เสียงสะท้อนจาก อัญชลี วานิช เทพบุตร นายกสมาคมสตรีสร้างสรรค์สังคมไทย และอดีตสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจังหวัดภูเก็ต ผ่านเวทีนโยบาย ‘โควิด 19 : ความท้าทายใหม่กับการพัฒนาทักษะและความพร้อมให้แก่ประชากรวัยแรงงานของไทย’ เมื่อวันที่ 31 มีนาคม 2565 ที่ผ่านมา ทำให้เราเห็นภาพที่ชัดเจนว่า ประเทศไทยยุคหลังโควิด-19 จะไม่ใช่โลกที่เราคุ้นเคยอีกต่อไป แม้แต่พื้นที่เป้าหมายของตลาดแรงงานที่เคยมีความคึกคักทางเศรษฐกิจสูงยังต้องตกอยู่ในสถานการณ์ที่ยากลำบากอย่างต่อเนื่องและยาวนานถึงปัจจุบัน ผลกระทบที่เกิดขึ้นจึงมีทั้งสถานการณ์เฉพาะหน้าที่ต้องแก้ไข รวมถึงการวางยุทธศาสตร์ใหม่ทั้งในระยะกลางและระยะยาว

เพื่อทบทวนสถานการณ์และค้นหาก้าวต่อไปในการเผชิญหน้ากับวิกฤตโควิด-19 บทเรียนจาก ‘ภูเก็ต’ คือภาพสะท้อนพลังความร่วมมือ ร่วมคิด และร่วมทำ ของคนในพื้นที่ด้วยเป้าหมายเดียวกันว่า เมื่อถึงวันที่การระบาดของโรคสงบและโอกาสครั้งใหม่มาถึง พวกเขาจะสามารถเดินต่อไปข้างหน้าได้ด้วยจังหวะก้าวที่ไกลกว่าเดิม

อัญชลี วานิช เทพบุตร นายกสมาคมสตรีสร้างสรรค์สังคมไทย ได้ให้ภาพผลกระทบที่เกิดขึ้นต่อภาคเศรษฐกิจและท้องถิ่น โดยยกตัวอย่างจังหวัดภูเก็ตว่า เป็นกรณีศึกษาที่น่าสนใจ เพราะสิ่งที่ต้องเผชิญถือว่าหนักหน่วงมากและไม่มีใครเคยนึกว่าจะต้องใช้ระยะเวลานานมากขนาดนี้ในการเยียวยาและฟื้นฟู

จากประสบการณ์ในการทำงานร่วมกับกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา หรือ กสศ. พบว่า วัยแรงงานช่วงอายุ 15-21 ปี ต้องเจอกับภาวะการตกงานสูงที่สุดเป็นประวัติการณ์ เฉพาะในไตรมาสที่ 3 ของปี 2564 อยู่ที่ 17.3 % แต่ที่น่ากลัวกว่านั้น คือยังมีกลุ่มคนที่เสมือนว่างงานเป็นช่องว่างให้ไม่ได้รับการช่วยเหลือ เพราะบางคนยังถือว่าได้รับการจ้างงาน แต่เป็นแบบ Leave without pay กลุ่มนี้มีประมาณ 40,000 คน หรือบางคนได้ข้อเสนอให้ลดเวลาทำงานซึ่งหมายถึงรายได้ที่ลงตามมาด้วย เช่น ให้ทำเพียง 10 วันต่อเดือน แต่ก็ต้องทำเพื่อประคองชีวิตไปให้ได้จนกว่าสถานการณ์จะฟื้นกลับมา ทั้งในส่วนของผู้จ้างและผู้ใช้แรงงาน

“สิ่งที่พวกเราทำเพื่อรับมือสถานการณ์เหล่านี้ อันดับแรกคือวางกลยุทธ์ร่วมกันในจังหวัดภูเก็ต จากนั้นภาคีเครือข่ายจึงแยกไปทำงานเพื่อช่วยเหลือตามบทบาทหน้าที่ ไม่ว่าจะเป็น อบจ.ภูเก็ต สถาบันการศึกษาในพื้นที่ หรือกระทั่งคนที่ตกงานก็มาช่วยคนที่ตกงานด้วยกันในการ Reskill เพื่อสร้างทักษะใหม่ที่จำเป็นในการทำงานให้สอดคล้องกับความต้องการมากขึ้น เพราะเชื่อว่าเมื่อสถานการณ์ฟื้นกลับมาจะได้สามารถทำงานได้ทันที เดิมแรงงานไทยส่วนใหญ่จะนิยมทำงานหน้าที่เดียว เช่น แม่บ้านจากแค่ต้องรีดผ้าปูเตียง เมื่อ Reskill จะต้องทำได้ทุกอย่าง ไม่ว่าล้างแอร์ ทำความสะอาดสระน้ำ เรามีการออกแบบหลักสูตรการเรียนรู้ร่วมกัน โดยได้รับความร่วมมือดีมากจากกรมพัฒนาฝีมือแรงงานจังหวัดภูเก็ต วิทยาลัยอาชีวะ และวิทยาลัยเทคนิค ซึ่งเป็นประโยชน์มาก”

อัญชลี กล่าวต่อไปว่า ที่กล่าวมาเป็นการแก้ปัญหาเฉพาะหน้าเท่านั้น ซึ่งแต่ละหมัดจะต้องออกไปให้ตรงเป้า เพราะเราเสียเวลาและทรัพยากรไม่ได้อีกแล้ว โควิด-19 ทำให้รู้ว่า หลังจากนี้ ภูเก็ตจะอาศัยการท่องเที่ยวอย่างเดียวไม่ได้อีกต่อไป เราจึงเริ่มพูดถึงเป้าหมายการเป็น Digital City เพื่อเพิ่มศักยภาพ ขณะเดียวกันก็ต้องออกแบบให้ครอบคลุมไปถึงเด็กที่ด้อยโอกาสไม่ให้แปลกแยกกับเทคโนโลยี ตรงนี้คือโจทย์ที่ต้องคิดต่อว่าจะทำอย่างไร อีกเรื่องหนึ่งที่พื้นที่คิดกันมากคือเรื่องเกษตรแม่นยำ เนื่องจากโควิด-19 ทำให้มีเด็กที่หลุดจากระบบการศึกษาไม่น้อย และส่วนใหญ่ไปสู่ภาคเกษตรมากขึ้น ต้องคิดว่าจะทำอย่างไรให้การเกษตรยกระดับขึ้นไปเป็นเกษตรอัจฉริยะหรือเกษตรแม่นยำได้ ซึ่งตรงนี้ไม่ยากเพราะตรงนี้เด็กที่หลุดออกไปมีใจในเรื่องนี้อยู่แล้ว

