เมื่อวันที่ 13 กรกฎาคม 2569 กสศ. และ สปสช. ได้ลงนามบันทึกข้อตกลงความร่วมมือทางวิชาการและการดำเนินงานร่วมกัน ณ โดมลานกีฬาชุมชนคลองเตย ล็อก 4-5-6 กรุงเทพมหานคร เพื่อเชื่อมโยงฐานข้อมูล ค้นหา และส่งต่อเด็กและเยาวชนกลุ่มเปราะบางทั้งในและนอกระบบการศึกษาเข้าสู่บริการสุขภาพที่จำเป็น โดยมี ดร.สิริพงศ์ อังคสกุลเกียรติ รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงคมนาคม ในฐานะรองประธานกรรมการขับเคลื่อนการแก้ไขปัญหาเด็กและเยาวชนนอกระบบการศึกษาระดับชาติ และประธานคณะอนุกรรมการพัฒนาระบบการจัดการศึกษาฯ เพื่อแก้ไขปัญหาเด็กและเยาวชนนอกระบบการศึกษา เป็นประธานในพิธี

ภายในงาน เด็กและเยาวชนในชุมชนคลองเตยกว่า 200 คน ได้รับบริการตรวจสุขภาพจากหน่วยบริการในเครือข่าย สปสช. สะท้อนภาพการทำงานที่ต้องการให้เกิดขึ้นจริง คือ เมื่อระบบรู้ว่าเด็กอยู่ที่ไหน ระบบบริการต้องสามารถเข้าถึงเด็กได้ เพื่อไม่ให้ปัญหาสุขภาพกลายเป็นอุปสรรคต่อการเรียนรู้และการใช้ชีวิต

ใช้ข้อมูลชี้เป้า นำเด็กเข้าสู่บริการสุขภาพที่จำเป็นทั่วถึง

ดร.ไกรยส ภัทราวาท ผู้จัดการ กสศ. กล่าวว่า ความไม่พร้อมทางสุขภาพเป็นหนึ่งในอุปสรรคสำคัญที่บั่นทอนโอกาสทางการเรียนรู้ และเป็นปัจจัยที่ทำให้เด็กกลุ่มเปราะบางหลุดออกจากระบบการศึกษา

“เด็กบางคนไม่ได้ขาดศักยภาพ แต่กำลังเผชิญข้อจำกัดที่ปิดกั้นการเรียนรู้ เช่น มองกระดานไม่ชัด มีภาวะสุขภาพที่ไม่ได้รับการดูแล หรือมีข้อจำกัดด้านร่างกายและจิตใจ จนค่อย ๆ ถอยห่างจากห้องเรียนโดยที่เราไม่ทันมองเห็น”

จากฐานข้อมูลของ กสศ. พบว่า ปัจจุบันประเทศไทยมีนักเรียนยากจนพิเศษจำนวน 1,392,323 คน เข้าถึงบริการสร้างเสริมสุขภาพและป้องกันโรค จำนวน 92,761 ครั้ง โดยที่ร้อยละ 49.8 ของการเข้าถึงบริการทั้งหมด เป็นบริการฉีดวัคซีนพื้นฐาน (EPI) ซึ่งเป็นวัคซีนสร้างเสริมภูมิคุ้มกันโรคสำหรับเด็กไทยตั้งแต่แรกเกิดถึงอายุ 14 ปี เพื่อป้องกันโรคติดต่อร้ายแรง รองลงมาคือ บริการยาเม็ดเสริมธาตุเหล็ก ร้อยละ 25.5 และบริการแว่นตาสำหรับเด็กที่มีสายตาผิดปกติ ร้อยละ 12.2 ของการเข้าถึงบริการทั้งหมด 

ในขณะที่เด็กและเยาวชนนอกระบบการศึกษาปี 2568 (TZD68) จำนวน 603,095 คน เข้าถึงบริการสร้างเสริมสุขภาพและป้องกันโรค (P&P) จำนวน 35,531 ครั้ง โดยที่ร้อยละ 44.6 ของการเข้าถึงบริการเป็นบริการคัดกรองโลหิตจางจากการขาดธาตุเหล็ก รองลงมาคือบริการยาเม็ดเสริมธาตุเหล็ก ร้อยละ 26 และบริการฉีดวัคซีนพื้นฐาน (EPI) ร้อยละ 18.1 ของการเข้าถึงบริการทั้งหมด มีเพียงร้อยละ 0.4 เท่านั้นที่เข้าถึงบริการแว่นตาสำหรับเด็กที่มีสายตาผิดปกติ เด็กกลุ่มนี้จำนวนไม่น้อยเผชิญข้อจำกัดทั้งด้านเศรษฐกิจ ครอบครัว สุขภาพ และการเข้าถึงบริการพื้นฐาน 

จากข้อมูลสะท้อนชัดว่า แม้ประเทศไทยจะมีระบบหลักประกันสุขภาพรองรับ แต่ยังมีเด็กกลุ่มเปราะบางจำนวนหนึ่งที่ยังเข้าไม่ถึงบริการที่จำเป็น เช่น การรับวัคซีนพื้นฐาน การได้รับยาเม็ดเสริมธาตุเหล็ก การตรวจคัดกรองปัญหาสุขภาพ และการได้รับแว่นตาเมื่อมีปัญหาทางสายตา “โจทย์วันนี้ไม่ใช่เพียงทำให้เด็กมีสิทธิ แต่ต้องทำให้สิทธิและบริการเดินทางไปถึงเด็ก” ดร.ไกรยส กล่าว

ภายใต้ความร่วมมือครั้งนี้ กสศ. จะใช้ฐานข้อมูลรายบุคคลเป็นเครื่องมือชี้เป้าเด็กที่ต้องได้รับการดูแล ครอบคลุมกว่า 7,000 ตำบลทั่วประเทศ ก่อนเชื่อมโยงข้อมูลกับ สปสช. เขต องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น หน่วยบริการสุขภาพ โรงเรียน และภาคีเครือข่ายในพื้นที่

จากนั้นจะร่วมกันสร้างระบบค้นหาเด็กที่ต้องการความช่วยเหลือ เชื่อมเข้าสู่สิทธิและบริการสุขภาพ และส่งต่อการดูแลอย่างต่อเนื่องใกล้บ้าน เพื่อลดช่องว่างระหว่าง “สิทธิสุขภาพที่มีอยู่” กับ “การเข้าถึงบริการจริง” โดยเฉพาะเด็กในครอบครัวเปราะบาง เด็กในพื้นที่ห่างไกล หรือเด็กที่ไม่มีผู้ดูแลช่วยประสานเข้าสู่ระบบบริการ รวมถึงการคัดกรองเชิงรุกในเด็กระดับประถมศึกษาที่มีความเสี่ยงด้านสุขภาพ เพื่อป้องกันปัญหาที่อาจส่งผลต่อการเรียนรู้ในระยะยาว

“กิจกรรมที่เด็กและเยาวชนกว่า 200 คนในชุมชนคลองเตยได้รับการตรวจสุขภาพในวันนี้ คือภาพสะท้อนที่เป็นรูปธรรมที่สุดของความร่วมมือครั้งนี้ เมื่อเรารู้ว่าเด็กอยู่ที่ไหน เราต้องสามารถนำบริการสุขภาพและโอกาสทางการเรียนรู้ไปถึงเด็กได้ เพราะการพาเด็กกลับเข้าสู่การเรียนรู้ อาจไม่ได้เริ่มต้นที่ห้องเรียน แต่อาจเริ่มต้นจากการทำให้เด็กคนหนึ่งมีสุขภาพและชีวิตที่พร้อมสำหรับการเรียนรู้” ดร.ไกรยส กล่าว

เชื่อมสุขภาพกับการศึกษา เพื่อไม่ให้เด็กเสียโอกาสจากปัญหาที่ป้องกันได้

นายแพทย์จเด็จ ธรรมธัชอารี เลขาธิการ สปสช. กล่าวว่า หัวใจสำคัญของความร่วมมือครั้งนี้ คือการเชื่อมโยง “สุขภาพ” และ “การศึกษา” เข้าด้วยกัน เพราะเด็กคนหนึ่งจะเติบโตและพัฒนาศักยภาพได้อย่างเต็มที่ จำเป็นต้องมีทั้งสุขภาพที่ดีและโอกาสทางการเรียนรู้ควบคู่กัน

หากเด็กมีปัญหาสุขภาพ เช่น ปัญหาสายตา สุขภาพช่องปาก ภาวะโภชนาการ หรือปัญหาสุขภาพอื่น ๆ แต่ไม่ได้รับการค้นหาและดูแลอย่างทันท่วงที ย่อมส่งผลต่อการเรียน การใช้ชีวิต และความมั่นใจของเด็ก

ภายใต้ความร่วมมือนี้ สปสช. จะร่วมกับ กสศ. เชื่อมโยงฐานข้อมูลรายบุคคล เพื่อค้นหาเด็กที่ควรได้รับการดูแลเชิงรุก พร้อมประสานหน่วยบริการและเครือข่ายในพื้นที่ ทั้งองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ภาคประชาสังคม และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ให้เกิดการดูแลตั้งแต่การสร้างเสริมสุขภาพ ป้องกันโรค คัดกรองปัญหาสุขภาพ ไปจนถึงการส่งต่อเข้าสู่ระบบการรักษาอย่างเหมาะสมตามช่วงวัย

นายแพทย์จเด็จ ยกตัวอย่างโครงการ “แว่นตาสำหรับเด็กไทย” ภายใต้ระบบหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ ซึ่งระหว่างเดือนตุลาคม 2568 ถึงเมษายน 2569 มีเด็กนักเรียน 42,539 คน เข้าถึงบริการคัดกรองสายตาผ่าน 117 โครงการ พบเด็กที่มีภาวะสายตาผิดปกติ 14,025 คน และได้รับการสนับสนุนแว่นตาที่เหมาะสมผ่าน 88 โครงการ

“ตัวเลขเหล่านี้สะท้อนว่า เมื่อเราค้นหาได้เร็วและดูแลได้ทันเวลา ปัญหาสุขภาพที่สามารถแก้ไขได้ จะไม่กลายเป็นอุปสรรคที่ทำให้เด็กสูญเสียโอกาสทางการเรียนรู้” เลขาธิการ สปสช. กล่าว

ยกระดับ Thailand Zero Dropout Plus ด้วยระบบข้อมูลและการทำงานเชิงพื้นที่

ดร.สิริพงศ์ อังคสกุลเกียรติ รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงคมนาคม กล่าวว่า ความร่วมมือของ กสศ. และ สปสช. ในครั้งนี้ เป็นหมุดหมายสำคัญของการยกระดับการทำงานร่วมกันเพื่อลดความเหลื่อมล้ำด้านสุขภาพและการศึกษาอย่างเป็นรูปธรรม และทำให้สิทธิขั้นพื้นฐานด้านสุขภาพเดินทางไปถึงเด็กทุกคน

“เด็กและเยาวชนไทยทุกคนมีสิทธิด้านสุขภาพอยู่แล้ว แต่ความท้าทายคือการทำให้สิทธิเข้าถึงเด็กทุกคน นี่คือเหตุผลที่เราต้องเปลี่ยนวิธีทำงาน จากการรอให้เด็กเข้ามาหาระบบ เป็นการใช้ข้อมูลค้นหาเด็ก เชื่อมโยงหน่วยงาน และนำบริการลงไปถึงระดับพื้นที่”

ดร.สิริพงศ์ กล่าวว่า การขับเคลื่อนนโยบาย Thailand Zero Dropout Plus จำเป็นต้องอาศัยความร่วมมือจากทุกภาคส่วน ภายใต้แนวคิด All for Education โดยใช้ระบบข้อมูลร่วมกันเป็นเครื่องมือสำคัญในการเชื่อมการทำงานของหน่วยงานด้านการศึกษา สาธารณสุข และท้องถิ่น เพื่อให้เด็กทุกคนได้รับสิทธิขั้นพื้นฐานอย่างทั่วถึง

“ความร่วมมือระหว่าง กสศ. และ สปสช. จะเป็นกุญแจสำคัญในการปิดช่องว่างความเหลื่อมล้ำตั้งแต่ต้นทาง ช่วยให้ผู้ว่าราชการจังหวัด ศึกษาธิการจังหวัด โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล ครู และหน่วยงานในพื้นที่ สามารถใช้ข้อมูลเดียวกันในการค้นหาและดูแลเด็กได้อย่างแม่นยำ”

ดร.สิริพงศ์ กล่าวทิ้งท้ายว่า เป้าหมายสูงสุดของความร่วมมือครั้งนี้ คือการทำให้เด็กทุกคนมีทั้งสุขภาพกาย สุขภาพใจ และโอกาสทางการศึกษาที่ดี เพราะเมื่อระบบสามารถค้นหาเด็กได้ตั้งแต่ต้นทาง และนำบริการสุขภาพไปถึงพื้นที่ได้อย่างทันท่วงที สุขภาพก็จะไม่เป็นอุปสรรคต่อการเรียนรู้ และเด็กทุกคนจะมีโอกาสเติบโตได้อย่างเต็มศักยภาพ

The post กสศ. ผนึกกำลัง สปสช. เชื่อมข้อมูลเด็กเปราะบางทั่วประเทศ นำบริการสุขภาพไปถึงเด็กในและนอกระบบการศึกษา first appeared on กสศ..

The post นำบริการสุขภาพไปถึงเด็ก เพื่อเปิดทางให้การเรียนรู้ต่อไป first appeared on กสศ..

