หนึ่งในตัวแทนเครือข่ายด้านการศึกษาที่มีบทบาทในฐานะพี่เลี้ยงถ่ายทอดนวัตกรรมการเรียนรู้เพื่อเป็นแนวทางให้ครูนำไปใช้ในการพัฒนานักเรียน รศ.ดร.ธันยวิช วิเชียรพันธ์ มูลนิธิเพื่อทักษะแห่งอนาคต  เล่าถึงความก้าวหน้าของโครงการฯ ซึ่งไม่เพียงสร้างการเปลี่ยนแปลงในระดับห้องเรียน ยังส่งต่อแรงกระเพื่อมไปยังส่วนต่างๆ ในระบบการศึกษาว่า 

“TSQP มีกรอบความคิดเรื่องการเชื่อมการพัฒนาการศึกษาที่เป็น All for Education ซึ่งไม่ใช่แค่เรื่องของห้องเรียนอย่างเดียว แต่เป็นเรื่องของ Ecosystem ทั้งหมดที่เข้าไปโอบอุ้มห้องเรียนให้เกิดการพัฒนา” 

“ผลลัพธ์สุดท้ายเลย คือ Core Learning Outcomes (ผลลัพธ์การเรียนรู้) เราหวังว่าปลายทางเด็กต้องได้รับการพัฒนา ต้องมีทักษะการคิดขั้นสูง มีกระบวนการคิดวิเคราะห์ ความคิดสร้างสรรค์ มีความสามารถในการทำงานเป็นทีม การสื่อสาร การเรียนรู้สิ่งใหม่ และเป็นนักเรียนรู้ตลอดชีวิต แล้วก็มีความสามารถเชิงพฤติกรรม มีคุณลักษณะและค่านิยมที่ดี ซึ่งสิ่งที่พูดมาทั้งหมดนี้ในโครงการจะเรียกว่า VASK หรือ Value Attitude Skill Knowledge” 

“ส่วนครู อันดับแรกต้องมีสมรรถนะในการสอนหรือจัดการเรียนรู้เพื่อสร้างสมรรถนะเด็กให้เกิด VASK ได้ ด้วยวิธีที่เด็กเรียนรู้อย่างมีความสุข ซึ่งแน่นอนหนีไม่พ้น Active Learning และสิ่งที่เราคาดหวังคือมันต้องอยู่ในชีวิตประจำวันของเขา ไม่ใช่ว่าจบโครงการแล้วเลิกทำ เพราะฉะนั้นกระบวนการที่เราใส่เข้าไปต้องทำตลอด ทั้งการ Coaching การสร้างเครือข่าย การแลกเปลี่ยนข้ามสถานศึกษา การวางเป้าหมายร่วมกับชุมชนโดยที่เน้นผู้เรียน เป้าหมายต้องไปในทิศทางเดียวกัน เพราะถ้าโรงเรียนไม่ได้เน้นเรื่อง Core Learning Outcomes ที่เป็น VASK แต่เน้นเรื่อง O-NET, NT สุดท้ายมันจะพัง” 

รศ.ดร.ธันยวิช เชื่อมั่นว่าครูที่เข้าร่วมโครงการโรงเรียนพัฒนาตนเอง (TSQP) จะได้เรียนรู้ทั้งนวัตกรรม เครื่องมือต่างๆ ในการจัดการเรียนการสอน ตลอดจนแลกเปลี่ยนเรียนรู้กับเพื่อนครูและผู้เชี่ยวชาญด้านการศึกษา ซึ่งสุดท้ายเขาจะตกผลึกเป็นครูที่พัฒนาตัวเอง 