The post Reskill – ภูเก็ต : จากวิกฤตสู่กลยุทธ์ร่วม เพื่อรับมือ ‘ความท้าทายใหม่’ ในโลกยุคหลังโควิด-19 first appeared on กสศ..

-นับตั้งแต่เมษายน 2563 มีพ่อแม่ผู้ปกครองตกงานมากถึง 13-15% อัตราคนที่เคยเรียนต่อ กศน. จากเดิมปี 2562 สมัคร 1,800 คน ล่าสุดเหลือเพียง 170 คน มีเด็กหายไปจากระบบการศึกษาในเทอมแรกของปีการศึกษา 2564 ราว 10% และยังมีกลุ่มเสี่ยงสูงที่จะหลุดจากระบบอีกจำนวนไม่น้อย สาเหตุหลักคือไม่มีเงินจ่ายค่าเทอม ค่าเดินทาง อุปกรณ์การเรียน ด้วยผลกระทบจากสถานการณ์โควิด จึงทำให้ถูกผลักเข้ามาเป็นกลุ่มเสี่ยงที่จะหลุดจากการศึกษาทันที 

-นโยบายการแก้ปัญหาในพื้นที่ จำเป็นต้องมีการปรับยุทธศาสตร์ให้รองรับกับปัญหาและจำนวนกลุ่มยากจนเฉียบพลัน ทว่าขั้นตอนการทำงานในระดับชั้นต่าง ๆ ตั้งแต่ปฐมวัย ประถมศึกษา มัธยมศึกษา และอุดมศึกษา เป็นการทำงานที่แยกส่วนมีหน่วยงานดูแลเฉพาะซึ่งขึ้นตรงกับส่วนกลาง 

-ในการทำงานเชิงพื้นที่ เรามีกลไกสำรวจระดับตำบลและอำเภอ มีครู กศน. เป็น CM (Case manager) และยังมี อสม. และ อพม. ทำงานร่วมกัน ประสานข้อมูลทั้งโรงเรียนในจังหวัด รวมถึงเด็กเยาวชนในพื้นที่ที่ไปศึกษาต่อชั้นมัธยมและอุดมศึกษาในจังหวัดอื่น ๆ มี Call center เปิดรับสายร้องเรียนเคสเด็กสุ่มเสี่ยงหลุดจากระบบ เป็นการทำงานเชิงลึกเพื่อคัดกรองกลุ่มเป้าหมายทุกระดับชั้น แต่เมื่อได้ข้อมูลและแจ้งไปยังหน่วยงานต้นสังกัด แต่ละระดับชั้นก็ต้องส่งเรื่องไปยังหน่วยงานต่างกัน 

-คณะทำงานได้เสนอมาตรการลด งดเว้นค่าเล่าเรียน หรืออนุมัติอุดหนุนเงินช่วยเหลือเร่งด่วน เพื่อชะลอจำนวนเด็กที่จะหลุดจากระบบ แต่คำตอบที่ได้รับกลับมาคือ “ยังไม่มีคำสั่ง” ไม่สามารถเปลี่ยนแผนงานทันทีได้ 

-ดังนั้นแม้ว่าคณะทำงานจะมองเห็นวิธีการช่วยเหลือที่จำเป็นต้องทำฉุกเฉิน แต่ด้วยความซับซ้อนของระบบ ที่ต้องส่งจากส่วนภูมิภาคเข้าไปยังส่วนกลาง แล้วรอการตัดสินใจจากหลายฝ่ายให้เคาะนโยบายร่วมกัน ก่อนจะส่งกลับมายังพื้นที่อีกครั้ง ความล่าช้าทำให้แก้ปัญหาไม่ทันการณ์ 

หน่วยงานกลางที่คอยเชื่อมประสาน มีอำนาจตัดสินใจทันที

-หากจะกล่าวถึง “หลักประกันโอกาสทางการศึกษา” อย่างแรกคือต้องมองว่าปัญหาการศึกษาคือวาระแห่งชาติ ซึ่งหมายรวมไปถึงทุก ๆ พื้นที่ในประเทศ การทำงานจึงต้องมีความยึดหยุ่น มีการออกแบบและตัดสินใจที่เป็นอิสระจากส่วนกลาง เพราะปัญหาที่เกิดขึ้นในแต่ละพื้นที่แตกต่างกัน 

-การแก้ปัญหาของโครงการจัดการศึกษาเชิงพื้นที่ ฯ จ.ภูเก็ต เราได้เห็นว่าการมีหน่วยงานที่ทำงานได้คล่องตัว เช่น กสศ. ที่แม้จะมาจากส่วนกลาง แต่เข้ามาทำงานในฐานะด่านหน้า มีข้อมูล คุ้นเคยกับเคสเด็กด้อยโอกาสในหลายระดับ มีเครือข่ายภาคีในพื้นที่ ทำให้สามารถดึงความร่วมมือจากภาคส่วนต่าง ๆ มาช่วยกัน  ส่งความช่วยเหลือเข้าไปช้อนเด็กได้เร็วขึ้น 

