สถาบันวิจัยเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา กสศ. จึงอยากชวนตั้งคำถามว่า “ผลลัพธ์ด้านการศึกษาของเยาวชนที่อยู่ห่างไกลจากโอกาสจะเปลี่ยนแปลงไปอย่างไรหากเราช่วยกันเพิ่มโอกาสการเรียนรู้และศึกษาต่อในระดับสูงกว่าภาคบังคับ เพื่อให้เด็กเยาวชนทุกคนมีทางเลือกในเส้นทางชีวิตที่มากขึ้น” ผ่านโครงการวิจัยเพื่อสร้างหลักประกันโอกาสทางการศึกษาระดับอุดมศึกษาสำหรับเด็กและเยาวชนผู้ขาดแคลนทุนทรัพย์ ที่ตั้งต้นทำงานจากการรวบรวมข้อมูลว่าตลอดเส้นทางการศึกษา มีความท้าทายใดบ้างที่เด็กเยาวชนคนหนึ่งต้องเผชิญ และจะมีแนวทางใดที่จะทำให้เยาวชนเหล่านั้นก้าวไปสู่การเรียนรู้ในระดับอุดมศึกษาได้ ด้วย ‘เส้นทางที่ใช่’ ซึ่งจะช่วยขับศักยภาพภายในให้เปล่งประกาย พร้อมเดินต่อไปได้บนเส้นทางอาชีพอย่างมั่นคง

นี่จึงเป็นที่มาของกิจกรรม Equity Opportunity Day ครั้งที่ 4 ที่ Equity lab และ สำนักพัฒนาการเรียนรู้เชิงพื้นที่ (Area Based Education : ABE) โดยกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) ร่วมกับ Disrupt Technology Venture จัดกิจกรรมเพื่อสร้างพื้นที่แลกเปลี่ยนอย่างสร้างสรรค์และส่งเสริมการเรียนรู้ของเหล่านวัตกรการศึกษาไทย ในธีม ‘การแนะแนวที่มีประสิทธิภาพ เพื่อเพิ่มโอกาสในการเรียนรู้และศึกษาต่อในระดับสูงกว่าภาคบังคับ สำหรับนักเรียนในจังหวัดระยอง และรู้จักทางเลือกของเส้นทางชีวิตที่หลากหลาย’ เมื่อวันที่ 25 ตุลาคม 2567 โดยชวนเหล่านวัตกร ภายใต้โครงการการบ่มเพาะนวัตกรรมเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา ที่สมัครเข้าร่วมทั้งหมด 13 ทีม มาระดมความคิดเพื่อสร้างสรรค์นวัตกรรมแก้ปัญหาความเหลื่อมล้ำทางการศึกษา รับทุนสนับสนุนในการขับเคลื่อนต่อไป 

แม้แต่ละคนจะมีต้นทุนและประสบการณ์ที่แตกต่างกัน แต่ปลายทางของการเข้าร่วมกิจกรรมครั้งนี้มีเพียงเป้าหมายตรงกัน คือต้องการให้เด็กเยาวชนไทยทุกคน มีโอกาสได้เข้าถึงการแนะแนวที่มีประสิทธิภาพ เพื่อเพิ่มโอกาสการเรียนรู้และศึกษาต่อในระดับสูงกว่าภาคบังคับ เพื่อเพิ่มทางเลือกของเส้นทางชีวิตที่หลากหลายและเป็นไปได้ ไม่ว่าจะอยู่ในพื้นที่หรือบริบทการเรียนรู้แบบใดก็ตาม

“ผู้เรียนควรได้รับข้อมูล และมีประสบการณ์คุ้นเคยกับสิ่งที่จะเลือกเรียนต่อในระดับสูง”

ปุณยวีร์ รุจิปูริตานันท์ แอดมินเพจบรรเจิดเริ่ดสะแมนแตน เล่าผ่านประสบการณ์การเป็นอาจารย์พิเศษว่า ทุกวันนี้เด็กส่วนหนึ่งเรียนบนความตั้งใจของพ่อแม่ โดยหากเจาะจงที่เด็ก ต้องแยกระหว่างคนที่มาจากครอบครัวที่ค่อนข้างมีฐานะ ซึ่งผู้ปกครองพร้อมซับพอร์ต ดังนั้นเด็กกลุ่มนี้ถึงยังไม่รู้ว่าตนอยากเรียนอะไร เขาจะค่อยดูตอนจบการศึกษาได้ว่าจะไปทางไหนต่อ บางคนรู้สึกไม่ใช่ก็ไปเรียนใหม่ จะเป็นหลักสูตรระยะสั้นเฉพาะทางอะไรก็ว่าไป หรือบางคนก็มาเรียนให้ได้วุฒิ เหมือนเป็นทางผ่านก่อนกลับไปรับช่วงธุรกิจที่บ้านเท่านั้น

ส่วนคนที่ไม่มีกำลังหนุนจากทางบ้าน กลุ่มนี้จะเรียนมหาวิทยาลัยด้วยทัศนคติว่า การเรียนคือเส้นทางสู่เป้าหมายอาชีพที่ตั้งไว้ ตรงนี้น่าสนใจว่าพอเขามาเรียนหรือไปทำงานแล้ว บางทีภาพที่คิดไว้กับเรื่องจริงที่สัมผัสมันไปคนละทาง ถึงตรงนั้นเด็กจะกลับตัวก็ยาก หรือแม้จะกลับได้ก็อาจเสียเวลา เสียทรัพยากรไปไม่น้อย 

“หลายประเทศจะมีการเตรียมเส้นทางการศึกษา เพื่อส่งต่อเด็กผ่านระดับชั้นอย่างเป็นระบบ เช่นการมีหลักสูตรเฉพาะทางตั้งแต่ชั้นมัธยม เพื่อให้เด็กพบก่อนว่าตนถนัดอะไร และต้องเข้าใจประมาณหนึ่งว่าสาขาที่จะเลือกเรียนเป็นแบบไหน หมายถึงบางคนฝันอยากเป็นหมอ แต่พอเข้าไปเรียนแล้วเพิ่งรู้ว่ากลัวเลือด หรือไม่พร้อมกับสังคมการเรียนที่ความกดดันสูง ถ้าเป็นอย่างนั้นก็หมายถึงโอกาสจะเรียนจบหรือไปทำงานตรงสาขาน้อยมาก บางคนก็อาจเสียศูนย์ไปเลย ฉะนั้นจึงสำคัญมากที่ผู้เรียนควรได้รับข้อมูลความรู้ และมีประสบการณ์คุ้นเคยกับสิ่งที่จะเลือกเรียนต่อในระดับสูง โดยเฉพาะตั้งแต่ในช่วงมัธยมปลาย ซึ่งเราสามารถนำวิธีการนี้มาเริ่มใช้ได้เลยกับทุกโรงเรียนในระดับท้องถิ่น”

“ต้องแนะแนวให้ได้ว่าการเรียนต่อระดับสูงมีช่องทางมากมาย และเป็นโอกาสให้ประสบความสำเร็จในหน้าที่การงานได้มากขึ้น”

วิกานดา เกตสอาด อาจารย์วิทยาลัยเทคโนโลยีไออาร์พีซี (IRPCT) จังหวัดระยอง บอกว่า ในการศึกษาระดับอาชีวศึกษา ปัญหาที่พบบ่อยคือเคสของเด็กที่ตั้งใจสอบเข้ามหาวิทยาลัยหลังจบ ปวช. แต่เขาจะไม่ค่อยรู้เส้นทาง ไม่รู้ว่ามีทุนอะไรรองรับบ้าง ซึ่งพอมาปรึกษาอาจารย์และช่วยวางแผนกันแล้ว กลายเป็นว่าผู้ปกครองก็ไม่เข้าใจอีกว่าเรียนจบแล้วจะไปทำอะไร อาจารย์ก็ต้องช่วยสื่อสารไปให้ถึงด้วย หรือเด็กอาชีวะส่วนหนึ่งจะมีความคิดว่าตัวเองสู้เด็กมัธยมไม่ได้ ก็จะมุ่งไปที่การเรียน ปวส. ก่อน ซึ่งสิ่งที่มาคู่กันคือการทำงานไปด้วยระหว่างเรียน ตรงนี้หลายคนพอเริ่มทำงานแล้วจะไม่ค่อยคิดเรื่องเรียน ทางสถาบันก็ต้องแนะแนวให้ได้ว่าการเรียนต่อระดับสูงมีช่องทางมากมาย และจะเป็นโอกาสให้ประสบความสำเร็จในหน้าที่การงานได้มากขึ้น

