“โครงการครูรัก(ษ์)ถิ่น กสศ. ไม่ได้ผลิตครูให้กลับมาเป็นครูในโรงเรียนอย่างเดียว แต่ต้องการให้กลับมาเป็นครูของชุมชน ดังนั้นการมีส่วนร่วมของชุมชนจึงมีความสำคัญ เพราะหากชุมชนอยากปั้นเด็กให้เป็นอย่างไร ชุมชนสามารถเข้ามามีส่วนร่วม ผ่านการทำงานกับสถาบันผลิตและพัฒนาครูได้ทุกขั้นตอน นับเป็นมิติใหม่ของการพัฒนาครูรุ่นใหม่” ผศ.ดร.พิศมัย รัตนโรจน์สกุล ผู้จัดการโครงการฯ
กล่าวถึงเป้าหมายการผลิตครูที่เป็นหัวใจสำคัญของโครงการครูรัก(ษ์)ถิ่น

พื้นที่ อ.พบพระ จ.ตาก ขึ้นชื่อว่าเป็นถิ่นทุรกันดารมีปัญหาขาดแคลนครูที่มีหัวใจรักบ้านเกิด ครูที่เป็นคนต่างถิ่น เมื่อเข้ามาบรรจุโรงเรียนในพื้นที่ ก็จะโยกย้ายอยู่เป็นประจำ เพราะเป็นพื้นที่ชายแดน การเดินทางยากลำบาก เนื่องจากสภาพภูมิประเทศเป็นหุบเขาสูง ห่างไกลความเจริญ จึงทำให้ไม่มีครูคนใดอยากมาเป็น “ครูดอย” เพราะครูไม่ใช่คนในท้องถิ่น จึงไม่มีใจรักและผูกพันกับเด็กในพื้นที่ที่ส่วนใหญ่เป็นเด็กชนเผ่า “ม้ง” มีฐานะยากจน และ ขาดโอกาสทางการศึกษา

โรงเรียนและชุมชน จึงต้องการครูที่เป็นคนในพื้นที่จริงๆ เพราะ “ครูรุ่นใหม่” ไม่ใช่แค่เป็นครูสอนหนังสือเด็กแค่ในชั้นเรียน แต่ครูที่ต้องเข้ามาช่วยพัฒนาโรงเรียน พัฒนาชุมชน และเข้าใจวิถีชีวิต และวัฒนธรรมของชนเผ่าม้ง เพื่อมาร่วมแก้ปัญหาความเหลื่อมล้ำทางการศึกษาของเด็กที่ยากไร้

ความร่วมมือระหว่าง มหาวิทยาลัยราชภัฎกำแพงเพชร กับ กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.)
ภายใต้โครงการสร้างโอกาสทางการศึกษาสำหรับนักเรียนในพื้นที่ห่างไกลเป็นครูรุ่นใหม่เพื่อพัฒนาคุณภาพโรงเรียนของชุมชน หรือ โครงการ “ครูรัก(ษ์)ถิ่น” ได้ลงทำงานร่วมกันในพื้นที่ ต.คีรีราษฎร์ อ.พบพระ จ.ตาก โดยโรงเรียนป่าไม้อุทิศ 4 เป็นหนึ่งในโรงเรียนที่เข้าไป “ค้นหา คัดกรอง คัดเลือก” นักเรียนที่กำลังเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 ที่มีฐานะยากจน แต่ต้องการศึกษาต่อในระดับอุดมศึกษา และมีจิตใจต้องการเป็นครูในชุมชนของตนเอง

สำหรับกระบวนการ “ค้นหา คัดกรอง คัดเลือก” เด็กที่มีคุณสมบัติตรงตามเงื่อนไขที่จะได้รับทุนจาก กสศ. นั้น จะต้องเป็นการทำงานร่วมกันระหว่าง “มหาวิทยาลัย” “โรงเรียน” และ “ผู้นำชุมชน” เพื่อสร้างการมีส่วนร่วม ในการผลิตครูตั้งแต่ต้นทาง นั่นคือโรงเรียนที่เด็กจะกลับมาบรรจุ และชุมชนที่เป็นถิ่นฐานบ้านเกิดของเด็ก และมหาวิทยาลัยซึ่งทำหน้าที่เป็นผู้บ่มเพาะความเป็นครูให้กับเด็ก

