ต้าร์เคยเป็นเด็กที่ต้องหันหลังให้โรงเรียนตั้งแต่อายุ 13 ปี เพราะความจำเป็นด้านครอบครัวที่ต้องออกไปทำงานก่อสร้างเพื่อหาเงินเลี้ยงตัวเองและครอบครัว โดยเริ่มทำงานกับผู้รับเหมาในหมู่บ้าน และตระเวนรับงานก่อสร้างแทบทุกรูปแบบไปในหลายจังหวัด กว่าจะกลับมาสู่ห้องเรียนได้ เขาต้องรับมือกับอุปสรรคต่าง ๆ มากมาย

“ผมตั้งใจที่จะกลับมาเรียนเพราะคิดว่าเราต้องไปต่อ จะหยุดอยู่แค่นี้ไม่ได้ ผมคิดเรื่องนี้ตอนที่ทำงานก่อสร้างมาจนถึงอายุ 18 ปี และคิดว่าเราจะไปต่อได้ยากถ้าไม่ได้เรียนหนังสือ เพราะในชีวิตจริงไม่มีใครมาสอนเรา ตอนทำงานอยู่หน้างาน ทุกคนก็ก้มหน้าทำงานของตัวเองไป ผมต้องเรียนรู้เองจากการสังเกตการทำงานของคนอื่น คนที่มาสอนผมส่วนใหญ่เป็นเพื่อนรุ่นเดียวกันที่มีประสบการณ์การทำงาน ช่วยสอนให้อ่านแบบแปลนโครงสร้างต่าง ๆ สอนก่ออิฐ ผสมปูน การวัดหน้างาน การคำนวณวัสดุ ไปจนถึงการออกแบบก่อสร้าง ทำให้ผมมีทักษะวิชาชีพมาเลี้ยงตัวเองและครอบครัว แต่พอทำงานนี้ไปนาน ๆ ผมก็เริ่มคิดว่าตัวเองกำลังมาถึงจุดที่ไปต่อไม่ได้ ต้องกลับไปเรียน โชคดีที่ผมได้เจอผู้ใหญ่ใจดีในตำบลหนองสนิท ที่พาผมเข้าสู่ ‘ศูนย์การเรียน CYF’ และ ’Mobile School‘ หรือ ‘โรงเรียนมือถือ’ ”

ต้าร์เป็นเยาวชนนอกระบบของตำบลหนองสนิท จังหวัดสุรินทร์ รุ่นแรก ๆ ที่เรียนผ่านโรงเรียนมือถือจนได้วุฒิมัธยมศึกษาตอนต้น (ม.3) และเรียนต่อระดับมัธยมปลาย โดยใช้โครงงานด้านการก่อสร้างและทักษะการทำงานที่ได้เรียนรู้มาเกือบ 10 ปี มาเทียบเป็น ‘หน่วยกิต’ ทำให้สามารถเรียนไปด้วยทำงานไปด้วยได้ทุกที่ จนจบม.6

“พอได้วุฒิ ม.6 ผมก็ตั้งใจจะนำวุฒิที่ได้ไปสมัครเรียนต่อในระดับปวส. หลักสูตรเรียนภาคค่ำ หรือวันเสาร์ – อาทิตย์ เพื่อเรียนไปด้วยทำงานไปด้วย แต่พอทราบว่าทุนนวัตกรรมสายอาชีพชั้นสูงของ กสศ. เปิดรับนักศึกษาเพื่อเรียนต่อ ปวส. สาขาช่างกลเกษตร ที่วิทยาลัยเกษตรและเทคโนโลยีบุรีรัมย์ ผมก็ลองสมัครขอรับทุนนี้ดู เพราะคุณสมบัติของผมผ่านเกณฑ์ คือได้เกรดเฉลี่ยสูงกว่า 3.00 และพอทราบว่าได้ทุนนี้ ผมก็ดีใจมาก

ผมว่าผมคิดถูกที่ตัดสินใจกลับมาเรียน ตอนแรก ๆ ไม่คิดว่าตัวเองจะได้กลับมาเรียนด้วยซ้ำ ตอนที่อยู่นอกระบบ มีหลายสิ่งหลายอย่างที่คอยบั่นทอนความรู้สึก แต่ผมก็พยายามหลีกเลี่ยง ไม่ค่อยเก็บมาคิดในแง่ลบ และพยายามคิดว่าทำอย่างไรให้ตัวเองดีกว่าเดิม ตอนนี้ผมแน่ใจแล้วว่าการเรียนไม่ว่าจะเป็นการเรียนในห้องหรือนอกห้อง หากเราตั้งใจจริงก็มีโอกาสที่จะช่วยเปลี่ยนชีวิตเราได้ครับ”