จากความพยายามของกองทุนหลักประกันสุขภาพแห่งชาติในการให้บริการด้านสาธารณสุขที่ครอบคลุมและทั่วถึง โดยเฉพาะสิทธิประโยชน์ด้านการตรวจสายตาและแว่นตาสำหรับเด็กอายุ 3-12 ปี ที่ได้รับการตรวจพบปัญหาสายตา โดยไม่มีค่าใช้จ่าย และสามารถตรวจซ้ำเพื่อรับแว่นใหม่ทุกปี อย่างไรก็ตาม กลุ่มเด็กจากครอบครัวที่ขาดแคลนทุนทรัพย์และด้อยโอกาสยังคงไม่สามารถเข้าถึงบริการได้อย่างทั่วถึง

เพื่อแก้ไขปัญหานี้ กสศ. โดยสถาบันวิจัยเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา ได้ร่วมมือกับ สปสช. และสมาคมทัศนมาตรแห่งประเทศไทย จัดโครงการ I SEE THE FUTURE เพื่อสร้างกลไกท้องถิ่นในการให้เด็กทุกคนเข้าถึงสิทธิด้านสุขภาพ โดยเฉพาะการตรวจคัดกรองและรักษาปัญหาสายตา เพื่อให้เด็กได้รับแว่นสายตาที่เหมาะสมและได้รับการรักษาทันเวลา ซึ่งในโครงการนี้ได้เริ่มต้นจากการลงพื้นที่ในจังหวัดต้นแบบ

กิจกรรมคัดกรองสายตาครั้งนี้ เป็นครั้งแรกที่มีการนำระบบสารสนเทศเพื่อหลักประกันโอกาสทางการเรียนรู้ หรือ OBEC CARE มาใช้ในการคัดกรองสายตาเด็ก โดย OBEC CARE เป็นระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียนในสถานศึกษา สังกัด สพฐ.ที่ใช้เทคโนโลยีสารสนเทศจัดเก็บข้อมูลนักเรียนและคัดกรองความเสี่ยงในทุกมิติ ซึ่งสามารถนำข้อมูลมาวิเคราะห์และประมวลผลเพื่อช่วยในการพัฒนาและดูแลนักเรียนได้อย่างตรงจุด ทั้งในระดับบุคคล ชั้นเรียน โรงเรียน และเขตพื้นที่การศึกษา

สำหรับกิจกรรมในครั้งนี้ ระบบ OBEC CARE ได้เชื่อมโยงข้อมูลการสำรวจเด็กกลุ่มเสี่ยงและนำมาสู่การตรวจคัดกรองสายตา เพื่อให้เด็กที่มีความเสี่ยงได้เข้ารับการตรวจ และได้รับแว่นตาที่เหมาะสม หรือส่งต่อเพื่อรักษาต่อไป โดยเป็นการสร้างกลไกที่ช่วยให้เด็กทุกคนสามารถเข้าถึงการบริการด้านสุขภาพได้อย่างเท่าเทียมและครอบคลุมมากยิ่งขึ้น

นายวชิระ ขวัญเพชร ผู้อำนวยการเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาจังหวัดสุพรรณบุรี กล่าวว่า บริการตรวจคัดกรองสายตาเบื้องต้นเคลื่อนที่ในครั้งนี้ได้รับการตอบรับจากโรงเรียนในพื้นที่จำนวนมาก ทำให้สามารถตรวจคัดกรองนักเรียนได้กว่า 500 คน โดยเฉพาะกลุ่มนักเรียนจากครัวเรือนรายได้น้อย ซึ่งถือเป็นการเชื่อมโยงไปสู่ประสิทธิภาพของระบบสารสนเทศเพื่อหลักประกันโอกาสทางการเรียนรู้ ‘OBEC CARE’ ที่โรงเรียนทุกแห่งในพื้นที่จังหวัดสุพรรณบุรีได้ดำเนินการอยู่ เป็นเครื่องมือสำคัญในการคัดกรองและติดตามสุขภาพสายตาของนักเรียนในพื้นที่ เพื่อให้เด็กทุกคนได้รับการดูแลที่เหมาะสมและทันท่วงที

“ปฏิเสธไม่ได้ว่าหนึ่งในปัญหาการเรียนรู้นั้นมีสาเหตุมาจากความบกพร่องทางสายตา ซึ่งที่ผ่านมายังไม่ได้รับการให้ความสำคัญอย่างเต็มที่ ดังนั้นการเกิดขึ้นของกิจกรรมนี้ จึงแสดงถึงความร่วมมือระหว่างหน่วยงานด้านการศึกษาและหน่วยงานสาธารณสุข ที่จะช่วยให้นักเรียนทุกคนเข้าถึงสิทธิ์บริการพื้นฐานอย่างเสมอภาคยิ่งขึ้น และแน่นอนว่าผลที่จะตามมาคือโอกาสของเด็กทั้งในการเรียนรู้และการใช้ชีวิตที่จะเพิ่มขึ้นตามกัน

อย่างที่ผ่านมาเด็กบางคนเราไม่เคยรู้มาก่อนว่าเขามีปัญหาทางสายตา แต่เมื่อมีระบบจัดเก็บข้อมูลและมีโครงการเกิดขึ้น หลายฝ่ายโดยเฉพาะครู โรงเรียน และผู้ปกครองจึงเริ่มตระหนัก และทำความเข้าใจว่าถ้าเด็กมีปัญหาสายตา การเรียนรู้จะลดทอนประสิทธิภาพลงมาก ทุกฝ่ายจึงต้องให้ความสำคัญกับการสังเกตความผิดปกติ เพื่อสามารถนำเด็กเข้าสู่การตรวจคัดกรอง และช่วยให้ปัญหาได้รับการแก้ไขทันท่วงที

ส่วนในบทบาทของเขตพื้นที่ก็จะเป็นผู้ประสานเพื่อให้เกิดการรับรู้ที่ขยายออกไปมากขึ้น เพื่อเป็นการเพิ่มโอกาสให้ทั่วถึงเด็กทุกคน เนื่องจากการทำงานในระดับเขตพื้นที่ที่มีอยู่ 345 เขต ย่อมได้ผลที่ดีและทั่วถึงกว่าการติดต่อสื่อสารในระดับโรงเรียนซึ่งมีอยู่มากกว่า 20,000 แห่ง”

ดร.ไกรยส ภัทราวาท ผู้จัดการกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) กล่าวว่า ในฐานะหน่วยงานที่ทำหน้าที่เชื่อมต่อการทำงานของทุกภาคส่วน กสศ. ขอขอบคุณทุกฝ่ายที่มีส่วนร่วมในการทำให้เด็กทุกคนเข้าถึงโอกาสมากขึ้น และไม่ใช่แค่จังหวัดสุพรรณบุรี แต่ความร่วมมือนี้จะเป็นต้นแบบของการทำงานที่จะขยายผลไปยังพื้นที่อื่น ๆ ต่อไป โดยภาพในวันนี้ทำให้เห็นว่าเมื่อหลายหน่วยงานที่ไม่จำเป็นต้องทำงานด้านการศึกษาทั้งหมดพร้อมใจกันร่วมมือ การแก้ปัญหาความเหลื่อมล้ำทางการศึกษาก็สามารถเริ่มต้นได้จากสิ่งใกล้ตัวของเด็ก รวมถึงบางเรื่องที่อาจไม่ได้เกี่ยวข้องกับการศึกษาโดยตรง เช่น ปัญหาด้านสายตาและการมองเห็น ซึ่งถือเป็นปัจจัยสำคัญที่ส่งผลต่ออนาคตของเด็กทุกคน

“ถ้าเด็กทุกคนมีแว่นที่เหมาะสมกับค่าสายตา การมองเห็นจะชัดขึ้น การเรียนรู้ก็จะยิ่งมีประสิทธิภาพ ซึ่งหมายถึงภาพอนาคตที่คมชัด และเป็นหลักประกันว่าเด็กจะอยู่บนเส้นทางการเรียนรู้ได้ในระยะยาว”

ดร.ไกรยส ยังกล่าวเพิ่มเติมว่า จากข้อมูลบ่งชี้ว่าในจังหวัดสุพรรณบุรีมีนักเรียนในระดับการศึกษาภาคบังคับราว 70,000 คน โดยมีเด็กจากครัวเรือนที่มีรายได้น้อยประมาณ 8,000 คน และมีเด็กที่ไม่มีชื่อในระบบการศึกษาอีกประมาณ 8,000 คน ซึ่งเป็นกลุ่มเป้าหมายที่ กสศ. กำลังทำงานด้วย ทั้งนี้ จังหวัดสุพรรณบุรีเป็นหนึ่งใน 29 เขตพื้นที่การศึกษาที่ใช้ระบบ OBEC CARE โดยมีโรงเรียนประถมและมัธยมศึกษารวม 162 โรงเรียน และมีนักเรียนที่มีข้อมูลในระบบมากกว่า 50,000 คน ซึ่งหมายถึงการเพิ่มโอกาสในการดูแลเด็กกลุ่มเสี่ยงในทุกมิติ และช่วยแก้ปัญหาได้ก่อนที่เด็กจะหลุดออกจากระบบการศึกษา

นอกจากบริการตรวจคัดกรองสายตาจากคณะทัศนมาตรศาสตร์ มหาวิทยาลัยรังสิตแล้ว กิจกรรมครั้งนี้ยังได้รับความสนใจจากตัวแทนจาก มหาวิทยาลัยชิคาโก (The University of Chicago) ซึ่งมีประสบการณ์ในการทำวิจัยเรื่องการคัดกรองสายตาในหลายประเทศทั่วโลก โดยได้ร่วมลงพื้นที่เพื่อศึกษาความเป็นไปได้ในการทำงานวิจัยร่วมกับ กสศ. และแสดงความสนใจที่จะเป็นส่วนหนึ่งของการออกแบบวิธีการและแนวทางการคัดกรองและแก้ไขปัญหาสายตาและการมองเห็นของเด็กไทยในอนาคต

อาจารย์วรรธนัย ปิ่นทอง รองคณบดีฝ่ายบริหาร คณะทัศนมาตรศาสตร์ มหาวิทยาลัยรังสิต กล่าวว่า จุดประสงค์หลักของโครงการทัศนมาตรศาสตร์เคลื่อนที่ คือการตรวจคัดกรองสายตา ซึ่งครอบคลุมถึงการดูแลสุขภาพดวงตาทั้งหมด เนื่องจากปัญหาการมองเห็นไม่ได้เกิดจากแค่สายตาสั้นหรือยาวเพียงอย่างเดียว แต่ยังรวมถึงโรคตาและกล้ามเนื้อตา ซึ่งอาจส่งผลต่อการมองเห็นได้

“โครงการนี้เป็นโครงการที่มหาวิทยาลัยรังสิตทำเป็นประจำทุกปี ผ่านโครงการ ทัศนมาตรศาสตร์เคลื่อนที่ โดยนักศึกษาทัศนมาตรศาสตรบัณฑิต โครงการ Eye Care Screening โดยหลักสูตรปริญญาโท วิทยาศาสตรมหาบัณฑิต (ทัศนมาตรคลินิก) โดยมีเป้าหมายให้นักศึกษาได้นำความรู้ทางวิชาชีพออกมาปฏิบัติจริงเพื่อทำประโยชน์แก่สังคม การบริการตรวจคัดกรองสายตาจะได้รับการดำเนินการโดยนักศึกษาทัศนมาตรศาสตรบัณฑิตและจักษุแพทย์ พร้อมทั้งการแจกแว่นที่เหมาะสมกับค่าสายตาของแต่ละคน”

อาจารย์วรรธนัย กล่าวต่อว่า สำหรับกรณีที่พบว่ามีโรคตาหรืออาการอื่น ๆ ที่อาจแฝงอยู่ นักศึกษาจะทำการส่งต่อให้เด็กได้รับการรักษาต่อในโรงพยาบาลตามสิทธิ์ที่มี ซึ่งถือเป็นการทำให้ปัญหาสายตาของเด็ก ๆ ได้รับการแก้ไขอย่างตรงจุด โดยกิจกรรมครั้งนี้ได้ทำร่วมกับ กสศ. ในฐานะหน่วยงานที่ประสานข้อมูลและชี้เป้าให้กับกลุ่มเด็กที่ต้องการความช่วยเหลือจริง ๆ

“การร่วมมือในครั้งนี้ทำให้โครงการสามารถขยายผลไปสู่เด็กที่ต้องการความช่วยเหลืออย่างแท้จริง และถือเป็นส่วนหนึ่งของการลดความเหลื่อมล้ำทางการศึกษาผ่านการแก้ปัญหาสายตา เมื่อเด็ก ๆ ที่ได้รับการตรวจคัดกรอง ได้รับแว่น และได้รับการรักษาความผิดปกติทางสายตาอย่างตรงจุด ก็จะช่วยเพิ่มประสิทธิภาพการเรียนรู้ของพวกเขาได้มากขึ้นในอนาคต”

นางสาวกนิษฐา คุณาวิศรุต ผู้อำนวยการสำนักพัฒนาหลักประกันโอกาสทางการศึกษา กสศ. กล่าวถึงการใช้ระบบสารสนเทศเพื่อหลักประกันโอกาสทางการเรียนรู้ OBEC CARE มาเป็นจุดเริ่มต้นของการคัดกรองสายตาเด็กว่า กสศ. ได้พัฒนา OBEC CARE ร่วมกับ สพฐ. ให้เป็นระบบสารสนเทศที่รวบรวมข้อมูลความเสี่ยงต่าง ๆ ของเด็กเป็นรายบุคคล โดยปัญหาสายตาเป็นหนึ่งในอุปสรรคสำคัญที่กระทบต่อการเรียนรู้และอาจส่งผลให้เด็กหลุดออกจากระบบการศึกษาได้

“ข้อเท็จจริงคือถ้าเด็กมองเห็นไม่ชัด การเรียนรู้ก็จะยากขึ้น เด็กหลายคนเมื่อเรียนไม่เข้าใจ ผลลัพธ์ก็จะออกมาไม่ดี แต่ครูและผู้ปกครองก็ไม่ทราบสาเหตุ จนสุดท้ายบางคนอาจต้องหลุดออกจากระบบการศึกษา”

ผู้อำนวยการสำนักพัฒนาหลักประกันโอกาสทางการศึกษา กสศ. อธิบายต่อว่า การใช้ระบบ OBEC CARE ที่สามารถสะท้อนข้อมูลความเสี่ยงในมิติต่าง ๆ เช่น สุขภาพกาย สุขภาพจิต พฤติกรรม และปัจจัยอื่น ๆ รอบตัว จะช่วยให้สามารถระบุสาเหตุของปัญหาได้อย่างตรงจุด และช่วยชี้เป้าในการดูแลเด็กได้อย่างมีประสิทธิภาพ โดยเฉพาะหากทุกโรงเรียนสามารถขยับระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียนให้ครอบคลุมถึงเครือข่ายในระดับพื้นที่ เช่น หน่วยงานด้านสาธารณสุข พัฒนาสังคม หรือสถาบันการศึกษา จะทำให้การช่วยเหลือนักเรียนเป็นไปอย่างต่อเนื่องและรอบด้าน