ส่วนเด็กนักเรียนที่ได้รับการคัดเลือก จะได้เรียนต่อในมหาวิทยาลัยที่ตั้งอยู่ใกล้ชุมชน เพื่อให้เด็กสามารถกลับสู่ชุมชนและกลับมาทำงานร่วมกับโรงเรียนและชุมชนได้ตลอดเวลาที่ศึกษาอยู่ อีกทั้งมหาวิทยาลัยยังสามารถติดตามดูแลเด็ก และทำงานร่วมกับทั้งโรงเรียนและชุมชนไปพร้อมๆ กันได้ด้วย เมื่อเด็กเรียนจบแล้ว จะได้รับการบรรจุเป็นข้าราชการครูเพื่อกลับมาเป็นครูนักพัฒนาท้องถิ่นในชุมชนของตนเอง ถือเป็นมิติใหม่ในการให้ทุนการศึกษาและผลิตครูรุ่นใหม่ที่ตอบโจทย์การแก้ปัญหาความเหลื่อมล้ำทางการศึกษา
และการโยกย้ายของครูในโรงเรียนพื้นที่ห่างไกล

ในการคัดเลือกหาเด็กยากจนขาดแคลนทุนทรัพย์ และ เป็นเด็กที่มีจิตใจรักวิชาชีพครู และรักบ้านเกิด นั้นนับเป็นภารกิจสำคัญของโรงเรียในชุมชน นายศักดิ์ดนัย พฤกษ์เจริญ ผู้อำนวยการโรงเรียนป่าไม้อุทิศ 4 ในฐานะโรงเรียนในอนาคตที่เด็กจะมาบรรจุเป็นครูรัก(ษ์)ถิ่น จึงต้องพิถีพิถันในการค้นหา “ช้างเผือก” เชือกงามทั้งกายและใจมาเป็นครู

ผอ.ศักดิ์ดนัย ได้เล่าให้ฟังว่า โรงเรียนเปิดโอกาสทางการศึกษาให้เด็กๆ ในพื้นที่มาโดยตลอด เพราะเป็นโรงเรียนที่อยู่ในพื้นที่ชายแดนห่างไกล เด็กส่วนใหญ่เป็นชนเผ่าม้ง และมีฐานะยากจน ซึ่งตั้งแต่ร่วมโครงการกับ กสศ. ก็ได้เข้าไปมีส่วนร่วมตั้งแต่การวางแผน และประสานงานโดยมอบหมาย “ครูแนะแนว” ของโรงเรียนไปให้ความรู้แก่เด็กในชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 ที่มีฐานะยากจนและมีใจอยากเป็นครูให้มาสมัครกันเยอะๆ เพราะนี่คือโอกาสที่ดีทางการศึกษาสำหรับเด็กชายขอบ

ในการคัดเลือกเด็ก ผอ.ศักดิ์ดนัย กล่าวอย่างมั่นใจว่า ทางโรงเรียนมีข้อมูลเบื้องต้นที่จะทราบว่าเด็กคนใด จน หรือ ไม่จนจริง เพราะทุกปีทางครูประจำชั้นจะลงพื้นที่ไปเยี่ยมบ้านเด็กอยู่บ่อยครั้ง จึงทราบว่าครอบครัวใดมีฐานะยากจนและขาดโอกาสทางการศึกษาจริงๆ ขณะเดียวกันโรงเรียนเปิดโอกาสให้เด็กได้จัด “กิจกรรมเพื่อสังคม” เช่น โครงการ “พี่ให้น้อง” เป็นกิจกรรมที่เด็กชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 รวมตัวกันเองทำกิจกรรมช่วยเหลือสังคม เช่น รับบริจาคเสื้อผ้า เครื่องนุ่งห่ม ขนม และอาหาร ไปแจกเด็กๆ ในชุมชนที่มีฐานะยากจน หรือ โครงการ “ค่ายสานฝันพี่สู่น้อง” เป็นโครงการที่ศิษย์เก่าของโรงเรียนที่เรียนจบออกไปแล้ว ได้ดิบได้ดีแล้วกลับมาจัดกิจกรรมจิตอาสาร่วมกับรุ่นน้องที่ยังเรียนอยู่ในโรงเรียน

