1. ครูเคลื่อนที่

โรงเรียนบ้านห้วยนกกก
จังหวัดตาก

จากสถานการณ์โควิด-19 ระลอกใหม่ที่มีแนวโน้มเลื่อนวันเปิดภาคเรียนอย่างไม่มีกำหนด โรงเรียนบ้านห้วยนกกก ตำบลแม่หละ อำเภอท่าสองยาง จังหวัดตาก เป็นโรงเรียนในพื้นที่ห่างไกลแม้จะไม่น่าห่วงเรื่องการแพร่ระบาดของโควิด-19 แต่ก็ไม่สามารถจัดการเรียนการสอนได้ เนื่องจากต้องปิดการเข้าออกตามมาตรการป้องกันการแพร่ระบาด

ถึงกระนั้นทางโรงเรียนจัดการศึกษาตามนโยบายในช่วงโควิด-19 แต่ก็ไม่ได้ผลดี ด้วยสภาพภูมิประเทศเป็นพื้นที่สูง มีหมู่บ้านกระจายเป็นหย่อม ครูโรงเรียนจึงได้คิดค้นวิธีแก้ปัญหาหลายรูปแบบ ทั้งให้เด็กพื้นที่ห่างไกลพักนอนและเรียนที่โรงเรียน จัดครูเคลื่อนที่สอนตามหมู่บ้าน รวมถึงคัดเลือกและมอบหมายให้ “พี่ครู” ทำหน้าที่สอนน้องในหมู่บ้าน

นายประหยัด อุสาห์รัมย์ ผู้อำนวยการโรงเรียน กล่าวว่า “โรงเรียนบ้านห้วยนกกก” จังหวัดตาก เราไม่ยอมให้การเรียนรู้ของเด็กต้องสะดุด จึงใช้แนวคิดการจัดการศึกษาแบบ ‘พี่สอนน้อง’ หรือเรียกระบบ ‘พี่ครู’ เพื่อเสริมสร้างทักษะภาษาไทยให้กับน้องซึ่งเป็นชนเผ่ากะเหรี่ยงนั้นมีพื้นฐานที่แน่นขึ้น รุ่นพี่ชั้น ม.ต้น ในหมู่บ้านที่คัดเลือกแล้วว่ามีทักษะภาษาไทยดีมาช่วยปูพื้นฐานให้น้อง ขณะเดียวกันรุ่นพี่ก็ได้ประโยชน์ในการทบทวนวิชาความรู้ไปด้วย

พื้นที่โรงเรียนบ้านห้วยนกกก รองรับนักเรียนจากหลายหมู่บ้านของชุมชนชาวกะเหรี่ยง แต่ละหมู่บ้านมีนักเรียนชั้น ป.1 – ป.4 ราว 10 – 20 คน และมีรุ่นพี่มัธยมต้นด้วย ฉะนั้นพอเกิดสถานการณ์โควิด-19 ต้นปี 2563 เมื่อปิดการเข้าออก จึงใช้วิธีการให้ครูคัดเลือกรุ่นพี่มาเป็นตัวแทนสอนน้องช่วงที่โรงเรียนเปิดไม่ได้ “อย่างแรก เราคัดเลือกรุ่นพี่ที่มีพื้นฐานการเรียนดีและมีความสามารถในการถ่ายทอดก่อนแล้วค่อยประสานผู้นำชุมชนช่วยจัดการพารุ่นพี่เหล่านั้นออกมาพบครูที่หน้าหมู่บ้าน จากนั้นครูอบรมซักซ้อมรูปแบบการสอนให้กับรุ่นพี่จนเป็นที่พอใจ แล้วรุ่นพี่ค่อยนำความรู้ไปถ่ายทอดให้กับน้อง” นายประหยัด อุสาห์รัมย์ ผู้อำนวยการโรงเรียน กล่าว

“4 จ.” หัวใจขับเคลื่อนการเรียนการสอน

พอผ่านการอบรมจากพ่อครูแม่ครูแล้ว พี่ครูก็เปิดห้องเรียนซึ่งแวดล้อมด้วยหมู่ไม้ สายลม และทิวเขา เริ่มต้นขึ้นด้วยกิจกรรมสนุกสนานก่อนนำเข้าสู่บทเรียน สร้างบรรยากาศสบาย เป็นกันเอง ก่อนถ่ายทอดวิชาความรู้ด้วยนวัตกรรม “4 จ.”