-การปรับนโยบายทันทีเมื่อสถานการณ์ไม่สอดคล้องกับแผนการที่วางไว้ สามารถอุดหนุนเงินช่วยเหลือเร่งด่วน ประสานเครือข่ายโรงเรียนและ กศน. เพื่อส่งต่อเด็กที่หลุดจากระบบได้ทันท่วงที ผลคือแม้เศรษฐกิจในจังหวัดจะยังเป็นปัญหา แต่เด็กเยาวชนเหล่านี้ยังมีหนทางในการศึกษาต่อ 

-หากถามว่าอะไรจะเป็น “หลักประกันโอกาสทางการศึกษา” ให้กับเด็กและเยาวชนได้ สิ่งสำคัญคือการกำหนดนโยบาย ต้องกระจายอำนาจจากส่วนกลางไปยังพื้นที่ เราต้องยอมรับว่าการตัดสินใจเชิงนโยบาย ที่ผ่านขั้นตอนภายในหน่วยงานต้นสังกัด ทำให้เราแก้ปัญหาไม่ทันการณ์ 

-ควรมีหน่วยงานที่มีอำนาจ สามารถตัดสินใจปัญหาในพื้นที่ได้ เข้าถึงเหตุรวดเร็ว มองไปที่ปลายทางจริงๆว่าสำคัญที่สุดคือทำอย่างไรก็ได้ให้ช่วยเด็กก่อนทันที 

-ประสบการณ์จากโควิด-19 ครั้งนี้ ทุกฝ่ายจำเป็นต้องถอดบทเรียนให้ได้ แล้วนำมาปรับเปลี่ยนบทบาทหน้าที่ ออกแบบแนวทางว่าจะทำงานกันต่อไปอย่างไร เชื่อว่าเพียงเท่านี้ก็จะสามารถช่วยให้เด็กอยู่ในระบบการศึกษาได้มั่นคงขึ้น

The post เดินหน้าออกแบบนโยบาย “หลักประกันโอกาสทางการศึกษา” กับ อัญชลี วานิช เทพบุตร ประธานโครงการจัดการศึกษาเชิงพื้นที่เพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา จ.ภูเก็ต นายกสมาคมสตรีสร้างสรรค์สังคมไทย first appeared on กสศ..

อัญชลี วานิช เทพบุตร นายกสมาคมสตรีสร้างสรรค์สังคมไทย โครงการจัดการศึกษาเชิงพื้นที่เพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา จังหวัดภูเก็ต กล่าวว่า

“ภูเก็ตจากเมืองท่องเที่ยวมีรายได้ดี รายได้เฉลี่ยประชากรต่อหัวต่อคนต่อเดือนอยู่ที่ 33,000 บาท แต่เมื่อเกิดวิกฤตโควิด มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์เก็บข้อมูลตัวเลข ชี้ว่ารายได้ต่อคนต่อเดือนของประชากรภูเก็ตเหลือเพียง 1,961 บาท ต่ำกว่าเกณฑ์คนจนทั่วประเทศไทยของ จปฐ. ซึ่งอยู่ที่ 3,000 บาท”

“สิ่งที่เกิดขึ้นหนักหนาสาหัสเรียกว่าจนเฉียบพลัน พ่อแม่ผู้ปกครองตกงานตั้งแต่เดือนเมษายนปีที่แล้วถึง 13 – 15 เปอร์เซ็นต์ ขณะที่ประชากรแฝงกว่า 4 แสนคน พอเกิดโควิดตกงานต้องกลับภูมิลำเนากว่า 50,000 คน ส่งผลตัวเลขกลับด้านอย่างมีนัยสำคัญ คือ คนที่เคยเรียน กศน. เคยทำงานในโรงแรมส่งตัวเองเรียน หรือฝึกอาชีพเพิ่มเติม เมื่อถูกพักงาน อัตราคนเรียนต่อ กศน.น้อยลง จากเดิมปี 2562 สมัคร 1,800 คน วันนี้เหลือเพียง 170 คน นอกจากนี้ยังพบว่าเด็กหายไปจากระบบเมื่อวันเปิดเทอมที่ผ่านมา 10 เปอร์เซ็นต์ และยังมีกลุ่มที่มีโอกาสหลุดจากระบบในช่วงสิ้นภาคเรียนที่ 1 อีก ที่ยังต้องประเมินอีกครั้ง”

บทบาทของสมาคมสตรีสร้างสรรค์สังคมไทยและภาคีเครือข่าย

สมาคมสตรีสร้างสรรค์สังคมไทย เป็น Core Team มีภาคีเครือข่ายทั้งองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น สำนักงานสาธารณสุขจังหวัด สำนักงานพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ สำนักงานศึกษาธิการจังหวัด และสถาบันการศึกษาต่าง ๆ และยังได้รับการสนับสนุนจากกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา

ภารกิจต่อปัญหา “ยากจนเฉียบพลัน” นั้นเป็นงานเร่งด่วน เนื่องจากประชากรส่วนใหญ่มีรายได้การทำธุรกิจท่องเที่ยวเป็นหลัก เมื่อไม่มีรายได้ส่งผลให้เด็กและเยาวชนจังหวัดภูเก็ตมีความเสี่ยงสูงที่จะหลุดออกจากระบบการศึกษา

ทางโครงการฯ จึงพัฒนากลไกให้พร้อมสำหรับการทำงาน โดยมีกลไกด้านพัฒนาเด็กปฐมวัย ด้านพัฒนาเด็กและเยาวชนนอกระบบการศึกษา ด้านพัฒนาเด็กกลุ่มเสี่ยง ด้านประชาสัมพันธ์ ติดตามประเมินผล การจัดทำแผนพัฒนาการศึกษา และการพัฒนาระบบข้อมูล

กลไกสำรวจและช่วยเหลือระดับอำเภอและตำบล คือ ครู กศน. ทำหน้าที่สำรวจและเป็น CM (Case manager) โดยมี อสม. และ อพม. ในพื้นที่เป็นมดงานคอยช่วยเหลือและสำรวจเชิงลึกให้ด้วย ช่วยแบ่งเบาการทำงานให้ครู กศน. ประกอบกับช่วงโควิด-19 ครู กศน. ลงพื้นที่ไม่ได้ มดงานในพื้นที่จึงช่วยเติมเต็มงานส่วนนี้ได้

มีภารกิจร่วมกันเพื่อช่วยสร้างโอกาสให้กับกลุ่มเป้าหมายทั้ง 3 กลุ่ม คือ

1. เด็กปฐมวัย ตั้งเป้าหมายสำรวจที่ 3,217 คน คัดกรอง 3,124 คน ได้รับความช่วยเหลือแล้ว 363 คน จากเป้าหมายช่วยเหลือ 880 คน

2. ศูนย์พัฒนาเด็กเล็ก ที่ต้องการพัฒนาศูนย์ทั้งหมด 35 อำเภอ จาก 19 อปท.

