คำว่า ‘ไร้คุณภาพ’ ในที่นี้มีความหมายต่างกันไป บางครั้งหมายถึงปริมาณอาหารที่น้อยเกินอยู่ท้อง บ้างหมายถึงสารอาหารที่ไม่เพียงพอหรือไม่สมดุล เป็นต้นว่าข้าวทัพพีหนึ่งและ ‘เศษผัก-วิญญาณไก่’ รวมถึงมาตรฐานความสะอาดที่ชวนกังขา 

ยังไม่นับการไม่มีอาหารโดยสิ้นเชิง^[1]

มีความพยายามปรับปรุงคุณภาพอาหารกลางวันโรงเรียนไทยครั้งแล้วครั้งเล่า ที่เห็นได้ชัดที่สุดคือการเพิ่มงบประมาณอาหารกลางวัน แต่ปัญหาไม่เคยสิ้นสุด ทั้งการขาดแคลนนักโภชนาการเพื่อดูแลคุณภาพอาหารในโรงเรียน ราคาวัตถุดิบที่เฟ้อขึ้นจนการอัดฉีดไม่มีความหมาย รวมถึงการอุดหนุนค่าอาหารกลางวันถึงชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 ทำให้โรงเรียนที่มีนักเรียนกลุ่มเปราะบางระดับชั้นสูงกว่านั้นต้องกระจายงบประมาณที่กระเบียดกระเสียรอยู่เดิมเพื่อดูแลนักเรียนทุกกลุ่ม^[2]

กล่าวได้ว่าแนวทางแก้ไขปัญหาอาหารกลางวันโรงเรียนไทยมีช่องโหว่ให้อุดมากมาย โดยเฉพาะการขาดการประสานงานระหว่างภาคส่วนต่างๆ ด้วยความตระหนักว่าความอิ่มท้องและโภชนาการที่เหมาะสมของผู้เรียนคือรากฐานหนึ่งของการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ จึงเป็นโจทย์ที่สังคมต้องขบคิดร่วมกัน

เพราะที่สุดแล้ว ผู้รับประโยชน์จากความสำเร็จนี้ก็ไม่ใช่ใครอื่น นอกจากสังคมเอง

คุณค่าของอาหารโรงเรียนที่หลายคนมองข้าม

บทความปริทัศน์ในวารสาร Nutrients ฉบับเดือนมีนาคม ปี 2021 ระบุว่าการเข้าถึงอาหารโรงเรียนที่มีคุณภาพและไร้ค่าใช้จ่ายในทุกช่วงวัยเป็นประโยชน์ต่อผู้เรียน ไม่เพียงผู้เรียนที่ประสบภาวะขาดแคลนอาหารอยู่เดิมเท่านั้น แต่เด็กจากครอบครัวซึ่งมีระดับรายได้สูงกว่าที่รัฐบาลหลายชาติพิจารณาให้เงินสนับสนุนเล็กน้อยก็ได้รับประโยชน์เช่นกัน อาหารโรงเรียนฟรีทำให้เด็กสองกลุ่มนี้มีมื้อที่ ‘อิ่มท้อง’ มากขึ้น ตลอดจนมีภาวะโภชนาการดีกว่าการพึ่งพาอาหารจากผู้ปกครองเป็นหลัก นอกจากนี้ การเข้าถึงอาหารโรงเรียนยังสัมพันธ์กับการมีส่วนร่วมในชั้นเรียนและความสามารถในการจดจ่อกับบทเรียนที่สูงขึ้น ซึ่งมาจากท้องที่ไม่หิวโหย และการไม่ต้องพะวงถึงอาหาร

โครงการอาหารโลก (World Food Programme – WFP) ขององค์การสหประชาชาติระบุอีกด้วยว่าอาหารกลางวันโรงเรียนในหลายพื้นที่ส่งเสริมความเท่าเทียมทางเพศได้ โดยเฉพาะพื้นที่ที่เด็กหญิงต้องแต่งงานก่อนวัยอันควรหรือไม่ได้รับโอกาสทางการศึกษา เพราะการมีอาหารฟรีที่โรงเรียนทำให้ผู้ปกครองจำนวนมากขึ้นเลือกส่งเด็กหญิงเหล่านี้ไปโรงเรียนแทนที่จะเร่งให้หาเลี้ยงครอบครัว ยิ่งกว่านั้น การเปิดโอกาสให้ชุมชนรอบโรงเรียนหรือนักเรียนเองมีส่วนร่วมจัดหาอาหารยังเป็นการสร้างอาชีพ เพิ่มรายได้ให้ครอบครัวผู้มีรายได้น้อยในท้องถิ่น และลดปริมาณรอยเท้าคาร์บอน (carbon footprint) จากการขนส่งวัตถุดิบเพื่อปรุงอาหาร^[3]