ดังนั้น ในกลุ่มเด็กที่เข้ามาสมัครโครงการครูรัก(ษ์) ถิ่น ครูจึงทราบว่าเด็กคนใดมาร่วมกิจกรรมเพื่อสังคม และมีจิตใจชอบช่วยเหลือเพื่อนๆพี่ๆน้องๆในโรงเรียนบ้าง

“สิ่งที่ทางโรงเรียนคาดหวัง คือ อยากเห็นเด็กที่เข้าร่วมโครงการ เรียนจบออกมาแล้วกลับมาเป็นครูที่ดีของโรงเรียน และกลับมาพัฒนาชุมชนของตัวเอง ในนขณะที่เด็กอยู่ที่มหาวิทยาลัย ก็อยากให้จัดกิจกรรมดีๆ ที่ปลุกจิตสำนึกสาธารณะแก่เด็กระหว่างอยู่ในมหาวิทยาลัย สำหรับ กสศ. ก็อยากให้มีโครงการดีๆ แบบนี้ต่อไปเรื่อยๆ เพราะยังมีเด็กที่ขาดโอกาสทางการศึกษาในพื้นที่ชายขอบแบบนี้อีกมาก” นายศักดิ์ดนัย กล่าว

ปัจจุบันมี “เด็กกลุ่มเป้าหมาย” จำนวนหนึ่งที่ยื่นใบสมัครขอรับทุน มาทางมหาวิทยาลัยราชภัฎกำแพงเพชร ทีมอาจารย์ของมหาวิทยาลัยราชภัฎกำแพงเพชร จึงได้ลงพื้นที่เพื่อสำรวจฐานะและสภาพความเป็นอยู่จริงของเด็กนักเรียนที่สมัครเข้าร่วมโครงการ พร้อมกับสัมภาษณ์พ่อแม่หรือผู้ปกครองของนักเรียน เพื่อให้ทราบข้อมูลเชิงลึกในพื้นที่ ต.คีรีราษฎร์ อ.พบพระ รวมถึงสัมภาษณ์เด็กนักเรียนเป็นรายบุคคล เพื่อให้รับทราบถึงความคิดและทัศนคติ ว่าหากได้รับคัดเลือกแล้ว จะกลับมาพัฒนาโรงเรียน ชุมชน และสืบสานวิถีชีวิต ประเพณี วัฒนธรรม และอัตลักษณ์ของชนเผ่า “ม้ง” ให้ดำรงอยู่สืบไปได้อย่างไร

หลังจากได้ “ช้างเผือก” เชือกงามตามที่ กสศ. โรงเรียน และ มหาวิทยาลัยราภัฎกำแพงเพชร ต้องการ มหาวิทยาลัยราชภัฎกำแพงเพชรจะพาเด็กเข้าสู่กระบวนการปฐมนิเทศและเตรียมความพร้อมในการใช้ชีวิตในรั้วมหาวิทยาลัย

ผศ.ดร.ศิริโสภา แสนบุญเวช หัวหน้าทีม ค้นหา คัดกรอง ที่โรงเรียนป่าไม้อุทิศ 4 ได้ให้ข้อมูลว่า เด็กที่ได้รับทุนในโครงการครูรัก(ษ์)ถิ่น นี้ ต้องผ่านกระบวนการบ่มเพาะวิชาชีพ และอุดมการณ์ความเป็นครูนักพัฒนา รวมถึงเสริมวิชาพื้นฐานทั่วไปโดยเฉพาะภาษาอังกฤษ และ เทคโนโลยี เพราะด้วยฐานะยากจนเข้าไม่ถึงอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ จึงขาดทักษะดิจิทัลและภาษาอังกฤษ และในระหว่างเรียน ทางมหาวิทยาลัยจะเสริมกิจกรรมทางสังคมผ่าน “ชมรมชนเผ่า” ที่จะรวมความหลากหลายของชนเผ่าในพื้นที่มารวมกัน เช่น ปกาเกอะญอ มูเซอ กระเหรี่ยง และ ม้ง เพื่อเป็นเวทีให้เด็กเหล่านี้ได้แสดงอัตลักษณ์และไม่หลงลืมรากเหง้าของชนเผ่าตัวเอง