“สำหรับงานครั้งนี้ถือเป็นตัวอย่างหนึ่งที่ กสศ. ได้นำข้อมูลจาก OBEC CARE มาช่วยประสานงานกับคณะทัศนมาตรศาสตร์ มหาวิทยาลัยรังสิต ซึ่งมีศักยภาพในการคัดกรองความเสี่ยงด้านสายตา มาลงพื้นที่จังหวัดสุพรรณบุรี ซึ่งทำให้เราสามารถใช้ข้อมูลเป็นเครื่องมือในการสื่อสารและนำคณะทำงานมาพบกับเด็ก ๆ ที่ต้องการความช่วยเหลือได้ตรงเป้า”

ผู้อำนวยการสำนักพัฒนาหลักประกันโอกาสทางการศึกษา กสศ. กล่าวต่อไปว่า กิจกรรมที่เกิดขึ้นในครั้งนี้เป็นการแสดงให้เห็นถึงประโยชน์ของการเก็บข้อมูลเด็กรายบุคคลผ่านระบบสารสนเทศ โดยข้อมูลที่เก็บผ่านครูในโรงเรียนเกี่ยวกับความเสี่ยงในมิติต่าง ๆ ของเด็ก ไม่เพียงช่วยสนับสนุนเรื่องทุนการศึกษา แต่ยังเป็นหลักประกันโอกาสให้เด็กทุกคนเข้าถึงสิทธิและโอกาสที่ควรได้รับ และยังเป็นต้นแบบของความร่วมมือในการสร้างเครือข่ายทำงานด้านการศึกษาระดับพื้นที่

“ระบบ OBEC CARE ไม่ได้มีผลแค่ต่อการดูแลเด็กทุนเสมอภาคของ กสศ. หรือทุนอื่น ๆ เท่านั้น แต่ยังเป็นระบบที่ช่วยตรวจจับความเสี่ยงในทุกด้านของเด็กในโรงเรียน เช่น กรณีนี้ที่เด็กบางคนมีปัญหาสายตาแต่ครอบครัวไม่รู้มาก่อน ข้อมูลที่บันทึกผ่าน OBEC CARE ก็ช่วยให้เด็กกลุ่มนี้ได้รับการสังเกตและตรวจพบได้เร็วขึ้น”

นอกจากนี้ การทำงานร่วมกันในครั้งนี้ยังอาจเป็นต้นแบบในการจัดสรรสิทธิประโยชน์ให้กับเด็กทั่วประเทศ โดยเฉพาะการตรวจคัดกรองและการตัดแว่น ซึ่ง สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ (สปสช.) ได้ให้สิทธิ์บริการนี้ฟรีอยู่แล้ว แต่ปัญหาคือคนส่วนใหญ่ยังไม่รู้หรือเข้าไม่ถึงสิทธิ์ หรือแม้แต่ผู้ที่รู้ก็ไม่ทราบว่าจะเข้าถึงสิทธิ์ได้อย่างไร ต้องไปที่ไหน และมีขั้นตอนอย่างไร

“การทำงานร่วมกันระหว่าง กสศ. สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา และโรงเรียน ผ่าน OBEC CARE ทำให้เห็นแล้วว่าสามารถสื่อสารข้อมูลและชี้เป้าได้อย่างมีประสิทธิภาพ ซึ่งช่วยให้เด็กและผู้ปกครองเข้าถึงสิทธิ์ที่พวกเขาควรได้รับได้ดีขึ้น”

The post กสศ. ร่วมมือ คณะทัศนมาตรศาสตร์ ม.รังสิต จัดโครงการทัศนมาตรศาสตร์เคลื่อนที่ ใช้ระบบข้อมูล OBEC CARE คัดกรองสายตาเด็ก จังหวัดสุพรรณบุรี first appeared on กสศ..

กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) โดยห้องปฏิบัติการเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา หรือ Equity Lab ตระหนักถึงปัญหานี้ จึงได้จับมือกับหน่วยงานต่างๆ ประกอบด้วย องค์การบริหารส่วนจังหวัดปัตตานี เทศบาลเมืองปัตตานี สปสช.เขต 12 โรงพยาบาลปัตตานี ศึกษาธิการจังหวัดปัตตานี สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาปัตตานี คณะทัศนมาตรศาสตร์ มหาวิทยาลัยรามคำแหง สมาคมทัศนมาตรแห่งประเทศไทย และอาสาสมัครสาธารณสุข เจ้าหน้าที่สาธารณสุข โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล (รพ.สต.) ในพื้นที่ ศูนย์คุ้มครองสิทธิบัตรทองจังหวัดปัตตานี จัดกิจกรรมตรวจวัดสายตาและตัดแว่นฟรีให้กับเด็กนักเรียนในโรงเรียนสังกัดองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นและโรงเรียนใกล้เคียงในจังหวัดปัตตานี ภายใต้โครงการออกแบบนวัตกรรมเพื่อการคัดกรองสายตา “I SEE THE FUTURE” แค่มองเห็นก็เปลี่ยนอนาคต

นางสาวจันทน์ปาย องค์ศิริวิทยา ผู้ช่วยผู้อํานวยการสถาบันวิจัยเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา กสศ. กล่าวว่า โครงการออกแบบนวัตกรรมเพื่อการคัดกรองสายตา “I SEE THE FUTURE” แค่มองเห็นก็เปลี่ยนอนาคต มุ่งหวังที่จะสร้างกลไกสำหรับส่งเสริมการทำงานระดับท้องถิ่น เพื่อช่วยให้เด็กทุกคนสามารถเข้าถึงบริการตรวจวัดสายตา เกิดระบบส่งต่อเด็กที่มีปัญหาสายตาด้านต่าง ๆ ซึ่งเป็นอุปสรรคสำคัญในการเรียน ให้ได้รับการรักษาที่ทันท่วงทีและมีแว่นสายตาเพื่อช่วยให้มองเห็นชัดขึ้น

“โดยปกติแล้วการเข้าถึงแว่นตาที่มีคุณภาพเหมาะสมโดยไม่เสียค่าใช้จ่าย ถือเป็นหนึ่งในสิทธิพื้นฐานตามสิทธิของหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ ที่จัดสรรโดยสำนักหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ (สปสช.) การทำงานในจังหวัดปัตตานีครั้งนี้ จะมีผู้เชี่ยวชาญด้านสายตา นักทัศนมาตรจากมหาวิทยาลัยรามคำแหง เจ้าหน้าที่และพยาบาลจากโรงพยาบาล และร้านแว่นตา Dr.Zul ในปัตตานี เข้าร่วมดำเนินการ เมื่อวันที่ 27-31 พฤษภาคม 2567 โดยกลุ่มเป้าหมายจะเป็นเด็กนักเรียนระดับชั้นอนุบาล ถึง มัธยมศึกษาปีที่  3 จำนวน 1,725 คน ใน 63 โรงเรียน รวมทั้งสถานพินิจและคุ้มครองเด็กและเยาวชนจังหวัดปัตตานีและศูนย์ฝึกอบรมเด็กและเยาวชนเขต 9 จังหวัดยะลา”

ผู้ช่วยผู้อํานวยการสถาบันวิจัยเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา กสศ. กล่าวอีกว่า หากเด็กไทยอายุ 3-12 ปี มีจักษุแพทย์ตรวจยืนยันว่ามีภาวะสายตาผิดปกติควรได้รับการแก้ไข ก็จะได้รับแว่นตาฟรีทุกปีจากหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ แต่ข้อมูลจาก กสศ. ชี้ว่า เด็กยากจนด้อยโอกาสจำนวนหนึ่ง ยังประสบปัญหาเรื่องการเข้าถึงบริการทั้งการวัดสายตา การส่งต่อเด็กที่มีปัญหาสายตาผิดปกติเพื่อเข้ารับการรักษา และการรับแว่นสายตาที่สถานพยาบาล เพราะมีค่าใช้จ่ายเกี่ยวข้องที่สูง  เช่น ค่าเดินทาง  ปัญหาสุขภาพสายตาจึงกลายเป็นอีกอุปสรรคหนึ่งซึ่งมีผลกระทบต่อการเรียนรู้และมีส่วนทำให้เด็กหลุดจากระบบในระยะยาวได้ กสศ. สปสช. และสมาคมทัศนมาตรแห่งประเทศไทย จึงได้ดำเนินการโครงการ I SEE THE FUTURE ร่วมมือกับ 3 จังหวัด ปัตตานี สุรินทร์ สมุทรสงคราม เพื่อสร้างต้นแบบความร่วมมือระหว่างหน่วยงานที่เกี่ยวข้องในการแก้ปัญหานี้อย่างเป็นระบบ เชื่อมโยงการทำงานของเครือข่ายทั้งด้านสาธารณสุขและการศึกษาในพื้นที่  ช่วยให้เด็กยากจนด้อยโอกาสเข้าถึงสิทธิสวัสดิการและชุดสิทธิประโยชน์ทางสุขภาพที่เหมาะสมกับช่วงวัย โดยมี สปสช. เป็นแรงสนับสนุนให้ท้องถิ่นทั่วประเทศ เสนอแผนสุขภาพเพื่อสร้างกลไกการทำงานต่อเนื่องให้กับกองทุนหลักประกันสุขภาพท้องถิ่น เข้ามาสนับสนุนค่าใช้จ่ายสำหรับนำเด็กนักเรียนไปรับบริการที่โรงพยาบาล สำหรับรับบริการตรวจวินิจฉัย การรับแว่นตา และรับบริการตรวจประเมินสายตาเมื่อครบ 6 เดือน 

ทั้งนี้ เด็กและเยาวชนในจังหวัดปัตตานีที่เข้าคัดกรองสายตาเด็กทั้งหมด พบนักเรียนที่จำเป็นต้องตัดแว่น 238 คน นักเรียนสงสัยโรคตาส่งพบจักษุแพทย์ 65 คน โดยนักเรียนเข้ารับการตรวจรักษาและตัดแว่นฟรี ภายใต้สิทธิหลักประกันสุขภาพ (บัตรทอง) ทั้งนี้มีนักเรียนอายุ 12 ปีขึ้นไป ที่ต้องตัดแว่น  กสศ. รับผิดชอบค่าใช้จ่ายในการตัดแว่น 29 คน

นางสุรี สะหนิบุตร ผู้อำนวยการกองการศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม อบจ.ปัตตานี กล่าวว่า การบูรณาการการทำงานระหว่างหน่วยงานในครั้งนี้ นอกจากจะช่วยแก้ปัญหาด้านสายตาให้เด็กจำนวนหนึ่งซึ่งประสบปัญหาด้านสายตา โดยถือว่าเป็นเด็กกลุ่มที่ยังตกหล่นจากการแก้ปัญหานี้ในหลายสาเหตุด้วยกัน เช่น ผู้ปกครองยังไม่ทราบถึงสิทธิที่มีอยู่ จึงกังวลว่าการไปตัดแว่นเองตามร้านจะทำให้มีค่าใช้จ่ายสูง

“ความร่วมมือครั้งนี้จะมีส่วนอย่างยิ่งในการสร้างการรับรู้แล้วในชุมชน มีส่วนที่ทำให้เจ้าหน้าที่ที่เกี่ยวข้องกำหนดบทบาทหน้าที่ด้วยความตระหนักว่า นี่คือโอกาสในการสร้างความร่วมมือ สร้างกลไกให้เกิดขึ้น เพื่อที่จะดำเนินการประสานการทำงาน เกิดเป็นกลไกความยั่งยืน กลไกในการสร้างการรับรู้แล้วก็สร้างบทบาทหน้าที่ของแต่ละหน่วยงาน”

นางสาวรอฮานี เจ๊ะโซะ อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) ชุมชนเจริญประดิษฐ์ ต.รูสะมิแล อ.เมือง จ.ปัตตานี กล่าวว่า ปัญหาด้านสายตาของเด็กในชุมชน มักจะมีจุดเริ่มต้นจากการเล่นโทรศัพท์มือถือเป็นเวลานาน บางคนเล่นในห้องที่ปิดไฟ โดยไม่ทราบถึงผลเสียหรือผลกระทบจากพฤติกรรมดังกล่าว

“เด็กบางคนมีปัญหาทางสายตาหรือว่าโรคทางสายตาที่สูงจนน่าตกใจ บางคนมีปัญหาทั้งสายตาสั้นและสายตาเอียง จนถึงกับเรียนหนังสือไม่ได้ เพราะสายตามองไม่ชัด ก็มองตัวหนังสือไม่ชัดตามไปด้วย บางคนเล่นโทรศัพท์ขาดการดูเเลเอาใจใส่จากพ่อแม่ผู้ปกครอง ซึ่งหากพบเจอก่อนที่ปัญหาจะลุกลาม ก็สามารถที่จะช่วยหรือประสานการทำงานเพื่อเด็กให้กับเครือข่ายที่ดูแลหรือมีความเชี่ยวชาญเรื่องปัญหาสายต่อไป

“อยากให้ทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้องกับเรื่องนี้ ลงไปสำรวจเด็กแต่ละบ้าน สมมติว่าพบเจอกลุ่มเป้าหมายของเรา พบเจอเด็กที่เสี่ยงต่อปัญหาด้านสายตาก็จะส่งไปคัดกรอง พาเขาไปโรงพยาบาล แนะนำให้เข้าไปอนามัยหรือไปที่ไหนก็ได้ประสานที่ใกล้ ๆ ชุมชน อยากให้ช่วยเหลือแบบนี้ต่อเนื่องไปเรื่อย ๆ ทุก ๆ ปี และอยากให้มีกระบวนการแนะนำด้านสุขภาวะสายตา ให้ความรู้กับผู้ปกครองว่าการเล่นโทรศัพท์ไม่ใช่เรื่องผิด แต่ต้องเล่นอย่างจำกัดเวลา และต้องระมัดระวังเรื่องการเล่นโทรศัพท์ในที่มืด ซึ่งจะส่งผลต่อสายตา รวมถึงต้องสร้างความเข้าใจว่า การใส่แว่นไม่ใช่เรื่องน่าอาย เพื่อน ๆ และคนรอบข้างเองก็ต้องระมัดระวังเรื่องการล้อเด็กที่สวมแว่น เพราะการสวมแว่นจะช่วยให้เด็กเรียนหนังสือได้อย่างเท่าเทียมกับคนอื่นและเรียนอย่างมั่นใจในตัวเอง”

