซึมเศร้า และอีกเยอะแยะไปหมด ถ้าเราไม่แก้ปัญหาเรื่องสังคม เรื่องครอบครัว เรื่องการมีงานทำ อะไรต่างๆ นี้ ปัญหาทุกสิ่งทุกอย่างก็จะไปลงที่ตัวเด็กหมดเลย”

The post พาน้องกลับมาเรียน นโยบายรัฐบาล งานของทุกฝ่าย ความหวังสุดท้ายฝากไว้ที่ครูและผู้บริหารสถานศึกษา first appeared on กสศ..

ว่าที่ร้อยตรี ธนุ วงษ์จินดา รองเลขาธิการคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน เปิดเผยในเวทีเสวนา “เปิดเทอมใหม่ ยังมีเด็กไปไม่ถึง…โรงเรียน” ซึ่งจัดขึ้นโดยกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษาและกระทรวงศึกษาธิการ ว่าในปีการศึกษา 2563-2564 พบมีเด็กที่หลุดออกจากระบบการศึกษามากถึง 238,000 คน จึงได้ร่วมกับทุกภาคส่วนเดินหน้าติดตามพาน้องกลับมาเรียน ส่งผลให้ปัจจุบันเหลือเพียง 17,000 คนเท่านั้นที่ยังตามกลับเข้ามาไม่ได้ กระทรวงศึกษาธิการได้ตั้งศูนย์ประสานงานตามน้องกลับมาเรียน ติดตามเด็กกลุ่มนี้ให้กลับสู่ระบบการศึกษาอีกครั้ง 

“การตามนักเรียนให้กลับมาถือว่ายากแล้ว แต่ที่สำคัญกว่าคือทำอย่างไรไม่ให้ต้องหลุดออกไปอีกครั้ง เพราะปัญหาของเด็กที่มีความซับซ้อนมากกว่าแค่ 1 เรื่อง จึงมองแต่ตัวเด็กไม่ได้ แต่ต้องมองไปถึงผู้ปกครองด้วย ทั้งเรื่องของปัญหาเศรษฐกิจ ปัญหาสังคม ถ้าจะให้โครงการนี้ประสบความสำเร็จทุกหน่วยงาน ทั้ง กระทรวงมหาดไทย องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น กระทรวงพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ ฯลฯ จะต้องร่วมกันดูแลอย่างเป็นระบบไปจนถึงตัวผู้ปกครอง ซึ่งโรงเรียนเองก็จะเป็นหัวใจหลักในการประสานกับหน่วยงานต่างๆ ในพื้นที่”

ในเวทีเสวนา ยังได้ยกกรณีตัวอย่างกลไกการช่วยเหลือ “น้องนนท์” (นามสมมติ) นักเรียนชั้น ม.1 อายุ 14 ปี ซึ่งเคยเรียนอยู่ในโรงเรียนเอกชนสองภาษา มีผลการเรียนระดับดีมาก จากวิกฤติโควิด-19 ส่งผลให้ครอบครัวเกิดปัญหาความยากจนเฉียบพลัน ไม่มีเงินจ่ายค่าเทอม จึง ทำให้ “น้องนนท์”  ไม่มีสิทธิสอบ ไม่มีสิทธิเข้าเรียน จนในที่สุดต้องหลุดจากระบบไป 1 ปีการศึกษา  เปิดเทอมปีการศึกษา 2565 มาหนึ่งเดือนแล้วยังไม่ได้กลับไปเรียน