ทว่าผลลัพธ์ที่หลายคนไม่คาดคิดของการมีอาหารกลางวันรับประทานที่โรงเรียนคือ ค่าดัชนีมวลกายที่เป็นปกติ

เหตุที่ไม่มีใครคาดคิดนี้ เพราะเดิมการศึกษาในหลายประเทศพบว่าเด็กๆ เริ่มมีค่าดัชนีมวลกายสูงขึ้นเมื่อเข้าโรงเรียน และหลายคนเป็นโรคอ้วนเมื่อสิ้นสุดวัยประถมศึกษา คือเมื่อมีอายุราว 11-12 ปี โดยเฉพาะในสหรัฐอเมริกาและสหราชอาณาจักร รวมถึงประเทศไทย!^[4]

แต่งานวิจัยของสองนักวิชาการจากมหาวิทยาลัยเอสเซกซ์ระบุว่า ค่าดัชนีมวลกายที่สูงขึ้นนั้น มีที่มาจากอาหารกลางวันโรงเรียนที่ไม่มีคุณภาพ สารอาหารไม่ครบถ้วนหรือไม่สมดุลต่างหาก รวมถึงการที่เด็กหลายคนยังต้องนำอาหารกลางวันจากบ้านมารับประทานเอง หรือกระทั่งซื้อเองในร้านสะดวกซื้อใกล้โรงเรียน เพราะครอบครัวมีระดับรายได้สูงเกินเกณฑ์ที่จะได้รับอาหารกลางวันฟรี

อาหารกลางวันที่เด็กๆ รับประทานจึงอาจมีปริมาณแคลอรีเฉลี่ยสูงถึง 624 แคลอรี และสองในสามของปริมาณอาหารยังเป็นอาหารแคลอรีสูงที่มีคุณค่าทางโภชนาการต่ำ เช่น น้ำอัดลม ขนมกรุบกรอบ ช็อกโกแลต ฯลฯ

สองนักวิจัยทดลองให้นักเรียนทุกคนในโรงเรียนประถมศึกษา อายุระหว่าง 4-7 ปีในสหราชอาณาจักรได้รับประทานอาหารกลางวันที่โรงเรียนจัดหาให้ โดยอาหารกลางวันเหล่านี้จะมีแคลอรีไม่เกิน 530 แคลอรี ตลอดจนมีอาหารหมุนเวียนหลากหลาย และมีนักโภชนาการตรวจสอบ พบว่าเมื่อสิ้นสุดปีการศึกษา การทดลองดังกล่าวลดโอกาสที่เด็กๆ จะเป็นโรคอ้วนได้ถึงร้อยละ 7 ซึ่งเบอร์จิตตา แรบ (Birgitta Rabe) หนึ่งในผู้วิจัยยืนยันว่า แม้จะเป็นการเปลี่ยนแปลงเพียงเล็กน้อย “ก็ได้ผลอย่างรวดเร็วและมีประสิทธิภาพมากกว่าวิธีอื่นๆ ที่โรงเรียนส่วนใหญ่ใช้อยู่เดิม ทั้งการกำหนดให้นักเรียนวิ่งเป็นระยะทางหนึ่งไมล์ต่อวัน หรือการสร้างความเข้าใจเกี่ยวกับโภชนาการที่ดีในชั้นเรียน”^[5]

หลายคนรู้แล้วว่าอาหารกลางวันโรงเรียนที่ไร้ค่าใช้จ่ายมีประโยชน์ในการลดความเหลื่อมล้ำระหว่างครอบครัวที่มีรายได้แตกต่างกัน แต่เห็นได้ชัดว่าผลลัพธ์ของการมีอาหาร ‘คุณภาพดี’ จากความร่วมมือของผู้ใหญ่ใจดีทุกภาคส่วน และการบริหารจัดการอย่างมีประสิทธิภาพไม่ได้มีเพียงผลลัพธ์ระยะสั้นอย่างผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนที่สูงขึ้นและภาระค่าใช้จ่ายที่ลดลงเท่านั้น ทว่ารวมถึงผลลัพธ์ระยะยาวอย่างการมีสุขภาพกายที่ดีซึ่งจะเป็นผลดีต่อสุขภาพจิตต่อไป