นายซุลกีฟลี วาเซ็ง นักทัศนมาตร เครือข่ายสมาคมทัศนมาตรแห่งประเทศไทย ภาคใต้ และเจ้าของร้านแว่นตา Dr.Zul จังหวัดปัตตานี กล่าวว่า การตรวจคัดกรองปัญหาสุขภาพสายตาและการมองเห็นของเด็ก ถือว่าเป็นเรื่องที่ดี เพราะว่าการมองเห็นในเด็ก จะส่งผลในเรื่องของการเรียน ส่งผลเรื่องของการเรียนรู้ในห้องเรียนและส่งผลไปถึงเรื่องของพฤติกรรมของเด็ก เพราะหากมีปัญหาด้านสายตาก็จะมีปัญหาด้านการเรียนรู้ตามไปด้วย

“จากประสบการณ์ที่เคยออกหน่วยไปคัดกรองในหลายพื้นที่ของ จ.ปัตตานี พบว่า สถานการณ์ปัญหาสายตาเด็ก โดยเฉพาะโรงเรียนในพื้นที่ห่างไกล มีปัญหาสายตาที่ค่อนข้างรุนแรงอยู่ประมาณ 10-15% จากจำนวนนักเรียนที่เคยคัดกรอง หากเป็นภาวะตาขี้เกียจ และโรคตาเหล่ ตาเข จะพบในเด็กอนุบาลและประถมศึกษาตอนต้นเป็นส่วนใหญ่ ส่วนปัญหาค่าสายตาสั้น จะพบในเด็กอายุ 6-9 ขวบ และพบอีกว่า มีเด็กอายุ 9 ขวบ ที่เจอปัญหาสายตาครั้งแรก เป็นเด็กยังไม่เคยเข้ารับบริการสุขภาพสายตาหรือเข้าร้านแว่นมาก่อน”

นักทัศนมาตรในเครือข่ายสมาคมทัศนมาตรแห่งประเทศไทย ภาคใต้ ระบุว่า เรื่องสายตา คือเรื่องที่สำคัญที่สุดสำหรับเด็ก เพราะถ้าเด็กมองไม่เห็น ก็จะส่งผลต่อการเรียนรู้ ทำให้ผลการเรียนไม่ดี พอผลการเรียนไม่ดี ก็ส่งผลไปถึงการเรียนต่อในอนาคต ส่งผลต่อคุณภาพชีวิตของเด็กตามไปด้วย อย่าลืมว่า 80% ของการมองเห็น 80% ของข้อมูลที่เข้าสู่ร่างกายเรามาจากตา ถ้าตามีปัญหา ตาเบลอมองไม่เห็น แปลว่าข้อมูลทั้ง 80% จะถูกลดทอนลงไป ดังนั้น หากสายตามีปัญหา ข้อมูลต่าง ๆ ที่จะเข้าสู่สมองจากการเรียน หรือจากประสบการณ์ข้างนอกห้องเรียนข้างในห้องเรียน ก็เหมือนถูกบล็อกเกือบหมด ทักษะชีวิตที่จะกลายเป็นองค์ความรู้ในการใช้ชีวิตในอนาคตจะโดนบล็อกตามคุณภาพสายตาที่เด็กมี

“เด็ก โดยเฉพาะช่วงอนุบาลหรือว่าประถม เป็นวัยที่ยังไม่รู้ ยังไม่ทราบว่าความชัด ความมัวคืออะไร เพราะว่าเขาเกิดมาก็เห็นแบบนั้น สิ่งที่จะช่วยพวกเขาได้ คือต้องเริ่มต้นที่ผู้ปกครองและคุณครูในการสังเกตพฤติกรรมของเด็กพฤติกรรมของเด็กที่มีปัญหาสายตา

“ผู้ปกครองและครูมีบทบาทอย่างมากในการช่วยสังเกตปัญหาสายตาในเด็ก โดยเริ่มต้นที่การสังเกตพฤติกรรมเด็ก โดยเฉพาะในเด็กเล็กที่ยังไม่ทราบอาการหรือลักษณะความผิดปกติ และยังไม่สามารถสื่อสารได้ พฤติกรรมของเด็กที่มีปัญหาสายตาจะแตกต่างจากเด็กปกติ เช่น จะมีการหรี่ตา จะมองชิดมากกว่าปกติ เอียงคอมอง เดินไปแล้วจะชนสิ่งของ แพ้แสง หรือในห้องเรียน คุณครูต้องสังเกตว่าทำไมเด็กชอบนั่งข้างหน้า หรือชอบถามเพื่อนด้านข้าง ซึ่งพฤติกรรมที่กล่าวมาอาจมีสาเหตุมาจากปัญหาด้านสายตาได้” นายซุลกีฟลีกล่าว

The post กสศ. เดินหน้าโครงการ “I SEE THE FUTURE” ตรวจคัดกรองสายตาเชิงรุกให้เด็กนักเรียน จ.ปัตตานี เพิ่มโอกาสเข้าถึงสิทธิประโยชน์ ลดอุปสรรคเข้าถึงการศึกษา first appeared on กสศ..

กสศ. สนทนากับ นพ.จเด็จ ธรรมธัชอารีเลขาธิการสำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ (สปสช.) พบว่า ปัญหาสายตาบกพร่องในเด็ก เป็นปัญหาที่มีมานาน จากการศึกษาของโครงการประเมินเทคโนโลยีและนโยบายด้านสุขภาพ (Health Intervention and Technology Assessment Program) หรือ HITAP พบว่าเด็ก โดยเฉพาะเด็กเล็ก ๆ ที่มีปัญหาสายตาโดยเฉพาะยิ่งสายตาสั้น หากไม่ได้รับการดูแล ในอนาคตจะมีเด็กจำนวนหนึ่งที่ตาบอด นี่จึงเป็นปัญหาที่น่ากังวลมาก

“เชื่อว่าปัญหานี้สามารถแก้ไขได้ โดยการจัดระบบการให้บริการสุขภาพกับเด็ก เมื่อเด็กกลุ่มนี้เข้าสู่วัยเรียนหรือการศึกษา เมื่อเขาไปเรียนหนังสือ บางครั้งจะสังเกตว่าเขาเรียนหนังสือไม่ค่อยดี สืบไปสืบมาบางทีจะพบว่าเป็นเพราะว่าเขามองไม่เห็น และไม่ทราบว่าภาวะการณ์ดังกล่าวที่เกิดขึ้นกับตัวเอง คือภาวะสายตาผิดปกติที่สามารถแก้ไขได้ด้วยการใช้แว่น ตรงนี้อาจจะต้องใช้ความร่วมมือของหลายหน่วยงานเข้ามาร่วมกัน อย่างเช่น คุณครูที่พบว่าเด็กเรียนไม่ดี ต้องดูว่าจะเป็นปัญหาเรื่องสายตาหรือไม่ ถ้าสามารถดูแลเรื่องปัญหาสายตาได้ เด็กส่วนหนึ่งก็กลับมาเรียนดีขึ้น สามารถดำรงชีวิตหรือว่าเข้าสู่ระบบการศึกษาอย่างมีความมั่นใจขึ้น”

นพ.จเด็จ กล่าวถึงสวัสดิการสุขภาพถ้วนหน้าที่มีอยู่ว่าทาง สปสช. เองก็ได้กำหนดเรื่องนี้เป็นสิทธิประโยชน์ตั้งแต่ปี 2564 ด้วยความที่อยากให้เด็กทุกคนที่อยู่ในวัยเรียนตั้งแต่อนุบาลและประถมศึกษาได้รับการตรวจคัดกรองเบื้องต้น ถ้าพบความผิดปกติหรือสงสัยว่าเป็นปัญหาสายตา ก็ให้ส่งไปตรวจอย่างละเอียดกับผู้เชี่ยวชาญอีกครั้ง 

สปสช. ทำงานร่วมกับราชวิทยาลัยจักษุ เพื่อให้หน่วยงานนี้เข้ามาช่วยในกรณีที่เด็กเล็กหรือเด็กที่มีความจำเป็นต้องใช้จักษุแพทย์ในการคัดกรอง ก็จะระดมจักษุแพทย์ทั่วประเทศเข้ามาช่วยเหลือ นั่นคือระบบดูแลสายตาของเด็กที่มี กับอีกส่วนหนึ่งคือใช้กลไกเข้าไปจัดระบบให้บริการผ่านกองทุนที่เรียกว่า “กองทุนสุขภาพตำบล” ซึ่งเป็นกองทุนที่เป็นเงินของ สปสช. กับเงินของท้องถิ่นเข้ามารวมกัน ซึ่งกลไกการบริหารที่ใช้กลไกท้องถิ่น ถือเป็นกลไกสำคัญที่เข้าไปช่วยค้นหาเด็กหรือคัดกรองได้ดี จึงกำหนดให้ส่วนหนึ่งใช้กองทุนสุขภาพตำบลเข้าไปดำเนินการ โดยที่ท้องถิ่นจะจัดระบบในการเข้าไปคัดกรอง จัดระบบในการหาแว่นตาให้หากเด็กมีความผิดปกติ มีการติดตามประเมินผล และเด็กเหล่านั้นต้องได้รับการตรวจสายตาทุกปี เพราะสายตาเปลี่ยนทุกปี 

“เท่าที่ทดลองระบบที่กล่าวมาก็เป็นไปได้ดี ทาง สปสช. พยายามจะสื่อสารกับท้องถิ่นที่อยากให้เน้นปัญหานี้เป็นปัญหาหนึ่งในการใช้งานกองทุนในการขับเคลื่อน นอกเหนือไปจากส่วนกลางที่เรากำหนดงบประมาณไว้ส่วนหนึ่งสำหรับลงไปปิดจุดอ่อนสำหรับบางพื้นที่ และเท่าที่ประเมินมา กองทุนสุขภาพระดับพื้นที่หรือกองทุนตำบลเป็นกลไกที่มีประสิทธิภาพมากที่สุด เพราะว่าใกล้ชิดกับประชาชนที่สุด เข้าใจปัญหา มีกลไกการบริหารในลักษณะกรรมการ มีการทำโครงการเป็นเรื่องเป็นราว มีกลไกการติดตามประเมินผลอย่างดี ตรงนี้ก็คิดว่าทั้งในเรื่องกลไกการลงไปบริหารจัดการกับเรื่องปัญหาสุขภาพตาของเด็ก ก็จะได้รับการแก้ไขอย่างมีประสิทธิภาพและได้ประสิทธิผล”

นพ.จเด็จย้ำว่าเด็กทุกคนควรได้รับการตรวจคัดกรองสายตา โดยเฉพาะอย่างยิ่งเด็กที่อาจจะด้อยโอกาสจำเป็นต้องมีการดำเนินการเป็นพิเศษ เพราะว่าเด็กด้อยโอกาสไม่เพียงแค่ด้อยโอกาสทางการศึกษา แต่อาจจะรวมไปถึงการเข้าถึงบริการสุขภาพด้วย

แว่นตาที่ดีที่สุด คือแว่นที่เด็กมีความสุขในการสวมใส่

นพ.จเด็จบอกว่า สปสช. มีการกำชับกับหน่วยให้บริการตัดแว่นว่าให้ลงไปดูสินค้าที่มีคุณภาพ เมื่อซื้อจำนวนมากน่าจะมีการต่อรองราคาได้ ต้องได้ของคุณภาพดี และอยากให้เน้นในเรื่องของความสวยงามของแว่นด้วย เพราะว่าเด็กบางคน เมื่อยังเป็นเด็กเล็กอาจจะยังไม่สนใจเรื่องความสวยงามเท่าไหร่ แต่เมื่อเริ่มรู้หนังสือหรือเริ่มมีความเข้าใจว่าการใส่แว่นในวัยเด็กจะให้เขาถูกมองว่าแตกต่างจากคนอื่น ทำให้เด็กเขินอาย ดังนั้นอยากให้ทุกฝ่ายมองว่าแว่นตาที่มอบให้เด็ก เป็นสิ่งที่ช่วยเสริมความงามและเสริมศักยภาพความมั่นใจกับเด็กด้วย ไม่ให้เด็กที่มีปัญหาสายตา มองว่าเป็นความผิดปกติหรือเป็นจุดด้อยของชีวิต

“เคยมีประสบการณ์ตรงในการลงไปพูดคุยกับเด็ก บางครั้งกรอบแว่นที่ไม่สวย ทำให้เด็กไม่อยากใส่ แล้วก็เวลาเราคุยกับหน่วยบริการให้แว่นก็จะพูดเสมอว่าอยากให้มีกรอบแว่นให้เลือกอย่างหลากหลาย บางครั้งกรอบแว่นที่เด็กวัยรุ่นชอบก็อยากให้นำเข้ามาให้บริการกับเด็กด้วย อยากทำให้การใส่แว่นไม่ใช่เรื่องน่าอาย หรือไม่ใช่เรื่องที่เป็นความผิดปกติ แต่เป็นเรื่องปกติแล้วก็เป็นส่วนเสริมที่จะทำให้การเรียน การใช้ชีวิตของเด็กมีประสิทธิภาพสูงขึ้น หากเป็นอย่างนี้เชื่อว่าจะทำให้ในอนาคตจะมีเด็กเข้าสู่กระบวนการคัดกรอง และใส่แว่นสายตาในการเรียนหนังสือจนเป็นเรื่องปกติ ไม่ว่าเด็กจะอยู่ส่วนไหน เด็กทุกกลุ่มจะได้ใช้บริการตรงนี้เพื่อเป็นหนึ่งในเครื่องมือสำหรับการเรียน ทำให้การเรียนดีขึ้น”

“สายตา” ปัญหาสุขภาพที่ท้องถิ่นร่วมกันออกแบบการดูแลได้

นพ.จเด็จ ย้ำว่า ท้องถิ่นมีบทบาทสำคัญในการดูแลเรื่องนี้ ด้วยการออกแบบระบบการเข้ามามีส่วนร่วมในการบริหารจัดการ เพื่อดูแลสุขภาพด้านนี้