“ครูที่ผ่านโครงการ TSQP ถึงย้ายไปที่อื่นก็ไม่เสียหาย เพราะสิ่งที่ฝังเข้าไปในตัวคือ นิสัยของนักเรียนรู้ เขาจะเป็นผู้สร้างสรรค์และออกแบบการเรียนรู้ได้โดยที่ไม่ได้ยึดติดกับนวัตกรรม เพราะสุดท้ายเขารู้แล้วว่าต้องคิดเอง นวัตกรรมเป็นแค่ตัวเปิดโลกทัศน์ เขารู้ว่าถ้าแก้ปัญหาของเด็กกลุ่มนี้ต้องใช้นวัตกรรมตัวนี้ แก้ปัญหาของห้องเรียนหรือครูต้องใช้นวัตกรรมแบบนี้ เขาจึงต้องมีนวัตกรรมหลายอย่าง เราก็ต้องจัดกลุ่มโรงเรียนเพื่อให้เขาได้มาเรียนรู้นวัตกรรมเหล่านั้น เพื่อนำไปแก้ปัญหาหรือว่าไปยกระดับในเรื่องที่เขาต้องการ”

ทั้งนี้ หลังจากโครงการได้ดำเนินการมาถึงปีที่ 4 ดร.ธันยวิช บอกว่าเริ่มเห็นการเปลี่ยนแปลงที่เป็นรูปธรรม โดยเฉพาะกับผู้อำนวยการโรงเรียนและครูที่เข้าร่วมโครงการ

“กลุ่มผู้อำนวยการ ผมรู้สึกว่าเปลี่ยนไปเยอะ แต่เดิมผู้อำนวยการเป็นผู้อำนวยความสะดวกจริงๆ แต่ตอนนี้ไม่ใช่แล้ว 

อันดับแรกเป็นนักบริหารโรงเรียนที่มีมาตรการต่างๆ 

อันดับที่สองคือเป็นผู้นำทางวิชาการ ผู้อำนวยการทำหน้าที่เป็นครูใหญ่ในคนเดียวกันด้วย บางโรงเรียนผู้อำนวยการลงไปสอนเองเพื่อทำให้ครูดู ลงเรือลำเดียวกันแล้วก็ทำไปด้วยกัน 

อันดับที่สามคือ ผู้นำทางจิตวิญญาณ เขาเริ่มเป็นเพื่อนคู่คิด เป็นกัลยาณมิตร เป็นญาติผู้ใหญ่ของครู ให้ความอบอุ่นปลอดภัยแก่ครูและผู้ปกครองด้วย 

สุดท้ายคือ นักเชื่อมระบบนิเวศ จากเดิมที่ถูกมองว่าเป็นนักทอดผ้าป่าหาเงินสนับสนุน แต่ตอนนี้ไม่ใช่แล้ว กลายเป็นนักเชื่อมระบบนิเวศการเรียนรู้โดยมีโรงเรียนเป็นศูนย์กลาง ผู้อำนวยการเริ่มเป็น Fighter (นักสู้) มากขึ้นในการที่จะไปเชื่อม Ecosystem (ระบบนิเวศ) มาพัฒนาโรงเรียนให้เกิดความเข้มแข็ง เป็นแกนกลางในการพัฒนาการศึกษาในท้องถิ่น ที่สำคัญยังเกิดเครือข่ายการทำงานด้วย”

“สำหรับคุณครู อันดับแรกคือผมเห็นดวงตาครูที่เห็นเด็กมากขึ้น แทนที่จะเห็นความก้าวหน้า เห็นอนาคตชีวิตฉันเพียงอย่างเดียว เริ่มมองเห็นอนาคตของเด็กเป็นหลัก เพราะเขาเชื่อว่าถ้าอนาคตเด็กดี ชีวิตเขาก็ดีเอง แล้วก็เริ่มมีจิตวิญญาณของครูมากขึ้น 

อันดับที่สองคือเรื่องของความคิดสร้างสรรค์ในการออกแบบการเรียนการสอน คือเริ่มที่จะคิดวิธีถ่ายทอดหรือจัดกระบวนการให้เด็กมากขึ้น โดยอาจจะใช้ตัวนวัตกรรมเป็นต้นแบบ 