• จ.1 “จำจด” ให้น้องคัดคำลงสมุด
• จ.2 “จำอ่าน” พี่ครูสอนน้องอ่านคำศัพท์
• จ.3 “จำแจก” น้องฝึกแจกแจงลูกสะกดคำตามพยัญชนะ สระ และวรรณยุกต์ตามลำดับ
• จ.4 “จำเขียน” น้องเขียนตามคำบอก แต่งเรื่องราวจากคำที่กำหนดให้

หลังผ่านขั้นตอน 4 จ. แล้ว จะมีการทดสอบนักเรียน ผู้ที่ไม่ผ่านจะย้อนกลับไปที่ จ.1 ใหม่ในวันถัดไปจนกว่าจะแก้ไขจุดอ่อน มีความเข้าใจเพิ่มขึ้น ส่วนผู้ที่เข้าใจแล้วก็ขยับสู่บทเรียนที่ยากขึ้น และที่สำคัญต้องเรียนรู้เพื่อนำไปใช้จริงได้

“จากสถานการณ์โควิด-19 จนถึงตอนนี้ เบื้องต้นระบบพี่ครูคือสิ่งที่เรานำมาใช้เพื่อไม่ให้การเรียนของเด็กต้องหยุดโดยสิ้นเชิง อย่างน้อยให้พี่ครูช่วยปูพื้นฐานน้องไว้ก่อน พอเปิดเรียนก็มาเน้นจุดที่ยังไม่เข้าใจ ค่อยตามให้ทันจุดประสงค์การเรียนรู้รายวิชาอีกครั้ง ไม่เพียงน้องชั้นประถมที่ได้เติมเต็มวิชาความรู้ ผลพลอยได้จากระบบการสอนแบบพี่ครูคือ พี่ ๆ ก็ได้ทบทวนบทเรียนไปด้วย ขณะเดียวกันผู้บริหารโรงเรียนและครูก็ช่วยกันหาวิธีการเรียนการสอนแบบใหม่ที่เหมาะสมกับสถานการณ์มาใช้อย่างต่อเนื่อง พร้อมติดตามประเมินผลรวมถึงมีรับส่งใบงานกันทุกสัปดาห์

“เพราะถึงโรงเรียนจะยังเปิดไม่ได้ แต่ยังไงก็ตาม เด็กจะต้องไม่หยุดการเรียนรู้แม้แต่วันเดียว”

2. ครูหลังม้า

โรงเรียนล่องแพวิทยา
จังหวัดแม่ฮ่องสอน

ในพื้นที่จังหวัดแม่ฮ่องสอน โรงเรียนกระจายอยู่ตามเขาสูงทุรกันดาร ไม่มีสัญญาณอินเทอร์เน็ต ประกอบกับคนในพื้นที่มีรายได้น้อย ทำให้เข้าไม่ถึงการเรียนรู้แบบออนไลน์ จึงเกิดโครงการครูหลังม้าขึ้น ซึ่งเป็นนวัตกรรมในอดีตของแม่ฮ่องสอน โดยเปลี่ยนจากพาหนะม้าเป็นมอเตอร์ไซค์เพื่อบรรทุกสื่อการสอนแบบคละชั้นไปตามพื้นที่

นายสยาม เรืองสุกใส ผู้อำนวยการโรงเรียนล่องแพวิทยา อธิบายถึงครูหลังม้า ว่า “ครูเดินทางโดยมอเตอร์ไซค์เข้าไปกินนอนกับคนในชุมชน นำสื่อการสอนแบบฝึกการเรียนรู้ที่ไม่เหมือนกับแบบเรียนปกติไปด้วย เพราะเด็กส่วนใหญ่เป็นชาวไทยภูเขา ใช้ภาษาไทยเป็นภาษาที่สอง จึงออกแบบเนื้อหาการเรียนรู้โดยเน้นเฉพาะวิชาสำคัญ เช่น ภาษาไทย คณิตศาสตร์ วิทยาศาสตร์ ใช้สื่อการสอนที่จัดทำขึ้นมาเองเพื่อให้เหมาะกับสภาพของผู้เรียนแต่ละระดับชั้น