“เดี๋ยวนี้การเรียนรู้มันเปิดกว้างเรื่องเวลา เรื่องสถานที่ เราต้องชี้ข้อมูลให้เด็กว่ามีที่ไหนเปิดสอนบ้าง หรือที่ไหนเหมาะกับแผนชีวิต เหมาะกับความตั้งใจของเขา เรื่องสำคัญคือเขาต้องรู้ว่าระหว่างที่เรียนไปด้วยทำงานไปด้วย 1-2 ปี จนเรียนจบ ประสบการณ์ที่มีมันคือคุณค่าแล้ว มันเอามาใช้อัพเงินเดือนได้ หรือจะเอาไปใช้คู่กับวุฒิเพื่อศึกษาต่อก็ได้

“ที่วิทยาลัยเราจะสร้างแรงบันดาลใจในการเรียนระดับสูง โดยเชิญรุ่นพี่กลับมาเล่าให้น้อง ๆ ฟัง เพราะเชื่อว่าถ้าทุกคนรู้ช่องทาง เขาจะเห็นโอกาสมากมาย ดังนั้นหน้าที่ของเราคือจะเปิดเส้นทางให้เขาเห็นได้อย่างไร ยิ่งถ้าเขาเห็นจากรุ่นพี่ว่าเมื่อจบ ปวส. บวกวุฒิ ป.ตรี สิ่งหนึ่งที่คุณจะมีมากกว่าคนเรียนมหาวิทยาลัยอย่างเดียวตลอดสี่ปี คือประสบการณ์ทำงาน นั่นทำให้โอกาสได้งานยิ่งเปิดกว้าง อย่างเคสรุ่นพี่ที่มาเล่าให้น้องฟังบ่อย ๆ จะฉายให้เห็นเส้นทางว่าถ้าจบ ปวส. ไปทำงานบริษัทใหญ่ในพื้นที่จังหวัดระยอง ฐานเงินเดือนจะสตาร์ทที่หมื่นสองหมื่นสาม แต่ถ้ามีวุฒิ ป.ตรี ด้วย ก็สามารถเรียกฐานเงินเดือนเริ่มต้นได้ถึงสามหมื่น นี่คือสิ่งที่เด็กต้องเห็นว่ารุ่นพี่ ๆ ของเขาเดินทางไหน เติบโตยังไง มีงานที่มั่นคงได้อย่างไร

อาจารย์วิกานดา กล่าวว่า อีกฐานข้อมูลหนึ่งที่นำมาใช้แนะแนวลูกศิษย์ คือเว็บไซต์ ‘ส่องทางทุน’ ของ กสศ. ที่รวบรวมทุนต่าง ๆ ในการศึกษาทุกระดับช่วงชั้นเอาไว้ โดยฐานข้อมูลนี้ได้ทำให้เห็นว่ามีทุนมากมายและโอกาสใหม่ ๆ เกิดขึ้นอยู่ตลอด โดยเฉพาะทุนที่สนับสนุนอาชีวศึกษา ให้เรียนต่อตั้งแต่ระดับปริญญาตรีถึงปริญญาเอก ซึ่งทางสถาบันจะแนะนำกับนักศึกษาเสมอ ว่าถ้าใครได้ทุนนี้ ก็จะเป็นการการันตีว่าจะมีเส้นทางอาชีพที่มั่นคง และยกระดับชีวิตได้แน่นอน

“จะเปลี่ยนงานอดิเรกไปเป็นงานจริง ๆ ได้ เราต้องเพิ่มความถี่ในการลงมือทำ”

พงศภัค คงแจ นักศึกษาปี 3 สาขาวิศวกรรมคอมพิวเตอร์และปัญญาประดิษฐ์ คณะวิศวกรรมศาสตร์และเทคโนโลยี PIM มหาวิทยาลัยปัญญาภิวัฒน์ หนึ่งเดียวของผู้สนใจร่วมกิจกรรมที่เป็นนักศึกษา เล่าว่าตนเป็นหนึ่งในคนที่เคยเข้าเรียนในสถาบันหนึ่งแล้วพบว่าไม่ใช่ จึงตัดสินใจออกมา แล้วเวลาราว 3-4 เดือนก่อนสอบใหม่ ได้ไปทำงานฟรีแลนซ์ในตำแหน่งเขียนโปรแกรมให้กับบริษัทโลจิสติกส์แห่งหนึ่ง ซึ่งเจ้าตัวบอกว่า ถ้าไม่ได้ลองทำงาน ก็จะไม่ได้เรียนรู้ในสิ่งที่ตนอยากทำเลย ไม่ว่าบรรยากาศความกดดัน ความล้มเหลวผิดพลาด หรือการถูกตำหนิ ซึ่งเป็นประสบการณ์ทำให้รู้จักและเข้าใจตัวเองมากขึ้น

“ผมดีใจที่ได้เจอประสบการณ์เหล่านี้ตั้งแต่ช่วงวัยยี่สิบ แล้วมันทำให้เราจริงจังกับการเลือกเรียนต่อ ซึ่งผมพบว่าตัวเองต้องการเรียนในสถาบันที่สนับสนุนให้ได้ทำงานไปด้วย

“ในมุมมองเรื่องการแนะแนวเกี่ยวกับการศึกษาหรืออาชีพ ผมมองว่าก่อนอะไรสักสิ่งจะกลายเป็นงานอาชีพจริง ๆ สิ่งนั้นควรเป็นงานอดิเรกมาก่อน โดยเฉพาะงานที่เกี่ยวกับการสะสมทักษะ ซึ่งคำถามต่อมาคือ จากงานอดิเรกเราจะทำให้เป็นงานจริง ๆ ยังไง ฉะนั้นสิ่งที่ต้องเพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ คือความถี่ในการทำ ผมว่าหลายคนที่เรียนในระดับมหาวิทยาลัยแล้ว ส่วนหนึ่งจะรู้ว่าตัวเองชอบไม่ชอบอะไร ทีนี้ถ้าเข้าไปเรียนในสิ่งที่ชอบแล้วจุดมุ่งหมายคือการมีงานทำ มีรายได้ มันก็ต้องพยายามทำในสิ่งที่ชอบให้ถี่ขึ้น แล้วเป้าหมายต่อไปจึงเป็นการหาทางสร้างรายได้จากสิ่งที่ทำ”

พงศภัคพูดถึงการพาตัวเองไปเจอสิ่งที่ชอบในโลกปัจจุบัน ว่าการพาตัวเองไปอยู่ในกลุ่มหรือในพื้นที่ที่เอื้อต่อการเติบโตทางความคิดเป็นเรื่องสำคัญ นอกจากนั้นยังมีเรื่องของ ‘จุดเปลี่ยน’ ในชีวิต ที่แต่ละคนจะต้องพบเจอในลักษณะที่ต่างกันออกไป