3. เด็กและเยาวชนนอกระบบการศึกษา ตั้งเป้าหมายสำรวจ 3,851 คน สำรวจแล้ว 1,365 คน ช่วยเหลือแล้ว 157 คน ในจำนวนเด็กนอกระบบที่ช่วยเหลือแล้ว มีเด็กเสี่ยงหลุดจากนอกระบบการศึกษา 40 คน รวมอยู่ด้วย

โครงการจัดการศึกษาเชิงพื้นที่ฯ สามารถขับเคลื่อนไปได้ด้วยดี นอกจากทีมงานหลักแล้ว ยังได้รับความร่วมมือจากผู้ว่าราชการจังหวัด ที่มองเห็นความสำคัญของการสร้างความเสมอภาคทางการศึกษาของเด็ก ๆ ในจังหวัดภูเก็ต ทำให้เกิดการเชื่อมโยงหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เพื่อสร้างการมีส่วนร่วมนำไปสู่การบรรจุเป็นแผนงานระดับจังหวัด เกิดการบูรณาการทำงานในระดับพื้นที่ทั้ง 19 อปท. เพื่อร่วมกันทำงานช่วยเหลือสร้างความเสมอภาคทางการศึกษาให้กับลูกหลานภูเก็ตต่อไป

ช่วยเคสกำลังจมน้ำให้ได้ก่อนและขยายผลไปสู่ความร่วมมือกับหลายภาคส่วน

อัญชลี วานิช เทพบุตร กล่าวเพิ่มเติมว่า “เรากำลังช่วยเคสกำลังจมน้ำให้ได้ก่อนซึ่ง กสศ. ตอบโจทย์ตรงนี้ได้ดี เรามีภาคีเครือข่ายเยอะ ก็พยายามส่งต่อพยายามช่วย เพราะตอนนี้ศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ถูกลดทอนไปเยอะ มีผู้ที่ต้องการความช่วยเหลือเยอะ”

ล่าสุดภูเก็ต-พิษณุโลกประกาศจับมือ กสศ. เป็นจังหวัดทดลองระดมทุกหน่วยรุกเฝ้าระวัง ป้องกันเด็กหลุดออกนอกระบบการศึกษา

“สนับสนุนให้ปัญหาการศึกษาเป็นวาระแห่งชาติ ทั้งสองสภาไม่ควรตัดงบประมาณ ไม่ใช่ที่ไม่ควรตัดก็ไปตัด แต่งบที่ควรตัดกลับยกมือกันพรึ่บ กสศ. จะเป็นองค์กรหน้าด่านที่ดีที่สุด มีข้อมูล คุ้นเคยกับเด็กยากจน มีเครือข่ายองค์กรภาคีในพื้นที่ มีมดงาน หลายองค์กรที่มาช่วยกัน ทั้งระดับหมู่บ้าน ตำบล อำเภอ มีจิตอาสาหัวใจเต็มร้อย โดยภูเก็ตจะทำงานร่วมกับ กสศ. เป็นแล็บทดลองแก้ปัญหาเรื่องนี้

“นอกจากนี้กระทรวงศึกษาธิการ หน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ควรยื่นมือมาช่วย โดยเฉพาะเรื่องทุนสนับสนุนเพิ่มเติม อย่าให้เด็กเสียโอกาสทางการศึกษา และควรมีมาตรการสินเชื่อดอกเบี้ยต่ำ (soft loan) ให้แก่โรงเรียนเอกชน เพื่อเติมลมหายใจ ไม่ต้องไปเคลียร์ลูกหนี้ เป็นการช่วยเด็กทางอ้อม ทั้งหมดนี้เพื่อเพิ่มแต้มต่อให้เด็ก ๆ ครอบครัวจนเฉียบพลัน และจนถาวร ผ่านพ้นวิกฤตปีการศึกษา 2564 ให้ได้”

ที่มา :

1. [LIVE] EEF Forum:โอกาสทางการศึกษาเพื่อเด็กทุกคน เมื่อการไปโรงเรียนมีต้นทุนสูงเกินครัวเรือนยากจนแบกรับ เมื่อวันที่ 16 มิถุนายน 2564
2. ข้อมูล: เพจจังหวัดต้นแบบสร้างความเสมอภาคทางการศึกษา

The post เมื่อจังหวัดภูเก็ต “ยากจนเฉียบพลัน” และเด็ก “หายไปจากระบบการศึกษา” 10% first appeared on กสศ..