บางครั้งก็โหลดสื่อการสอนลงแฟลชไดรฟ์และใช้โน้ตบุ๊กของครูแทนจอทีวี ครูจะไปอยู่ตามหย่อมบ้านละ 1 สัปดาห์ พอครบกำหนดก็มีกลุ่มใหม่มาเปลี่ยนวน แต่ละหย่อมพื้นที่จนครบเนื้อหาที่เตรียมไว้”

ผู้อำนวยการโรงเรียนล่องแพวิทยากล่าวเพิ่มเติมว่า “สิ่งสำคัญสุดคือความมุ่งมั่นในการสร้างกระบวนการเรียนรู้อย่างต่อเนื่อง จึงอยากให้หน่วยงานต้นสังกัดพิจารณาปลดล็อกเรื่องระเบียบการจัดซื้อหนังสือ เพื่อให้สามารถจัดทำแบบฝึกให้สอดคล้องกับการจัดการศึกษา รวมถึงออกแบบการเรียนรู้ที่วัดผลที่แตกต่างออกไป เน้นวัดผลตามสภาพจริง ไม่ยึดตามตัวชี้วัด แต่ยึดสาระที่คิดว่าสำคัญ โดยดูจากสภาพจริง ดูชิ้นงาน ดูพัฒนาการของผู้เรียน

และพิจารณาการเปิด-ปิดสถานศึกษาตามความพร้อม หากพื้นที่ไหนมีความพร้อมก็ให้เปิดออนไซต์ ซึ่งดีกว่าเรียนอยู่ที่บ้านเพราะเรียนได้เต็มที่และใช้มาตรการควบคุมการระบาด หากพื้นที่ไหนไม่พร้อมก็ให้เรียนในรูปแบบอื่น รวมทั้งอยากให้มีการสนับสนุนเรื่องเจลล้างมือ หน้ากากอนามัย และค่าใช้จ่ายอื่น ๆ เช่น เบี้ยเลี้ยง ค่าน้ำมันสำหรับบุคลากรที่ลงพื้นที่

3. ครูอาสา

โรงเรียนบ้านตะโกล่าง
จังหวัดราชบุรี  

เนื่องจากพื้นที่ตั้งของโรงเรียนบ้านตะโกล่าง ตำบลสวนผึ้ง อำเภอสวนผึ้ง จังหวัดราชบุรี เป็นพื้นที่ห่างไกลติดขอบชายแดน ทำให้การจัดการศึกษาในช่วงโควิดระบาดเป็นไปด้วยความยากลำบาก

เมื่อมีความไม่พร้อมในเรื่องสิ่งอำนวยความสะดวกและความห่างไกล ผู้บริหารโรงเรียน ครู และชุมชนท้องถิ่นจึงต้องผนึกกำลังกันแก้ปัญหาโดยใช้รูปแบบการจัดการศึกษาแบบหย่อมบ้าน แบ่งออกเป็น 7 หย่อม ใช้พื้นที่ศาลาวัด โบสถ์คริสต์ ศูนย์การเรียนรู้เศรษฐกิจพอเพียงหมู่บ้าน เป็นแหล่งเรียนรู้ เพื่อแยกนักเรียนไม่ให้มารวมตัวกันมากเกินไป ลดการแพร่ระบาด

จากนั้นก็จัดอาสาสมัครด้านการศึกษา หรือครูอาสา ไม่ว่าจะเป็นผู้นำชุมชน อบต. นายอำเภอ ผู้ใหญ่บ้าน อสม. ผู้นำศาสนา อีกทั้งครูอาสาที่เป็นศิษย์เก่า ปราชญ์ชาวบ้าน คนในท้องถิ่นมาช่วยสอนเด็กๆ ซึ่งมีค่าตอบแทนตามความเหมาะสม

นายเฉลียว เถื่อนเภา ผู้อำนวยการโรงเรียนบ้านตะโกล่าง จังหวัดราชบุรี กล่าวว่า “จากเดิมเข้าใจกันว่าการศึกษาเป็นเรื่องของครูและโรงเรียน แต่เมื่อคนในชุมชนมาร่วมให้การศึกษากับเด็ก บางคนมาช่วยทำอาหารช่วยเลี้ยงเด็ก ช่วยคัดกรองวัดไข้ แจกหน้ากาก ทำให้คนในชุมชนได้มีโอกาสรู้จักกับเด็ก ๆ มากขึ้น เกิดการเชื่อมโยงสร้างความสัมพันธ์ที่ดีขึ้น เกิดการต่อยอด สร้างการเรียนรู้จากแหล่งเรียนรู้ในชุมชน ช่วยเติมเต็มในจุดที่ครูไม่สามารถดูแลได้ทั่วถึง โดยมีการฝึกอบรมให้กับเหล่าอาสาสมัครก่อนจะออกปฏิบัติหน้าที่”