เท่ากับที่เป็นการลดภาระของระบบสาธารณสุข และสร้างประชากรวัยทำงานที่แข็งแรงในอนาคต

นโยบายอาหารโรงเรียนในฝัน … สู่การปฏิบัติจริง

แม้การจัดหาอาหารกลางวันที่มีคุณภาพและไร้ค่าใช้จ่ายให้นักเรียนถ้วนหน้าจะเย้ายวนใจเพียงใด ปัจจุบันกลับมีเพียงไม่กี่ประเทศเท่านั้นที่นักเรียน ‘ทุกคน’ เข้าถึงอาหารฟรีจนสำเร็จการศึกษาภาคบังคับโดยไม่มีเงื่อนไขเกี่ยวกับระดับรายได้ของผู้ปกครอง เช่น อินเดีย (ถึงอายุ 13-14 ปี) บราซิล สวีเดน ฟินแลนด์ (ถึงอายุ 17-19 ปี) ฯลฯ ขณะที่อาหารกลางวันโรงเรียนในบางประเทศอย่างฝรั่งเศสหรือญี่ปุ่นมีราคาต่ำด้วยการอุดหนุนค่าใช้จ่ายของรัฐบาล และประเทศร่ำรวยหลายประเทศ อาทิ สหราชอาณาจักร จัดหาอาหารโรงเรียนให้เฉพาะเด็กจากครอบครัวยากจน

คำตอบของความแตกต่างนี้ไม่ตายตัว ทั้งระบบเศรษฐกิจ บริบททางการเมือง รวมถึงอีกประเด็นหนึ่งที่ไม่อาจมองข้าม คือ อัตลักษณ์ทางวัฒนธรรม

ฟินแลนด์ที่ปัจจุบันเป็น ‘ยักษ์ใหญ่แห่งวงการศึกษา’ ด้วยผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนสูงลิ่วและความพึงพอใจในอาชีพของครูที่หลายประเทศพยายามถอดแบบนั้นไม่เพียงมีอาหารกลางวันฟรีสำหรับนักเรียน แต่ยังมีของว่างที่ดีต่อสุขภาพสำหรับเด็กที่เข้าร่วมกิจกรรมนอกเวลาเรียนรวมถึงนักเรียนในชมรมต่างๆ ด้วย

หลักสูตรแกนกลางการศึกษาแห่งฟินแลนด์ที่ครูทั่วประเทศมีส่วนร่วมในการออกแบบระบุชัดเจนว่า นักเรียนทุกคนต้องได้รับอาหารกลางวันโรงเรียนที่ไม่มีค่าใช้จ่าย โดยอาหารนั้นต้องมีโภชนาการที่สมดุล ผ่านการดูแลอย่างเหมาะสม และการบริหารจัดการอย่างมีประสิทธิภาพ ด้วยความร่วมมือระหว่างโรงเรียนและผู้เชี่ยวชาญด้านโภชนาการ

หากเด็กมีความต้องการพิเศษด้านสุขภาพ อาทิ แพ้อาหารบางประเภท ผู้ปกครองของเด็กจะมีส่วนร่วมในการออกแบบมื้ออาหารในโรงเรียน ทั้งนี้ เด็กๆ ในโรงเรียนจะได้รับโอกาสร่วมปรับปรุงมื้ออาหารและดูแลการจัดหาอาหารกลางวัน เพื่อส่งเสริมการทำงานร่วมกับผู้อื่น และบ่มเพาะสายสัมพันธ์กับชุมชน

เว็บไซต์ของหน่วยงานที่รับผิดชอบระบุอีกด้วยว่า มาตรฐานอาหารกลางวันที่ ‘ดี’ ในฟินแลนด์นั้น ประกอบด้วยอาหารหลักปรุงสดใหม่ โดยอาจมีส่วนผสมหลักเป็นปลา เนื้อสัตว์ หรือถั่วและต้นอ่อนของพืชหากนักเรียนรับประทานอาหารมังสวิรัติ ทั้งนี้ต้องมีผักเคียง ขนมปัง นมขาดมันเนยหรือพร่องมันเนย และน้ำดื่ม ขณะที่อาหารว่างส่วนใหญ่ที่โรงเรียนจัดหาให้ รวมถึงอาหารว่างในตู้จำหน่ายสินค้าอัตโนมัติไม่ควรเป็นน้ำอัดลมและขนมหวาน^[6]