“ผมมีเพื่อนกลุ่มหนึ่งที่สนใจอะไรคล้ายกัน เราจะช่วยผลักดันและประคองกัน คอยอัพเดทชีวิตกัน หรือลองทำเรื่องใหม่ ๆ และเรียนอะไรใหม่ ๆ แข่งกัน ซึ่งมันช่วยให้เราพัฒนาตัวเองอยู่ตลอด อีกเรื่องหนึ่งคือสำหรับคนรุ่นผม เชื่อว่าจุดเปลี่ยนของคนหลาย ๆ คนคือโควิด-19 ผมเองตอนแรกคือไม่ได้มีเป้าหมายในการเรียนชัดนัก เพราะรู้ว่าหลังเรียนจบยังไงก็ต้องกลับไปทำกิจการที่บ้าน จนโควิดมาถึง เกมเปลี่ยน ไม่มีกิจการให้กลับไปทำแล้ว ช่วงนั้นเองที่ผมเริ่มคิดเรื่องเรียนจริงจัง พยายามหาความรู้จากคอร์สเรียนฟรีของมหาวิทยาลัยดัง ๆ ในต่างประเทศ จนรู้ว่าตัวเองสนใจอะไร แล้วมันก็ค่อย ๆ พาเราเดินต่อมาได้”นักศึกษาปี 3 สาขาวิศวกรรมคอมพิวเตอร์และปัญญาประดิษฐ์ ฝากไว้ว่า “ผมเชื่อว่ากว่าที่ใครสักคนจะพบสิ่งที่ชอบ สิ่งที่พร้อมจะเรียนรู้และทำต่อเนื่องไปได้นาน ๆ มันต้องแลกกับการทำงานหนักก่อน คือถ้าเราไม่ยอมแพ้กับสิ่งที่ทำ พร้อมจะสู้เพื่อไปสู่เป้าหมาย ผมว่านั่นแหละคือคำตอบว่าเราเดินมาถูกทางแล้ว”

The post “แนะแนวการศึกษาที่ใช่ สร้างโอกาสใหม่ที่ไร้ขีดจำกัด” Equity Opportunity Day ครั้งที่ 4 ระดมนวัตกรสร้างสรรค์นวัตกรรมแก้ปัญหาความเหลื่อมล้ำการศึกษาจังหวัดระยอง first appeared on กสศ..

เช่นเดียวกัน “ปัญหาความเหลื่อมล้ำทางการศึกษาจึงไม่อาจแก้ไขจัดการได้ด้วยสูตรสำเร็จเพียงหนึ่งเดียว”

ข้อความนี้เป็นการอธิบายความฉบับย่อของ ‘โครงการจัดการศึกษาเชิงพื้นที่เพื่อลดความเหลื่อมล้ำ’ (Area-based Education: ABE) ที่กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) ทำงานร่วมกับพื้นที่นำร่อง เพื่อย่อส่วนการทำงานจากภาพใหญ่ระดับประเทศหรือระดับภูมิภาค โดยค้นหารวบรวมความรู้ ประสบการณ์ ความชำนาญ รวมถึงต้นทุนทรัพยากรในพื้นที่หนึ่ง แล้วสร้างกลไกกระจายอำนาจให้แต่ละจังหวัดหรือแต่ละพื้นที่มี ‘พลังภายใน’ ในการออกแบบวิธีการจัดการศึกษาที่เหมาะสมกับโจทย์เฉพาะของพื้นที่นั้น ๆ

เนื่องจากบุคลากรทางการศึกษาและคนในชุมชน คือผู้เข้าใจสภาพปัญหา คือเจ้าของเรื่อง และคือเจ้าของปัญหาที่มีทั้งเจตจำนงและบทบาทที่จะกระตุ้นคนในชุมชนให้เข้ามาขับเคลื่อนงานไปด้วยกัน

‘การจัดการศึกษาเพื่อตอบโจทย์การพัฒนาทุนมนุษย์’ ผู้มีส่วนร่วมทุกฝ่ายต้องสามารถประเมินความต้องการกำลังคนในอนาคต และพัฒนากลไกที่จะนำไปสู่ความสำเร็จ ด้วยการหาวิธีให้กลุ่มเป้าหมายเข้าถึงการเรียนรู้ที่มีคุณภาพ ทั้งการศึกษากระแสหลัก การศึกษาทางเลือก โดยผู้ที่ผ่านกระบวนการเรียนรู้นี้จะต้องยืนหยัดด้วยตนเองได้ในระยะยาว และต้องหาจุดเริ่มต้นให้ตรงเป้า แล้ว ‘ต่อจุด’ เชื่อมโยงให้แต่ละส่วนเกิดการทำงานบูรณาการร่วมกัน

บทความนี้ขอชวนทุกท่านลงพื้นที่สำรวจ การระดมความคิดเพื่อต่อจุดการทำงาน ABE จังหวัดระยอง ในวาระ ‘การเตรียมทักษะพื้นฐานของทุนมนุษย์และความพร้อมของคนระยองในศตวรรษใหม่’ ว่าในฐานะพื้นที่เศรษฐกิจและเป็นศูนย์กลางภาคอุตสาหกรรมบนพื้นที่ทางตะวันออกของประเทศไทย และมีรายได้ประชากรต่อหัว (GPP) สูงที่สุดในประเทศ ด้วยต้นทุนนี้ คนระยองจะมีแนวทางนำพาประชากรทุกช่วงวัยอย่างไร เพื่อให้โอกาสกระจายถึงทุกคนถ้วนหน้าและสามารถพัฒนาทุนมนุษย์ขึ้นมาเป็นแรงงานขับเคลื่อนเศรษฐกิจได้ในระยะยาว

เปลี่ยนโรงเรียนทั้งจังหวัดให้ไปในทางเดียวกัน

ปรัชญา สมะลาภา รองประธานสภาหอการค้าไทย กล่าวว่า ภาพรวมที่ทุกคนควรเห็นร่วมกันคือ ภาคอุตสาหกรรมในวันนี้ไม่ได้มีหน้าตาเหมือนเดิมอีกแล้ว เราผ่านพ้นยุคสมัยของอุตสาหกรรมที่ใช้แรงงานขับเคลื่อนสู่อุตสาหกรรมที่ต้องการกำลังคนคุณภาพสูง มีทักษะการทำงานในโลกยุคใหม่ โจทย์การศึกษา ณ ตอนนี้ จึงควรเริ่มด้วยคำถามว่า ‘เราจะสอนอะไร’ เพื่อให้เด็กนำไปใช้ได้ในอนาคต ภายใต้การเปลี่ยนแปลงไปอย่างรวดเร็วขององค์ความรู้ 

บทเรียนหนึ่งที่น่าสนใจคือ ประเทศที่พัฒนาด้านการศึกษาอย่างก้าวกระโดดจนก้าวสู่ความเป็นเลิศได้ ล้วนนำความรู้และเทคโนโลยีจากต้นแบบมาต่อยอด ดังนั้นเราสามารถเรียนรู้แนวทางจากต้นแบบแล้วสังเคราะห์ส่วนที่ใกล้เคียงและจำเป็นกับพื้นที่ของเรา เพราะถ้าเริ่มต้นทุกอย่างใหม่ด้วยตัวเองทั้งหมดก็เป็นไปได้ว่าอาจเดินไปผิดทาง กว่าจะตั้งหลักกลับมาได้ เราต้องสูญเสียโอกาส เวลา และทรัพยากรจำนวนนับไม่ถ้วน

“ส่วนเรื่องกลไกการพัฒนาคน เราอาจต้องเริ่มเซ็ตจากศูนย์ แล้วช่วยกันทลายกรอบที่เป็นอุปสรรคต่อการพัฒนา เช่น ถ้าจะทำโรงเรียนพื้นที่นวัตกรรม ก็ต้องเปลี่ยนโรงเรียนทั้งจังหวัดให้ไปในทางเดียวกัน ทำให้ระยองเป็นพื้นที่ทดลองเต็มตัว และต้องช่วยให้ครูทำงานได้โดยสอดคล้องกับความก้าวหน้าในอาชีพด้วย 

“อีกเรื่องคือต้องเติมบุคลากรให้ตรงจุดที่ขาดและทำให้ความรู้คงอยู่ในพื้นที่ ลดการเคลื่อนย้ายของครู โดยมีแต้มต่อให้ครูในภูมิลำเนาได้บรรจุก่อน เหล่านี้คือส่วนหนึ่งที่ผมมองว่า ถ้าทุกฝ่ายร่วมกันคิด ร่วมหาทางทำให้ดีขึ้น เราจะสามารถปลดล็อกข้อจำกัดและเดินไปในแนวทางเดียวกันทั้งจังหวัด แล้วระยองจะเป็นจังหวัดแรก ๆ ของประเทศไทย ที่ปฏิรูประบบการศึกษาใหม่ได้สำเร็จ”