นอกจากเป็นผู้ให้กับนักเรียนแล้ว ยังเริ่มเป็นผู้ให้กับเพื่อนร่วมวิชาชีพมากขึ้น มีการถ่ายทอดความรู้ การแลกเปลี่ยน เกิดเครือข่ายครู แล้วทุกอย่างมาจากฐานก็คือ ครูกลายเป็นนักสร้าง สร้างองค์ความรู้เอง เป็นนักเรียนรู้ตลอดชีวิต ปรับตัวเก่ง วิกฤตไหนมาฉันปรับได้หมด พร้อมสู้ และมีความยืดหยุ่นสูง จากเดิมเป็นครูที่ต้องรอ ไม่รู้จะทำยังไง ปิดโรงเรียนก็ปิดไป เด็กกลับมาเกิด Learning Loss ก็ไม่คิดหาวิธีฟื้นฟู แต่ตอนนี้ไม่ ทุกคนมี Proactive (เชิงรุก) ที่จะทำ แล้วมายเซ็ตเรื่องของเด็ก จากมุมมองที่เน้นเรื่องของความรู้อย่างเดียวก็เริ่มตระหนักว่าในเด็กหนึ่งคนต้องเน้นทั้ง VASK และเริ่มเข้าใจว่าฐานรากที่สำคัญมาจากตัว V กับตัว A ที่อยู่บนฐาน เหมือนภูเขาน้ำแข็ง คือถ้า 2 ตัวนี้ดี ที่เหลือจะดีเอง ครูเริ่มให้ความสำคัญเรื่องนี้มากขึ้น” 

“ส่วนนักเรียนคงไม่ต้องพูดถึง ทุกเครือข่าย Core Learning Outcomes (ผลลัพธ์การเรียนรู้) ทุกเรื่องขึ้นหมด ทั้งความรู้ ทักษะการสื่อสาร พฤติกรรมบ่งชี้ต่างๆ เปลี่ยนไปในทางที่ดี เด็ก Drop Out น้อยลง ความสุขมากขึ้น ทักษะการคิดขั้นสูงเพิ่มขึ้น”

นอกจากนี้ การเปลี่ยนแปลงที่สำคัญอย่างหนึ่งซึ่ง ดร.ธันยวิชเห็นว่าน่าจะเป็นพลังขับเคลื่อนในการปฏิรูปการศึกษาในอนาคต คือการส่งต่อแรงบันดาลใจให้โรงเรียนอื่นๆ เกิดความเชื่อมั่นว่าภายใต้ทรัพยากรที่จำกัด โรงเรียนเล็กๆ ก็สามารถพัฒนาตนเองได้ 

พร้อมกันนี้ ดร.ธันยวิช ยังได้ส่งกำลังใจถึงคุณครูที่ทุ่มเทอย่างเต็มที่เพื่อยกระดับคุณภาพห้องเรียน ให้เชื่อมั่นว่าตนเองมีศักยภาพที่จะสร้างการเปลี่ยนแปลงให้เกิดขึ้น

“ครูเก่งนะ แต่สิ่งที่เป็นอุปสรรคคือ ความกลัว กลัวที่จะทำผิด เพราะว่าวัฒนธรรมเราเป็นอย่างนั้น สิ่งที่เราต้องทำคือสร้างความมั่นใจให้ครู แล้วต้องทำให้เข้าใจว่ากระบวนการและวิธีกลางทางไม่มีถูกมีผิด ขออย่างเดียว ขอแค่เด็กได้รับการพัฒนาไปในทางที่ถูกที่ดี กระบวนการอาจจะบิดหรือไม่ใช่จากต้นฉบับ มันทำได้หมด …โครงการนี้พูดเสมอว่า ครูต้องพัฒนาตัวเอง โรงเรียนต้องพัฒนาตัวเอง”

The post โรงเรียนพัฒนาตนเอง จุดเปลี่ยนการศึกษาไทย : รศ.ดร.ธันยวิช วิเชียรพันธ์ มูลนิธิเพื่อทักษะแห่งอนาคต first appeared on กสศ..