ศ. ดร.สมพงษ์ จิตระดับ กรรมการผู้ทรงคุณวุฒิ ภาคประชาสังคม กสศ. กล่าวว่า นอกจาก กสศ.ดูแลนักเรียนยากจนพิเศษ เส้นรายได้ต่ำกว่า 3,000 บาทลงมา วิกฤตโควิดทำให้เกิดปรากฏการณ์ความยากจนที่ซ้ำซ้อน ทั้งยากจนเฉียบพลัน จนถาวร และเกือบจ สะท้อนปัญหาเชิงโครงสร้างและระบบเศรษฐกิจ ในปีการศึกษา 2564 เบื้องต้นเราพบว่าจะมีเด็กหลุดออกจากระบบการศึกษาประมาณ 5,654 คน แต่อีกเดือนเศษจะเพิ่มเป็นหมื่นคน และคาดการณ์ว่าสิ้นปีการศึกษา 2564 จะมีเด็กหลุดจากระบบ 65,000 คน ถ้าหลุดจากระบบประถมศึกษาอาจจะไม่มาก เพราะเป็นการศึกษาภาคบังคับราว 4% มัธยมศึกษาตอนต้นอยู่ที่ 19 – 20% มัธยมปลายอยู่ที่ 48% และในจำนวนนี้โอกาสเข้ามหาวิทยาลัยได้เพียง 8 – 10% กสศ.อุดหนุนช่วยเหลือนักเรียนยากจนพิเศษอยู่ที่ปีละ 3,000 บาท ต้นทุนการศึกษานั้นมีค่าใช้จ่ายแฝง เช่น ค่าเดินทาง ค่าอาหาร อยู่ประมาณ 2,058 – 6,034 บาท ทำให้การเรียนต่อเป็นไปไม่ได้ นโยบายการจัดสรรเงินอุดหนุนรายหัวก็ใช้อัตราเดิมมา 10 กว่าปี ไม่มีการปรับเพิ่ม ท่ามกลางสถานการณ์เงินเฟ้อที่เพิ่มขึ้น รายได้ลด หนี้นอกระบบเพิ่ม ดังนั้นจะต้องเร่งแก้ปัญหาจริงจัง โดยการปรับเงินอุดหนุนรายหัว ค่าเล่าเรียน ค่าเสื้อผ้า อุปกรณ์การเรียน ให้สอดรับกับค่าใช้จ่ายจริง ตอนนี้ต่ำกว่าค่าใช้จ่ายจริงเกือบ 2 – 3 พัน ไม่เช่นนั้นในภาคเรียนที่สองจะเห็นการหลุดจากระบบมากกว่านี้ เด็กที่ใกล้เสี่ยงหลุดหรือหลุดแล้ว ทัศนคติ ความมุ่งมั่นทางการศึกษาน้อยมาก การดึงกลับมาเรียนหนังสือ ถ้าไม่ทำแบบประณีต สามารถเข้าถึงวิธีคิดหรือปัญหาจริง เทอมสองจะเห็นเด็กหลุดมากขึ้นและเป็นวิกฤตของประเทศอย่างแท้จริง และขอเสนอให้มีการประนอมหนี้การศึกษา เรียนฟรีแบบไม่มีค่าเทอม และการหาทางช่วยเหลือพ่อแม่ผู้ปกครอง ยกตัวอย่างโมเดลของจังหวัดพิษณุโลกและภูเก็ตเป็นการทำงานเชิงรุก บูรณาการเชื่อมโยงไปสู่การทำงานในพื้นที่ป้องกันไม่ให้เด็กหลุดจากระบบ

“ค่าน้ำมันรถไปกลับวันละประมาณ 40 บาท เดือนละ 800 บาท ผู้ปกครองมีรายได้ 1,077 บาทต่อคนต่อเดือน จะไปรอดหรือครับ นี่เป็นปัญหาหนักมาก เด็กที่เพิ่มมากขึ้น 7 – 8 แสนคนที่ยากจน ถ้าเอาเส้นรายได้ 1,021 บาท จะมีเด็กยากจนพิเศษ 9 แสนคน ถ้าใช้เส้นแบ่ง 1,388 บาท จะเกิดเด็กยากจนและยากจนพิเศษ 1.9 ล้านคน เด็กเพิ่มขึ้น 2 – 3เท่า แต่เราช้อนได้เพียง 10 – 15% เท่านั้น ทั้งนี้ กสศ.จะมีการประชุมบอร์ดเพื่อกำหนดทิศทางใน 3 ปีข้างหน้าในท่ามกลางวิกฤตโควิดที่ไม่ลดลง จะกำหนดบทบาทภารกิจอย่างไรเพื่อช่วยเหลือเยียวยาครอบครัวเปราะบางยากจนให้ดียิ่งขึ้นให้ได้” ศ. ดร.สมพงษ์กล่าว

ภูเก็ตเจอวิกฤตจนเฉียบพลัน ส่งผลเด็กหายไปจากระบบ 10% เผยสอบติดโรงเรียนรัฐ แต่ไม่มีเงินจ่าย ต้องถูกคัดชื่อออก

นางอัญชลี วานิช เทพบุตร นายกสมาคมสตรีสร้างสรรค์สังคมไทย โครงการจัดการศึกษาเชิงพื้นที่เพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา จังหวัดภูเก็ต กล่าวว่า เหตุการณ์จากโรคระบาดครั้งนี้หนักหนาสาหัสกว่าสึนามิมาก ผลกระทบต่อเนื่องมาถึงครัวเรือนและเด็กเยาวชน ภูเก็ตเคยเป็นเมืองท่องเที่ยวระดับต้นของโลก ปี 2562 ก่อนเกิดวิกฤต ทำรายได้กว่า 440,000 ล้านบาท รายได้เฉลี่ยประชากรต่อหัวต่อคนต่อเดือนอยู่ที่ 33,000 บาท แต่เมื่อเกิดวิกฤตโควิด มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์เก็บข้อมูลตัวเลข ชี้ว่ารายได้ต่อคนต่อเดือนของประชากรภูเก็ตเหลือเพียง 1,961 บาท ต่ำกว่าเกณณ์คนจนทั่วประเทศไทยของ จปฐ. ซึ่งอยู่ที่ 3,000 บาท สิ่งที่เกิดขึ้นหนักหนาสาหัส เรียกว่าจนเฉียบพลัน พ่อแม่ผู้ปกครองตกงานตั้งแต่เดือนเมษายนปีที่แล้วถึง 13 – 15% ขณะที่ประชากรแฝงกว่า 4 แสนคนพอเกิดโควิด ตกงาน ต้องกลับภูมิลำเนากว่า 50,000 คน ส่งผลตัวเลขกลับด้านอย่างมีนัยสำคัญ คือคนที่เคยเรียน กศน. เคยทำงานในโรงแรมส่งตัวเองเรียน หรือฝึกอาชีพเพิ่มเติม เมื่อถูกพักงาน อัตราคนเรียนต่อ กศน.น้อยลง จากเดิมปี 2562 สมัคร 1,800 คน วันนี้เหลือเพียง 170 คน นอกจากนี้ยังพบว่าเด็กหายไปจากระบบเมื่อวันเปิดเทอมที่ผ่านมา 10% และยังมีกลุ่มที่มีโอกาสหลุดจากระบบในช่วงสิ้นภาคเรียนที่ 1 อีก ที่ยังต้องประเมินอีกครั้ง