ดึงภาคอุตสาหกรรม ผลิตคนรุ่นใหม่ที่ตอบโจทย์ตลาดแรงงาน

ดร.อภิชาต ทองอยู่ ประธานคณะทำงานประสานงานด้านการพัฒนาบุคลากรในเขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก (EEC HDC) กล่าวว่า ก่อนที่จะเดินหน้าไปด้วยกัน เราต้องมีแผนพัฒนาเมืองที่สัมพันธ์กับการพัฒนาบุคลากร เมื่อเหลียวมองดูว่าทุนมนุษย์ของเราเป็นอย่างไร สิ่งที่พบคือเรามีคนจำนวนมากที่ชำนาญทักษะอนาล็อก ขณะที่โลกไปถึงดิจิทัลแพลตฟอร์มหมดแล้ว ดังนั้นโจทย์จึงเป็นเรื่องการผลิตคนรุ่นใหม่ที่มีความรู้ในการขับเคลื่อนเทคโนโลยี 

“การพัฒนาการศึกษาในพื้นที่ EEC (Eastern Economic Corridor) หรือ เขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก เราได้ไปดึงภาคอุตสาหกรรมเข้ามาช่วยพัฒนาระบบการศึกษา เพื่อผลิตคนตามโจทย์ความต้องการของภาคแรงงาน โดยสถาบันการศึกษาและสถานประกอบการจะทำหลักสูตรและพัฒนาคนไปด้วยกัน ในโปรเจกต์ชื่อ EEC Type A”

ส่วนการจัดการศึกษาสำหรับกลุ่มเด็กและเยาวชน และแรงงานนอกระบบ มีการพัฒนาหลักสูตรระยะสั้นที่มหาวิทยาลัยเป็นผู้ออกแบบการศึกษาในรูปแบบใหม่ โดยเข้าไปเรียนรู้จากภาคอุตสาหกรรม ทำให้ครูอาจารย์ได้เติมความรู้ใหม่และสามารถปรับตัวให้ทันต่อความเร็วของการเปลี่ยนแปลงในอุตสาหกรรมโลก

“การจะ Upskill หรือ Reskill เราต้องเชื่อมกับภาคอุตสาหกรรมที่เป็นศูนย์กลางขององค์ความรู้ รวมถึงเตรียมพื้นฐานระดับมัธยมและประถมศึกษาให้สอดรับ ประการแรกคือ เด็กและเยาวชนใน 874 โรงเรียน ในเขต EEC ต้องเรียนอย่างน้อย 3 ภาษา คือภาษาไทย ภาษาอังกฤษ และภาษาธุรกิจ เช่น ภาษาจีน ญี่ปุ่น หรือฝรั่งเศส 

“ประการที่สอง ต้องเรียน STEM (Science, Technology, Engineering and Mathematics) และประการที่สามคือ เรียน Coding (การเขียนชุดคำสั่งหรือโปรแกรมคอมพิวเตอร์ในรูปแบบโค้ด) ซึ่งปัจจุบันในพื้นที่ EEC เรามีเด็ก 130,000 กว่าคน ที่ได้รับการพัฒนาในแนวทางดังกล่าว ร่วมกับ 17 มหาวิทยาลัย และ 20 สถาบันอาชีวศึกษา สิ่งเหล่านี้เราจะเอามาขยายผลต่อ เพื่อสร้างแนวทางพัฒนาระยะยาวที่เด็กและเยาวชนทุกคนเข้าถึงได้” 

ดร.อภิชาติ กล่าวถึงการจัดการศึกษาเชิงพื้นที่ว่า ข้อดีของพื้นที่ EEC คือสามารถกำหนดนโยบายได้อย่างเป็นอิสระ ผ่านกฎหมายในพื้นที่ EEC ที่ครอบคลุม 3 จังหวัด ได้แก่ ระยอง ชลบุรี ฉะเชิงเทรา ซึ่งสิทธิพิเศษตรงนี้ทำให้พื้นที่มีความคล่องตัว และสร้างความเปลี่ยนแปลงได้รวดเร็วขึ้น

ทุ่มทรัพยากรลงไปให้ถูกจุด

รองศาสตราจารย์ประภาภัทร นิยม อธิการบดีสถาบันอาศรมศิลป์ ผู้แทนคณะกรรมการนโยบายพื้นที่นวัตกรรม กล่าวว่า การเซ็ตเป้าหมายแล้วพุ่งไปตรง ๆ ทำให้ออกแบบกระบวนการง่าย เร็ว และตรงกับนิเวศของการพัฒนา ระยองจึงต้องกระโดดออกมาและสร้างกลไกเอง

“ระยองมีขนาดพอ ๆ กับประเทศสิงคโปร์ แต่เรามีทรัพยากรมากกว่า เราสามารถตามรอยสิงคโปร์ในการพัฒนาทุนมนุษย์ เพื่อให้มนุษย์ไปเปลี่ยนแปลงการพัฒนาเมือง เราจึงก่อตั้งสถาบันการเรียนรู้ของคนทุกช่วงวัยจังหวัดระยอง หรือ RILA (Rayong Inclusive Learning Academy) ขึ้น เพื่อมาแตะมือช่วยกันหารูปแบบการจัดการศึกษาที่แตกต่างออกไป และรองรับความหลากหลาย สิ่งที่การศึกษาต้องทำให้เกิดคือ ความรู้ในด้านที่ควรจะเป็น เช่น คณิตศาสตร์ ภาษา วิทยาศาสตร์ และดิจิทัล ความรู้เหล่านี้ต้องไปให้ถึงมาตรฐานสากล ซึ่ง RILA จะเป็นผู้ประสานให้เกิดแนวทางจากต้นทุนที่เรามี เป็นการทำงานแนวราบไปด้วยกัน สร้างแพลตฟอร์มใหม่ ๆ ในการเรียนรู้ด้วยกัน

“สำหรับการจัดการศึกษาเชิงพื้นที่ คือการเซ็ตเป้าหมายตามทิศทางโลก แต่ทำงานย่อลงในระดับจังหวัด ทำให้รู้ว่าต้องวางเป้าหมายตรงไหน ใช้วิธีใด ทำกับใครแล้วได้ผลเร็วที่สุด เพราะถ้าเราทุ่มเวลา บุคลากร พลังงาน และทรัพยากรถูกจุด เลือกทำในจุดที่มีความเป็นไปได้ของความสำเร็จสูง มีองค์ประกอบพอ หลังจากนั้นเราจะรู้เองว่าควรเดินไปทางไหน”

พัฒนาหลักสูตรให้พอดีกับเด็กทุกคน

ดร.วิโรฒน์ ชมภู คณะอนุกรรมการด้านส่งเสริมการบริหารวิชาการ ในคณะกรรมการขับเคลื่อนพื้นที่นวัตกรรมการศึกษาจังหวัดระยอง กล่าวว่า เมื่อโลกเข้าสู่ยุค Disruption ความรู้อยู่ในมือถือของทุกคน การศึกษาจึงมีการพัฒนารูปแบบเป็น Facilitator หรือ ‘อำนวยการเรียนรู้’ ที่ครูต้องเปลี่ยนจากการเป็น ‘เจ้าขององค์ความรู้’ มาเป็นผู้ดูแลกระบวนการเรียนรู้ สร้างความเข้าใจเนื้อหาและช่วยให้ผู้เรียนวิเคราะห์สังเคราะห์ความรู้ไปใช้งาน

“ในภาพใหญ่ของการศึกษาจังหวัดระยอง เราต้องพัฒนาหลักสูตรที่เน้นทักษะพื้นฐานของมนุษย์ อะไรที่ไม่ใช้ก็เอาออก อะไรที่จำเป็นเราต้องบูรณาการให้เกิดการเรียนรู้จริง ไม่ใช่ห้อยไว้ในตัวชี้วัดแบบเสียไม่ได้ ทักษะการคิดสร้างสรรค์ต้องเพิ่มชั่วโมงให้มากกว่าเดิม ไม่ใช่โยนความรู้อย่างเดียว 1,200 ชั่วโมงเต็ม ซึ่งมันสวนทางกับการพัฒนาทักษะสมองของเด็ก หมายถึงหลักสูตรการศึกษาต้องพัฒนาให้พอดีกับเด็ก เพราะเด็กแต่ละคนไม่เหมือนกัน หลักสูตรต้องดีพอรองรับพรสวรรค์ของเด็กรายคน เพื่อให้เด็กมุ่งตรงสู่ความสำเร็จตามความถนัดของตัวเอง