นอกจากระบบการศึกษาที่ก้าวหน้า ฟินแลนด์ยังมีชื่อเสียงในฐานะรัฐสวัสดิการที่เข้มแข็ง มีโครงข่ายการคุ้มครองทางสังคม (safety net) รองรับประชากรทุกกลุ่มรายได้ ไม่ว่าจะเป็นระบบบริการสุขภาพไร้ค่าใช้จ่าย เงินสนับสนุนสำหรับเด็กแรกเกิด หรือระยะเวลาลาคลอดและดูแลเด็กอ่อนที่เต็มเม็ดเต็มหน่วย

ด้วยแนวทางการจัดเก็บภาษีและจัดสรรงบประมาณเช่นนี้ จึงไม่แปลกที่จะมีมื้อกลางวันฟรีในทุกโรงเรียน กระนั้น การคงความสามารถในการอุดหนุนประชากรทุกกลุ่มได้อย่างต่อเนื่องของฟินแลนด์ก็ยังชวนถอดรหัส และกุญแจสำคัญอาจเป็นการทำให้การเกื้อกูลกันระหว่างภาคส่วนต่างๆ หยั่งรากลึกเป็น ‘วัฒนธรรม’ ไม่ใช่เพียงข้อบังคับ ซึ่งเป็นความแตกต่างระหว่างฟินแลนด์และชาติร่ำรวยอื่นๆ ในยุโรปที่มองข้ามไม่ได้

ปี 2021 ปาสิ ซอห์ลเบิร์ก (Pasi Sahlberg) นักการศึกษาชื่อดังชาวฟินแลนด์ ร่วมกับทิโมธี ดี. วอล์กเกอร์ (Timothy D. Walker) เปิดตัวหนังสือ In Teachers We Trust: The Finnish Way to World-Classกล่าวถึง ‘วัฒนธรรมความไว้เนื้อเชื่อใจ’ ที่โรงเรียนต่างๆ ในฟินแลนด์ถ่ายทอดสู่เยาวชนผ่านการแสดงออกซึ่งความเชื่อมั่นในศักยภาพและวิจารณญาณของกันและกัน การไม่ด่วนตัดสินและคาดโทษ ตลอดจนมีท่าทีพร้อมให้ความช่วยเหลืออย่างเข้าอกเข้าใจเสมอ^[7]

การแสดงออกที่ว่าแทรกซึมอยู่ในหลากหลายแนวปฏิบัติ ไม่ว่าจะในการให้อิสระครูเพื่อริเริ่มปฏิบัติงานอย่างสร้างสรรค์ มีส่วนร่วมในการออกแบบแบบเรียนและหลักสูตรการศึกษา ไม่ถูก ‘หน่วยเหนือ’ จับผิดหรือรัดรึง การไม่เน้นลงโทษนักเรียนที่มีพฤติกรรมไม่พึงประสงค์ แต่เน้นสร้างความเข้าใจและปรับพฤติกรรมผ่านข้อตกลงร่วมกัน การปฏิบัติต่อความต้องการที่หลากหลายของผู้เรียน ทั้งความชอบ ความถนัด ข้อจำกัด และอุปนิสัยอย่างเท่าเทียม รวมถึงความโปร่งใสของข้อมูลเกี่ยวกับการศึกษาที่ผู้ปกครองในชุมชนเข้าถึงได้ง่าย

นอกจากความไว้เนื้อเชื่อใจนี้จะเป็นกุญแจสู่การมีระบบการศึกษาที่ยืดหยุ่นและก้าวหน้า วัฒนธรรมดังกล่าวยังสร้างความรู้สึกปลอดภัยและเป็นส่วนหนึ่งของชุมชนให้เด็กๆ ซึ่งต่อมาจะขยับขยายเป็นความผูกพันและไว้เนื้อเชื่อใจในสังคมฟินแลนด์ด้วย

ในที่สุด การเห็นคุณค่าของความรู้สึกปลอดภัย การให้และได้รับโอกาส รวมถึงสายสัมพันธ์ในชุมชนนี้เองที่เป็นรากฐานของรัฐสวัสดิการที่มั่นคง

นอกจากนี้ ในบทสัมภาษณ์หนึ่งของอิโลนา เลมุ (Ilona Leimu) คุณครูชาวฟินแลนด์ เกี่ยวกับวัฒนธรรมดังกล่าว เธอยังย้ำว่านอกจากความไว้เนื้อเชื่อใจจะสร้างรัฐสวัสดิการแล้ว ความรู้สึกว่า ‘ไม่ต้องประชันขันแข่งกับใคร’ ที่รัฐสวัสดิการมอบให้ ยังทำให้วัฒนธรรมนี้ยิ่งทรงพลัง