“เมื่อเด็กห่างไกลบ้านเข้ามาอยู่ในสถานที่ใหม่อาจจถูกวัฒนธรรมใหม่กลืน จนลืมวัฒนธรรมดั้งเดิมของตัวเอง พอเรียนจบออกมาอาจจะไม่กลับไปเป็นครูในชุมชนตัวเองก็เป็นได้ ดังนั้นการปลูกจิตสำนึกด้านวัฒนธรรมจึงเป็นสิ่งสำคัญ” ผศ.ดร.ศิริโสภา กล่าว

นับว่ากิจกรรม “ชมรมชนเผ่า” ของมหาวิทยาลัยราชภัฎกำแพงเพชร ตรงกับความต้องการของชุมชน ชานน โชติคัดนานต์ นายกองค์การบริหารส่วนตำบล (อบต.) คีรีราษฎร์ ในฐานะเป็นผู้นำที่มีสายเลือดความเป็น “ชนเผ่าม้ง” ที่เข้มข้น เห็นด้วยกับแนวทางการบ่มเพาะของโครงการครูรัก(ษ์)ถิ่น ของกสศ. เพราะทางชุมชนต้องการครูนักพัฒนาที่มีใจรักและห่วงแหนวัฒนธรรมดั้งเดิม โดยเฉพาะภาษา การแต่งกาย หรือประเพณีวัฒนธรรมดั้งเดิมต้องสืบสานให้คงอยู่ไม่ถูกกลืนหายไป

“ชุมชนอยากให้มหาวิทยาลัยและ กสศ. ช่วยปลูกฝังจิตสำนึกความภาคภูมิใจในตัวตน เพราะเดี๋ยวนี้เด็กๆ พอไปเรียนหรืออยู่ที่อื่นไม่กล้ายอมรับว่าตัวเองเป็นม้ง เพราะอายที่พูดไทยไม่ชัดซึ่งไม่ใช่เรื่องน่าอาย แต่จะเป็นสิ่งน่าอายหากเราลืมรากเหง้าตัวเองว่าเรา คือใครต่างหาก” นายกฯอบต. กล่าวด้วยความคาดหวัง

ทั้งหมดคือแนวทางในการเจียระไน “เด็กยากไร้” ที่ขาดโอกาสทางการศึกษา ให้กลับมาเป็นครูนักพัฒนาบ้านเกิด ไม่ละทิ้งถิ่นฐานไปเป็นแรงงานรับจ้างต่างถิ่น สุดท้ายถูกความเจริญจอมปลอมกลืนกินทั้งร่างกาย และจิตวิญญาณ โครงการครูรัก(ษ์)ถิ่น จึงเป็นอีกแรงขับเคลื่อนที่เกิดขึ้นมาเพื่อช่วยลดปัญหาความเหลื่อมล้ำทางการศึกษา ที่สั่งสมมายาวนานในสังคมไทยให้เบาบางลง และยังเป็นมิติใหม่ทางการศึกษาในการผลิตครูรุ่นใหม่ เพื่อตอบโจทย์ชุมชน สังคม และ ประเทศชาติอย่างแท้จริง

The post ส่องแนวทางเจียระไน”ครูรัก(ษ์)ถิ่น” จาก‘เด็กม้งยากไร้’ สู่ ‘ครูดอยหัวใจนักพัฒนา’ first appeared on กสศ..