“การจัดการเรียนรู้วันนี้ต้องมีนวัตกรรมที่หลากหลายรองรับ มี Learning Style หลายแบบ ทุกคนไม่ต้องเรียนเหมือนกัน รูปแบบเดียวกัน หัวใจสำคัญคือการพัฒนาบุคลากรทางการศึกษา ผู้บริหารต้องย้อนดูว่า EEC ต้องการอะไร ทักษะพื้นฐานเปลี่ยนไปแค่ไหนแล้วจากการศึกษาในโลกยุคเก่า แล้วหลักสูตรของจังหวัดเราต้องแข็งแรงถึงขนาดที่ถ้ามีครูใหม่ย้ายเข้ามาในระยอง จะต้องมาปรับพื้นฐานก่อนถึงจะทำงานได้ เพื่อให้เข้าใจตรงกันว่าทิศทางการศึกษาของระยองเป็นแบบใด”

เปลี่ยนวิทยาลัยเป็นสถานประกอบการ

กิตติพงค์ อุตตมะเวทิน ผู้อำนวยการสำนักงานอาชีวศึกษาจังหวัดระยอง กล่าวว่า การพัฒนาทุนมนุษย์ต้องไม่ใช่แค่ทำให้มีความรู้และทักษะวิชาชีพ แต่ต้องมองถึงการก่อรายได้ เพราะนี่คือความมั่นคงของการดำรงชีวิต ทัศนคติสำคัญในโลกการศึกษาและการทำงานในปัจจุบันคือ การพัฒนาศักยภาพกำลังคนในระยะยาว เราจะรอให้เด็กจบมหาวิทยาลัยไม่ได้ ดังนั้นสถานประกอบการต้องช่วยระบุความต้องการแรงงานที่จะทำงานได้จริง และมีส่วนร่วมจัดทำหลักสูตรเพื่อพัฒนาแผนการเรียนรู้รายบุคคล

“สิ่งที่อาชีวศึกษาทำแล้วคือ การเปลี่ยนวิทยาลัยให้เป็นสถานประกอบการ มีการเปิดศูนย์ยานยนต์ให้คนทั่วไปเข้ามาใช้บริการ มีนักศึกษาระดับ ปวช. 2-3 ทำงานจริง ส่วนระดับ ปวส. จะมีสถานประกอบการมาช้อนเด็กไปฝึกงาน เป็นการเรียนไปด้วยทำงานไปด้วย เด็ก ปวส. ไปฝึกงานบางที่มีรายได้เดือนละ 20,000 พออายุ 18 เรียนจบบรรจุทำงานต่อทันที นี่คือการจัดการศึกษาแบบ Work-integrated Learning (WIL) เพื่อบูรณาการการทำงานกับการเรียนไปด้วยกัน ผู้เรียนจึงได้รับทั้งประสบการณ์และรายได้ มีแผนการเรียนและการถอดบทเรียนรายบุคคล

“นอกจากนี้ ภาคอาชีวศึกษายังผลักดันเรื่องการนำเด็กนอกระบบกลับมาสู่การเรียนรู้อีกครั้ง โดยร่วมกับ พมจ.ระยอง (สำนักงานพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์จังหวัด) และกรมพัฒนาฝีมือแรงงาน จัดการศึกษาที่มุ่งพัฒนาทักษะอาชีพส่งเข้าสถานประกอบการและเชื่อมโยงไปถึงการเรียนต่อในระดับอุดมศึกษา นี่คือการที่ทุกภาคส่วนมาช่วยกันจัดการทรัพยากรซึ่งระยองมีพร้อม เพื่อจัดการศึกษาที่เหมาะสม และอาชีวศึกษาจะเป็นหน่วยงานหลักในการดำเนินงานต่อไป”

สร้างทักษะเรียนรู้ตลอดชีวิต ก้าวทันเทคโนโลยี และความเปลี่ยนแปลง

รองศาสตราจารย์ ดร.จักรกฤษณ์ เสณีตันติกุล รองคณบดีฝ่ายวิจัยและบริการวิชาการ คณะวิศวกรรมศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าพระนครเหนือ วิทยาเขตระยอง กล่าวว่า ภาคอุดมศึกษาระยองได้สำรวจภาควิชาที่มีส่วนเกี่ยวข้องต่อการพัฒนาพื้นที่ EEC พบว่ามี 3 คณะสำคัญที่รองรับการพัฒนาทุนมนุษย์ตามโจทย์การพัฒนาพื้นที่ ได้แก่ คณะบริหารธุรกิจ คณะวิทยาศาสตร์ และคณะวิศวกรรมศาสตร์และเทคโนโลยี ที่จะผลิตกำลังคนรองรับการเติบโตของอุตสาหกรรมใหม่ (New S-curve) นอกจากนี้ยังมีศูนย์พัฒนาการทรัพยากรมนุษย์ที่มุ่งพัฒนาความรู้ด้านยานยนต์และระบบอัตโนมัติ โดยการเรียนการสอนจะเน้นสร้างทักษะ ทุกหลักสูตรสอนโดยครูจากภาคอุตสาหกรรมโดยตรง และมีการเรียนรู้ในสถานประกอบการร่วมด้วย

“หลักการสำคัญคือผู้เรียนจะต้องตระหนักได้ว่า มหาวิทยาลัยเป็นเพียงปราการด่านสุดท้ายก่อนเข้าสู่ตลาดแรงงาน ดังนั้นผู้เรียนต้องมีทักษะต่อยอดการเรียนรู้ตลอดชีวิต ก้าวทันต่อเทคโนโลยีและความต้องการกำลังคนในทุกความเปลี่ยนแปลง เราจึงมีครูภาคอุตสาหกรรมที่คอยอัพเดทเทคโนโลยีทุกปี มีสหกิจศึกษาคอยติดตามดูว่านักศึกษาจบไปแล้วเป็นอย่างไร แล้วนำข้อมูลกลับมาปรับพัฒนาหลักสูตร

“สิ่งสำคัญที่อยากฝากไว้คือ การพัฒนาเด็กแรกเกิดถึง 7 ขวบ เพราะเป็นช่วงของการพัฒนาบทบาท (New Role) ที่จะส่งผลต่อการเรียนในระดับสูงต่อไป ซึ่งเราอาจต้องเทงบประมาณลงไปที่ทุนมนุษย์ในช่วงวัยนี้อย่างเต็มที่ เพราะถ้าเริ่มต้นมาดี การพัฒนาในช่วงกลางจะทำได้เร็วและเมื่อถึงปลายทางก็จะได้ผลลัพธ์ที่ดีตามไปด้วย”

ทั้งหมดนี้คือบทเรียนหนึ่งของการจัดการศึกษาเชิงพื้นที่ที่แสดงให้เห็นว่า เมื่อทุกภาคส่วนมองไปยังเป้าหมายเดียวกันและขยับตัวไปพร้อมกันทั้งจังหวัด ระยองจึงหลุดพ้นจากรูปแบบวิธีการเดิม ๆ ที่ต้องพึ่งพิงนโยบายจากส่วนกลาง หรือเป็นนโยบายแบบ ‘บนลงล่าง’ มาสู่การส่งต่องานกันในแนวระนาบ ‘ล่างสู่ล่าง’ และจะเป็นต้นทางของการค้นพบโมเดลการทำงานหรือนวัตกรรมการศึกษารูปแบบใหม่ ๆ ที่ตอบโจทย์การพัฒนาคน เพื่อประกอบอาชีพและใช้ชีวิตได้ตามบริบทความแตกต่างหลากหลายของพื้นที่และตามเจตนารมณ์ของคนคนหนึ่งได้จริง

The post ระยองในศตวรรษใหม่ พัฒนาคน พัฒนาการศึกษา สร้างพื้นที่นวัตกรรมทั้งจังหวัด first appeared on กสศ..