สัปดาห์แรกของการเรียน ต้าร์ยอมรับว่ามีหลายสิ่งที่เขาจะต้องปรับตัว ก่อนมาเรียน มีผู้ใหญ่ใจดีของตำบลหนองสนิท คือ พี่สมเกียรติ สาระ หัวหน้าสำนักปลัด องค์การบริหารส่วนตำบลหนองสนิท โทรศัพท์มาถามด้วยความเป็นห่วงเรื่องการปรับตัวให้เข้ากับสถานที่ใหม่ โดยต้าร์ได้ตอบผู้ใหญ่ใจดีที่คอยส่งเสริมด้านการเรียนและให้กำลังใจเขามาตลอดว่า แม้จะเคยใช้ชีวิตโดยไม่มีกรอบของห้องเรียนมาหลายปี แต่ก็ปรับตัวได้ไม่ยาก เพราะตัวเขาเคยทำงานก่อสร้าง ทำงานหนักตากแดดตากลม และเคยลำบากกว่านี้มาก่อน

“พอต้องมาเรียน ตัวผมซึ่งห่างจากระบบไปนาน ก็มีความรู้สึกว่าต้องปรับตัวหลายเรื่องเหมือนกัน เพราะผมไม่ค่อยมีความมั่นใจ วันแรกที่เข้าเรียน อาจารย์ถามขึ้นในห้อง ผมรู้คำตอบที่อาจารย์ถาม แต่ก็ไม่มีความมั่นใจที่จะตอบคำถาม คิดว่าต้องใช้เวลาสักพักในการปรับตัว มีผู้ใหญ่ถามมาว่า มาเรียนต้องกลับมาอยู่ในระบบ มาอยู่หอพักรวมอยู่กับเพื่อน ๆ ห้องหนึ่งอยู่กัน 8 คน ต้องปรับเปลี่ยนนิสัยใหม่จะอึดอัดไหม ผมก็บอกว่าปรับตัวได้สบาย เพราะผมเคยอยู่แคมป์คนงานก่อสร้างมา ก็อยู่ร่วมกับคนอื่นมาโดยตลอดอยู่แล้ว พอมาอยู่แบบนี้ก็ไม่ได้ลำบากอะไร ผมอยากฝากไปถึงเพื่อน ๆ คนอื่น ๆ ที่อาจจะเคยต้องออกจากการเรียนไปทำงานเหมือนผมว่า ไม่สายที่จะเริ่มต้นกลับมาเรียนใหม่ ทุกคนมีโอกาสเหมือนกันหมด อยู่ที่ว่าจะคว้ามันไว้หรือไม่ ทั้งหมดอยู่ที่ตัวเราเองทั้งนั้น ไม่มีใครมาลากเราไปทางนั้นทางนี้ได้ มีแต่ตัวเราเองที่จะพาตัวเราไปได้ครับ”

ด้านเทศบาลตำบลหนองสนิทและภาคีเครือข่าย ได้โพสต์ข้อความเพื่อส่งแรงใจเชียร์และร่วมยินดีกับก้าวที่งดงามในชุดนักศึกษาใหม่ของน้องต้าร์ ซึ่งได้พิสูจน์ให้เห็นแล้วว่า “ไม่มีคำว่าสายเกินไปสำหรับการเริ่มต้นใหม่” ภาพของต้าร์ในชุดนักศึกษาสีขาวสะอาดในวันเปิดเรียนวันแรก คือบทพิสูจน์เชิงประจักษ์ที่มีชีวิตของพลังแห่งความยืดหยุ่นทางการศึกษา

ก้าวเดินครั้งใหม่ในฐานะ “ว่าที่ช่างกลเกษตรมืออาชีพ” ในชุดนักศึกษาของวิทยาลัยเกษตรและเทคโนโลยีบุรีรัมย์ในวันนี้ คือก้าวแรกของการยกระดับทักษะจาก “ช่างก่อสร้าง” สู่การเรียนรู้ระบบเครื่องจักรกลเกษตรสมัยใหม่ หากมีโอกาส ต้าร์ตั้งใจจะนำวิชาความรู้นี้ต่อยอดให้ชีวิตของตัวเองด้วยการเรียนต่อในระดับที่สูงขึ้นไปอีก เพื่อที่จะนำโอกาสที่ได้รับกลับมาพัฒนาความเป็นอยู่ของครอบครัวและชุมชนหนองสนิทในอนาคต

The post ถอดสูตร ‘Flexible Learning’’ นวัตกรรมเรียนนอกระบบที่เปลี่ยนชีวิต ‘ต้าร์’ ในรอบ 10 ปี first appeared on กสศ..