นับเป็นอีกตัวอย่างความสำเร็จที่เกินกว่าที่ตั้งเป้าสำหรับโครงการจัดการศึกษาเชิงพื้นที่เพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา ของกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) หลังจากจังหวัดสุโขทัยเริ่มต้นดำเนินการสำรวจติดตามเด็กนอกระบบการศึกษาเพื่อให้ความช่วยเหลือตั้งแต่เดือน ก.ค.ที่ผ่านมา จนปัจจุบันสำรวจค้นหาไปแล้ว 3,602 ราย จากทั้งหมด 7,349 ราย โดยในจำนวนนี้ต้องการให้ช่วยเหลือ 1,381 ราย เกินเป้าที่ตั้งไว้เริ่มต้น 500 ราย

นายสุทธิศักดิ์ เพ็ชรผึ้ง ผู้อำนวยการกลุ่มพัฒนาการศึกษา สำนักงานศึกษาธิการจังหวัดสุโขทัย กล่าวว่า เริ่มต้นการสำรวจในพื้นที่เป้าหมาย 5 อำเภอ ทั้ง เด็กปฐมวัยและนอกระบบการศึกษา ผ่านกลไกระดับจังหวัดที่มีผู้ว่าราชการจังหวัดเป็นประธานร่วมกับส่วนราชการที่เกี่ยวข้อง เมื่อหารือมีฉันทามติก็จะออกเป็นหนังสือสั่งการไปถึงอำเภอที่เป็นศูนย์กลางการบริหารจัดการ

กลไกหลักก็จะเป็น กศน. และมีกลไกเสริมเป็นเครือข่ายในพื้นที่ทั้ง อาสาสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) อาสาสมัครป้องกันภัยพลเรือน (อปพร.) ชุดรักษาความปลอดภัยหมู่บ้าน (ชรบ.) อาสาสมัครพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ (อพม.) ซึ่งแต่ละหน่วยก็จะหนุนเสริมการทำงานของฝ่ายปกครอง กำนัน ผู้ใหญ่บ้าน อบต. เทศบาลที่ร่วมกันทำงานเป็นแกนหนุน

“เราวางโครงสร้างหน้าที่เป็นเน็ตเวิร์ค ในสามมิติคือ อำนาจรัฐ ความเคลื่อนไหวทางสังคม และ การจัดการเรียนรู้ ซี่งตอนนี้ผ่านขั้นตอนอำนาจรัฐที่ผู้ว่าราชการจังหวัดจัดประชุมสั่งการเรียบร้อย กำลังอยู่ในขั้นตอนเคลื่อนไหวทางสังคม ที่ส่งผ่านจากผู้ว่าฯ มาถึงอำเภอ โดยใช้การประชาสัมพันธ์ทางแฟนเพจ และสื่อวิทยุของ อสมท. มีทั้งไลฟ์สด ไปจนถึงเสียงตามสายหมู่บ้าน ที่ให้ข้อมูลว่าหากพบเด็กด้อยโอกาสให้แจ้งกับ กศน.อำเภอ กศน.ตำบล ได้ทุกแห่ง” ผู้อำนวยการกลุ่มพัฒนาการศึกษาฯ กล่าว

นายสุทธิศักดิ์ กล่าวว่า ในเรื่องข้อมูลเชิงพื้นที่ทาง กศน.เก็บข้อมูลอยู่แล้ว ซึ่งจะนำข้อมูลที่มีให้อาสาสมัครไปลงพื้นที่สำรวจเพื่อคอนเฟิร์ม ถ่ายรูปบ้านเด็ก กลไกสำคัญคือ อบต. กำนัน ผู้ใหญ่บ้านที่จะประกาศเสียงตามสายไปยังลูกบ้าน ดังนั้นการมีประชุมจัดคิ๊กออฟก็จะให้ความสำคัญเชิญกำนันผู้ใหญ่บ้านมาร่วมประชุมเพื่อเสริมแรงกันทำงานร่วมกัน