สำหรับเลมุ สวัสดิการรัฐในฟินแลนด์นั้น “อาจไม่ดีพร้อม แต่ก็ทำให้เราเบาใจได้ว่าถ้ามีอะไรเลวร้ายเกิดขึ้น จะมีคนดูแลเรา ฉันชอบนะที่ฟินแลนด์ไม่ใช่สังคมอุดมการแข่งขัน”

เธอยังยกตัวอย่างด้วยว่า การที่บุคลากรในโรงเรียนซึ่งรู้จักเด็กๆ ในโรงเรียนและชุมชนดีได้รับอิสระในการจัดการอาหารกลางวันด้วยความมุ่งมั่นช่วยเหลือเด็กๆ ที่มาจากครอบครัวต่างฐานะกันนั้นให้ผลลัพธ์อย่างไร

“ครั้งหนึ่งฉันเห็นเด็กคนหนึ่งได้พายสามชิ้น ขณะที่เพื่อนๆ ได้ชิ้นเดียว จึงรีบถามครูของเขาว่าเกิดอะไรขึ้น เธอตอบว่าเพราะเธอรู้ว่าเขาต้องหิวที่บ้านอย่างไรล่ะ จากนั้น แผนกครัวจึงตั้งใจทำอาหารที่ดีเป็นพิเศษในวันจันทร์และวันศุกร์ เพราะเด็กหลายคนไม่ได้กินดีอยู่ดีนัก”

เธอเสริมว่า “ฉันดีใจที่ระบบการศึกษาของเราใส่ใจเรื่องนี้ คุณเห็นไหมว่าการดูแลกันและกันฝังอยู่ในระบบนี้อย่างไร สำหรับครอบครัวที่ไม่มีเงินซื้ออาหารที่ดีต่อสุขภาพ สิ่งนี้สร้างความเปลี่ยนแปลงใหญ่หลวง ถึงไม่ร่ำรวยก็จะไม่เดือดร้อน มันทำให้เด็กๆ รู้สึกว่า ‘เฮ้ พวกเขาพยายามดูแลเรานะ เราเชื่อใจพวกเขาได้’ มันอาจเป็นจุดเล็กๆ แต่เกี่ยวพันกับวัฒนธรรมนี้ทั้งหมด”

แต่แน่นอนว่าการสร้างความเปลี่ยนแปลงทางวัฒนธรรมเช่นนี้ย่อมไม่ง่ายดาย และจะเรียกร้องแรงกายแรงใจจากทุกภาคส่วน ทั้งการพัฒนาประสิทธิภาพขององค์กรต่างๆ อย่างเป็นระบบ ตลอดจนการสร้างเสริมสายสัมพันธ์ระหว่างผู้คนในชุมชนด้วยความสม่ำเสมอ

กระนั้น การส่งเสริมการประสานงานระหว่างหน่วยงานต่างๆ เพื่อออกแบบนโยบายและจัดสรรงบประมาณอย่างรอบคอบ รวมถึงการเปิดโอกาสให้หน่วยเล็กๆ ในสังคมอย่างโรงเรียน นักเรียน และชุมชน มีส่วนร่วมในการจัดหาและปรับปรุงคุณภาพอาหารกลางวันก็ยังเป็นจุดเริ่มต้นที่ดี และอาจยับยั้งปัญหาที่พบในหลายประเทศซึ่งพยายามผลักดันให้มีอาหารกลางวันฟรีในโรงเรียนได้ ไม่ว่าจะเป็นการขาดแคลนงบประมาณ การทุจริตในการบริหารจัดการ และปัญหา ‘ขยะอาหาร’ ซึ่งนับวันจะเป็นประเด็นที่ทั่วโลกให้ความสำคัญ

ขยะอาหารจากอาหารกลางวันโรงเรียนถ้วนหน้านั้นมาจากการเลือกรับประทานอาหารบางชนิดและความต้องการที่แตกต่างกันไปในเด็กแต่ละคน รวมถึงความรู้สึกว่าตนไม่มีส่วนตัดสินใจเกี่ยวกับอาหารโรงเรียน ทั้งนี้ยังมีปัญหาการสร้างแผลใจให้เด็กบางกลุ่มที่เห็นว่าเพื่อนๆ มีทางเลือกในการรับประทานอาหารมากกว่า โดยเฉพาะวัยรุ่นในโรงเรียนที่มีผู้เรียนจากครอบครัวต่างฐานะกันมากๆ ผู้ดูแลการจัดหาอาหารในโรงเรียนจึงต้องใส่ใจการแสดงท่าทีของตนไม่ให้เป็นการตอกย้ำช่องว่างระหว่างเด็กต่างกลุ่ม ซึ่งอาจนำไปสู่การทิ้งอาหาร หรือกระทั่งการข่มเหงรังแกกันในโรงเรียนได้^[8]