รศ.ไพโรจน์ คีรีรัตน์ ภาคีเครือข่ายมหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ กล่าวว่า การดำเนินโครงการโรงเรียนพัฒนาตนเองของเครือข่าย มอ. มีเป้าหมายสำคัญคือการเพิ่มคุณภาพการศึกษา และลดความเหลื่อมล้ำ ซึ่งผลการดำเนินโครงการในระยะเวลา 3 ปี สะท้อนให้เห็นถึงศักยภาพและประสิทธิภาพของเครื่องมือสนับสนุน 6 มาตรการ ได้แก่ 1) การกำหนดเป้าหมายโรงเรียนคุณภาพ 2) ระบบสารสนเทศเพื่อการพัฒนาที่มีคุณภาพ 3) การพัฒนาครูและผู้บริหารด้วยกระบวนการ Professional Learning Community (PLC) 4) จัดการเรียนการสอนแบบ Active Learning 5) ระบบดูแลช่วยเหลือนักเรียนด้อยโอกาสและมีความต้องการพิเศษ และ 6) สร้างเครือข่ายการเรียนรู้ระหว่างโรงเรียน โดยนับเป็นต้นแบบที่สามารถนำไปใช้พัฒนาโรงเรียนในประเทศไทยได้ทั้งหมด โดยเฉพาะโรงเรียนที่อยู่ระดับล่าง

รศ.ไพโรจน์ กล่าวว่า การขับเคลื่อนโรงเรียนพัฒนาตนเองนั้นต้องมี 4 องค์ประกอบหลัก ได้แก่ ผู้อำนวยการโรงเรียน ครู นักเรียน และผู้ปกครอง โดยครูและผู้อำนวยการโรงเรียนสามารถจัดการเรียนรู้เชิงรุกด้วยกระบวนการวิทยาศาสตร์และโครงงานฐานวิจัย มีการพัฒนาระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียน และต้องนำกระบวนการ PLC มาใช้ในการเรียนการสอน สิ่งสำคัญคือครูต้องมีการวิจัยชั้นเรียน ต้องศึกษาบทเรียน ส่วนผู้อำนวยการโรงเรียน ต้องมีความสามารถในการใช้แผนกลยุทธ์ระยะสั้น และการนำระบบสารสนเทศ Q-Info เพื่อดึงเด็กกลับเข้าสู่ระบบการศึกษา รวมถึงมีการสร้างเครือข่ายผู้ปกครอง ชุมชน ให้ลุกขึ้นมาเรียนรู้และช่วยเหลือโรงเรียน

รศ.ไพโรจน์ กล่าวต่อไปว่า การที่โรงเรียนแบ่งการทำงานออกเป็น 3 ทีม คือ 1) ทีมขับเคลื่อนการพัฒนาโดยครูวิชาการและครูแกนนำ 2) ทีมพัฒนาการสอนโดยครูแต่ละระดับชั้น และ 3) ทีมหนุนเสริมโดยผู้ปกครองและกรรมการสถานศึกษา ซึ่งการทำงานอย่างเป็นระบบเช่นนี้ทำให้หลายโรงเรียนพัฒนาได้อย่างรวดเร็ว 

“เครื่องมือหนึ่งที่ใช้ได้ผลจนน่าประทับใจ คือการจัดการสอนด้วยกระบวนการวิทยาศาสตร์ เพราะถือเป็นกระดูกสันหลังของการพัฒนาที่ช่วยให้เด็กได้ฝึกการสังเกต คาดคะเน ทดลอง และสรุปผลได้จากการเรียนรู้ จนกลายเป็นนิสัยและทำให้เกิดทักษะวิจัย สามารถนำปัญหาในชุมชนมาแยกแยะและวิเคราะห์ได้ว่าปัญหาอะไรที่ควรจะศึกษา และรู้ว่าปัญหานั้นจะแก้ได้สำเร็จหรือไม่ แล้วนำมาประกอบเป็นความรู้ใหม่ เล่าสู่กันฟังได้ ซึ่งถือเป็นทักษะขั้นสูง”

รศ.ไพโรจน์ กล่าวด้วยว่า หากโรงเรียนนำเครื่องมือและกระบวนการดังกล่าวมาปรับใช้จะช่วยให้พัฒนาได้รวดเร็ว และจากการวัดผลสัมฤทธิ์ของตัวผู้เรียน พบว่าเกิดการเปลี่ยนแปลงอย่างเห็นได้ชัด โดยสามารถคิดและหาคำตอบจากการแก้ปัญหาได้ เพราะการเรียนที่แท้จริงไม่ใช่การจำ แต่คือการมีทักษะในการแก้ปัญหา และรู้ว่าตัวเองควรจะเลือกเรียนรู้เรื่องอะไร