“หลายกรณีพ่อแม่จนเฉียบพลัน เคยเป็นพนักงานโรงแรม แต่รายได้เป็นศูนย์ ไม่มีเงินจ่ายค่าเทอม เด็กหลายคนสอบติดโรงเรียนรัฐ ต้องวางเงิน 3,000 – 4,500 บาท เมื่อไม่มีต้องถูกลบชื่อออกให้เด็กคนอื่น ๆ เรียน หรือเด็กบางคนเคยเรียนโรงเรียนเอกชน โรงเรียนนานาชาติ แต่วันนี้ต้องลาออกเรียนโรงเรียนวัด โรงเรียนรัฐ ยิ่งไปกว่านั้น บางกรณียังค้างค่าเรียน ออกก็ไม่ได้ เพราะไม่ได้วุฒิการศึกษา แม้ว่าจะขอทำสัญญาประนอมหนี้ ขอวุฒิการศึกษาเด็กก่อนก็ยังไม่ได้ บางโรงเรียนไม่ให้เด็กเข้าห้องสอบเพราะไม่ได้จ่ายค่าเทอม วิกฤตแบบนี้แล้วเราจะทิ้งเด็กได้อย่างไร ต้องให้เด็กเข้าเรียนก่อน ที่ภูเก็ต ถ้าเปรียบเทียบสภาพคน วันนี้เป็นตายเท่ากัน เราต้องช่วยเคสระยะสั้นเฉพาะหน้าก่อน ช่วยเด็กที่กำลังจะจมน้ำให้ได้ ต้องมาช่วยเป็นการด่วน ไม่ใช่หลุดจากระบบแล้วเอื้อมมือช่วย 

พิษณุโลก-ภูเก็ตประกาศจับมือ กสศ. เป็นจังหวัดทดลองระดมทุกหน่วยรุกเฝ้าระวัง ป้องกันเด็กหลุด

นางอัญชลีกล่าวว่า สนับสนุนให้ปัญหาการศึกษาเป็นวาระแห่งชาติ ทั้งสองสภาไม่ควรตัดงบประมาณ ไม่ใช่ที่ไม่ควรตัดก็ไปตัด แต่งบที่ควรตัดกลับยกมือกันพรึ่บ กสศ.จะเป็นองค์กรหน้าด่านที่ดีที่สุด มีข้อมูล คุ้นเคยกับเด็กยากจน มีเครือข่ายองค์กรภาคีในพื้นที่ มีมดงานหลายองค์กรที่มาช่วยกัน ทั้งระดับหมู่บ้าน ตำบล อำเภอ มีจิตอาสาหัวใจเต็มร้อย โดยภูเก็ตจะทำงานร่วมกับ กสศ.เป็นแล็บทดลองแก้ปัญหาเรื่องนี้ นอกจากนี้กระทรวงศึกษาธิการ หน่วยงานที่เกี่ยวข้องควรยื่นมือมาช่วย โดยเฉพาะเรื่องทุนสนับสนุนเพิ่มเติม อย่าให้เด็กเสียโอกาสทางการศึกษา และควรมีมาตรการสินเชื่อดอกเบี้ยต่ำ (soft loan)ให้แก่โรงเรียนเอกชน เพื่อเติมลมหายใจ ไม่ต้องไปเคลียร์ลูกหนี้ เป็นการช่วยเด็กทางอ้อม ทั้งหมดนี้เพื่อเพิ่มแต้มต่อให้เด็ก ๆ ครอบครัวจนเฉียบพลันและจนถาวรผ่านพ้นวิกฤตปีการศึกษา 2564 ให้ได้

นายรณชัย จิตรวิเศษ ผู้ว่าราชการจังหวัดพิษณุโลก กล่าวว่า โควิด-19 ส่งผลกระทบรุนแรงกับประชาชน ปัญหาทางเศรษฐกิจและการศึกษามีผลเกี่ยวเนื่องกัน แต่ละครัวเรือนย่อมนึกถึงปากท้องก่อนเรื่องการเรียน ต้องคิดเอาตัวรอด ทำให้สุ่มเสี่ยงที่เด็กจะหลุดจากระบบการศึกษามากยิ่งขึ้น เพื่อไปหาเลี้ยงตัวเองและครอบครัว การเข้าสู่ตลาดแรงงานเร็วทำให้เป็นแรงงานค่าแรงถูกที่ไม่มีทักษะความรู้ จึงได้มีนโยบายให้จังหวัดทำงานเชิงรุก ป้องกันไม่ให้เด็กหลุดจากระบบ แทนที่จะไปตามหาเด็กที่หลุดจากระบบไปแล้ว จะเป็นการยากที่ทำให้เขากลับเข้ามาในระบบอีก ทางจังหวัดได้ร่วมมือกับผู้ตรวจการแผ่นดิน พาเด็กก่อนที่จะหลุดจากระบบการศึกษา ซึ่งพ่อแม่ตัดสินใจว่าจะไม่ส่งลูกเรียนต่อมาฝึกอาชีพเพื่อให้อย่างน้อยมีความรู้ ไม่ใช่แรงงานไร้ฝีมือ และยังเผื่อไปต่อยอดได้ในอนาคต อีกทั้งการทำงานร่วมกับ กสศ. สมาคมสุขปัญญา มูลนิธิพลเอก ดร.ศิริ ทิวะพันธุ์ ร่วมกันดูแลไม่ให้เด็กหลุดจากระบบหรือหลุดจากระบบอย่างมีคุณค่า มีการศึกษาติดตัว สามารถเอาตัวรอดได้ เป็นการร่วมมือของหลายภาคส่วนที่เข้าใจเรื่องการศึกษา เชื่อมโยงผู้บริหารศึกษา เขตพื้นที่การศึกษาในจังหวัด เป็นการดูแลแบบครบวงจร เพราะการทำงานเพียงลำพังฝ่ายหนึ่งฝ่ายใดจะไม่เข้มแข็งพอ อาจมองภาพการช่วยเหลือไม่ครบวงจร หรือไม่มีกำลังพอดูแล จึงตั้งคณะทำงานประกอบด้วยทั้งท้องถิ่น ราชการ พมจ. เอกชน ภาคการศึกษา เขตพื้นที่การศึกษา อดีตผู้ที่อยู่ในแวดวงการศึกษา ทุกส่วนจะมาพูดคุยเพื่อเห็นภาพการทำงานร่วมกันที่สามารถสนับสนุนส่งไม้ต่อให้กันได้