นอกจากนี้ บทความ Children who get free school meals in England earn less as adults, study finds ใน The Guardian ยังระบุว่าความอิ่มท้องของเด็กๆ วัยเรียนเป็นเพียงบันไดขั้นแรกสู่ความเท่าเทียมทางสังคมเท่านั้น เพราะเมื่อสำเร็จการศึกษาขั้นพื้นฐานและเข้าสู่วัยทำงานจนมีอายุ 30 ปี เด็กๆ ที่เดิมได้รับอุดหนุนอาหารกลางวันโรงเรียนเพราะครอบครัวมีรายได้น้อยประสบความสำเร็จในชีวิตน้อยกว่าเด็กร่ำรวยในโรงเรียนเอกชนที่ไม่ได้รับการสนับสนุนรูปแบบเดียวกันมาก โดยเด็กกลุ่มแรกมีรายได้เฉลี่ยปีละ 17,000 ปอนด์ ขณะที่เด็กกลุ่มหลังมีรายได้เฉลี่ยปีละ 71,000 ปอนด์ขึ้นไป ทั้งยังมีอัตราการเข้ามหาวิทยาลัยสูงกว่าด้วย

ยิ่งเห็นได้ชัดว่าความร่วมมือระหว่างภาคส่วนต่างๆ เพื่อพัฒนาคุณภาพชีวิตของคนทุกกลุ่มเป็นโจทย์ใหญ่ที่สังคมต้องร่วมกันขบคิดในระยะยาว และคงยากจะแก้ไขได้ตลอดรอดฝั่ง หากสมการแรกอย่างการมีปัจจัยสี่ที่มีคุณภาพในวัยเริ่มต้นชีวิตยังลุ่มๆ ดอนๆ

เพราะหากวันหนึ่งๆ ของหลายคนเริ่มต้นที่อาหารมื้อแรก ความอิ่มท้องในวัยเรียนก็เป็นบันไดขั้นที่หนึ่งสู่ความพร้อมพัฒนาตนเองและสังคมในอนาคตเช่นกัน

ผลงานชิ้นนี้เป็นส่วนหนึ่งของความร่วมมือระหว่าง กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) และ The101.world

The post ข้าวหนึ่งคำสะเทือนถึงดวงดาว: เมื่อ ‘อาหารกลางวันโรงเรียน’ เป็นมากกว่าเพียงความอิ่มท้อง first appeared on กสศ..

นิตยสารไทม์ (TIME) รายงานว่า ความร่วมมือดังกล่าวมีขึ้น โดยมีเป้าหมายเพื่อเร่งฟื้นฟูโครงการอาหารกลางวันของโรงเรียนที่มีอยู่เดิม แต่ต้องหยุดชะงักไปนานกว่า 1 ปี เพราะวิกฤตการระบาดของโควิด-19 ซึ่งในขณะนั้นมีนักเรียนในระดับชั้นประถมศึกษาได้รับหรือต้องพึ่งพาอาหารกลางวันของโรงเรียนทั่วโลกอยู่ที่ราว 388 ล้านคน

นอกจากนี้ยังเป็นไปเพื่อผลักดันให้เยาวชนด้อยโอกาสและเด็กกลุ่มเสี่ยงอีกราว 73 ล้านคน ซึ่งไม่เคยได้มีโอกาสเข้าร่วมโครงการอาหารกลางวันก่อนหน้าการระบาดของโควิด-19 ได้เข้าร่วมรับประทานอาหารที่โรงเรียนในครั้งนี้ด้วย

รายงานระบุว่า โครงการดังกล่าวมีชื่อเรียกว่า School Meals Coalition หรือ “ความร่วมมือเพื่อมื้ออาหารโรงเรียน” โดยมีประเทศฝรั่งเศสและฟินแลนด์เป็นแกนนำหลัก และเพิ่งจะเปิดตัวโครงการอย่างเป็นทางการที่สำนักงานใหญ่ของยูเอ็นเมื่อช่วงกลางเดือนพฤศจิกายนที่ผ่านมา

สำหรับการเปิดตัวในครั้งนี้ ทางเครือข่ายยังได้เปิดเผยเป้าหมายระยะยาวของโครงการ คือการสร้างหลักประกันเพื่อรับรองว่าเด็กทุกคนที่จำเป็นต้องได้รับความช่วยเหลือทั่วโลก จะได้รับมื้ออาหารเปี่ยมโภชนาการและเต็มไปด้วยคุณค่าทางสารอาหารที่โรงเรียนภายในปี 2030