“ขณะนี้เขตพื้นที่การศึกษาเล็งเห็นความสำคัญของโครงการนี้ และพร้อมจะช่วยขับเคลื่อนการพัฒนาฐานกายของนักเรียน ซึ่งเป็นพื้นฐานสำคัญในการพัฒนาการเรียนรู้ของเด็กในช่วงวัยอนุบาลหรือประถมต้น” สุดท้าย รศ.ไพโรจน์ กล่าวถึงความยั่งยืนของโครงการโรงเรียนพัฒนาตนเองว่า ต้องอาศัยการทำงานร่วมกันของ 3 เครือข่าย ได้แก่ 1) ต้นสังกัดกับมหาวิทยาลัย ในฐานะผู้ให้ความรู้ 2) ชุมชน ซึ่งจะเป็นกลไกหนุนเสริม และ 3) โรงเรียน ที่ต้องให้ความสำคัญกับการพัฒนาทักษะในศตวรรษที่ 21 สุดท้ายเครื่องมือสนับสนุนการพัฒนาตนเองด้วย 6 มาตรการ หากทำได้ โรงเรียนจะพัฒนาได้ ทำให้เด็กเกิดการเรียนรู้ที่เร็วขึ้น

ดร.ปวีณา จันทร์สุข ภาคีเครือข่ายมูลนิธิเพื่อทักษะแห่งอนาคต กล่าวว่า ความสำเร็จของโรงเรียนพัฒนาตนเองคือ การที่คนหนึ่งคนจะสามารถพัฒนาตนเองได้ ขอความช่วยเหลือจากโค้ชหรือคนอื่นน้อยลง ช่วยเหลือตนเองมากขึ้น ซึ่งผู้อำนวยการโรงเรียนและครูต้องทำหน้าที่เป็นโค้ชให้กับโรงเรียนรอบข้าง เป็นเพื่อนช่วยเพื่อน หากทำได้จะเป็นสัญญาณบ่งชี้ว่าโรงเรียนเริ่มพัฒนาตนเองได้

ที่สำคัญคือ โรงเรียนต้องมีความสามารถในการประเมิน มองภาพรวมบริบทของโรงเรียนตนเอง สามารถตั้งเป้าหมาย วางแผนดำเนินการที่ชัดเจน ประเมินจุดอ่อน จุดแข็ง และมีความสามารถในการคิดแก้ไขปัญหาได้ โดยโครงการโรงเรียนพัฒนาตนเองไม่ได้เน้นให้เด็กคิดนวัตกรรมอย่างเดียว ครู ผู้บริหาร ก็ต้องคิดนวัตกรรมที่จะนำมาใช้สำหรับการเรียนการสอน การบริหารจัดการ สร้างสภาพแวดล้อมที่ส่งเสริมให้คุณครูและเด็กได้พัฒนาอย่างเต็มศักยภาพ 

“จากที่ได้เข้าร่วมกระบวนการ PLC กับครูหลายครั้ง ครูค้นพบตัวเองจากปกติที่สอนให้เด็กจำ พบว่ามีเด็กประมาณ 10 เปอร์เซ็นต์เท่านั้นที่จำได้ ซึ่งครูก็จะคิดว่าเด็กกลุ่มนี้เป็นเด็กเก่ง ส่วนเด็กคนอื่นไม่เก่ง เพราะว่าใช้เกณฑ์ในรูปแบบนี้มาตัดสินเด็ก แต่ที่จริงแล้วการเรียนรู้ของเด็กแต่ละคนไม่เหมือนกัน บางคนอาจจะฟังแล้วจำได้ บางคนอาจจะเรียนรู้และเชื่อมโยงได้ แต่บางคนต้องใช้การสอนรูปแบบอื่น ซึ่งจริงๆ แล้วไม่ได้ผิดที่เด็ก แต่ผิดที่ครูถนัดสอนในรูปแบบเดียว ดังนั้น ครูต้องพยายามหารูปแบบการสอนที่หลากหลายให้เข้ากับสไตล์การเรียนรู้ของเด็ก”