กลุ่มเป้าหมาย :  เด็กมัธยมศึกษาตอนต้น ส่วนใหญ่เป็นเด็กนอกระบบและเด็กที่ถูกปล่อยตัวจากสถานพินิจฯ 

รู้จักโรงเรียนมือถือ

การเรียนผ่านแอปพลิเคชั่น โดยใช้แพลตฟอร์มออนไลน์ เช่น Facebook, Tiktok,  Line, Google Classroom  ออกแบบให้คล้ายการเล่นเกมเพื่อให้เด็กอยากเข้ามาเล่น มีการวัดและประเมินผลผ่านระบบ Ai ทำให้ทราบผลการเรียนได้ตลอดเวลา

บันได 4 ขั้นสู่ฝันเป็นจริง

1. ชิม เด็กเรียนรู้จากสิ่งที่ชอบดูแล้วเอามาแชร์ใน Line  ครูช่วยดูว่าเรื่องนี้เชื่อมโยงกับตัวชี้วัดหลักสูตรแกนกลางของ สพฐ. อะไรบ้าง  
2. ชอบ นำเรื่องราวการเรียนรู้ในชีวิตที่ชอบมาโชว์ให้เพื่อนดูในกลุ่มปิด facebook เช่น การทำนา 
3. โชกโชน จากขั้นชอบ โค้ชจะเริ่มเห็นแววว่าเด็กถนัดอะไร นำไปสู่การส่งเสริมการฝึกอาชีพ
4. เชี่ยวชาญ นำสิ่งที่ชอบมาสร้างเป็นอาชีพ ทำให้เด็กมีรายได้

พิมพ์ชนก จอมมงคล
ครูศูนย์การเรียน CYF

คืนอำนาจการศึกษาไปอยู่ในมือเด็ก

“เด็กที่หลุดออกจากระบบการศึกษามีตั้งแต่ประถม แต่ส่วนใหญ่จะเป็นช่วงมัธยม เป็นเด็กยากจน ไม่มีค่ารถไปเรียนต่อในเมือง ต้องกลายเป็นแรงงานของครอบครัว ไปทำงานต่างอำเภอบ้าง ต่างจังหวัดบ้าง จุดเริ่มต้นมาจากการสำรวจและพบปัญหาว่าผู้ปกครองอาย ไม่กล้าเปิดเผยว่าลูกเป็นเด็กนอกระบบ  เราจึงต้องหาวิธีการใหม่ จัดตั้งเป็นศูนย์การเรียนขึ้นมา พยายามคิดว่าการเรียนรู้อะไรที่จะติดตามตัวเด็กได้ เกิดเป็นไอเดียโรงเรียนมือถือ เพื่อให้เด็กออกแบบการเรียนรู้ด้วยตนเอง

“ศูนย์การเรียนเราอยู่ในสังกัดเขตพื้นที่การศึกษาซึ่งรับผิดชอบโรงเรียนในระบบ ฉะนั้นในช่วงแรกการเอาห้องเรียนและครูออกจากเด็ก  ทางเขตยังมีความกังวลเรื่องต่างๆ เช่น การเทียบโอนประสบการณ์ โครงสร้างเวลาเรียน การประเมินผล  หากไม่มีเครือข่าย เราคงไม่สามารถทำได้อย่างทุกวันนี้  เช่น มีการแลกเปลี่ยนองค์ความรู้ ทำให้มีข้อมูลที่มากและหนักแน่นพอไปอธิบายต่อรองกับทางเขตจนได้รับการยอมรับในที่สุด รวมไปถึงความสำเร็จจากนครพนมโมเดล ที่รวมภาคีเครือข่าย 21 หน่วยงานมาทำงานเรื่องเด็กนอกระบบ ซึ่งเห็นผลเชิงประจักษ์ ทำให้เด็กได้รับวุฒิการศึกษาจริง  เราจึงได้รับความร่วมมือจากทุกหน่วยงานเป็นอย่างดี

“ที่ผ่านมาการศึกษาในระบบที่โรงเรียนถูกแยกส่วนออกจากชีวิตจริงของนักเรียน โรงเรียนมือถือช่วยปลดล็อกข้อจำกัดทางการเรียนต่างๆ คืนอำนาจการศึกษาไปอยู่ในมือเด็ก เพราะเด็กสามารถเรียนได้ทุกเวลา เป็นการเรียนรู้ตลอดชีวิต เด็กจะรู้สึกว่าตัวเองมีคุณค่า เพราะสิ่งที่ทำในอดีตจะนำมาเทียบโอนเป็นเกรดได้ เช่น การทำนา กรีดยาง 