ยุกกะ สโลวารา (Jukka Salovaara) ผู้แทนพิเศษของฟินแลนด์ประจำสหประชาชาติระบุว่า โครงการมื้ออาหารที่โรงเรียน หรือ School meals นี้เป็น เครื่องมือที่ช่วยรักษาความเท่าเทียมทางสังคม และอาหารที่ดีมีประโยชน์สามารถสร้างเครือข่ายความมั่นคงปลอดภัยทางสังคมภายในชุมชนได้

ผู้แทนพิเศษของฟินแลนด์ประจำสหประชาชาติกล่าวอีกว่า ความร่วมมือดังกล่าวมีการริเริ่มเมื่อเดือนกันยายนที่ผ่านมา และได้รับแรงสนับสนุนที่ดีจากทุกฝ่าย อย่างไรก็ตาม ด้วยเป้าหมายของความร่วมมือที่ต้องการเข้าถึงเด็กทุกคนให้ได้ภายในปี 2030 ดังนั้นจึงจำเป็นจะต้องได้รับความช่วยเหลือสนับสนุนจากสังคมโลกในวงกว้างอีกมาก

ด้านโอลิเวียร์ ริชาร์ด (Olivier Richard) ผู้เชี่ยวชาญด้านพันธกิจเพื่อการพัฒนาของฝรั่งเศสกล่าวกับบรรดาผู้สื่อข่าวว่า มื้ออาหารโรงเรียนเป็นสิ่งที่มีความสำคัญอย่างมากต่อการช่วยฟื้นฟูสังคมที่ได้รับผลกระทบจากการระบาดของโควิด-19 เหตุผลเพราะมื้ออาหารโรงเรียนเป็นปัจจัยสำคัญที่ช่วยให้เด็กๆ ได้ไปโรงเรียน นอกเหนือไปจากการช่วยยกระดับโภชนาการ สุขภาพ และพัฒนาการทางการศึกษาของเด็กแต่ละคน

นอกจากนี้ริชาร์ดยังยอมรับว่าความร่วมมือของกลุ่มเครือข่ายพันธมิตรอาจไม่ได้รับการสนับสนุนจากทุกประเทศ ดังนั้นจึงเป็นสาเหตุสำคัญที่จำเป็นต้องให้หน่วยงานของสหประชาชาติที่มีการดำเนินงานและภาคีเครือข่ายทั่วโลกเข้าร่วมผลักดันโครงการดังกล่าว

ทั้งนี้ ในแถลงการณ์ร่วมของการเปิดตัวโครงการ หน่วยงาน 5 แห่งในสังกัดสหประชาชาติได้แสดงจุดยืนสนับสนุนความรณรงค์เคลื่อนไหวของกลุ่มพันธมิตรเพื่อมื้ออาหารโรงเรียน โดยระบุชัดเจนว่า โครงการด้านสุขภาพและโภชนาการของโรงเรียนสนับสนุนการเติบโตและการพัฒนาของเด็กนักเรียนและวัยรุ่น อีกทั้งยังสามารถช่วยต่อสู้กับความยากจน ความหิวโหย และภาวะทุพโภชนาการของเด็กได้ในทุกรูปแบบ

โดย 5 หน่วยหลักของยูเอ็นที่เข้าร่วมเคลื่อนไหวครั้งนี้ประกอบด้วยองค์การอาหารและการเกษตรแห่งสหประชาชาติ (Food and Agriculture Organization – FAO), องค์การการศึกษา วิทยาศาสตร์และวัฒนธรรมแห่งสหประชาชาติ (U.N. Educational, Scientific and Cultural Organization – UNESCO), กองทุนเพื่อเด็กแห่งสหประชาชาติ (U.N. Children’s Fund), โครงการอาหารโลก (World Food Program – WFP) และองค์การอนามัยโลก (World Health Organization – WHO)

“โครงการพันธมิตรเครือข่ายมื้ออาหารโรงเรียนดึงดูดเด็กๆ ให้มาโรงเรียน และมีส่วนในการสนับสนุนการเรียนรู้ของเด็ก รวมถึงสุขภาพและความเป็นอยู่ที่ดีในระยะยาว” เนื้อความตอนหนึ่งในแถลงการณ์ที่ลงนามด้วยภาคีเครือข่ายของรัฐบาลและหน่วยงานของยูเอ็นระบุ