“ระยองเป็นจังหวัดเศรษฐกิจ มีรายได้ประชากรต่อหัวหรือ GPP สูงที่สุดในประเทศไทย นั่นหมายถึงการมีต้นทุนที่สูงกว่าพื้นที่อื่น คำถามคือจะทำอย่างไรให้โอกาสที่มีอยู่กระจายไปถึงทุกคน”

ปิยะ ปิตุเตชะ นายกองค์การบริหารส่วนจังหวัดระยอง และประธานกรรมการสถาบัน RILA

คำถามข้างต้น นำมาซึ่งแนวทางการทำงานแบบ ‘ย่อส่วน’ ระดับจังหวัด จนถึงการระดมคนทั้งจังหวัดสู่งานเสวนา ‘เตรียมคนระยองสู่สากล’ เพื่อรับฟัง แลกเปลี่ยน ระดมความเห็น พร้อมลงพื้นที่สำรวจต้นทุนทรัพยากรด้านการศึกษาในพื้นที่ร่วมกัน

ทั้งนี้ คณะทำงานได้เข้าเยี่ยมชมการทำงานและความสำเร็จของโรงเรียนพื้นที่นวัตกรรม และพบปะแลกเปลี่ยนเรียนรู้ที่สำนักงานเขตนวัตกรรมระเบียงเศรษฐกิจพิเศษภาคตะวันออก (EECI) อันเป็นศูนย์กลางนวัตกรรมบนพื้นที่เขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก (EEC) จังหวัดระยอง ที่ตั้งขึ้นโดยมีเป้าหมายยกระดับและพัฒนาอุตสาหกรรมเดิม สร้างสรรค์อุตสาหกรรมใหม่ พร้อมเป็นที่ตั้งของสถาบันการศึกษาที่มุ่งผลักดันความก้าวหน้าด้านวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และนวัตกรรม อย่างโรงเรียนกำเนิดวิทย์ และสถาบันวิทยสิริเมธี

งานนี้เป็น ‘ก้าวแรก’ ของความร่วมมือระดับจังหวัดที่จะสนับสนุนให้เกิดการสังเคราะห์ข้อมูล การออกแบบการส่งเสริมการเรียนรู้ และยกระดับเป็นข้อเสนอเชิงนโยบายการจัดการศึกษาเชิงพื้นที่ (Area-based Education: ABE) ของจังหวัดระยองต่อไป

บางทักษะอาชีพจะตกยุคสมัย 
แต่ทักษะในโลกยุคใหม่จะทำให้ ‘คน’ ยืนหยัดได้
ในทุกความเปลี่ยนแปลง

“นอกจากทักษะอาชีพเฉพาะทาง เราต้องคำนึงถึงความเสี่ยงและโอกาส โดยเสริมสร้างทักษะพื้นฐานการทำงานในโลกยุคใหม่ คือความสามารถในการอ่านและทำความเข้าใจ การจัดการข้อมูลและใช้เครื่องมือ ICT รวมถึงทักษะอารมณ์สังคม ที่เปรียบเสมือนเครื่องมือหรือต้นทุนในการเข้าถึงโอกาส และช่วยรับมือกับความเสี่ยงต่อความเปลี่ยนแปลงต่าง ๆ

“ทักษะพื้นฐานการทำงานในโลกยุคใหม่นั้น สำคัญยิ่งกว่าทักษะอาชีพเฉพาะทางเสียอีก เพราะวันนี้เราเห็นแล้วว่า การแทรกแซงของเทคโนโลยีดิจิทัลอาจทำให้บางทักษะอาชีพตกยุคตกสมัยไป แต่ถ้ามนุษย์รู้จักการต่อยอดความรู้ สามารถสังเคราะห์องค์ความรู้เพื่อเพิ่มศักยภาพตนเองให้เป็นที่ต้องการของตลาดแรงงาน และพร้อมผลักดันตนเองไปสู่การจ้างงานที่มีรายได้สูงขึ้น หรือในภาคของผู้ประกอบการคือ เพิ่มผลผลิตและนวัตกรรมได้มากขึ้น พลเมืองโลกเหล่านี้ก็จะยังพึ่งพาตนเองได้ในทุกกระแสความเปลี่ยนแปลงที่มาถึง”

โคจิ มิยาโมโต นักเศรษฐศาสตร์อาวุโสด้าน Global Practice จากธนาคารโลก

จัดการศึกษา ‘ทวิภาคี’
อุดช่องโหว่ผลิตคนไม่ตรงกับงาน

“ระยองโดดเด่นเรื่องพื้นที่นิคมอุตสาหกรรม การจัดการศึกษาจึงต้องเชื่อมโยงกับสถานประกอบการ ฝ่ายผลิตกำลังคนควรรู้ว่าคุณสมบัติและทักษะที่สถานประกอบการต้องการคืออะไร ยิ่งเมื่อความก้าวหน้าของเทคโนโลยีกำลังบอกเราว่าไม่ได้ต้องการแรงงานจำนวนมากอีกต่อไปแล้ว แต่การทำงานกับเครื่องจักรทันสมัย จำเป็นต้องมีคนที่มีทั้งทักษะ ความเข้าใจ และมีความชำนาญงาน

“แนวทางหนึ่งที่สภาเศรษฐกิจอุตสาหกรรมจังหวัดระยองวางแผนไว้ คือร่วมมือกับสถาบันการศึกษาจัดการศึกษาแบบทวิภาคี เพื่อให้โอกาสนักศึกษาเรียนรู้ในสถาบันไปพร้อมกับการฝึกงานในสถานประกอบการ ดังนั้นเมื่อจบการศึกษาแล้ว สถาบันจะได้บุคลากรที่ผ่านการฝึกฝนจนชำนาญงานแล้วในระดับหนึ่ง ซึ่งเท่ากับเป็นการอุดช่องโหว่ที่จะผลิตคนออกมาที่ไม่ตรงกับงาน” 

อนันต์ นาคนิยม รองผู้ว่าราชการจังหวัดระยอง

ส่งเสริมความหลากหลายด้านภาษา
เปิดประตูโรงเรียนให้กว้างเพื่อรองรับเด็กทุกคน

“สิ่งที่ต้องค้นให้เจอในการจัดการศึกษาเชิงพื้นที่ คือเด็กและเยาวชนควรได้รับการส่งเสริมผลักดันด้านใดจึงจะมีศักยภาพเหมาะสมกับการใช้ชีวิตและการทำงานในพื้นที่ ระยองเป็นเมืองท่องเที่ยวและอุตสาหกรรม การเตรียมคนไประดับสากล อย่างแรกต้องมีจุดเด่นเรื่องภาษา ณ วันนี้ระยองมีโรงเรียน อบจ. ที่ปรับเปลี่ยนเป็นศูนย์ภาษา โดยเฉพาะภาษาอังกฤษ ภาษาจีน และภาษาญี่ปุ่น รวมถึงภาษาทางเลือกอื่น ๆ ให้เด็กเลือกเรียนตามความสนใจ และจากจุดเริ่มต้นนี้ ผลที่งอกเงยคือ ความเปลี่ยนแปลงของเด็กระยองที่สามารถสอบได้คะแนนภาษาระดับท็อปในการสอบ O-NET

“อีกประเด็นสำคัญไม่แพ้กัน คือการจะดูแลเด็กและเยาวชนให้ไปได้ไกลที่สุดในระบบการศึกษา โรงเรียนต้องเป็นที่พึ่งพิงที่พร้อมเปิดประตูรับเด็กทุกคน ครูต้องมีข้อมูลของเด็กในทุกมิติ เพื่อรู้จักครอบครัว ทำความเข้าใจปัญหาให้ถ่องแท้ ก่อนจัดทำแผนช่วยเหลือเด็กได้เป็นรายคน แล้วโรงเรียนต้องพร้อมผ่อนปรนกฎระเบียบบางอย่างที่ขัดแย้งต่อโอกาสทางการศึกษาและการพัฒนาตนเองของเด็กทุกคน”

ปิยะ ปิตุเตชะ นายกองค์การบริหารส่วนจังหวัดระยอง และประธานกรรมการสถาบัน RILA

‘การจัดการศึกษาจังหวัด’ ไม่เท่ากับ ‘การจัดการโรงเรียน’
แต่คือการพัฒนาคนทุกคนในหลากหลายรูปแบบ