ดร.ปวีณา กล่าวว่า เมื่อโรงเรียนสามารถพัฒนาตนเองได้แล้ว หลังจากนี้มูลนิธิเพื่อทักษะแห่งอนาคตจะเป็นส่วนหนึ่งในการสนับสนุนครูอยู่ข้างหลัง และจะช่วยสร้างสภาพแวดล้อมให้ครูมีกำลังใจในการทำงานเพิ่มมากขึ้น โดยร่วมมือกับ กสศ. และกระทรวงศึกษาธิการในการคิดต้นแบบระบบนิเวศทางการเรียนรู้ให้กับครู หากถอดบทเรียนและกลไกนี้ได้จะสามารถสร้างกลุ่มคนที่เป็นผู้นำแห่งการเปลี่ยนแปลง (change agent) ได้ต่อไป

ด้าน นางภูรี ทองย่อน ศึกษานิเทศก์ สพป.ภูเก็ต ในฐานะโค้ชของภาคีเครือข่ายมหาวิทยาลัยราชภัฏภูเก็ต กล่าวว่า กระบวนการ PLC เป็นหนึ่งในเครื่องมือสำคัญในโครงการ TSQP ที่ก่อให้เกิดผลลัพธ์ที่ดี และถ้าจะให้เกิดความยั่งยืนกับโรงเรียนและครู ต้องนำสุนทรียสนทนา (PLC Dialog) มาใช้กับครูด้วยกันเอง 

กระบวนการ PLC Dialog จะนำไปสู่การออกแบบหน่วยการเรียน ปรับการเรียนรู้และพฤติกรรมของเด็ก ซึ่งปัจจัยที่จะช่วยให้เกิดความสำเร็จต้องใช้หลัก 4 จ + 1 จ คือ 1) เปิดใจ ยอมรับการเปลี่ยนแปลง ดึงศักยภาพในตัวตน ค้นพบปมที่เกิดขึ้นกับโรงเรียนและตัวครู 2) ใส่ใจ ให้ความสำคัญกับทุกสิ่ง 3) ตั้งใจ เพื่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลง 4) ประสานใจ ทำให้ครูทั้งหมดสามารถทำงานร่วมกัน เรียนรู้จากประสบการณ์กันและกัน และ จ สุดท้ายคือ เสริมสร้างกำลังใจ ผู้บริหารต้องให้กำลังใจทั้งกับครูและเด็ก เพราะเด็กก็ต้องการให้ครูเข้าใจในสิ่งที่เขากำลังทำ และต้องการเพียงให้ครูรักเขาเช่นกัน

นางภูรี กล่าวว่า โครงการโรงเรียนพัฒนาตนเองเป็นสิ่งหนึ่งที่ทำให้ศึกษานิเทศก์หลายคนรู้สึกประทับใจ เพราะมองเห็นถึงการเปลี่ยนแปลงในห้องเรียน และเห็นกระบวนการพัฒนาของแต่ละโรงเรียน ซึ่งศึกษานิเทศก์เองต้องเริ่มเปลี่ยนบทบาทไปเป็นโค้ช ต้องรับฟังครูให้มากขึ้น จากเดิมที่ครูเป็นผู้รับคำสั่งมาโดยตลอด การปรับมุมมองในการเป็นผู้ให้ สร้างพื้นที่ปลอดภัย สร้างความสัมพันธ์ที่ดี จะเป็นส่วนหนึ่งทำให้ระบบการนิเทศเกิดการเปลี่ยนแปลง จากการไปนิเทศติดตาม ก็จะเป็นพี่เลี้ยง เป็นผู้ให้คำแนะนำ และได้ความรู้กลับมาด้วย