อาสาสมัครหรือครูพี่เลี้ยงจะคอยช่วยสอนการบ้าน ช่วยตรวจการบ้าน โดยมีการแจกใบงาน พร้อมทั้งมีกิจกรรมสันทนาการบ้างเพื่อแก้ปัญหาเฉพาะหน้า ภารกิจเหล่านี้ดำเนินไปด้วยดีเพราะเกิดจากการร่วมแรงร่วมใจของคนในชุมชนทุกภาคส่วน

The post “ครู” โรงเรียนในพื้นที่พิเศษ ปรับตัวอย่างไร ช่วงโควิด-19 first appeared on กสศ..

ทุนเสมอภาคดึงเด็กออกจากพื้นที่สีแดง
สร้างรายได้จูงใจเด็กกลับมาเรียนหนังสือ

โรงเรียนล่องแพวิทยา ตั้งอยู่ในพื้นที่สูงในช่วงรอยต่อสามจังหวัด เชียงใหม่ ตาก แม่ฮ่องสอน ​ใกล้กับพื้นที่สีแดงซึ่งพบการลักลอบปลูกฝิ่นโดยอาศัยทำเลเขาสูงอันเป็นจุดบอดจนยากที่เจ้าหน้าที่จะเข้าไปปราบปราม บริเวณรอบโรงเรียนจึงกลายเป็นจุดเสี่ยงที่อาจดึงเยาวชนให้หลุดออกไปจากระบบการศึกษาไปยังทางที่ผิดได้ง่าย

ปัญหาดังกล่าวทำให้ สยาม เรืองสุกใส ผู้อำนวยการโรงเรียนล่องแพวิทยา จ.แม่ฮ่องสอน พยายามหาทางแก้ไข​ ดึงเด็กนักเรียนให้กลับเข้ามาสู่รั้วโรงเรียนอันจะเป็นเกราะป้องกันไม่ให้เด็กๆ ต้องเดินออกนอกลู่นอกทาง ซึ่งไม่ใช่เรื่องง่าย โดยเฉพาะเมื่อผู้ปกครองส่วนใหญ่ฐานะยากจนไม่มีเงินส่งลูกมาโรงเรียนและต้องการให้เด็กออกมาช่วยงานหารายได้

แต่กว่า 13 ปี ที่ทำงานในหน้าที่ก็ได้แสดงให้เห็นถึงความมุ่งมั่นตั้งใจจนสามารถดึงเด็กในละแวกใกล้เคียงให้เข้ามาสู่ระบบการศึกษาได้ปีละเกือบ 700 คน

“เด็กที่นี่เกือบ 100% เป็นเด็กยากจนพิเศษ เป็นคนไทยภูเขาเรียนจบป.6 ส่วนใหญ่ก็ไม่ได้เรียนต่อต้องไปช่วยผู้ปกครองทำงาน การขยายโอกาสให้เด็กกลุ่มนี้คือต้องทำให้ผู้ปกครองเห็นว่า มาเรียนกับเราหนึ่งเขาจะไม่มีเสียค่าใช้จ่ายแม้ปัจจุบันจะได้รับการอุดหนุนค่าใช้จ่ายพื้นฐานแต่ก็มีค่าใช้จ่ายอื่นที่จำเป็นอีกเราก็ต้องช่วยเหลือตรงนี้ สองเขาจะได้ฝึกอาชีพเรียนจบไปมีงานทำ เป็นแรงจูงใจให้ผู้ปกครองเห็นว่านอกจากได้ความรู้ ยังได้ทักษะอาชีพและมีรายได้เล็กๆ น้อยๆ ระหว่างเรียนด้วย”​ ผอ.สยาม กล่าว