“โดยเป้าหมายที่เห็นตรงกันคือต้องการการช่วยเหลือเด็ก ซึ่งเราจะชี้ให้แต่ละฝ่ายเห็นว่าหากเด็กในพื้นที่ได้รับโอกาส กลับเข้ามาสู่ระบบการศึกษาก็จะเป็นรากฐานที่ดีต่อไป เพราะเรื่องของเด็กก็จะเป็นเรื่องการพัฒนาให้พ้นจากความยากจน สร้างความเข้มแข็งให้ชุมชนในระยะยาว” นายสุทธิศักดิ์กล่าว

อีกประเด็นสำคัญอยู่ตรงที่เมื่อสำรวจพบตัวเด็กแล้วพบว่า หนึ่งเด็กเบื่อหน่ายระบบการศึกษา และสองเด็กไม่รู้จะเรียนไปทำไมเพราะออกมาทำงานได้เงินแล้ว การพูดคุยกับเด็กจึงต้องเป็นการเน้นให้พูดคุยให้แรงบันดาลใจ แรงจูงใจซึ่งจะต้องมีนักจิตวิทยาเข้ามาร่วมด้วย ทั้งการอธิบายมุมมองระบบการศึกษาที่ไม่ได้มีแค่การศึกษาภายในระบบแต่ยังรวมไปถึงการศึกษานอกระบบ การศึกษาตามอัธยาศัย

อย่างไรก็ตาม ก็ยังมีเด็กส่วนหนึ่งที่ไม่เอาอะไรเลยจะไม่เรียนหนังสืออย่างเดียว ซึ่งเราก็ต้องชี้ให้เห็นว่าการเรียนไม่จำเป็นต้องแต่งชุดนักเรียนไปเรียนเท่านั้น ไม่ต้องไปโดนทำโทษหน้าเสาธง ไม่ต้องโดน “บูลลี่” แต่ยังสามารถไปเรียนด้านอาชีพ หรือเรียน กศน. มสธ. มหาวิทยาลัยรามคำแหง ที่จบออกไปก็จะมีอาชีพ มีรายได้ ที่ชัดเจน ซี่งเหล่านี้เป็นทางเลือกที่ต้องอธิบายให้เด็กได้รับรู้

ผอ.กลุ่มพัฒนาการศึกษา กล่าวว่า ในช่วงกลางเดือนกันยายนนี้จะเข้าสู่กระบวนการประชุมสหวิชาชีพ เพื่อวิเคราะห์เคสที่สำรวจมาร่วมกับหน่วยงานต่าง ๆ กศน. กรมพัฒนาฝีมือแรงงาน กรมการจัดหางาน ผู้ประกอบการ ซึ่งจะต้องมีความชัดเจนว่าหากฝึกอาชีพแล้วจะไปทำงานที่ไหนอย่างไร ได้รับการช่วยเหลืออะไรบ้าง เพื่อให้การเรียนของเด็กเดินหน้าไปได้อย่างราบรื่นไม่มีสะดุด

“ถามว่าตอนนี้ถือว่าประสบความสำเร็จไหม เราก็โอเคแต่เราคาดหวังความต่อเนื่องให้เด็กทุกคนได้รับการดูแลตามสิทธิ ตามรัฐธรรมนูญ ต้องขอบคุณทาง กสศ. และในฐานะคนทำงานก็ภูมิใจที่ได้ช่วยเหลือเด็ก สามารถนำเงินภาษีประชาชนมาช่วยเด็กให้มีโอกาสได้เรียนต่อ เป็นส่วนหนึ่งที่ผมภูมิใจ เพราะเรามีนโยบายสร้างคนมาตั้งแต่แผนนโยบาย 8 ถึงแผนที่เน้นเรื่องการพัฒนาคน แต่เรากลับไปเน้นเรื่องโครงสร้างพื้นฐาน ปัจจุบันเรามีคนตกงาน 106,000 คน มีเด็กที่หลุดออกจากระบบการศึกษาร้อยละ 20 เรามีคนติดคุกเป็นอันดับ 6 ของโลก สิ่งที่ทำอยู่ตรงนี้จึงเป็นรากฐานพัฒนาประเทศต่อไปร่วมกับทาง กสศ.” นายสุทธิศักดิ์กล่าว

The post ทะลุเป้า !!! สุโขทัยสำรวจช่วยเด็กนอกระบบ ผนึกกำลังท้องถิ่นดึงเยาวชนเข้าระบบการศึกษา first appeared on กสศ..