“แผนยุทธศาสตร์การศึกษาจังหวัดระยอง คือ 1. ลดความเหลื่อมล้ำ 2. พัฒนาผลสัมฤทธิ์ 3. กระจายอำนาจ และ 4. พัฒนากลไกความร่วมมือในพื้นที่ ซึ่งหมายถึงภาครัฐ เอกชน ท้องถิ่น ประชาสังคม จะต้องร่วมมือกันจัดการศึกษาของจังหวัดให้มีคุณภาพ 

“การที่ต้องใช้พลังจากผู้มีส่วนร่วมทุกฝ่าย เพราะเมื่อพูดถึงการจัดการศึกษาจังหวัด แน่นอนว่าเราย่อมไม่ได้กินความแค่การศึกษาในระบบโรงเรียนเท่านั้น แต่หมายถึงการพัฒนาคนทุกคนในหลากหลายรูปแบบ ดังนั้นการผลักดันแผนขับเคลื่อนเศรษฐกิจด้วยการพัฒนาคน ต้องมีพื้นที่ให้ประชากรวัยแรงงานยกระดับทักษะฝีมือ เพื่อค่าตอบแทนที่สูงขึ้น แล้วการที่ทุกคนจะเข้าถึงโอกาสได้ ก็ต่อเมื่อทุกฝ่ายมองเป้าหมายไปในทางเดียวกัน ตั้งแต่ผู้กำหนดนโยบาย ผู้มีนาจตัดสินใจ ผู้ดูแลระบบ นักการศึกษา รวมถึงสถานประกอบการภาคเอกชนที่เป็นปลายทางในการรับคนเข้าไปเติมเต็มในระบบ

“และนั่นคือเหตุผลที่เราทุกคนมาอยู่ ณ เวทีสนทนาแห่งนี้ เพื่อมาช่วยกันสำรวจทุนพื้นฐาน และกำหนดทิศทางพัฒนาไปด้วยกัน และเพื่อเป็นการจุดประกายให้ทุกคนทุกภาคส่วนเชื่อมั่นว่า คนระยองสามารถใช้การศึกษาเพื่อสร้างและกำหนดทิศทางการเติบโตของเมืองได้ ด้วยพลังของทุกคน” 

สมศักดิ์ พะเนียงทอง คณะกรรมการขับเคลื่อนพื้นที่นวัตกรรมการศึกษาจังหวัดระยอง

The post “สำรวจทุนทรัพยากร เตรียมคนระยองสู่สากล” ในวันที่ทักษะการทำงานในโลกยุคใหม่ สำคัญยิ่งกว่าทักษะอาชีพ first appeared on กสศ..

จุดเด่นอีกประการหนึ่งคือความตระหนักร่วมของชาวระยอง ถึงเอกลักษณ์เฉพาะทางพื้นที่ สภาพแวดล้อม ธรรมชาติ วัฒนธรรม และทรัพยากรต่าง ๆ อันเป็นต้นทุนสำคัญที่จะช่วยยกระดับระยองให้เป็น ‘ระเบียงเรียนรู้ตะวันออก’ ด้วยพลังคนในท้องที่ จนเกิดการก่อตั้ง ‘สถาบันการเรียนรู้ของคนทุกวัยจังหวัดระยอง’ (Rayong Inclusive Learning Academy: RILA) โดยองค์การบริหารส่วนจังหวัดทำหน้าที่เป็นกลไกบริหารจัดการเพื่อขับเคลื่อนนิเวศการเรียนรู้ระดับเมืองอย่างเป็นระบบ (Learning City Mechanism) ควบคู่กับการพัฒนาระบบโครงสร้างพื้นฐานของแพลตฟอร์มและกิจกรรมการเรียนรู้ (Learning City Infrastructure & Learning System) เพื่อสร้างกระบวนการเรียนรู้ผ่าน ‘รูปแบบการศึกษาใหม่’ ด้วย ‘เครื่องมือใหม่’ รองรับการเกิดขึ้นของ ‘อาชีพใหม่’ บนฐานของการจัดการศึกษาที่หลากหลาย ซึ่งเปิดโอกาสให้ผู้ต้องการพัฒนาตนเองช่วงทุกวัยเข้าถึงการเรียนรู้ได้อย่างมีทางเลือก

‘RILA’ คือฟันเฟืองที่ทำหน้าที่ ‘ขบข้อมูล’ จากหลากหลายแหล่งที่มาให้เป็นฐานการทำงานเดียวของทุกหน่วย ก่อนแตกแขนงไปสู่การพัฒนานวัตกรรมจากความถนัดของหน่วยงานนั้น ๆ นอกจากนี้การเกิดขึ้นของสถาบันการเรียนรู้จังหวัด ยังเป็นการทำงานที่ยั่งยืนกับ ‘คนในระดับชุมชน’ โดยเครือข่ายสถาบันมีวาระลงพื้นที่สม่ำเสมอ เพื่อจุดประกาย หล่อเลี้ยง หล่อลื่น และซ่อมบำรุงกระบวนการทำงาน มีการสร้างสมาชิกระดับชุมชนตั้งแต่เด็กเยาวชนจนถึงผู้สูงอายุ ในฐานะ ‘อาสาสมัครนักสื่อสาร’ ที่จะร่วมกันผลักดันให้เกิดการเปลี่ยนแปลงเชิงพื้นที่อย่างต่อเนื่อง

กระบวนการทำงานกับเด็กเยาวชนนอกระบบการศึกษา

ยึดหลักการรับฟังความต้องการและข้อเสนอจากกลุ่มเป้าหมาย ก่อนนำเข้าสู่การศึกษาทั้งในระบบ (โรงเรียน, กศน. และ สถาบันอาชีวศึกษา) ร่วมมือกับสถานประกอบการเพื่อส่งต่อสู่การพัฒนาทักษะเพื่อประกอบอาชีพ โดยระดมทุนและทรัพยากรทั้งในและนอกจังหวัดมาสนับสนุน

ก้าวต่อไปและแรงหนุนเสริม

แผนงานระยะสั้นคือจัด ‘เวทีแลกเปลี่ยนสัญจร’ เพื่อสื่อสารข้อมูลเชิงลึกในพื้นที่ชุมชนต่าง ๆ รวมถึงมีข้อเสนอถึง กสศ. ในฐานะองค์กรสร้างความเสมอภาคทางการศึกษาระดับชาติ ในการร่วมลงพื้นที่ทำงานเชิงนโยบายกับหน่วยงานต่าง ๆ โดยเฉพาะสถาบันการศึกษา เพื่อขยายความร่วมมือออกไปในวงกว้างยิ่งขึ้น

The post ‘ระยอง’ สร้าง ‘ระเบียงเรียนรู้ตะวันออก’ ด้วยพลังคนในพื้นที่ first appeared on กสศ..

“ทุกการเริ่มต้นมีแต่ความไม่รู้ ไม่มีทางง่ายทางลัด ดังนั้นเขาต้องมีพื้นที่แลกเปลี่ยนเทคนิคการขาย ประสบการณ์ที่ทั้งสำเร็จและล้มเหลว รวมทั้งคอยปลุกกำลังใจกันให้เชื่อว่าทักษะที่ฝึกฝนมาจะสามารถนำไปสร้างอาชีพได้จริง”

จากที่โครงการจัดการศึกษาเชิงพื้นที่เพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา ภาคตะวันออก ได้ส่งเสริมให้เยาวชนนอกระบบเข้ารับการอบรมทักษะอาชีพตามความสนใจ จนน้อง ๆ หลายกลุ่มเริ่มมีผลิตภัณฑ์ออกมา พร้อมแสดงความสนใจจะเรียนรู้ทักษะการขายออนไลน์เพิ่มเติม 

ทางโครงการจึงจัดเวทีออนไลน์ ‘ขายยังไงให้ปัง’ โดยเชิญวิทยากรดีกรีแชมป์ไลฟ์สด 4 สมัยจากลาซาด้า มาถ่ายทอดประสบการณ์และคำแนะนำให้กับน้อง ๆ