นางภูรี กล่าวย้ำว่า การขับเคลื่อนโรงเรียนพัฒนาตนเองไปสู่ความยั่งยืนได้ต้องมีหลัก 3 ร. คือ 1) รับฟัง เขตพื้นที่การศึกษาต้องรับฟังโรงเรียน โรงเรียนรับฟังครู ครูรับฟังนักเรียน และศึกษานิเทศก์ต้องรับฟังทุกคน 2) รับรู้ ตระหนักถึงการเปลี่ยนแปลง และ 3) รับรอง PA (Performance Agreement หรือข้อตกลงในการพัฒนางาน) อันเป็นผลที่เกิดจากการปฏิบัติงานของครูและผู้บริหาร โดยผู้ปกครองไว้ใจให้ลูกมาอยู่โรงเรียน ผู้บริหารรับรองว่าครูให้ความสำคัญกับการทำงานเพื่อเด็ก เขตพื้นที่การศึกษารับรองผู้อำนวยการโรงเรียนให้มีความก้าวหน้า ศึกษานิเทศก์รับรองทั้งหมด รวมถึงโรงเรียนในพื้นที่นวัตกรรม และสุดท้ายต้องรับรองได้ว่าจะเกิดการเปลี่ยนแปลงที่ดี

ขณะที่ นายณัทกร แก้วประชุม ผู้อำนวยการ สพป.ปัตตานี เขต 2 กล่าวว่า สิ่งที่เกิดขึ้นในโครงการโรงเรียนพัฒนาตนเอง คือการได้เห็นนักเรียนเปลี่ยนวิธีคิด มีภาวะผู้นำมากขึ้น กล้าที่จะแสดงทัศนะของตนเองมากขึ้น ทั้งนี้ ปัจจัยที่จะทำให้โครงการไปต่อได้คือ นอกจากเครือข่ายมหาวิทยาลัยที่เข้ามามีบทบาทเป็นพี่เลี้ยงแล้ว บุคลากรในองค์กรคือ ผู้บริหารและครูต้องมีความเข้มแข็งมากพอที่จะขยายผลไปยังโรงเรียนอื่น ๆ ต่อไปได้ และเข้าใจเป้าหมายในทิศทางเดียวกัน รวมถึงกระบวนการคิดต้องเป็นเอกภาพ

“บุคลากรในโรงเรียนต้องมีความเข้มแข็ง มีภาวะผู้นำ ไม่ใช่เฉพาะผู้บริหารเท่านั้น ครูเองก็ต้องเข้มแข็ง เพื่อเป็นแกนนำในการขับเคลื่อนต่อไป เพราะหากเมื่อไรก็ตามที่ผู้บริหารไม่รู้ ไม่เข้าใจ การเดินไปสู่เป้าหมายก็จะยาก

“ที่ผ่านมามีหลายปัจจัยที่ทำให้โรงเรียนไปไม่ถึงเป้าหมาย คือ 1) โรงเรียนไม่สามารถเลือกผู้บริหารเองได้ ทำให้ไม่สามารถสืบทอดกระบวนการที่ทำมาก่อนหน้านี้ได้ 2) โรงเรียนเลือกครูไม่ได้ คือไม่สามารถเลือกครูที่มีวิธีคิดใกล้เคียงกันหรือเห็นด้วยในทิศทางเดียวกัน 3) ทรัพยากร การขับเคลื่อนในหลาย ๆ เรื่อง ยังจำเป็นต้องอาศัยงบประมาณ” ผู้อำนวยการ สพป.ปัตตานี เขต 2 กล่าว

ดร.พิทักษ์ โสตถยาคม ผู้อำนวยการสำนักงานบริหารพื้นที่นวัตกรรมการศึกษา สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน (สพฐ.) กล่าวว่า จากที่ได้เข้ามามีส่วนร่วมในฐานะผู้แทนของ สพฐ. ในคณะอนุกรรมการพัฒนาคุณภาพโรงเรียนทั้งระบบ กสศ. ได้เรียนรู้ประโยชน์และคุณค่าของโครงการ TSQP ใน 3 ระดับ คือ