กระบวนการติดตามเด็กนอกระบบกำลังขับเคลื่อนอย่างเข้มข้นในพื้นที่นำร่อง 20 จังหวัดของประเทศไทย ในโครงการจัดการศึกษาเชิงพื้นที่เพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) เพื่อค้นหาช่วยเหลือสนับสนุนในด้านต่างๆ และเด็กกลุ่มนี้กลับเข้าสู่ห้องเรียนตามช่วงวัยที่เหมาะสม นั่นจะเป็นการสร้างโอกาสให้กับเด็กได้เติบโตเป็นผู้ใหญ่ที่มีความรู้ความสามารถ สู่การเป็นบุคลากรคุณภาพของประเทศต่อไป

ต้องยอมรับว่าในทางปฏิบัติไม่ใช่เรื่องง่ายกับการควานหาเด็กแต่ละคน อีกทั้งยังต้องลงไปพูดคุยถึงปัญหารายบุคคลที่มีรายละเอียดปลีกย่อย รวมทั้งต้องประสานงานด้านความช่วยเหลือจากหลายหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเช่น ท้องถิ่น อบต. อบจ. จังหวัด มูลินิธิต่างๆ ภาคประชาสังคม อาสาสมัคร ฯลฯ ในพื้นที่ในการทำภารกิจครั้งนี้จึงถือเป็นกลไกสำคัญที่จะทำให้ปฏิบัติการครั้งนี้สำเร็จลุล่วงไปด้วยดี

รุ่งกานต์ สิริรัตน์เรืองสุข รองปลัดองค์การบริหารส่วนจังหวัดยะลา ระบุว่า กระบวนการทำงานยากตั้งแต่ขั้นตอนแรกจนถึงขั้นตอนสุดท้าย ทั้งกระบวนการพูดคุยให้คนที่ไม่ได้มีหน้าที่โดยตรงเข้ามาเป็นจิตอาสาติดตามเสาะหาเด็ก ต้องอาศัยคนที่มีใจทำงานเพราะแต่ละพื้นที่มีเด็กจำนวนมากที่หลุดออกจากระบบการศึกษา และหลายคนก็อาจคิดว่าต่อให้เข้ามาในระบบการศึกษาแล้วต่อไปก็คงหลุดออกไปจากระบบอีกอยู่ดี

“มันจึงยากที่ต้องบิ้วท์อารมณ์คนทำให้เขาเห็นควาสำคัญของตรงนี้ก่อน เขาถึงจะคล้อยตามว่าสิ่งที่กำลังทำกับเยาวชนให้เขาสามารถเข้าสู่ระบบการศึกษา ตรงนี้มีความสำคัญ ยิ่งถ้าเขาได้ลงพื้นที่ได้เห็นเด็กก็จะสงสาร ถ้าช่วยได้แค่คนสองคนให้เขาได้โอกาสจากสังคมให้กลับมาในสังคม ต่อไปเขาก็จะเป็นกลายเป็นคนที่ช่วยเหลือสังคม” รุ่งกานต์กล่าว

ตัวอย่างเบื้องต้นในพื้นที่ จังหวัดยะลา ติดตามเด็กมาได้เบื้องต้นแล้ว 6 คน พบว่าใน 5 คนอยากกลับไปเรียนหนังสือต่อ แต่ติดปัญหาเรื่องภาระค่าใช้จ่ายที่ผู้ปกครองจะต้องแบกรับ ซึ่งเราก็จะต้องไปหาทางช่วยเหลือให้ได้เรียน มีเด็กคนหนึ่ง อายุ 15 ปี ไม่เคยเรียนหนังสือ อ่านไม่ออก เขียนไม่ได้ แต่สนใจอยากเรียน อีกคนหนึ่งไม่อยากเรียนต่อเพราะอยากทำงานตรงนี้ก็จะต้องไปช่วยจัดอบรมวิชาชีพตามที่เขาต้องการ