ติดอาวุธทางปัญญา ทำสินค้าให้สะดุดตานักช็อป

โครงการได้นำเสนอหลักสูตรพัฒนาทักษะการขาย สร้างแรงจูงใจในการประกอบอาชีพให้เกิดรายได้ ทั้งยังเตรียมแผนรวมเยาวชนนอกระบบในเครือข่าย สร้างพื้นที่แลกเปลี่ยนไอเดีย ทดลองขายผลิตภัณฑ์ภายในกลุ่ม เพื่อสร้างความมั่นใจก่อนขยายฐานผู้บริโภคในวงกว้าง   

บุปผาทิพย์ แช่มนิล ผู้ประสานงานกลุ่มรักษ์เขาชะเมา จังหวัดระยอง ในโครงการสนับสนุนการพัฒนาครูและเด็กนอกระบบการศึกษา เครือข่ายเชิงพื้นที่ภาคตะวันออก เล่าว่า โครงการได้แบ่งการทำงานกับกลุ่มเยาวชนนอกระบบในเขตภาคตะวันออกเป็น 2 โซน 

โซนแรกในนามกลุ่มรักษ์เขาชะเมา 3 จังหวัด ได้แก่ ระยอง ฉะเชิงเทรา และนครนายก อีกโซนในนามมูลนิธิเครือข่ายส่งเสริมคุณภาพชีวิตแรงงาน (LPN) ร่วมกับเครือข่ายครูเพื่อสิ่งแวดล้อมภาคตะวันออก ใน 4 จังหวัด ได้แก่ ชลบุรี จันทบุรี ตราด และสระแก้ว 

“เราค้นหากลุ่มเป้าหมายโดยเครือข่ายอาสาสมัคร จนพบเยาวชนนอกระบบกว่า 900 คน จากหลากหลายที่มา ทั้งเด็กในชุมชน เยาวชนลูกหลานแรงงานข้ามชาติ หรือเด็กจากศูนย์การเรียนนอกระบบ จากนั้นเครือข่ายจะลงพื้นที่ทำงานเก็บข้อมูล วางแผนช่วยเหลือสนับสนุนให้เข้าถึงโอกาสเรียนรู้เพื่อพัฒนาตนเอง ผ่านกิจกรรมฝึกอบรมอาชีพระยะสั้นตามความสนใจ อาทิ ทำไม้กวาด ทำลูกประคบ เครื่องจักสาน ตัดผม หรือทำอาหารเป็นต้น”

พอน้อง ๆ เริ่มมีทักษะอาชีพที่แข็งแรง ประกอบกับสถานการณ์โควิด-19 ที่เกิดขึ้น ทางโครงการเห็นว่ากลุ่มเป้าหมายเริ่มสนใจเรื่องการขายสินค้าออนไลน์ ซึ่งตรงกับแนวทางโครงการที่ตั้งใจผลักดันให้ต่อยอดกิจกรรมฝึกอาชีพไปสู่การสร้างรายได้ นำพาผลิตภัณฑ์ไปให้ถึงผู้บริโภค กิจกรรมครั้งนี้จึงเกิดขึ้น

โดยได้เชิญคุณสุชาสินันท์ แก้วแสนสุข แชมป์ไลฟ์สดขายสินค้า 4 สมัยจากแอปพลิเคชันลาซาด้า (Lazada) มาเป็นวิทยากรถ่ายทอดประสบการณ์ส่วนตัวบนเส้นทางนักขายออนไลน์ ว่ากว่าจะถึงวันนี้ต้องผ่านอะไรมาบ้าง จากที่เคยทำงานโรงงาน จนผันตัวมาขายของออนไลน์ กระทั่งประสบความสำเร็จ   

“ทางหนึ่งเป็นการสร้างแรงบันดาลใจว่า เพียงมีมือถือเครื่องเดียว ใคร ๆ ก็ทำได้ แต่ในทางกลับกัน น้อง ๆ จะได้เห็นว่าในต้นทุนที่เหมือนจะน้อย แต่เขาต้องฝึกฝนเทคนิคการขาย ทำความเข้าใจตลาดออนไลน์ หาวิธีถ่ายภาพสินค้าให้ดูน่าสนใจ และลองผิดลองถูกมานับไม่ถ้วน 

“หลักสำคัญที่วิทยากรแนะนำน้อง ๆ คือ อย่าเพิ่งรีบร้อนคิดเรื่องหาเงินลงทุน แต่ให้มองไปยังต้นทุนที่อยู่รอบตัวเราก่อน เพราะทุกสิ่งทุกอย่างสามารถขายได้ทั้งหมด ถ้าเราเข้าใจและรู้วิธีการ

“อีกประการหนึ่งคือ ‘สร้าง’ และ ‘ค้นหา’ จุดเด่นของสินค้าให้พบ ซึ่งทั้งหมดได้ถูกถ่ายทอดเป็นขั้นตอนผ่านการเวิร์คช็อป โดยวิทยากรได้นำสินค้าของเด็ก ๆ มาสาธิตการไลฟ์ขายกันสด ๆ พร้อมคำแนะนำว่าจะทำอย่างไรให้ผู้ซื้อสนใจสินค้าของเราได้ จากนั้นจึงให้น้อง ๆ ทดลองขายด้วยตนเอง”

สร้างพื้นที่แลกเปลี่ยนเรียนรู้ ฝึกปรือจนมั่นใจ

หลังกิจกรรม ‘ขายยังไงให้ปัง’ นอกจากน้อง ๆ จะเข้าใจตลาดออนไลน์มากขึ้น ยังกลายเป็นแรงกระตุ้นให้แต่ละคนอยากนำความรู้ไปพัฒนาต่อ ทางโครงการจึงเตรียมแผนรวมเครือข่ายเยาวชนภาคตะวันออก ตั้งเป็นกลุ่มให้เกิดพื้นที่สร้างสรรค์ บ่มเพาะทักษะการขายระหว่างกัน ก่อนไปต่อในสนามการค้าที่ใหญ่ขึ้น

“ผลจากเวิร์คช็อปคือ ของเริ่มขายได้มากขึ้น มีออร์เดอร์เข้ามา เด็ก ๆ ก็ยิ่งเกิดความฮึกเหิม มีแรงบันดาลใจ เราก็มาคิดต่อว่าจะตั้งกลุ่มเยาวชนนอกระบบ รวมสองโซน กสศ. ภาคตะวันออก ให้เขาดูแลกันภายใน ลองขายสินค้ากันในกลุ่ม เป็นการฝึกฝีมือ แลกเปลี่ยนความคิด หรือใครที่มีสินค้าอะไรอยากจะขายก็เอามาลงได้เลย

“เพราะเราสร้างพื้นที่ให้เขาพัฒนาทักษะอาชีพแล้ว ต้องเติมวิธีคิดเรื่องพาสินค้าไปให้ถึงคนซื้อ หรือไปให้ถึงตลาดใหม่ ๆ ด้วย

“ทุกการเริ่มต้นมีแต่ความไม่รู้ ไม่มีทางง่ายทางลัด ดังนั้นเขาต้องมีพื้นที่แลกเปลี่ยนเทคนิคการขาย ประสบการณ์ที่ทั้งสำเร็จและล้มเหลว รวมทั้งคอยปลุกกำลังใจกันให้เชื่อว่า ทักษะที่ฝึกฝนมาจะสามารถนำไปสร้างอาชีพได้จริง ท่ามกลางภาวะที่ต่างคนก็พยายามมองหาช่องทางสร้างรายได้ เราเองที่พาเขามาฝึกทักษะแล้วก็อยากเติมต่อให้…คือไม่ใช่แค่ฝึกอาชีพ แต่ต้องขายได้ มีที่ปล่อยของ มีวิธีนำสินค้าไปให้ถึงผู้สนใจให้ได้ด้วย”

The post ขาย ‘ออนไลน์’ ยังไงให้ปัง ต่อยอดทักษะอาชีพเยาวชนนอกระบบ กับนักขาย ‘แชมป์ไลฟ์สดลาซาด้า 4 สมัย’ first appeared on กสศ..

The post โชคดีที่มีครู EP.4 “ความสำคัญในการร่วมมือของทุกภาคส่วน” first appeared on กสศ..