งบประมาณที่ดูแลเรื่องนี้ ใช้งบประมาณที่ สปสช. ส่งไป แล้วท้องถิ่นจะใช้ระบบไหนนั้น สปสช. เปิดโอกาสให้ท้องถิ่นออกแบบการดูแล เนื่องจากเด็กในชุมชน 90% อยู่ในโรงเรียน การจัดระบบเข้าไปคัดกรองในโรงเรียนไม่ยาก แต่อาจจะมีเด็กตกหล่น ต้องจัดระบบพิเศษในการดูแล เช่นประชาสัมพันธ์ว่าหากสมาชิกในชุมชนเห็นเด็กที่ตกสำรวจ ก็ติดต่อผ่านหน่วยบริการในระบบของเรา แล้วจัดงบประมาณพิเศษสำหรับเด็กกลุ่มนี้ในการเข้ารับบริการ ซึ่งเราก็ให้อำนาจท้องถิ่นออกแบบตรงนี้ อยากจะให้เกิดโมเดลการดูแล เช่น มีนักทัศนมาตรเข้ามาดูแล หรือให้ร้านแว่นช่วยเป็นกลไกกลางในการคัดกรอง

“เชื่อว่าการใช้กลไกที่ใกล้ชิดกับประชาชนที่สุดมาดูแล คือสิ่งที่มีประสิทธิภาพที่สุด เพราะเวลาเรากำหนดกลไกที่มาจากส่วนกลาง แล้วบอกให้ทุกคนปฏิบัติตาม ก็จะติดปัญหาว่าแต่ละพื้นที่ไม่เหมือนกัน ร้านแว่นที่อยู่พื้นที่ทุรกันดาร จะให้บริการราคาเดียวกับร้านแว่นในพื้นที่เขตเมืองไม่ได้ อะไรต่าง ๆ เหล่านี้ก็จะมีความแตกต่างกัน สปสช. จึงออกกติกาหลวม ๆ เพื่อให้ท้องถิ่นพื้นที่เข้าไปออกแบบโครงการเพราะเราไม่สามารถไปดูได้ 7,000 กว่าตำบลทั่วประเทศได้ แต่บอกกติกา ออกนโยบาย แล้วก็ให้แต่ละแห่งไปออกแบบการทำงานที่เหมาะสมกับตัวเอง”นพ.จเด็จทิ้งท้ายว่า ท้องถิ่นบวกกับ สปสช. มีงบประมาณที่ได้รับต่อปีประมาณ 3,000 กว่าล้านบาท เมื่อมีงบประมาณแล้ว ก็ต้องมีกรรมการเพื่อส่งเสริมกระบวนการมีส่วนร่วมในการตัดสินใจ ซึ่งการทำงานอาจเกิดนวัตกรรมในพื้นที่หลากหลาย เรื่องนี้ต้องตามต่อด้วยงานวิจัย กสศ. เพื่อไปดูว่า หลังจากที่ได้ขยายการทำงานไประยะหนึ่ง ความเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นกับเด็ก ๆ เป็นอย่างไรต่อไป

The post “แว่นตาเด็ก” ความสุขในการเรียนที่ท้องถิ่นออกแบบได้ first appeared on กสศ..

ปัญหาสุขภาพสายตา เป็นอุปสรรคต่อการเรียนรู้และมีส่วนทำให้เด็กหลุดจากระบบในระยะยาวได้ กสศ. สปสช. และสมาคมทัศนมาตรแห่งประเทศ เปิดโครงการ I SEE THE FUTURE ร่วมมือกับ 3 จังหวัด ปัตตานี สุรินทร์ สมุทรสงคราม สร้างกลไกท้องถิ่นเป็นต้นแบบของประเทศเพื่อเด็กทุกคนเข้าถึงสิทธิด้านสุขภาพทันที ด้าน สปสช. ขอให้ท้องถิ่นทั่วประเทศ เสนอแผนสุขภาพ เพื่อให้กองทุนหลักประกันสุขภาพท้องถิ่น สนับสนุนค่าใช้จ่ายสำหรับนำเด็กนักเรียนไปรับบริการที่โรงพยาบาล สำหรับรับบริการตรวจวินิจฉัย การรับแว่นตา และรับบริการตรวจประเมินสายตาเมื่อครบ 6 เดือน

เมื่อวันที่ 8 มกราคม 2567 ที่โรงเรียนเทศบาล 2 วัดเกษมสรณารามฯ จังหวัดสมุทรสงคราม กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) พร้อมด้วยสำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ (สปสช.) สมาคมทัศนมาตรแห่งประเทศไทย ร่วมกับภาคีการจัดการศึกษาเชิงพื้นที่สมุทรสงคราม ผู้ว่าราชการจังหวัดสมุทรสงคราม เทศบาลเมืองสมุทรสงคราม และเทศบาลตำบลอัมพวา จังหวัดสมุทรสงคราม ร่วมกันจัดกิจกรรม “โครงการ I SEE THE FUTURE แค่มองเห็นก็เปลี่ยนอนาคต” การออกแบบนวัตกรรมเพื่อคัดกรองสายตา เนื่องในวันเด็กแห่งชาติ 2567

นพ.จเด็จ ธรรมธัชอารี เลขาธิการสำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ (สปสช.) กล่าวว่า ปัญหาสายตาบกพร่องในเด็ก หากไม่ได้รับการแก้ไข จะเป็นอุปสรรคและส่งผลกระทบโดยตรงต่อโอกาสทางการศึกษาและคุณภาพการเรียนรู้ ทำให้เด็กไม่สามารถพัฒนาการเรียนรู้ได้อย่างเต็มศักยภาพ มีปัญหาการเรียนในระยะยาว เป็นสาเหตุหนึ่งที่ทำให้หลุดจากระบบการศึกษา และกระทบต่ออนาคตในที่สุด

แม้ว่าที่ผ่านมากองทุนหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ ได้จัดบริการทางด้านสาธารณสุขให้กับคนไทยทั่วประเทศผ่านสิทธิประโยชน์บริการสร้างเสริมสุขภาพ การป้องกัน และรักษาโรคด้วยการบริการอย่างครอบคลุมและทั่วถึง สำหรับปัญหาสายตานั้น เด็กไทยอายุ 3-12 ปี หากจักษุแพทย์ตรวจยืนยันมีภาวะสายตาผิดปกติควรได้รับการแก้ไข ก็จะได้รับแว่นตาเพื่อแก้ภาวะสายตาตามสิทธิประโยชน์ที่ชัดเจนตั้งแต่ปี 2564 โดยไม่มีค่าใช้จ่ายทุกปี แต่พบว่ายังมีประชากรบางกลุ่ม อาทิ เด็กและเยาวชนที่ขาดแคลนทุนทรัพย์และด้อยโอกาส เข้าไม่ถึงบริการการคัดกรองและรักษาปัญหาสายตาผิดปกติ

สปสช. จึงร่วมมือกับ กสศ. และสมาคมทัศนมาตรแห่งประเทศไทย ริเริ่ม โครงการออกแบบนวัตกรรมเพื่อคัดกรองสายตา I SEE THE FUTURE เพื่อส่งเสริมให้หน่วยงานท้องถิ่น เป็นกลไกเชื่อมโยงการทำงานของเครือข่ายทั้งด้านสาธารณสุขและการศึกษาในพื้นที่ ช่วยให้เด็กยากจน ด้อยโอกาสเข้าถึงสิทธิสวัสดิการและชุดสิทธิประโยชน์ทางสุขภาพที่เหมาะสมกับช่วงวัย โดยเริ่มต้นที่ ปัญหาสายตา

“สปสช. จะทำหนังสือประสานแจ้งไปยังองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (อปท.) ทั่วประเทศว่า สปสช. พร้อมสนับสนุนให้องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นจัดทำแผนสุขภาพที่มุ่งเน้นการดูแลสุขภาพสายตาของเด็ก ๆ ในพื้นที่ สร้างกลไกในการประสานหน่วยงาน องค์กร และภาคีเครือข่ายในพื้นที่เข้ามาร่วมแก้ไขปัญหานี้ พร้อมทั้งสร้างการรับรู้ในการเข้าถึงสิทธิประโยชน์จากกองทุนหลักประกันสุขภาพท้องถิ่น หรือ กปท. ในการสนับสนุนค่าใช้จ่ายสำหรับนำเด็กนักเรียนไปรับบริการที่โรงพยาบาล สำหรับรับบริการตรวจวินิจฉัย การรับแว่นตา และรับบริการตรวจประเมินสายตาเมื่อครบ 6 เดือน” นพ.จเด็จ กล่าว

นายศิริศักดิ์​ ศิริมังคะลา​ ผู้ว่าราชการจังหวัด​สมุทรสงคราม​ กล่าวว่า​ปัญหา​ด้านสายตาเป็นเรื่องสำคัญที่ทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้อง​จะต้องเข้ามาช่วยกันดูแลอย่างจริงจัง​ และพยายามสร้างกลไกการดูแลอย่างทั่วถึง​และยั่งยืน​ จึงเป็นเรื่องที่น่ายินดีที่​ “โครงการI SEE THE FUTURE แค่มองเห็นก็เปลี่ยนอนาคต” ของ กสศ. เลือกจังหวัด​สมุทรสงคราม​เป็นหนึ่งในจังหวัดนำร่อง​ เพราะโครงการนี้จะช่วยให้จังหวัดมีกลไกเชื่อมโยงการทำงานของหน่วยงานที่เกี่ยวข้องในการบูรณาการ การทำงานดูแลสุขภาพดวงตาให้กับเด็กและเยาวชนในพื้นที่ โดยเฉพาะกลุ่มเด็กยากจนและขาดโอกาส ซึ่งเป็นกลุ่มเปราะบางและต้องการกลไกในการดูแลที่ครอบคลุมและทั่วถึง

ผู้ว่าราชการจังหวัด​สมุทรสงคราม​ กล่าวอีกว่า​ ภายหลังจากการจัดแคมเปญขับเคลื่อนในครั้งนี้ จังหวัด​สมุทรสงคราม​จะจัดประชุมหน่วยงาน ในพื้นที่ที่เกี่ยวข้องทุกฝ่ายเพื่อนำกลไกที่ได้ไปขับเคลื่อนในระดับจังหวัดต่อไป

ดร.ไกรยส ภัทราวาท ผู้จัดการกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) กล่าวว่า ข้อมูลจากโครงการชัดแจ๋ว ซึ่งจัดขึ้นภายใต้โครงการประเมินเทคโนโลยีและนโยบายด้านสุขภาพ (Health Intervention and Technology Assessment Program) หรือ HITAP ระบุว่า มีเด็กไทยระหว่างอายุ 3 ถึง 12 ปี ถึง 4.1% มีความจำเป็นที่จะต้องได้รับการวัดสายตาและตัดแว่น โดยหากไม่ได้รับแว่นหรือมีการดูแลสายตาอย่างเหมาะสม สายตาของเด็กกลุ่มนี้ ก็มีโอกาสที่จะลุกลามไปสู่การมีอาการตาขี้เกียจหรือตาบอด ซึ่ง 4.1% ดังกล่าว เมื่อเทียบกับจำนวนเด็กกลุ่มเป้าหมายของ กสศ. ในช่วงวัยเดียวกัน จากข้อมูลของปี 2563 พบว่าทั่วประเทศอาจจะมีเด็ก ยากจนหรือยากจนพิเศษ ที่ต้องได้รับการตัดแว่นเร่งด่วน ถึง 50,000 คน

อย่างไรก็ตามงานวิจัยของ กสศ. พบว่า เด็กยากจนด้อยโอกาสยังประสบปัญหาเรื่องการเข้าถึงบริการทั้งการวัดสายตา การส่งต่อเด็กที่มีปัญหาสายตาผิดปกติเพื่อเข้ารับการรักษา และการรับแว่นสายตาที่สถานพยาบาล เพราะต้องมีภาระค่าใช้จ่าย เช่น ค่าเดินทางเพื่อรับบริการทางการแพทย์ที่โรงพยาบาลประจำจังหวัด บางรายต้องมีค่าใช้จ่ายในการเหมารถเพื่อไปพบแพทย์ ที่โรงพยาบาลประจำจังหวัดซึ่งอยู่ห่างออกไปหลาย 10 กิโลเมตร มากกว่า 900 บาท

ผู้จัดการกสศ. กล่าวว่า เพื่อแก้ไขอุปสรรคเหล่านี้ โครงการ I SEE THE FUTURE จึงพัฒนาต้นแบบการทำงานที่สนับสนุนให้องค์การปกครองส่วนท้องถิ่น เป็นเจ้าภาพ เชื่อมโยงความร่วมมือในพื้นที่ และทำแผนขอสนับสนุนงบประมาณจากกองทุนหลักประกันสุขภาพท้องถิ่น เพื่อช่วยเหลือให้เด็กและเยาวชนที่ยากจน ด้อยโอกาสสามารถเข้าถึงบริการตรวจคัดกรองสายตาและเข้ารับการรักษา และรับแว่นตา กรณีสายตามีปัญหา ได้อย่างทันท่วงที โดยจะนำร่องจัดกิจกรรมเพื่อคัดกรองสายตา ก่อนส่งมอบแว่นให้เด็กที่มีความผิดปกติทางสายตา พร้อมกับเก็บข้อมูลเพื่อค้นหาผลลัพธ์การเรียนรู้หลังจากได้รับแว่นสายตาแล้ว ในพื้นที่ต้นแบบ 3 จังหวัด คือจังหวัดปัตตานี สุรินทร์และสมุทรสงคราม รวมจำนวนเด็กกว่า 15,000 คน โดยคาดว่าหลังจากดำเนินการ จะมีนักเรียนกลุ่มเป้าหมายที่ได้รับแว่นตา ประมาณ 2,000 คน

ทีมวิจัยของ กสศ. ทีมงานสมาคมทัศนมาตรแห่งประเทศไทย จะร่วมกับองค์การปกครองส่วนท้องถิ่นของทั้งสามจังหวัด พัฒนาแผนสุขภาพที่ช่วยสร้างหลักประกันการเข้าถึงการศึกษา และสร้างเครือข่ายด้านสุขภาพและการศึกษาที่เข้มแข็งในพื้นที่ มีกระบวนการคัดกรองและส่งต่อเด็กที่มีปัญหาสายตา ได้ในระยะยาว