รองปลัด อบจ.ยะลา กล่าวอีกว่า สิ่งที่ยากคือบริบทที่อยู่รอบตัวเด็ก เริ่มต้นเราจะต้องไปบิ้วท์ให้พ่อแม่เด็กเห็นความสำคัญของการศึกษาก่อน อย่างการเสาะหาเด็กบางคนมีชื่อในทะเบียนบ้านแต่ตัวไม่ได้อยู่ในพื้นที่ เราก็ต้องไปสอบถามพ่อแม่ว่าเด็กไปอยู่ที่ไหน บางคนตัวไปอยู่นครศรีธรรมราช เขาก็โทรไปหาเมื่อเด็กบอกว่าอยากเรียนเราก็ต้องไปดูว่าจะทำอะไรได้บ้าง

อย่างไรก็ตาม ด้วยระบบราชการค่าใช้จ่ายบางอย่างไม่สามารถเบิกจ่ายจากทางราชการได้ อย่างค่าครองชีพ เงินที่จะใช้ระหว่างการเรียน ค่าอาหารเช้า อาหารเย็น บางคนประสบปัญหาพ่อแม่ ป่วย ยากจน เด็กบางคนจิตใจดีไม่อยากสร้างภาระให้พ่อแม่ บางครอบครัวมีพี่น้อง 6 คน พี่คนโตอยากเรียน ถึงจะได้ทุนแต่ก็ต้องออกมาช่วยพ่อแม่ทำงานเพราะไม่งั้นน้องก็ไม่มีอะไรกิน เราก็ต้องทำให้เขาเห็นความสำคัญของการเรียนและดึงเด็กกลับมาให้ได้

รุ่งกานต์ กล่าวว่า ช่วงวันที่ 21-22 ส.ค. มีการประชุมทีมงานสหวิชาชีพในพื้นที่เพื่อจะสร้างองค์ความรู้นำกระบวนการไปช่วยการคัดกรองเด็กว่าจะต้องมีความรู้เรื่องอะไรบ้าง มีหมอเข้ามาร่วมด้วยในการสัมภาษณ์ติดตามเด็ก เพราะเจ้าหน้าที่บางคนเป็นครู ราชการ เอ็นจีโอ ท้องถิ่น ในพื้นที่ไม่ได้เรียนหมอ หรือจิตวิทยามาก็จะต้องมีการสอนการกลั่นกรอง การวิเคราะห์

สำหรับกระบวนการหลังจากค้นพบเด็กก็จะเป็นการนำข้อมูลที่ได้มาวิเคราะห์ และนำไปสู่การแก้ไขช่วยเหลือ เช่น หากเด็กมีปัญหาสุขภาพก็จะมีหน่วยงานมาช่วยดูแล การศึกษาในพื้นที่ก็จะมีฝ่ายสนับสนุน หรือคนที่อยากฝึกอาชีพก็จะหาสถานที่จัดฝึกให้ ทั้งหมดเราจะต้องเจอตัวเด็กก่อน ไปดูสภาพบ้าน พูดคุยกับครอบครัวว่ายากจนเข้าเกณฑ์ที่กำหนดอย่างไร

รองปลัด อบจ.ยะลา ย้ำขั้นตอนทำงานว่า กระบวนการข้างต้นนี้จะใช้เวลาอย่างน้อย 1-2 สัปดาห์ งานตรงนี้ไม่ใช่เรื่องง่าย ต้องละเอียดอ่อนต้องใช้เวลา อย่างวันแรกที่เจอเด็กเขาก็ยังดูแข็งๆ มีการต่อต้าน แต่พอเจอครั้งที่สองเริ่มได้ชวนคุย ก็ดูสนิทกันมากขึ้น ทั้งหมดต้องใช้ระยะเวลา

The post อบจ.ยะลา โมเดลช่วย ‘เด็กนอกระบบ’ ลุยเสาะหาทุกพื้นที่ พาเข้าสู่ระบบการศึกษา first appeared on กสศ..