นายปิติ ยางกลาง ผู้อำนวยการโรงเรียนไทรน้อย จังหวัดนนทบุรี เปิดเผยถึงแนวทางการแก้ปัญหาและนำ “น้องนนท์” กลับเข้าสู่ระบบการศึกษา ด้วยการใช้ “ไทรน้อยโมเดล” โดยทำงานร่วมกันกับศูนย์ช่วยเหลือเด็กและเยาวชนในภาวะวิกฤติทางการศึกษา กสศ.   ด้วยแนวทางรับเด็กเข้าเรียนทันที  แม้จะเปิดเทอมมาแล้วกว่า 1 เดือน  เพราะเวลาที่ผ่านไปในแต่ละวันที่ยิ่งทำให้เด็กเสียโอกาส ปัญหาที่โรงเรียนเก่าค่อยมาหาทางแก้ไขกันทีหลัง ขอให้เด็กได้กลับมาเรียนก่อน ส่วนค่าใช้จ่ายรายหัว ค่าหนังสือ และอื่นๆ ทางโรงเรียนไม่ได้คำนึงถึงตรงนี้ เพราะสามารถนำไปเฉลี่ยกับเด็กทั้งหมดได้

“ไทรน้อยโมเดล เป็นระบบการดูแลช่วยเหลือเด็กนักเรียนที่มีปัญหา โดยไม่ใช่แค่การพาเด็กกลับเข้าระบบมาแล้วส่งเข้าห้องเรียนแค่นั้น แต่จะมีการสำรวจความพร้อม และความต้องการของเด็กหลังจากหยุดเรียนไป 1 ปี และจัดทำโปรแกรมการฟื้นฟูทุกด้าน โดยความร่วมมือของทุกฝ่ายในโรงเรียน  และมีการประสานนักจิตวิทยาเข้ามาดูแลเพราะการหยุดเรียนไปนานส่งผลกระทบต่อสภาพจิตใจพอสมควร ซึ่งโรงเรียนของเรามีความเชื่อว่าเมื่อเด็กอยากเรียนแล้วเขาก็จะมีพลังบวกในตัวเอง โดยตอนนี้ น้องนนท์ได้กลับมาเข้าเรียนต่อในระดับ ม.2 แล้ว”

ดร.ไกรยส ภัทราวาท ผู้จัดการกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา(กสศ.) เปิดเผยว่า การพาน้องกลับมาโรงเรียนได้ จะได้รับการดูแลและสวัสดิการต่างๆ ที่รออยู่ที่โรงเรียน เช่น ทุนปัจจัยพื้นฐานนักเรียนยากจน ทุนเสมอภาค นมโรงเรียน อาหารกลางวัน  ซึ่งครอบครัวก็ได้รับประโยชน์ตรงนี้ด้วย โรงเรียนจึงเป็นพื้นที่ที่มีความหมายมากกว่าการไปเรียนหนังสือ ดังนั้นการพาเด็กกลับมาได้นับแสนคนจึงถือว่าเป็นคุณูปการต่อตัวเด็ก ครอบครัว และสังคม ซึ่งช่วยลดความเหลื่อมล้ำทางสังคมได้ในระยะยาว   

กสศ. ร่วมกับโรงเรียน 17,432 แห่ง 4 สังกัด (สพฐ. ตชด. อปท. สช.) ซึ่งเป็นโรงเรียนเดิมที่นักเรียนยากจนพิเศษ ช่วงชั้นรอยต่อ เคยศึกษาในภาคเรียนที่ 2 /2564 เพื่อติดตามสถานะการศึกษาต่อของนักเรียน และให้กลับมารับทุนการศึกษาลมหายเพื่อน้องที่โรงเรียน เนื่องจากคุณครูมีประสบการณ์ลงพื้นที่เยี่ยมบ้าน ติดตามนักเรียนกลุ่มดังกล่าวอย่างใกล้ชิด