ตามรายงานของกลุ่มเครือข่ายพันธมิตร จำนวนนักเรียน 388 ล้านคนที่ได้รับอาหารกลางวันที่โรงเรียนก่อนเกิดวิกฤตโควิด-19 ระบาด คิดเป็นสัดส่วนเท่ากับเด็กนักเรียนชั้นประถมศึกษาทุกๆ สองคนทั่วโลก

คาร์เมน เบอร์บาโน (Carmen Burbano) ผู้อำนวยการโครงการอาหารโลก (World Food Program – WFP) ที่มุ่งจัดการแก้ปัญหาขาดแคลนอาหารโดยใช้โรงเรียนเป็นฐาน กล่าวกับผู้สื่อข่าวว่าภายในเดือนพฤษภาคม 2020 มีเด็ก 370 ล้านคนทั่วโลกสูญเสียการเข้าถึงอาหารเนื่องจากโรงเรียนปิดตัวลง ทำให้โดยพื้นฐานแล้ว โควิด-19 ทำให้โครงการมื้ออาหารที่โรงเรียนที่ทำมาทั้งหมดนี้พังทลายลง

“ปัจจุบัน ข้อมูลล่าสุดของเราคือ เด็ก 238 ล้านคนได้กลับมาเข้าถึงโปรแกรมเหล่านี้อีกครั้ง แต่เราประเมินได้ว่ายังมีเด็กอีก 150 ล้านคนที่ไม่สามารถเข้าถึงโปรแกรมเหล่านั้นได้ในขณะนี้ สาเหตุหลักมาจากโรงเรียนต่างๆ ยังคงปิดให้บริการในพื้นที่ส่วนใหญ่ของโลก”

เบอร์บาโนกล่าวอีกว่า ตัวเลขเด็ก 73 ล้านคนที่ไม่ได้รับอาหารก่อนเกิดการระบาดใหญ่นั้นอยู่ใน 60 ประเทศที่มีรายได้ต่ำและรายได้ปานกลางค่อนไปทางต่ำ ซึ่งอาศัยอยู่ในสถานะยากจนขั้นรุนแรงและ 80% ของคนกลุ่มนี้อยู่ในแอฟริกา

ทั้งนี้ ก่อนเกิดวิกฤตโควิด-19 รัฐบาลต่างๆ ใช้เงินงบประมาณระหว่าง 4-5 หมื่นล้านเหรียญสหรัฐต่อปีจากงบประมาณประเทศสำหรับโครงการอาหารกลางวันที่โรงเรียน ดังนั้นเป้าหมายแรกของกลุ่มเครือข่ายพันธมิตรคือการเรียกร้องให้ผู้นำฟื้นฟูสิ่งที่เคยทำก่อนเกิดการระบาดครั้งใหญ่ เบอร์บาโนกล่าวย้ำ

โดยผู้อำนวยการโครงการอาหารโลกรายนี้คาดว่าน่าจะต้องใช้เงินงบประมาณราว 4,700 ล้านเหรียญสหรัฐเพื่อให้โครงการมื้ออาหารโรงเรียนสามารถเข้าถึงเด็ก 73 ล้านคน ที่ตกหล่นจากการดำเนินการของโครงการในช่วงก่อนเกิดโควิด-19 ระบาดได้

ยิ่งไปกว่านั้น เบอร์บาโนยังประเมินอีกว่า ในตัวเลขงบประมาณดังกล่าว ราว 3,000 ล้านเหรียญสหรัฐจะมาจากงบประมาณในประเทศ และอีก 1,700 ล้านเหรียญสหรัฐจะมาจากผู้บริจาคเพื่อช่วยเหลือประเทศที่เปราะบางมากในบางพื้นที่ของแอฟริกา รวมถึงในประเทศที่ยังมีสงครามความขัดแย้งอย่างอัฟกานิสถาน เยเมน ซีเรีย และประเทศอื่นๆ ที่ไม่สามารถจ่ายโครงการอาหารกลางวันที่โรงเรียนได้ในขณะนี้

รายงานระบุว่า ขณะนี้ทางเครือข่ายพันธมิตรกำลังร่วมมือกับยูเอ็นเร่งระดมเงินทุนให้ได้ 1,700 ล้านเหรียญสหรัฐ รวมถึงระดมเงินทุนอีกเพิ่มเติมเพื่อให้บรรลุเป้าหมายในปี 2030

ที่มา : A Coalition Has Been Launched to Provide School Lunches to Hundreds of Millions of Needy Children Worldwide

The post UN สร้างเครือข่ายพันธมิตรอาหารโรงเรียน จัดหาส่งมอบมื้อกลางวันให้เด็กยากจนทั่วโลก first appeared on กสศ..