“ประเทศไทยมีสวัสดิการ สิทธิประโยชน์ด้านสุขภาพจำนวนมาก แต่เด็กกลุ่มยากจน ด้อยโอกาสเข้าไม่ถึงสวัสดิการเหล่านี้ เรื่องนี้เป็นหนึ่งในการปิดช่องว่างของระบบ ที่ทำให้เกิดความเหลื่อมล้ำทางการศึกษาขึ้น เพราะปัญหาสุขภาพ เป็นหนึ่งในสาเหตุที่ทำให้เด็กหลุดจากระบบการศึกษา”

ดร.ไกรยส กล่าวว่า โครงการนี้จะช่วยให้โรงเรียนมีแนวทางในการลดภาระเรื่องการตรวจคัดกรองและส่งมอบแว่นให้เด็กที่มีความผิดปกติทางสายตา และยังพัฒนาชุดคัดกรองปัญหาสายตาเพื่อให้ความรู้แก่อาสาสมัครสาธารณสุข ครู ผู้ปกครอง ในการสังเกตอาการเบื้องต้น และช่วยให้มีเครื่องมือวัดสุขภาพสายตาที่มีการอัปเดตและใช้งานง่ายขึ้น

องค์การปกครองส่วนท้องถิ่นมีผู้เชี่ยวชาญช่วยดูแลสุขภาพสายตาให้เด็กและเยาวชนในชุมชนในระยะยาว เพื่อเป็นระบบคุ้มครองทางสังคมเพื่อสร้างความเสมอภาคทางการศึกษาที่ยั่งยืน เพิ่มโอกาสเข้าถึงการเรียนรู็ให้แก่เด็กและเยาวชนยากจนด้อยโอกาสในทุกพื้นที่

นายศิริชัย คุ้มโห้ ตัวแทนสมาคมทัศนมาตรแห่งประเทศไทย กล่าวว่า ปัญหาด้านสายตาในเด็กเป็นเรื่องที่สำคัญมาก​ เพราะหากไม่ได้รับการแก้ไขหรือควบคุมดูแลอย่างถูกต้อง ปัญหา​สายตาที่เด็กคนนั้นประสบอยู่​ ก็อาจจะเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว และเพิ่มขึ้นทุกปี ตามอัตราการเจริญเติบโตของเด็กที่โตขึ้นทุกปี โดยปัญหาด้านสายตาที่เพิ่มขึ้นนั้น อาจเกิดขึ้นจากหลายสาเหตุ ทั้งเกิดจากกระบอกตาที่ยาวขึ้น จนส่งผลให้จอตามีความโค้งได้มากกว่าปกติ โดยกระบอกตาที่ยาวขึ้น จะทำให้เกิดทำให้เกิดความเสี่ยงในการเกิดโรคตามากขึ้นตามมา หากไม่ได้รับการแก้ไข เด็กคนนั้นก็จะสูญเสียการการมองเห็นและการเรียนรู้สิ่งต่าง ๆ รอบตัว โดยไม่รู้ตัวเลยว่า ส่วนสิ่งที่เกิดขึ้นเป็นสิ่งผิดปกติ เพราะเด็กมักจะคิดว่าภาพที่เห็น เป็นเรื่องปกติของตัวเองหรือคนอื่น ๆ และปัญหาเกิดขึ้นตามมาและเห็นได้ชัด คือ การเรียนของเด็กคนนั้นจะแย่ลง

“สิ่งที่พ่อแม่ผู้ปกครองและผู้ใกล้ชิดเด็กอย่างครูประจำชั้น สามารถตั้งข้อสังเกตเบื้องต้น ว่า เด็กมีความผิดปกติทางสายตา คือ เด็กคนนั้นจะไม่เล่นซน ปีนป่าย ไม่ค่อยกล้าออกไปเล่นนอกบ้าน หรือต้องหรี่ตาบ่อยๆ เวลามองกระดานดำในห้องเรียน หากพบเจออาการดังกล่าว ผู้ปกครองหรือครู ควรติดต่อหน่วยงานที่เกี่ยวข้องในชุมชนหรือใกล้บ้านเพื่อขอรับความช่วยเหลือนการตรวจวัดสายตาเบื้องต้น และรักษา ตามขั้นตอนต่างๆ ต่อไป”ตัวแทนสมาคมนักทัศนมาตรแห่งประเทศไทยกล่าว

The post กสศ. สปสช. จับมือท้องถิ่นทั่วประเทศ ช่วยเด็กยากจนเข้าถึงสิทธิคัดกรองสายตาและตัดแว่นฟรี หลังพบเข้าไม่ถึงบริการ ไม่รู้สิทธิ first appeared on กสศ..

สั้น ยาว เอียง ขี้เกียจ : ความผิดปกติทางสายตา

นพ.วรภัทร วงษ์สวัสดิ์ รองผู้อำนวยการโรงพยาบาลเมตตาประชารักษ์ (วัดไร่ขิง) เล่าว่า สายตามนุษย์ก็เหมือนเลนส์กล้อง โดยปกติการมองเห็นภาพของดวงตาจะมีการหักเหของแสงจากวัตถุตกกระทบมาอยู่ที่จุดรับภาพชัดของจอตา หากแสงหักเหมากแล้วแสงตกก่อนถึงจอตา จะทำให้มองภาพไกลไม่ชัดเจน แต่พอนำภาพมาใกล้ ๆ ก็จะดันแสงให้ตกถอยเรื่อย ๆ กระทั่งไปเจอจอตา นี่คือลักษณะการหักเหผิดปกติซึ่งเรียกว่า สายตาสั้น คือมองไกลไม่ชัดแต่มองใกล้ชัด ชัดมากชัดน้อยแล้วแต่ค่าสายตาที่สั้นมากน้อย

ในทางกลับกัน สายตายาว คือการหักเหของภาพไปหลังจอตา ต่อให้นำภาพไปอยู่ไกลสุด ก็จะไม่มีทางชัดเลย เพราะภาพจะตกไปหลังจอตาอยู่ดี ยิ่งภาพมาใกล้เท่าไรยิ่งตกไปหลังจอตากว่าเดิม ไม่ชัดเลยสักระยะเดียว แต่ก็ยังดีกว่ามองไม่เห็น

อีกปัญหาคือ สายตาเอียง ในเลนส์ที่ใช้มองการหักเหแทนที่จะกลมเหมือนเลนส์แว่นขยาย นูนเรียบเท่ากันหมด แต่กลับนูนเป็นรูปรักบี้หรือลูกชิ้นปลา หรือแบบแกนหนึ่งนูนเยอะไป อีกแกนนูนน้อยไป คนกลุ่มนี้จะไม่มีความคมชัดทั้งภาพและแนวของภาพ

“โดยสรุปคือสายตาสั้น สายตายาว สายตาเอียง ปัญหาเหล่านี้เป็นเรื่องที่ช่างแว่น จักษุแพทย์ นักทัศนมาตรหรือนักวิชาการด้านสายตา จัดการได้ด้วยแว่น ทำให้คนที่มองไม่ชัดมองเห็นชัดขึ้นได้ แต่สิ่งที่น่าเป็นห่วงและน่ากังวลมากกว่าอาการหล่านี้คือ ภาวะตาขี้เกียจ หรือ Amblyopia มักเกิดในเด็กแรกเกิดจนถึงอายุ 6 – 7 ปี ภาวะนี้เป็นความผิดปกติถ้าไม่ได้แก้ไขในวัยเด็กจะติดตัวไปจนโต และไม่มีทางแก้ไขได้อีกเลย”

นพ.วรภัทร แสดงความกังวลถึง ภาวะตาขี้เกียจ (Amblyopia หรือ Lazy Eye) โดยอธิบายถึงกรณีที่เด็กคนหนึ่งมองเห็นภาพด้วยตาข้างหนึ่งชัดเจนกว่าตาอีกข้างมาก ๆ หากปล่อยไว้เป็นเวลานาน เด็กคนนี้จะใช้เฉพาะดวงตาข้างที่ชัดเจนกว่าโดยอัตโนมัติ จนกระทั่งเส้นสมองไม่พัฒนาเส้นประสาท เซลล์ประสาทและเนื้อเยื่อที่ใช้รับภาพข้างที่ไม่ชัดจะเปลี่ยนไปพัฒนาเฉพาะข้างที่ชัด การพัฒนาแบบนี้จะทำให้ดวงตาอีกหนึ่งข้างไม่เจริญเติบโตเมื่อเทียบกับตาอีกข้างที่ถูกกระตุ้นตลอด

“ประเด็นคืออาจทำให้เขาสูญเสียโอกาส เด็กที่เกิดมาในช่วงอายุเลขหลักหน่วยยุคนี้ เขามีสิทธิ์ที่จะอยู่ถึงอายุร้อยปีสบาย ๆ แปลว่าเราอาจทำให้ประสิทธิภาพ ศักยภาพ และโอกาสพัฒนาของเขาตกต่ำลงไปมาก เป็นภาระของผู้ใหญ่ในยุคสมัยนี้ที่จะต้องดูแลเขาในช่วงวัยที่สอดคล้องกับพัฒนาการเด็ก การเรียนจะทำไม่ได้เต็มที่เพราะว่าสายตาไม่สามารถจะฟื้นฟูระบบประสาททั้งวงจรในสมองได้”

หลักประกันสุขภาพ เส้นทางสู่หลักประกันโอกาสทางการศึกษา
“แว่นสำหรับเด็กสายตาผิดปกติ สิทธิประโยชน์เพื่อเด็กไทยสายตาดี”

เมื่อไม่นานมานี้ กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) ได้ร่วมมือกับ สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ (สปสช.) และ โรงพยาบาลเมตตาประชารักษ์ (วัดไร่ขิง) ออกหน่วยให้บริการตรวจวัดการมองเห็นและตัดแว่นสายตา ให้กับเด็กในสถานคุ้มครองและพัฒนาคนพิการบ้านราชาวดี (ชาย) จังหวัดนนทบุรี เพื่อแก้ปัญหาสุขภาพด้านสายตาที่เป็นอุปสรรคต่อการเรียนรู้ของเด็กนักเรียน

อ่านข่าว – สปสช. ร่วมมือ กสศ. นำร่องตรวจวัดตัดแว่นตา เตรียมขยายโมเดลทั่วประเทศแก้อุปสรรคการเรียนรู้

นพ.วรภัทร จักษุแพทย์ผู้เชี่ยวชาญบอกเล่าว่า ความร่วมมือที่เกิดขึ้น เป็นภาพสะท้อนถึงการมองเห็นปัญหาเดียวกันระหว่างหน่วยงานที่แม้ว่าจะมีภารกิจหลักของตัวเอง แต่สามารถหาสิ่งที่เรียกว่าจุดร่วมได้ โดยโรงพยาบาลเมตตาประชารักษ์ มีบทบาทดูแลดวงตาให้กับประชาชนทุกกลุ่มอายุ ขณะที่ สปสช. มีบทบาทการบริการและผลักดันสิทธิประโยชน์ในระบบหลักประกันสุขภาพ ส่วน กสศ. ก็มีเป้าหมายชัดเจนว่าต้องการสร้างระบบหลักประกันโอกาสทางการศึกษา ซึ่งหนึ่งในหลักประกัน คือ เด็ก ๆ ต้องมีสายตาที่ดีเพื่อพร้อมเข้าสู่ระบบการศึกษา

“กสศ. มีฐานข้อมูลเด็กที่ครอบคลุมทั้งระบบ เมื่อ กสศ. ช่วยชี้เป้านักเรียนกลุ่มเป้าหมายที่ต้องการความดูแล ทำข้อมูล ทำวิจัย วิเคราะห์และทำข้อเสนอนโยบายบนฐานข้อมูลที่มีอยู่ปัจจุบันให้เกิดการต่อยอดไปเป็นการปฏิบัติ สุดท้ายจะเกิดผลลัพธ์ที่เป็นประโยชน์ต่อกลุ่มนักเรียนที่มีปัญหาสายตาได้”

จักษุแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ มองเห็นถึงความสำคัญในการผลักดันเชิงระบบ เพื่อทำให้เด็กทุกคนสามารถเข้าถึงแว่นสายตาในรูปแบบสิทธิประโยชน์ด้านสุขภาพและการศึกษา ข่าวดีขณะนี้ สปสช. สร้างระบบขึ้นแล้ว แต่ยังไม่สามารถเข้าไปดูแลเด็กทุกคนได้อย่างครอบคลุมจากข้อจำกัดเรื่องจำนวนจักษุแพทย์ประจำจังหวัดที่ไม่เพียงพอต่อความต้องการเข้ารับบริการ ขั้นตอนต่อจากนี้ คือยกระดับบริการจากการออกหน่วยเคลื่อนที่เป็นการออกแบบโปรแกรมให้ทุกคนเข้าถึงได้

“ก็หวังใจว่าการทำโครงการหรือการออกหน่วยบริการที่เป็นเฉพาะกิจ จะค่อย ๆ เปลี่ยนแปลงไปเป็นรูปแบบการให้บริการปกติทุกพื้นที่ ซึ่งสถานดูแลเด็กด้อยโอกาสจะมีตารางตรวจสุขภาพประจำปี ตารางฉีดวัคซีน มีผู้เชี่ยวชาญด้านพัฒนาการความพิการเข้ามาประเมิน ในด้านสายตาเราก็จะขอเรียนรู้และเข้าไปดูแลให้เป็นกระบวนการปกติ ซึ่งจะเป็นต้นแบบในการนำไปปรับใช้ในพื้นที่อื่น ๆ ของประเทศ ที่มีบริบท ทรัพยากร และข้อจำกัดแตกต่างกันออกไป”

นพ.วรภัทร ยืนยันจากประสบการณ์ที่ได้ตรวจวัดสายตาและตัดแว่นให้เด็ก ๆ ว่าเสียงตอบรับเป็นไปในทางที่ดีตลอดมา เด็กนักเรียนมีความสามารถในการเรียนดีขึ้น มองเห็นกระดานในชั้นเรียนชัดเจนขึ้น มองเห็นครูผู้สอนมีสมาธิในชั้นเรียนมากกว่าเดิม ส่งผลให้มีทักษะด้านการอ่านดีขึ้นด้วย รวมถึงทักษะทางด้านการทำกิจกรรมต่าง ๆ ก็ทำได้คล่องแคล่วขึ้นเพราะการมองเห็นดีกว่าเดิม

“เมื่อไรที่เอาแว่นไปสวมให้เด็ก ๆ จะเหมือนเปลี่ยนชีวิต เด็กจะพัฒนาได้ในเรื่องการเรียน เขาจะเปลี่ยนเป็นเด็กอีกคนหนึ่ง เราจะได้ยินซ้ำ ๆ เสมอมาเลยว่าเราเปลี่ยนชีวิตเด็ก พ่อแม่ก็ชื่นใจ คุณครูก็ชมเชย นอกจากนี้เขาจะเป็นคนที่มีบุคลิกภาพดีขึ้น เขาเคลื่อนไหวตัวได้ เขาปลอดภัย เขากะระยะได้ และเขาจะเป็นเด็กที่มีระเบียบวินัยเพราะว่าใช้แว่นแล้วรู้สึกว่าสิ่งนี้จำเป็นเหมือนเครื่องแต่งตัวของเขา เขาจะเรียนรู้การเก็บรักษาของ จะเป็นคนที่มีระเบียบวินัยขึ้น”

ทั้งนี้ นพ.วรภัทร เล่าว่าในทางการแพทย์การสร้างเสริมพัฒนาการเด็ก ควรมีระบบตรวจวัดสายตาต่อเนื่องทุก 1 – 2 ปี ดังนั้น การให้บริการตรวจวัดสายตาและตัดแว่นตาควรเป็นสิทธิประโยชน์ในระบบบริการสุขภาพ ซึ่งโรงพยาบาลเมตตาประชารักษ์ (วัดไร่ขิง) กำลังพัฒนารูปแบบการให้บริการเพื่อให้เด็กทุกคนสามารถเข้าถึงการตรวจวัดสายตาและได้รับแว่นตาแบบไม่มีค่าใช้จ่ายผ่านการทำงานร่วมกับ สปสช. และ กสศ.