ศาสตราจารย์ ดร.สมพงษ์ จิตระดับ กรรมการผู้ทรงคุณวุฒิ กสศ. กล่าวว่า หลังเปิดเทอมยังมีเด็กจำนวนมากที่ไปไม่ถึงโรงเรียน หนึ่งในปัญหาที่สำคัญคือปัญหาความยากจนเฉียบพลัน โดยข้อมูลจากการสำรวจพบว่าเด็กนักเรียนใน กทม.ผู้ปกครองจะมีค่าใช้จ่ายช่วงเปิดเทอมประมาณ 37,000 บาทต่อคน  ต่างจังหวัดจะอยู่ที่ 17,800 บาทต่อคน ดังนั้นถ้าเราไม่ช่วยเหลือด้านเศรษฐกิจให้กับผู้ปกครอง โอกาสที่เด็กกลุ่มนี้จะได้ไปต่อก็ยากขึ้น และยังพบว่าเด็กที่มีความเสี่ยงหลุดสูงนั้นจะมีปัญหามากกว่า 1 เรื่องทั้งเศรษฐกิจ ครอบครัว การหย่าร้าง และสุขภาพ โดยตัวอย่างการทำงานในหลายพื้นที่ของโครงการพาน้องกลับมาเรียนในวันนี้ทำให้เห็นว่าสามารถลดความเหลื่อมล้ำได้จริง แต่หลังจากนี้จะต้องมีนโยบายเข้ามาช่วยป้องกันไม่ให้เด็กหลุดซ้ำ เพราะตอนนี้เราดึงกลับมาได้แล้วกว่า 2 แสนคน ต้องหาทางประคับประคองไม่ให้กลุ่มนี้หลุดซ้ำ สิ่งที่ช่วยได้ก็คือเรื่องของทุน การมีงานทำ และการมีครูที่ทำหน้าที่ช่วยเหลือเด็กในภาวะวิกฤติ

“ทุกปัญหาในครอบครัวทั้งปัญหาเศรษฐกิจ การมีงานทำ ปัญหาสังคม ผลกระทบทุกอย่างจะตกไปอยู่ที่ตัวเด็กทั้งหมด ดังนั้นการแก้ปัญหา จึงต้องเข้าไปแก้ปัญหาถึงพ่อแม่ผู้ปกครอง จึงมีความซับซ้อนและเกี่ยวข้องกับทุกภาคส่วนที่ต้องมีการกำหนดเป็นแผนยุทธศาสตร์ร่วมกันในการดูแล และในภาวะแบบนี้ควรจะต้องพลิกมุมมองจากการดูแลเด็กจากเด็กเก่งและดี เป็นดูให้เด็กรอด และต้องบูรณาการการทำงานของ 4 กระทรวงในทุกๆ พื้นที่ โดย กสศ.จะทำหน้าที่ป้องกันให้พ้นวิกฤติ แล้วส่งต่อให้จังหวัดดูแลต่อในระยะยาว”

“โครงการพาน้องกลับมาเรียน” เป็นการทำงานร่วมกันของหน่วยงานภาครัฐ 14 องค์กร และเอกชน เพื่อสร้างกลไกการค้นหาและติดตามเด็กที่ประสบปัญหาความยากจน พิการซ้ำซ้อน ไม่มีค่าเดินทาง ต้องเสียสละให้น้องเรียน ไม่ได้จ่ายค่าเทอม ไม่มีวุฒิไปเรียนต่อ จนทำให้หลุดออกจากระบบการศึกษา ด้วยการร่วมกันพาน้องกลับโรงเรียน  โดยมีบริษัท ปตท. จำกัด(มหาชน) ร่วมสมทบเงินบริจาค 150 ล้านบาท จากโครงการลมหายใจเพื่อน้อง เพื่อช่วยนักเรียนช่วงชั้นรอยรอยต่อที่หลุดนอกระบบ

The post เปิดเทอมใหม่ ยังมีเด็กไปไม่ถึง…โรงเรียน กสศ. ศธ. ปตท. ผนึกกำลังครูทั่วประเทศ ติดตามเด็กยากจนพิเศษชั้นรอยต่อที่เสี่ยงหลุดจากระบบ ปิดช่องว่างพาน้องกลับมาเรียน first appeared on กสศ..