1. ระดับโรงเรียน เห็นชัดเจนว่าโรงเรียนพัฒนาตนเองได้นำผลการปฏิบัติมาเรียนรู้ แก้ไขปัญหา และพัฒนา จนเกิดนวัตกรรม 11 เครือข่ายที่เน้นทักษะและกระบวนการแบบ Active Learning ทำให้เด็กสามารถคิดเอง ทำเอง แก้ปัญหาเอง นำเสนอได้ ไม่ว่าจะเป็นโครงงานฐานวิจัยหรือบ้านนักวิทยาศาสตร์น้อย และนวัตกรรมอื่น ๆ
2. ระดับพื้นที่ แม้พี่เลี้ยงจะถอนออกไปแล้ว แต่ยังเข้ามาหนุนเสริมให้กำลังใจ และมีเครื่องมือในการเติมเต็ม จึงอยากจะสื่อสารไปยังศึกษาธิการจังหวัด เขตพื้นที่การศึกษา ให้มีการประสานหน่วยอื่นมาขับเคลื่อนไปด้วยกัน เป็นการทำงานแนวราบ ในรูปแบบของเครือข่าย มีระบบกลไกการติดตาม สะท้อนผล ดูแลใกล้ชิดต่อเนื่อง 
3. ระดับประเทศ คณะอนุกรรมการจะช่วยกำกับทิศทาง ให้ข้อคิดเห็น ข้อเสนอแนะ โดยมี กสศ. ทำหน้าที่บริหารจัดการเครือข่ายการทำงาน เน้นเป้าหมายที่ชัดเจน มีการใช้ข้อมูลและเปิดประเด็นสำคัญที่ทันต่อสถานการณ์ เช่น learning loss, เด็กหลุดจากระบบการศึกษา, DE, effect size, การจัดมหกรรมเวทีแลกเปลี่ยนเรียนรู้ เป็นต้น

นอกจากนี้ การขยายผลโครงการโรงเรียนพัฒนาตนเองสามารถทำได้ใน 3 ระดับ คือ 1) ระดับโรงเรียน สามารถทำได้ทันที ไม่ต้องรอให้ใครมาสั่งการ ทั้งเรื่อง PLC, Active Learning และการทำให้ห้องเรียนเป็นพื้นที่ที่ปลอดภัยของครูและนักเรียน ดังนั้น ผู้อำนวยการทำได้ทันที ทำได้อย่างสร้างสรรค์ และสามารถใช้ได้กับเกณฑ์ PA ของศึกษานิเทศก์ 2) ระดับพื้นที่ หน่วยงานต้นสังกัด ทั้ง สพฐ. อปท. ได้รับรู้ร่วมกันตั้งแต่แรก และเห็นความสำคัญของการพัฒนาโรงเรียน เช่นเดียวกับคณะกรรมการขับเคลื่อนพื้นที่นวัตกรรมการศึกษาระดับจังหวัด ที่ต้องการเห็นการเปลี่ยนแปลงในพื้นที่ หากภาคีเครือข่ายต้องการทำงานต่อยอดก็เอาโจทย์มาทำงานด้วยกัน 3) ระดับประเทศ ด้วยความที่ สพฐ. เป็นองค์กรขนาดใหญ่ หากมีการรับฟัง มีกระบวนการ PLC Dialog ก็จะช่วยให้เกิดการริเริ่มใหม่ ๆ ได้

“ขอชื่นชมทุกคนที่ร่วมเดินทางกันมา 3-4 ปี ด้วยความเสียสละทุ่มเทของโรงเรียน ผู้บริหาร ครู เขตพื้นที่การศึกษา และเครือข่ายเกิด Growth mindset ที่ชัดเจน ก็ขอให้ทำต่อไป โดยขอเสนอแนวทางการขับเคลื่อนต่อไปด้วย 3 ป. ได้แก่ 1) ป.ปลื้ม ให้ค้นพบความภูมิใจ ต้องทำความปลื้มให้ปรากฏ 2) ป.เป้าหมาย ตั้งเป้าหมายที่มีความท้าทายกว่าเดิม 3) ป.ปฏิบัติ ลงมือปฏิบัติเพื่อสร้างการเปลี่ยนแปลง นำกรณีศึกษาที่น่าสนใจมาแลกเปลี่ยน เติมเต็ม และสะท้อนผลร่วมกัน” ดร.พิทักษ์ กล่าว

The post มอ.-มรภ.ภูเก็ต-มูลนิธิเพื่อทักษะแห่งอนาคต ขยายผล ‘โรงเรียนพัฒนาตนเอง 7 จังหวัดภาคใต้’ first appeared on กสศ..