เป้าหมายคือดึงเด็กให้ห่างไกลยาเสพติด

นายสยาม เรืองสุกใส
ผู้อำนวยการโรงเรียนล่องแพวิทยา

ยิ่งภายหลังได้รับการสนับสนุนเงินช่วยจากโครงการเงินอุดหนุนช่วยเหลือนักเรียนยากจนพิเศษอย่างมีเงื่อนไข หรือ ทุนเสมอภาค จากกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) ด้วยแล้ว ยิ่งทำให้ทางโรงเรียนสามารถต่อยอดทำโครงการฝึกทักษะอาชีพออกไปได้อีกหลายกลุ่มตามความสนใจของนักเรียน การเกษตร, เบอเกอรี่, ช่าง, กาแฟ, คหกรรม, ขนมไทย, ผักกางมุ้ง, ไก่เนื้อ, ทำบัญชี, ร้านค้าขายปลีก

ดังนั้น นอกจากเงินทุนเสมอภาคที่เด็กจะได้รับโดยตรงแล้ว ในส่วนของโรงเรียนที่นำมาจัดโครงการฝึกทักษะอาชีพ เมื่อเด็กเข้าร่วมในแต่ละโครงการสุดท้ายก็จะมีเงินปันผลกลับมายังเด็ก ได้ใช้เป็นค่าใช้จ่ายซื้อข้าวของเครื่องใช้ที่จำเป็นและแบ่งเบาภาระผู้ปกครองได้อย่างดี บางคนก็ตั้งใจจะเก็บไว้เป็นทุนการศึกษาเรียนต่อในอนาคต

​“ทั้งหมดนี้เป็นความพยายามดึงเด็กให้กลับมาอยู่ในโรงเรียน ให้ห่างไกลยาเสพย์ติด ไม่ไปมั่วสุมที่อื่น เพราะส่วนใหญ่เด็กจะเป็นเด็กพักนอนที่โรงเรียนเนื่องจากเดินทางลำบาก จากเด็ก 700 คน จะพักอยู่ที่โรงเรียนประมาณ 460 คน ​​ เด็กนักเรียนที่เดินทางไกลสุดจากบ้านมาโรงเรียนคือ​20 กม.  ใช้เวลาเดินทาง 5-6 ชั่วโมง ต้องเดินเท้าอย่างเดียวไม่มีทางรถยนต์ และยังเป็นเขาสูงยิ่งหน้าฝนยิ่งเดินทางลำบาก”

กำไร​ไม่ใช่แค่ตัวเงินแต่คือความรู้ด้วย

ทว่า กว่าจะมาถึงจุดนี้ที่แต่ละโครงการขับเคลื่อนจนเรียกได้ว่าประสบความสำเร็จไม่ใช่เรื่องง่าย ต้องอาศัยทั้งความมุ่งมั่น ทุ่มเท และการทำงานร่วมกันระหว่างทั้งผู้อำนวยการและครูที่จะต้องช่วยกันขับเคลื่อนภารกิจไปสู่เป้าหมายที่เห็นพ้องต้องกัน

“ครู 50 คนจะกระจายไปเป็นที่ปรึกษากลุ่มงานอาชีพต่างๆ ซึ่งแต่ละกลุ่มจะมีโมเดลขับเคลื่อน ทุกคนก็วิ่งตามโมเดลที่กำหนด ให้ที่ปรึกษาทำงานร่วมกับทีมนักเรียนอันถือเป็นฟันเฟืองสำคัญขับเคลื่อนสู่ความสำเร็จ โดยการทำงานหนึ่งจะต้องแบ่งความรับผิดชอบว่าใครทำอะไร สองทำตามขั้นตอนและติดตามตรวจสอบเป็นระยะ คอยรายงานความคืบหน้า และสรุปผลปลายเทอม ต้นทุนเท่าไหร่ รายได้เท่าไหร่ หักรายได้ให้เด็กกี่บาทใช้วงจรคุณภาพเป็นตัวขับเคลื่อนไปทั้งระบบ”