The post “แว่นสายตา” ตัวช่วยเปิดโลกการมองเห็น เพิ่มคุณภาพการศึกษา first appeared on กสศ..

แพทย์หญิง ศุทรา เอื้ออภิสิทธิ์วงศ์ จิตแพทย์เด็กและวัยรุ่น สถาบันสุขภาพจิตเด็กและวัยรุ่นราชนครินทร์ กล่าวว่า โครงการพัฒนาระบบเสริมสร้างทักษะชีวิตและการดูแลช่วยเหลือนักเรียนอาชีวศึกษา สำหรับนักศึกษาทุนนวัตกรรมสายอาชีพชั้นสูง ได้ดำเนินการต่อเนื่องเป็นปีที่ 3 แล้ว โดยมีวัตถุประสงค์ในการพัฒนาศักยภาพบุคลากรครูและบุคลากรในสถานศึกษาสายอาชีพ ให้สามารถจัดกิจกรรมทักษะชีวิตและให้คำปรึกษานักเรียนที่อยู่ในช่วงวัยรุ่น รวมทั้งดูแลช่วยเหลือนักเรียนที่ขอคำปรึกษาตามความรุนแรงได้อย่างเหมาะสม และมีการถอดบทเรียนการดำเนินงานในพื้นที่ต้นแบบ

“โครงการนี้เป็นการทำงานร่วมกันของ 3 ภาคส่วน คือ 1. ทีมสถาบันสุขภาพจิตเด็กและวัยรุ่นราชนครินทร์ เป็นผู้กำกับดูแลและสนับสนุนการดำเนินงานในระดับภูมิภาค 2. โค้ช (ผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภาพจิต) ที่เป็นบุคลากรสาธารณสุขจากสถานบริการด้านสุขภาพในจังหวัดเดียวกับสถานศึกษา ซึ่งจะมาเป็นผู้ให้คำปรึกษาช่วยเหลือครูในการดูแลนักเรียน 3. ครูแกนนำของสถานศึกษาที่ร่วมโครงการ จะทำหน้าที่จัดกิจกรรมทักษะชีวิตแก่นักเรียน และดูแลช่วยเหลือให้คำปรึกษานักเรียนที่ประสบปัญหาสุขภาพจิตเบื้องต้น”

แพทย์หญิง ศุทรา กล่าวต่อไปว่า จากผลการดำเนินโครงการพบว่า ในแต่ละปีจะมีนักศึกษาทุนนวัตกรรมสายอาชีพชั้นสูงผ่านกิจกรรมทักษะชีวิตในสัดส่วนประมาณร้อยละ 40-50 ของนักศึกษาทุนฯทั้งหมด ขณะที่จำนวนครูแกนนำทักษะชีวิตที่ดูแลนักศึกษาในแต่ละสถาบันมีจำนวนเพิ่มขึ้นจาก 65 คน ในการดำเนินโครงการปีแรก มาเป็น 333 คนในปัจจุบัน

นอกจากนี้ได้มีการนำระบบดิจิทัลเพื่อการดูแลสุขภาวะนักเรียนอาชีวศึกษา (HERO-V) ซึ่งเป็นเครื่องมือที่จะช่วยประเมินสุขภาพจิตนักศึกษา มาช่วยครูเฝ้าระวังปัญหาของนักเรียนได้อย่างใกล้ชิดยิ่งขึ้น รวมทั้งสามารถส่งต่อ ขอคำปรึกษากับโค้ชประจำจังหวัดได้ทันท่วงที

ผลการช่วยเหลือนักศึกษารายกรณีที่ได้รับรายงานจากโค้ชผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภาพจิต ระหว่างเดือนกันยายน 2564 ถึง สิงหาคม 2565 พบว่าสามารถปิดเคสของนักศึกษาได้ 30 เคส แบ่งเป็น นักศึกษากลับมาเรียนต่อได้ โดยครูแจ้งว่าเด็กพร้อมสู้และจะเรียนต่อ 15 เคส นักศึกษาสามารถจัดการอารมณ์และความคิดของตัวเอง มีวิธีผ่อนคลายความเครียดเหมาะสม ไม่มีความคิดทำร้ายตัวเอง ปรับตัวกับเพื่อนได้ มีสมาธิเรียนได้ปกติ 9 เคส และนักศึกษายอมมาพบนักจิตวิทยาตามนัด รับประทานยาต่อเนื่อง มีความเข้าใจโรค 6 เคส

“ข้อเสนอแนะจากการดำเนินโครงการนี้ คือ การกำหนดแผนพัฒนาสมรรถนะบุคลากรในวิทยาลัยที่ทำงานด้านสุขภาพจิตให้ต่อเนื่อง โดยเฉพาะครูที่ดูแลเด็กพิเศษ ซึ่งในหลายสถาบันจะพบว่ายังขาดแคลนทรัพยากรอย่างมาก จึงเสนอให้มีการถ่ายทอดนโยบายนี้แก่ผู้นำทุกระดับ ตั้งแต่ผู้บริหาร ผู้อำนวยการวิทยาลัย ให้เข้ามามีส่วนร่วมในการพัฒนาระบบดูแลช่วยเหลือด้านทักษะชีวิตแก่นักเรียนอาชีวศึกษาให้ครอบคลุมทั้งสถานศึกษา ไม่จำเพาะนักเรียนทุนเท่านั้น และบูรณาการการใช้ข้อมูลให้เชื่อมโยงกันทั้งหมดเพื่อประโยชน์ต่อการรายงานสถานการณ์ปัจจุบันอย่างทันท่วงที”

ด้าน นายแพทย์ ยงยุทธ วงศ์ภิรมย์ศานติ์ ที่ปรึกษากรมสุขภาพจิต และที่ปรึกษาอนุกรรมการส่งเสริมและพัฒนาคุณภาพการศึกษาระดับสูงกว่าภาคบังคับ กสศ. เปิดเผยว่า การประชุมขับเคลื่อนและส่งเสริมสุขภาพจิตสำหรับเยาวชนครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อหารือแลกเปลี่ยนแนวทางการขับเคลื่อนระบบส่งเสริมสุขภาพจิตสำหรับเยาวชนในสถานศึกษา และระบบสนับสนุนสุขภาพที่เกี่ยวข้อง เพื่อนำเสนอและแลกเปลี่ยนกรณีศึกษาการส่งเสริมสุขภาพจิตสำหรับเยาวชนในสถานศึกษาจากต่างประเทศและในประเทศ ผ่านการขับเคลื่อนงานขององค์กรระหว่างประเทศ และสถาบันสุขภาพจิตเด็กและวัยรุ่นราชนครินทร์ เพื่อเป็นข้อเสนอแนะและเป็นแนวทางการขับเคลื่อนระบบส่งเสริมสุขภาพจิตสำหรับเยาวชนในสถานศึกษาต่อไป

หลังจากนี้ผู้ทรงคุณวุฒิและทีมงานของ กสศ. มาถอดบทเรียนว่าจะนำผลการดำเนินงานของโครงการพัฒนาระบบเสริมสร้างทักษะชีวิตและดูแลช่วยเหลือนักเรียนอาชีวศึกษาไปขยายผลร่วมกับ สำนักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา (สอศ.) สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ (สปสช.)  เพื่อให้ ระบบเสริมสร้างทักษะชีวิตและดูแลช่วยเหลือนักเรียนอาชีวศึกษาสามารถดูแลนักเรียนอาชีวศึกษาได้ทุกคน มิใช่แค่นักเรียนที่ได้รับทุน ซึ่งเป็นโจทย์ใหญ่ที่ผู้เกี่ยวข้องจะร่วมกันดำเนินการต่อไป

The post กสศ.เปิดผลลัพธ์ระบบเสริมสร้างทักษะชีวิต ดูแลสุขภาพใจนักศึกษาทุนนวัตกรรมฯ สร้างครูแกนนำให้คำปรึกษารับมือปัญหาตามช่วงวัย first appeared on กสศ..

10 ส.ค. 2565 กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) ลงพื้นที่ร่วมกับ สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ (สปสช.) และ โรงพยาบาลเมตตาประชารักษ์ (วัดไร่ขิง)  ออกหน่วยให้บริการตรวจวัดการมองเห็นและตัดแว่นสายตาให้กับเด็กในสถานคุ้มครองและพัฒนาคนพิการบ้านราชาวดี (ชาย) จังหวัดนนทบุรี เพื่อแก้ปัญหาด้านสุขภาพที่เป็นอุปสรรคต่อการเรียนรู้

คุณณฐอร อินทร์ดีศรี ผู้เชี่ยวชาญด้านการส่งเสริมและพัฒนาคุณภาพชีวิตคนพิการ กรมส่งเสริมและพัฒนาคุณภาพชีวิตคนพิการ ในฐานะผู้แทนกรรมการบริหาร กสศ. กล่าวว่า เมื่อเดือนกุมภาพันธ์

ที่ผ่านมา กสศ. ได้บันทึกข้อตกลงความร่วมมือ (MOU) กับ สปสช. เพื่อเดินหน้าแก้ปมปัญหาความเหลื่อมล้ำ ด้วยการช่วยให้เด็กยากจนพิเศษและกลุ่มเปราะบางสามารถเข้าถึงสวัสดิการและชุดสิทธิประโยชน์ในระบบหลักประกันสุขภาพควบคู่กับหลักประกันโอกาสทางการศึกษา

“ตั้งแต่บันทึกข้อตกลงความร่วมมือกันจนถึงวันนี้ กสศ. ได้เดินหน้าภารกิจส่งเสริมหลักประกันสุขภาพและความเสมอภาคทางการศึกษาร่วมกับ สปสช. มาอย่างต่อเนื่อง โดยวันนี้เป็นการลงพื้นที่สถานคุ้มครองและพัฒนาคนพิการบ้านราชาวดี (ชาย) จังหวัดนนทบุรี พร้อมกับทีมแพทย์จากโรงพยาบาลเมตตาประชารักษ์ มาตรวจวัดสายตาให้กับเด็ก ๆ และให้บริการตัดแว่นตาเพื่อแก้อุปสรรคทางการเรียนรู้สำหรับเด็กที่ตรวจพบว่ามีปัญหาสายตา”

คุณณฐอร กล่าวต่อไปว่า การตรวจคัดกรองสายตาเด็กบ้านราชาวดี (ชาย) ทำให้ได้รับข้อมูลที่สอดคล้องกับการทำงานที่ผ่านมาของ กสศ. ซึ่งพบว่าปัญหาสุขภาพทางสายตาเป็นหนึ่งในอุปสรรคใหญ่ที่มีผลต่อคุณภาพการเรียนรู้ของเด็ก ๆ โดยในโครงการวิจัยผลการจัดสรรความช่วยเหลือเพื่อลดปัญหาที่เป็นอุปสรรคต่อการเรียนรู้ของนักเรียนในโรงเรียนนำร่องจังหวัดเชียงราย ของ กสศ. พบว่ากลุ่มเด็กยากจนพิเศษ มีปัญหาสุขภาพที่เป็นอุปสรรคต่อการเรียนรู้จําแนกได้เป็น 8 กลุ่ม คือ 1) การมองเห็น 2) การได้ยิน 3) ช่องปาก 4) ผิวหนัง 5) ทางเดินอาหาร 6) โภชนาการ 7) การเคลื่อนไหว และ 8) สุขอนามัย ซึ่งนักเรียนหนึ่งคนอาจพบปัญหาสุขภาพมากกว่า 1 ปัญหา อย่างเด็ก ๆ บ้านราชาวดี (ชาย) นอกจากจะพบปัญหาความพิการกว่า 500 คน ยังพบว่ากว่า 40 คน มีปัญหาเรื่องการมองเห็นร่วมด้วยส่งผลต่อการเรียนรู้และมองเห็น