“ตอนนี้เราพยายามทำให้ทุกการเรียนรู้ ทุกการดำเนินชีวิตของเด็กสามารถต่อยอด มีทางเลือกในการยกระดับชีวิตของตัวเองมากขึ้น เพื่อให้การศึกษาตอบโจทย์บริบทชีวิตของแต่ละคน ซึ่งมีความหลากหลาย อย่างนครพนมก็มีความหลากหลายทางชาติพันธุ์และทางเศรษฐกิจ ฉะนั้นการศึกษาจะต้องออกแบบเป็นรายบุคคล โรงเรียนมือถือต้องเอื้อให้ผู้เรียนสามารถออกแบบการเรียนรู้ของเขาได้ ไม่ว่าต้นทุนชีวิตของเขาจะเป็นอย่างไร เขาสามารถเอาต้นทุนนั้นมาตั้งคำถามให้ลงลึก หาความรู้ในสิ่งที่เขาสนใจ”

เติมความฝันเด็กด้วยการศึกษาที่มีทางเลือก

“เยาวชนคนหนึ่งถูกปล่อยตัวจากสถานพินิจฯ เขาต้องออกจากชุมชนเดิมเพื่อไปให้พ้นจากวงจรยาเสพติด ไปรับจ้างเป็นคนยกของที่กรุงเทพ ฯ แล้วก็เรียนโรงเรียนมือถือกับไปด้วย จนวันที่จบการศึกษา เราส่งวุฒิการศึกษา ม.3 ไปให้ จากที่เป็นแรงงานรับจ้างรายวันก็ได้บรรจุเป็นพนักงานประจำของบริษัท จากเงินเดือน 8,000 บาท ยกระดับเป็น 15,000 บาทต่อเดือน มีสวัสดิการ มีประกันสังคม เขาทักมาขอบคุณ บอกว่าไม่คิดว่าวุฒิการศึกษาจะช่วยยกระดับเขาขึ้นมาได้ขนาดนี้ เมื่อเรามีนวัตกรรมทางเลือกให้เขา มันก็ได้เติมฝัน สร้างทางเลือกให้กับคนๆ หนึ่ง

“เด็กคนหนึ่งชอบตั้งคำถาม ชอบค้นหาความรู้ทางอินเทอร์เน็ต ชอบทำขนม เขาติดต่อสำนักงานพัฒนาฝีมือแรงงานเอง ไปฝึกทำขนมอยู่ประมาณ 4 เดือน แล้วเอาใบประกาศจากการฝึกวิชาชีพส่งกลับมาที่ศูนย์การเรียนเพื่อนำมาเทียบโอนเป็นผลการเรียน จากที่เคยชอบถามครูก็กลายเป็นว่าเขาค้นหาความรู้ด้วยตัวเองได้

“อีกตัวอย่างหนึ่งที่ทำให้เรารู้ว่าการเรียนรู้ของแต่ละคนไม่เหมือนกัน บางทีต้องรอจังหวะ อย่างกรณีของเจน เด็กจากอำนาจเจริญ เจนหลุดออกจากระบบการศึกษาช่วง ม.4-ม.5 เพราะโรงเรียนให้ออกเนื่องจากมีภาวะซึมเศร้า เจนรู้จักโรงเรียนมือถือจากการค้นหาด้วยตัวเองทางอินเทอร์เน็ต พอมาเรียนที่นี่เจนได้แลกเปลี่ยนการเรียนรู้กับเพื่อนๆ ทาง  Zoom เดือนละครั้ง พอได้เห็นมุมมองชีวิตของคนอื่นทำให้เขาได้เห็นโลกมากขึ้น ภาวะซึมเศร้าดีขึ้น ปัจจุบันเจนจบ ม.6 แล้ว”

เจนจิรา พาเชื้อ (เจน) อายุ 19 ปี

หนูฝันอยากทำงานสายสุขภาพ เช่น อาชีพพยาบาล ก็เลยหาที่เรียนจนได้มาเจอกับ CYF  ที่ไม่สะดวกเรียนในระบบเพราะตอนนั้นเราไม่เข้าใจว่าตัวเองเป็นซึมเศร้า พักประมาณเทอมหนึ่งแล้วก็ต้องหาที่เรียนเพราะอยากเปลี่ยนโรงเรียน  

เลือกเรียนที่สะดวกและรองรับกับข้อจำกัดของเรา รู้สึกว่าโรงเรียนมือถือเหมาะกับเราเพราะเราเป็นคนเก็บตัว  การเรียนแบบนี้ก็เลยตอบโจทย์ชีวิต โรงเรียนมือถือจะมีการพบปะใน Zoom เดือนละหนึ่งครั้ง เล่าประสบการณ์ชีวิตแลกเปลี่ยนกัน ครูก็เหมือนเป็นโค้ชให้เราด้วย  เราได้พูดคุย ได้เห็นตัวเอง  ได้มีทั้งเพื่อนและได้เรียนในเวลาเดียวกัน

The post “โรงเรียนมือถือ” นวัตกรรมเพื่อการเรียนรู้ทุกที่ทุกเวลา first appeared on กสศ..