ผู้อำนวยการโรงเรียนล่องแพวิทยา อธิบายเพิ่มว่า จะต้องมีการประชุมเพื่อปรับเปลี่ยนรูปแบบการดำเนินการ หรือบางโครงการก็ใช่ว่าจะไม่ขาดทุน เช่น กลุ่มเลี้ยงไก่ไข่ ที่มีต้นทุนอาหารสูง แต่ก็ต้องทำต่อเพื่อให้เด็กมีทักษะอาชีพ  ดังนั้น กำไรที่ได้ไม่ได้หมายความว่าเด็กจะต้องได้เป็นตัวเงิน แต่กำไรที่ได้มันคือความรู้ด้วย  บางโครงการเงินอาจจะได้คืนน้อยแต่องค์ความรู้ได้ที่ได้กับไปเยอะ ดังนั้น​ โครงการไหนขาดทุนโรงเรียนก็ต้องเข้าไปอุ้มเพื่อให้เด็กมีเงิน ไม่งั้นเด็กจะรู้สึกว่าทำไมทำแล้วไม่ได้เงิน แต่อีกโครงการทำแล้วได้เงิน

เคล็ดลับความสำเร็จ
ต้องทำงานเป็นทีม เลิกคิดแบบเดิม

เคล็ดลับความสำเร็จ​คือ หนึ่งต้องการทำให้เกิดความเปลี่ยนแปลง  ด้วยการทำงานร่วมกันของผู้บริหาร ครู ​ที่ไม่คิดแบบเดิมๆ ว่าเขาให้เงินมาหนึ่งพันบาทก็ใช้ตามนี้ หมดแล้วเดี๋ยวเขาก็ให้ใหม่​แต่ต้องเปลี่ยนวิธีคิดทำอย่างไรให้เกิดผลกับเด็กมากที่สุด ​แต่ละโรงเรียนก็ต้องไปคิดวิธีการของตัวเอง  สองหากผู้บริหารโรงเรียนคิดแต่จูนทีมไม่ได้ ไม่เห็นเป้าหมายเดียวกันไม่ยอมขับเคลื่อนงานไปข้างหน้าก็ไม่สำเร็จ

“ผมพาครูไปเห็นสภาพบ้านของนักเรียนจริง ๆ ไปเยี่ยมบ้านเด็ก เดินไปบ้านนั้นบ้านนี้ คลุกคลีกับเด็ก ให้เขาเห็นปัญหา ในตัวครูเขามีอุดมการณ์ความเป็นครูอยู่แล้วเราจะจุดไฟในหัวใจเขาก็ต้องพาเขาไปดูสภาพปัญหาจริง ๆ เด็กน่างสงสารจริง เด็กมีปัญหาจริง ๆ จำเป็นต้องผลักดันขับเคลื่อน จากนั้นเราก็เอาโมเดลที่ออกแบบมามาคุยกันว่าจะทำอย่างไรถึงจะเกิดผลขึ้นจริง”​​ผอ.สยาม กล่าวทิ้งท้าย

ร่วมสร้างโอกาสทางการศึกษา
กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.)
www.eef.or.th/donate/
ธนาคารกรุงไทย สาขาซอยอารีย์
เลขที่ : 172-0-30021-6
บัญชี : กสศ.มาตรา 6(6) – เงินบริจาค

The post จุดไฟในหัวใจครู สร้างแนวร่วมดึงเด็กออกจากพื้นที่เสี่ยง first appeared on กสศ..

รร.ห่างไกล บนเกาะ – ภูเขาสูง กังวล ไร้ไฟฟ้า สัญญาณเนต อาจไม่พร้อมต่อการเรียนผ่านระบบออนไลน์ แนะทำสื่อเรียนรู้แบบออฟไลน์ให้ครูสอนเด็กๆ ถึงหมู่บ้าน

กองทุนเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) จัดเสวนาผ่านเพจเฟซบุ๊ก กสศ. ในหัวข้อ “ผลกระทบของ COVID-19 ต่อการศึกษาไทย ภาพรวมและเสียงสะท้อนจากโรงเรียนชายขอบ”​ โดยดร.ภูมิศรัณย์ ทองเลี่ยมนาค ผู้เชี่ยวชาญด้านเศรษฐศาสตร์การศึกษา สถาบันวิจัยเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา กสศ. ​ระบุว่า ​จากงานวิจัยของ OECD ที่ศึกษาผลกระทบของนักเรียนในช่วงการแพร่ระบาดของ COVID-19 พบว่า เด็กนักเรียนยากจนที่สุดมีเพียง 57% ที่เข้าถึงสัญญาณอินเตอร์เน็ต อาจเพราะไม่มีเงินสำหรับสมัครสมาชิกหรืออยู่ในบริเวณห่างไกลกว่าที่จะมีสัญญาณเข้าถึง สถานการณ์ที่เกิดขึ้นจึงอาจเกิดการเสียเปรียบในการเข้าถึงการเรียนรู้ของนักเรียนยากจนที่สุดได้  โดยหลายประเทศใช้การจัดสรรอุปกรณ์ Wi-fi แบบพกพาให้กับนักเรียนที่บ้านไม่สามารถเข้าถึงสัญญาณอินเทอร์เน็ตได้ หรือจัดสรรงบประมาณเพื่อให้ครัวเรือนยากจนมีเงินในการสมัครบริการอินเทอร์เน็ต เป็นต้น หากต้องการเผยแพร่ข้อมูลทางการศึกษาแบบทางไกลในประเทศไทย สื่อเช่น โทรทัศน์ หรือโทรศัพท์สมาร์ทโฟน อาจจะเป็นอีกช่องทางที่สามารถเข้าถึงเด็กจำนวนมากได้ เพราะมีต้นทุนที่ต่ำและยุ่งยากน้อย ประเทศส่วนใหญ่เด็กนักเรียนจะสามารถเข้าถึงโทรศัพท์สมาร์ทโฟนมากที่สุด รวมถึงโทรทัศน์ที่มักจะต้องมีในทุกบ้าน  แต่ไม่ว่าจะใช้วิธีการแบบใดก็ตามในการเรียนการสอนช่วงวิกฤต COVID-19 สิ่งที่สำคัญคือ การเลือกให้เหมาะสมกับบริบทและความพร้อมของผู้เรียนและผู้สอน ซึ่งจะเป็นคนที่รู้ดีที่สุด

ดร.ภูมิศรัณย์ ทองเลี่ยมนาค ผู้เชี่ยวชาญด้านเศรษฐศาสตร์การศึกษา
สถาบันวิจัยเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา กสศ.

นายศุภโชค ปิยะสันติ์ ผู้อำนวยการโรงเรียนบ้านห้วยไร่สามัคคี อ.แม่ฟ้าหลวง จ.เชียงราย ที่ปรึกษาเครือข่ายชมรมนักจัดการศึกษาบนพื้นที่สูงในถิ่นทุรกันดาร โรงเรียนพื้นที่เกาะ กล่าวว่า นักเรียนของโรงเรียนส่วนหนึ่งเป็นชนเผ่าผู้ปกครองไม่สามารถอบรมบุตรหลานหรือสอนการบ้านได้ อีกทั้งการจเรียนออนไลน์ยังมีปัญหาเพราะเด็กที่มีความพร้อมมีเพียงแค่ 20% ซึ่งเวลานี้สิ่งสำคัญคือการเตรียมการรับมือช่วงเปิดเทอมตั้งแต่ตอนนี้จะรอเดือน ก.ค.คงไม่ทันการณ์ ต้องออกแบบการสอนใหม่เกือบทั้งหมด ทั้งจำแนกเด็กที่จะเรียนออนไลน์ ทีวีทางไกล โดยวิธีการควรยืดหยุ่นซึ่งแต่ละโรงเรียนต้องวางแผนให้เหมาะกับบริบทของตัวเอง

อย่างไรก็ตาม โรงเรียนบ้านห้วยไร่สามัคคี อาจจะเป็นโรงเรียนกึ่งกลางคือบางส่วนใช้ออนไลน์ได้ เรียนโทรทัศน์ทางไกลได้ แต่มีกลุ่มยากจนที่ต้องการสื่อการเรียนออฟไลน์ ซึ่งอาจจัดแบบคละชั้นเรียน เป็นกลุ่มหมู่บ้าน หรือในส่วนที่อยู่ใกล้โรงเรียนสามารถมาเรียนได้ 2-3 วัน โดยควบคุมไม่ให้เกิดการแพร่ระบาด เช่น การจำกัดจำนวนนักเรียน หรือจำกัดเวลา