“การส่งเสริมและพัฒนาคุณภาพชีวิตคนพิการ หากได้รับการส่งเสริมในมิติคุณภาพการเรียนรู้เข้าไปด้วย จะช่วยให้การสร้างความเสมอภาคทางการศึกษาเดินหน้าได้อีกระดับ ครั้งนี้เป็นความร่วมมือที่จะทำให้เด็กสถานคุ้มครองและพัฒนาคนพิการบ้านราชาวดี (ชาย) ได้รับแว่นตา เพื่อส่งเสริมให้เขามีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น จะช่วยให้สามารถอ่านหนังสือหรือไปเรียนได้ ถือเป็นการหนุนเสริมให้มีอุปกรณ์ที่ช่วยให้เด็กมีความสามารถในการเรียนหนังสือเพิ่มขึ้น  ในส่วนของสถานคุ้มครองฯ ไม่มีงบประมาณในการซื้อแว่น เราจึงใช้การประสานเครือข่ายความร่วมมือกันจัดบริการทีมแพทย์ เครื่องมือ และงบประมาณเพื่อช่วยกันแก้ปัญหานี้”

ด้าน ผศ.ภญ.ยุพดี ศิริสินสุข รองเลขาธิการสำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ (สปสช.) กล่าวถึงการทำงานของ สปสช. ว่า มีภารกิจในด้านการส่งเสริมและสนับสนุนการมีส่วนร่วมของภาคีเครือข่าย เพื่อทำให้ประชาชนเข้าถึงบริการด้านสุขภาพที่ได้มาตรฐาน โดยปีงบประมาณ 2565 สปสช. มีนโยบายเพิ่มการเข้าถึงสิทธิการสร้างเสริมสุขภาพและป้องกันโรค โดยเฉพาะในกลุ่มเด็กตั้งแต่ 3 – 12 ขวบ ที่มีปัญหาภาวะสายตาผิดปกติให้สามารถเข้าถึงบริการแว่นสายตา

การลงพื้นที่ออกหน่วยให้บริการตรวจคัดกรองสายตาเด็กบ้านราชาวดี (ชาย) จัดอยู่ในกลุ่มเปราะบางที่ไม่สะดวกเดินทางไปรับบริการตามสถานพยาบาลได้ สปสช. จึงประสานงานกับโรงพยาบาลเมตตาประชารักษ์ (วัดไร่ขิง) ซึ่งมีจักษุแพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านสายตาเด็กเข้ามาให้บริการ การออกหน่วยบริการในวันนี้ถือเป็นจุดเริ่มต้นที่ สปสช. กับ กสศ. และโรงพยาบาลเมตตาประชารักษ์ (วัดไร่ขิง) จะขยายโมเดลการให้บริการไปยังพื้นที่อื่น ๆ ทั่วประเทศ ให้เด็กทุกคนได้รับบริการอย่างทั่วถึงด้วย

“การมีแว่นตาทำให้เด็ก ๆ มองโลกชัดขึ้น อย่างพวกเราเป็นผู้ใหญ่ทำไมต้องใส่แว่น เพราะเรามองไม่ชัด พอมองไม่ชัดเราจะรู้สึกไม่มีความสุข คุณภาพชีวิตเราแย่ไปเลย เชื่อว่าลักษณะนี้เป็นกับเด็กเหมือนกัน เพียงแต่ว่าเด็กพูดไม่ได้เยอะ ผู้ใหญ่อาจจะส่งเสียงได้ แต่ว่าเด็กเข้าไม่ถึงเลยมองว่าตรงนี้ผู้ใหญ่ควรเข้ามาช่วยทำให้เด็ก ๆ ได้มีโอกาสเรียนรู้โลกกว้าง สายตาที่มองเห็นเขาจะเห็นโลกในแบบต่าง ๆ  และมีความพร้อมที่จะเรียนรู้ รับรู้สิ่งใหม่ ๆ ไม่ใช่เฉพาะเรื่องการศึกษา เราเชื่อว่าเด็กทุกคนควรจะเห็นสิ่งแวดล้อมรอบข้างเขา เรียนรู้และปรับตัวไปกับสิ่งแวดล้อม”

ผศ.ภญ.ยุพดี กล่าวเพิ่มเติมว่า หลังจาก สปสช. บันทึกข้อตกลงความร่วมมือกับ กสศ. ได้มีการแลกเปลี่ยนข้อมูลกับ กสศ. ว่ามีเด็กเข้าไม่ถึงบริการตรวจวัดสายตาและตัดแว่นอยู่ที่ไหนบ้าง มีการจัดกระบวนการแนะแนวคุณครูในการช่วยตรวจคัดกรองสายตาเด็กเบื้องต้น ส่วนในขั้นตอนต่อไปจะเป็นการขยายโมเดลให้บริการไปยังพื้นที่อื่น ๆ โดย กสศ. จะเป็นหน่วยงานช่วยชี้เป้าหมายพื้นที่ เช่น โรงเรียนหรือสถานดูแลเด็ก จากนั้น สปสช. เขตพื้นที่จะประสานสำนักงานสาธารณสุขจังหวัดในฝั่งผู้ให้บริการ เพื่อให้เด็กและจักษุแพทย์ได้เจอกัน ซึ่งจะทำงานร่วมกันในลักษณะพื้นที่นำร่องก่อนขยายโมเดลทั่วประเทศต่อไป

ขณะที่ นพ.วรภัทร วงษ์สวัสดิ์ รองผู้อำนวยการโรงพยาบาลเมตตาประชารักษ์ (วัดไร่ขิง) กล่าวว่า ในทางการแพทย์การสร้างเสริมพัฒนาการเด็กควรมีการตรวจวัดสายตาต่อเนื่องทุก 1- 2 ปี ดังนั้น การให้บริการตรวจวัดสายตาและตัดแว่นตาควรเป็นสิทธิประโยชน์ในระบบบริการสุขภาพ ซึ่งโรงพยาบาลเมตตาประชารักษ์ (วัดไร่ขิง) กำลังพัฒนารูปแบบการให้บริการเพื่อให้เด็กทุกคนสามารถเข้าถึงการตรวจวัดสายตาและได้รับแว่นตาแบบไม่มีค่าใช้จ่าย ผ่านการทำงานร่วมกับ สปสช. และ กสศ.

“ต่างประเทศมีงานวิจัยศึกษาอย่างชัดเจนว่า การส่งเสริมให้ผู้มีความผิดปกติทางด้านสายตาได้รับบริการแว่นตาโดยเฉพาะในกลุ่มเด็ก จะทำให้สังคมมีทรัพยากรมนุษย์ที่มีคุณภาพในระยะยาว ลดปัญหาด้านสุขภาพ เศรษฐกิจ การศึกษา อุบัติเหตุบนท้องถนน ถือเป็นการลงทุนที่คุ้มค่ามาก ยิ่งไปกว่านั้นในเด็กที่สายตาผิดปกติบางคน ถ้าเกิดว่าค่าสายตาสองข้างต่างกันมาก เขาจะเลือกใช้ข้างที่ดีกว่า และอีกข้างหนึ่งจะถูกลดการใช้งานลงเพราะสมองตัดการใช้งานอัตโนมัติ หากเราไม่รีบสังเกตหรือตรวจวัดสายตา ตาข้างที่ไม่ค่อยได้ใช้งานจะมีภาวะที่เรียกตาขี้เกียจ ถ้ามาตรวจพบตอนอายุสิบกว่าขวบแล้ว ถึงตอนนั้นเอาแว่นไปใส่ให้เขาก็แก้ไขไม่ได้แล้ว ตาเขาจะเบลอแบบนี้จนกระทั่งเป็นผู้ใหญ่ จะเสียโอกาสไปทั้งชีวิต”

The post สปสช. ร่วมมือ กสศ. นำร่องตรวจวัดตัดแว่นตา เตรียมขยายโมเดลทั่วประเทศแก้อุปสรรคการเรียนรู้ first appeared on กสศ..

‘น้องแพท’ ปรีณาพรรณ จันทร์เกษม นักเรียนชั้นป.6 โรงเรียนสองคลอง อ.บางปะกง จ.ฉะเชิงเทรา  เป็นหนึ่งในเด็กหลายแสนคน  ที่มีโอกาสได้ตรวจวัดสายตา และได้รับแว่นสายตาจากโครงการ “แว่นตาสำหรับเด็กสายตาผิดปกติ  ของขวัญเพื่อเด็กไทยสายตาดี” 

แต่ก่อนหน้าที่ได้รับการตรวจสายตา น้องแพทได้ไปเล่าอาการดังกล่าวให้คุณยายฟัง และขอให้ยายซื้อแว่นให้ แต่ด้วยครอบครัวที่มีฐานะยากจนจึงไม่สามารถทำได้ ทำให้โลกผ่านสายตาของน้องแพทจึงยังไม่ชัดเจนต่อไป

“ตอนหลานมาขอให้ซื้อแว่นให้ก็ยังถามอยู่เลยว่าตัวแค่นี้สายตาไม่ดีแล้วหรอ เราดูไม่รู้หรอกว่าหลานเป็นอะไร แต่ก็บอกหลานให้ทนอีกหน่อย เพราะเราคนเดียวต้องเลี้ยงหลานถึง 3 คน ก็ยังไม่มีเงิน”

ผ่านไปเป็นเดือนจึงมีข่าวดีมาถึงบ้าน เจ้าหน้าที่ อสม.มาเยี่ยมบ้านเพื่อไถ่ถามอาการของน้องแพท และแนะนำให้ไปตรวจที่โรงเรียน

โดยทางโรงเรียนสองคลอง และ อบต. สองคลอง ร่วมกับ รพ.สต.แสมขาว  และ รพ.สต.สองคลอง ช่วยกันค้นหาเด็กสายตาผิดปกติ ผ่านเจ้าหน้าที่ อสม. ของ 10 หมู่บ้าน พบมีประมาณ 1,300 คน  จากนั้นได้ให้จักษุแพทย์ เข้ามาช่วยตรวจวัดสายตาเด็กๆอีกครั้ง ก่อนพาไปตัดแว่นตา

นพ.จเด็จ ธรรมธัชอารี เลขาธิการสำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ (สปสช.) บอกว่าได้จัดชุดสิทธิประโยชน์สนับสนุนค่าแว่นตาให้กับหน่วยบริการที่ตรวจวัดค่าสายตา และสั่งตัดแว่นตาให้กับเด็กที่มีสายตาผิดปกติทุกสิทธิการรักษา เพื่อสนับสนุนให้เด็กอายุ 3-14 ปีทุกคนที่มีสายตาผิดปกติ สามารถเข้าถึงแว่นตาได้ 

“ตอนนี้ได้เจรจากับหน่วยงานที่ตัดแว่นให้คิดในราคาเดียวกันหมด ไม่ว่าจะสายตาสั้น สายตาเอียง หรือใช้เลนน์แบบไหนก็ตาม โดยขอให้จักษุแพทย์ตรวจให้ชัดเจน แล้วส่งไปที่ร้านตัดแว่น พร้อมแนะนำว่าเด็กๆควรเข้ารับการตรวจวัดสายตาอย่างน้อยปีละครั้ง  ไม่ใช่วัดครั้งนี้แล้วจบเลย ปีหน้าก็ต้องมาวัดใหม่ คุณหมอก็ต้องมาตรวจใหม่  ทั้งนี้ต้องขอบคุณทางราชวิทยาลัยจักษุแพทย์ที่ระดมจักษุแพทย์ทั่วประเทศมาช่วยกัน”

สำหรับโครงการนี้ เกิดขึ้นจากความร่วมมือของ สปสช. กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข ราชวิทยาลัยจักษุแพทย์ มูลนิธิหนังสือเพื่อเด็กและสถาบันสุขภาพเด็กแห่งชาติมหาราชินี และกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา ในการขยายการเข้าถึงสิทธิและบริการตามชุดสิทธิประโยชน์หลักประกันสุขภาพแห่งชาติ ที่ต้องการดูแลสุขภาพของเด็กและเยาวชนผู้ขาดแคลนทุนทรัพย์และด้อยโอกาสไปพร้อมกัน ซึ่งคาดว่ามีเด็กประมาณ 50,000-70,000 คนทั่วประเทศที่ต้องตัดแว่นอย่างเร่งด่วน เพื่อลดความเหลื่อมล้ำทางการศึกษา ช่วยให้เด็กๆกลุ่มนี้ได้เรียนรู้อย่างเต็มศักยภาพ

ดร.ไกรยส ภัทราวาท ผู้จัดการกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา​(กสศ.) กล่าวว่า การบูรณาการความร่วมมือในครั้งนี้จะช่วยให้เกิดการเข้าถึงสิทธิประโยชน์ด้านสุขภาพของเด็กและเยาวชนในครัวเรือนที่ยากลำบาก​ ซึ่งมี 15% ของทั้งประเทศ เด็กกลุ่มนี้มีปัญหาสายตาไม่ได้รับการดูแลที่เหมาะสมตั้งแต่เนิ่น จนอาจส่งผลต่อการดำเนินชีวิตและการพัฒนาศักยภาพในระยะยาว 

โดย กสศ.ให้ความสำคัญกับการในการช่วยเหลือนักเรียนและวางแผนแก้ปัญหาได้อย่างถูกจุดเป็นรายบุคคล โดยเน้นการทำงานแบบ Area Based Education ร่วมมือกันระหว่าง ภาครัฐ เอกชน ประชาสังคม โดยใช้ชุมชนเป็นฐาน ขณะเดียวกัน กสศ.ยังใช้ระบบเทคโนโลยีสารสนเทศเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษาหรือระบบ iSEE ซึ่งเป็นฐานขนาดใหญ่ (Big Data) ที่ครอบคลุมข้อมูลกลุ่มเป้าหมายนักเรียนยากจนและยากจนพิเศษ 1.9 ล้านคน เพื่อการค้นหาและแก้ไขปัญหาภาวะสายตาผิดปกติ จะช่วยเพิ่มโอกาสในการ เรียนรู้แก่เด็กและเยาวชนที่มีคุณภาพได้ต่อไป

วันนี้ภาพวาดฝีมือของน้องแพทชัดเจนขึ้น โลกแห่งจินตนาการจึงถูกเติมแต่งสีสันได้อย่างเต็มที่ แว่นตาได้เข้ามาเปลี่ยนโลกของเด็กหญิงตัวน้อย และจะเปลี่ยนโลกของเด็กไทยอีกหลายแสนคนให้ชัดเจนได้เช่นกัน

The post แว่นตาเปลี่ยนโลก ห้องเรียนที่เปลี่ยนไปของน้องแพท first appeared on กสศ..