ชุมชนแออัด กทม. หนี้นอกระบบเพิ่ม หลายครอบครัวกู้ผ่อนมือถือเรียนออนไลน์ แนวโน้มไม่มีค่าเดินทางไปโรงเรียน 

นายอนรรฆ พิทักษ์ธานิน หัวหน้าโครงการสนับสนุนองค์ความรู้และพัฒนาเครือข่ายครูและเด็กนอกระบบการศึกษาในกรุงเทพมหานครบนฐานภาคประชาสังคม กสศ. กล่าวว่า ผลกระทบจากโควิด-19 ในพื้นที่ กทม. รุนแรงกว่าพื้นที่อื่น ๆ คนจนในพื้นที่เผชิญกับความยากลำบาก ส่วนใหญ่เป็นแรงงานนอกระบบ แรงงานภาคบริการ มีแนวโน้มภาระหนี้สินนอกระบบเพิ่มสูงขึ้น โดยเฉพาะหนี้สินจากการศึกษา รายงานจากชุมชนพบว่า พ่อแม่ผู้ปกครองบางรายต้องไปกู้เงินนอกระบบเพื่อซื้อมือถือให้บุตรหลานเรียนออนไลน์ กลายเป็นหนี้ระยะยาวดอกเบี้ยสูง เกิดความตึงเครียดในครัวเรือน หรือถ้าไปโรงเรียนได้ก็จะไม่มีเงินค่าเดินทาง แนวโน้มในอีกสองเดือนอาจนำไปสู่การหลุดจากระบบการศึกษาหลายหมื่นคน ซึ่งทำให้ความเหลื่อมล้ำทางการศึกษาสูงขึ้น

นายอนรรฆกล่าวว่า แนวทางแก้ปัญหานั้นจะต้องช่วยเหลือลงไปสองส่วน คือ ส่วนแรก ด้านครัวเรือนที่จะต้องเน้นความช่วยเหลือไปยังกลุ่มเป้าหมายชุมชนแออัด ไซต์งานก่อสร้าง หรือครัวเรือนนอกชุมชนก็มีความต้องการที่แตกต่างกัน ซึ่งจะต้องไปดูความต้องการว่าอยากให้ช่วยเหลือด้านใดบ้าง และระยะกลางจะต้องทำให้เกิดการจ้างงาน ส่วนที่สองคือ ด้านการศึกษา ทั้งการลดค่าใช้จ่ายภาคการศึกษา สนับสนุนค่าใช้จ่ายที่เกี่ยวข้อง อุปกรณ์ ค่าเดินทาง ไปจนถึงการติดตามเฝ้าระวังเด็กที่จะหลุดจากระบบ สร้างการป้องกันได้อย่างทันท่วงที ที่สำคัญคือต้องบูรณาการการทำงานจากแต่ละภาคส่วนมาร่วมแก้ปัญหาครั้งนี้

นักเศรษฐศาสตร์การศึกษาชี้ วัคซีนตัวแปรหลัก ลดความเหลื่อมล้ำ ฟื้นคืนทั้งเศรษฐกิจ การศึกษา 

ดร.ภูมิศรัณย์ ทองเลี่ยมนาค ผู้เชี่ยวชาญด้านเศรษฐศาสตร์การศึกษา สถาบันวิจัยเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา กล่าวว่า ข้อมูลจากระบบสารสนเทศเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา หรือ iSEE พบว่ามีนักเรียนยากจนพิเศษ 1.17 ล้านคนหรือ 18% ของนักเรียนทั้งหมด ซึ่งเป็นกลุ่มยากจนต้องแบกรับภาระค่าใช้จ่ายการศึกษาสูงกว่ากลุ่มครอบครัวที่รวย 4 เท่า คือยิ่งจนยิ่งแบกรับค่าใช้จ่ายที่สูง ซึ่งในครอบครัวยากจนพิเศษมีรายได้เฉลี่ย 1,077 บาทต่อเดือนต่อคน ในขณะที่ค่าใช้จ่ายด้านการศึกษาสูงถึง 2,000 – 6,000 บาทต่อปี