นายศุภโชค ปิยะสันติ์
ผู้อำนวยการโรงเรียนบ้านห้วยไร่สามัคคี

นายสยาม เรืองสุกใส ผู้อำนวยการโรงเรียนล่องแพวิทยา อ.สบเมย จ.แม่ฮ่องสอน เครือข่ายชมรมนักจัดการศึกษาบนพื้นที่สูงในถิ่นทุรกันดาร โรงเรียนพื้นที่เกาะ กล่าวว่า โรงเรียนล่องแพวิทยามีบริบทพื้นที่แตกต่างจากโรงเรียนอื่นในประเทศไทยนักเรียนส่วนใหญ่เป็นกะเหรี่ยง​ จากนักเรียน 734 คน เป็นนักเรียนยากจนพิเศษ 500 คน เด็กเหล่านี้แตกต่างจากเด็กในพื้นที่ตัวเมืองเพราะไม่มีสัญญาณอินเตอร์เน็ต ไม่มีแม้แต่ไฟฟ้าใช้ ผู้ปกครองไม่มีเงินซื้อสมาร์โฟน ทำให้ไม่สามารถเรียนออนไลน์ได้ และเป็นเด็กชาติพันธุ์ ที่ใช้ภาษาไทยเป็นภาษาที่สองที่สาม ทั้งหมดย่อมทำให้ได้รับผลกระทบจากการปิดภาคเรียนที่ยาวขึ้นมากกว่าเด็กในพื้นที่อื่น ดังนั้นนโยบายการจัดการศึกษาในลักษณะพื้นที่พิเศษจะมองแบบเรียนออนไลน์อย่างเดียวไม่ได้ ต้องมองแบบออฟไลน์ด้วย

นายสยาม กล่าวว่า การเรียนการสอนอาจต้องเตรียมเอกสาร สื่อ อุปกรณ์ ส่งครูไปในพื้นที่หมู่บ้านและนัดกันจัดเป็นคลาสเล็กๆ  คละชั้นเรียนพบกันเป็นครั้ง สัปดาห์นี้ไปหมู่บ้าน ก.​ ข. ค. ง.​ สลับกันไป ต้องเริ่มวางแผนเลย ไม่สามารถรอจนถึง 1 ก.ค. แล้วค่อยวางแผนได้ เพราะจะเตรียมตัวไม่ทัน ต้องเริ่มเตรียมจัดวางตัวบุคลากร จัดตารางสอนว่าใครจะไปบ้านไหน ต้องออกแบบการจัดการเรียนรู้ใหม่

นายสยาม เรืองสุกใส
ผู้อำนวยการโรงเรียนล่องแพวิทยา

ทั้งนี้ ทั่วประเทศมีโรงเรียนลักษณะคล้ายกันนี้คือเป็นโรงเรียนบนพื้นที่สูง 1,190 แห่ง และเป็นโรงเรียนที่อยู่บนเกาะ 123 แห่ง ดังนั้นหน่วยงานที่เกี่ยวข้องควรจะต้องเริ่มมองมองไปที่การจัดทำสื่อออฟไลน์ด้วย ​เพราะมีหลายพื้นที่ไม่มีไฟฟ้าเข้าถึง ไม่มีอินเตอร์เน็ต ผู้บริหารระดับนโยบายจะต้องมีการสร้างความชัดเจน และผ่อนคลายวางแผนวิธีการบริหารจัดการอย่างไรให้สอดคล้องกับสถานการณ์ที่เปลี่ยนไป

ผอ.โรงเรียนล่องแพวิทยา กล่าวว่า การเปิดเทอมในช่วง 1 ก.ค.​เริ่มเข้าหน้าฝนการเดินทางก็จะลำบากขึ้น เพราะพื้นที่เป็นเทือกเขาสูง บางคนเด็กต้องเดินเท้าเป็นวันและมาพักนอนอยู่ที่โรงเรียน ดังนั้นหากให้ครูต้องออกไปสอนตามหมู่บ้านก็อาจต้องมีค่าพาหนะตอบแทนเพิ่มเติม ในอดีตเคยมีครูหลังม้าที่ขนอุปกรณ์ สื่อการสอน เทปคลาสเซ็ทไปเปิดการเรียนการสอนตามหมู่บ้านคละชั้นเรียน สั่งงาน สี่ห้าวันแล้วจัดการสอนหมุนวนไปเป็นกลุ่มย่อย

The post กสศ.จัดเวทีสะท้อนเสียงโรงเรียนชายขอบ first appeared on กสศ..