ดร.ภูมิศรัณย์กล่าวว่า ปัญหาเด็กนอกระบบไม่ใช่แค่ปัญหาการศึกษา แต่กระทบต่อการพัฒนาทางเศรษฐกิจด้วย โดยนักวิชาการจากมหาวิทยาลัยสแตนฟอร์ดคำนวณว่า หากประเทศไทยไม่มีเด็กหลุดจากระบบจะทำให้จีดีพีเพิ่มขึ้น 3% ขณะที่อดีตนักเศรษฐศาสตร์จากยูเนสโกประเมินว่า การที่ประเทศไทยแก้ปัญหาเด็กหลุดจากระบบการศึกษาได้จะสร้างผลตอบแทนทางเศรษฐกิจมากกว่า 228,000 ล้านบาทต่อปี รายงานธนาคารโลกล่าสุดในเดือนมิถุนายนระบุว่า การเข้าถึงวัคซีนเป็นตัวแปรสำคัญต่อสถานการณ์ความเหลื่อมล้ำของประเทศต่าง ๆ เศรษฐกิจโลกขยายตัว 5.6% เร็วกว่าที่คาดไว้ 1.5% เพราะการมาของวัคซีน ในขณะที่ประเทศยากจนกำลังพัฒนาเศรษฐกิจทรุดลง คนจนเพิ่มขึ้น เศรษฐกิจโตเพียง 2.9% ต่ำสุดในรอบ 20 ปี จะมีมากกว่า 100 ล้านคนที่กลายเป็นกลุ่มยากจนสูงสุด หรือ extream poverty

“ดังนั้น ควรเร่งการฉีดวัคซีนในครู ในเด็กหากทำได้ และในภาพรวม ควรฉีดให้ได้ 90% เพื่อการฟื้นกลับคืนทั้งทางเศรษฐกิจ การศึกษาโดยเร็ว เพราะจะทำให้สถานการณ์กลับเข้าสู่การฟื้นฟู และยิ่งเปิดเรียนเร็วเท่าไหร่ยิ่งส่งผลดีต่อเศรษฐกิจเท่านั้น โดยผลกระทบจากการปิดเรียน 4 เดือน ส่งผลต่อจีดีพีไทย 9.12 แสนเหรียญสหรัฐ”

รศ. ดร.สังศิตชี้รัฐบาลควรผลักดันเป็นวาระแห่งชาติ ตั้งกองทุนหมุนเวียนการศึกษา 50,000 ล้าน

รศ. ดร.สังศิต พิริยะรังสรรค์ วุฒิสมาชิก ประธานคณะกรรมาธิการการแก้ปัญหาความยากจนและลดความเหลื่อมล้ำ วุฒิสภา กล่าวว่า ข้อมูลจากธนาคารโลกชี้ว่า ปี 2562 คนยากจนในประเทศไทยมีจำนวน 3.7 ล้าน ปี 2563 พบมีคนยากจน 5.2 ล้านคน เพียงแค่ 1 ปี มีคนยากจนเพิ่มขึ้นถึง 1.5 ล้านคน ปี 2564 คนยากจนอาจเพิ่มขึ้น 6.7 – 7 ล้านคน เพราะปัญหาเศรษฐกิจยังหนัก คนยากจนเพิ่มมากขึ้น คนเหล่านี้รัฐบาลต้องเข้ามาดูแล ในบรรดาปัญหาทั้งหมดในประเทศไทยคิดว่าปัญหาการศึกษาเป็นปัญหาใหญ่ที่สุด

รศ. ดร.สังศิตกล่าวว่า เป็นโอกาสที่รัฐบาลจะได้แสดงถึงความรับผิดรับชอบต่อประเทศไทยได้ดียิ่งขึ้น คิดว่าถ้าหากรัฐบาลมองเห็นว่าเรื่องการศึกษาเป็นเรื่องใหญ่ที่สุดในประเทศไทย การที่จะให้นักเรียนต้องหยุดเรียนเพราะขาดแคลนเงินทอง พ่อแม่ตกงาน ครอบครัวมีลูก 2 – 3 คน แต่มีมือถือเครื่องเดียว เรียนออนไลน์ก็ไม่ได้ จะเป็นเรื่องใหญ่ในอนาคต ต้องหาทางแก้ปัญหาโดยเร็ว รัฐบาลควรทำเรื่องนี้เป็นวาระแห่งชาติ ตั้งกองทุนหมุนเวียนเพื่อการศึกษา สำหรับคนยากจนที่รัฐบาลมุ่งเป้าไปเลยว่าครอบครัวไหนยากจน เข้าไม่ถึงการศึกษาจริง เป็นเวลาที่ดีมากที่รัฐบาลจะสำรวจตัวเลขได้ออกมาชัดเจนว่า 77 จังหวัดมีจำนวนครัวเรือนยากจนได้รับผลกระทบเท่าไหร่ เพื่อรัฐบาลจะได้พุ่งเป้าทำงานกับคนเหล่านี้ และต้องสร้างพันธมิตรระหว่างหน่วยงานภาครัฐ ผู้ว่าฯ องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น เอกชน สถานศึกษา ภาคประชาสังคม มาร่วมเป็นกรรมการช่วยดูแลในแต่ละจังหวัดของตัวเอง และรัฐบาลจัดสรรงบประมาณตามความจำเป็น เช่น ให้งบประมาณเดือนละ 5 หมื่นล้าน ตลอด 1 ปี รวมประมาณ 6 แสนล้านบาทต่อปี คาดว่าประมาณปี 2566 รัฐบาลจะคลี่คลายปัญหาดังกล่าวได้ เศรษฐกิจภาพรวมของโลกและประเทศไทยดีขึ้น

“การจัดตั้งกองทุนเราดูแลแบบตรงเป้า ผมคิดว่าภาครัฐไม่ควรทำงานคนเดียว ต้องทำงานร่วมกันทุกภาคส่วน เป็นจิตอาสาสำรวจความขาดแคลน สำหรับเงิน 5 หมื่นล้านบาทต่อเดือนไม่ใช่เรื่องใหญ่ของรัฐบาล ตัดงบก่อสร้าง งบกองทัพ รัฐบาลหาเงินได้แน่นอน แต่สิ่งที่รัฐบาลจะได้ประโยชน์ในระยะยาว คือจะคลี่คลายได้โดยเร็ว”

The post กสศ.สำรวจสถานการณ์เด็กหลุดออกนอกระบบหลังเปิดเทอมใหม่ first appeared on กสศ..