แจ๋ว-สุดารัตน์ เพ็ญคำ นักศึกษาชั้นปีที่ 2 เอกการศึกษาปฐมวัย คณะศึกษาศาสตร์และนวัตกรรมการศึกษา มหาวิทยาลัยกาฬสินธุ์ สมาชิกครูรัก(ษ์)ถิ่นรุ่นแรก ที่กำลังเดินหน้าสะสมความรู้ เก็บเกี่ยวประสบการณ์เพื่อกลับไปบรรจุเป็นครูที่บ้านเกิด โรงเรียนแก้งนาง ตำบลกกตูม อำเภอดงหลวง จังหวัดมุกดาหาร ​

ก่อนหน้านี้แจ๋วเคยมีความมุ่งมั่นตั้งใจอยากเป็นครู เพราะได้รับการดูแลจากคุณครูช่วงวัยเด็กเป็นอย่างดี นอกจากสอนหนังสือปกติแล้ว คุณครูยังคอยดูแล ออกเงินส่วนตัวมาเป็นค่าอาหารกลางวัน เอาใจใส่เหมือนลูกคนหนึ่ง ทำให้ความประทับใจในครั้งนั้นกลายเป็นแรงบันดาลใจที่ทำให้อยากเป็นครู เพื่อส่งต่อโอกาสดีๆ ไปยังเด็กคนอื่น

แต่ด้วยฐานะทางบ้านไม่ดีทำให้ความฝันสะดุดลง ช่วงกำลังจะจบ ม.6 เธอ เตรียมตัวจะหยุดเรียน เข้ามาหางานทำที่กรุงเทพฯ เพื่อแบ่งเบาภาระที่บ้าน ​แต่ “โอกาส” มาถึงหน้าประตูบ้านอีกครั้ง ครูมัธยมที่รู้ว่าแจ๋วมีความมุ่งมั่นตั้งใจอยากเป็นครู เดินทางมาหายายถึงที่บ้านเพื่อชี้แจงว่ามีโครงการครูรัก(ษ์)ถิ่น 

“ที่บ้านไม่เคยมีใครได้เรียนต่อ ส่วนใหญ่จบ ม.6 ก็ออกไปหางานทำกันหมด คุณครูต้องเดินทางมาหาถึงที่บ้าน เพื่ออธิบายให้ยายฟังว่าทุนนี้ให้ทั้งค่าเรียน ค่ากินอยู่ ทุกอย่าง จบมาก็ได้มาบรรจุเป็นครูที่โรงเรียนในชุมชน โน้มน้าวจนคุณยายเห็นด้วย แล้วก็ไปเตรียมเอกสารสมัคร อาจารย์จากมหาวิทยาลัยกาฬสินธุ์ก็มาสัมภาษณ์ มาดูความเป็นอยู่ที่บ้าน”​

ไม่ใช่แค่ขายฝัน
แต่ต้องลงมือทำก่อนที่จะไปแนะนำชาวบ้าน

หลังประกาศผลว่าได้รับทุนครูรัก(ษ์)ถิ่น ก็เข้ามาเตรียมตัวปรับพื้นฐานความเป็นครูที่มหาวิทยาลัยก่อนเปิดเทอม 12 วัน จากนั้นก็ลงไปเก็บข้อมูลพื้นที่ชุมชนของตัวเอง เพื่อสำรวจปัญหา 

เป้าหมายที่ลงไปสำรวจมีอยู่ 5 ด้าน เช่น การศึกษาก็ไปโรงเรียนที่จะไปบรรจุ สภาพแวดล้อมก็ไปที่เทศบาล อนามัย อำเภอ ความเป็นอยู่ก็ไปที่ชุมชน  แจ๋วพบว่าปัญหาในพื้นที่คือชาวบ้านมีรายได้น้อยจากการเกษตรที่ส่วนใหญ่ปลูกข้าวและมันสำปะหลัง 

ความตั้งใจของแจ๋วคือการพัฒนาด้านการเกษตร ให้มีพืชหมุนเวียนเสริมเพิ่มมากขึ้น เช่น ปลูกกล้วย ถั่ว เพื่อให้มีผลผลิตตลอดทั้งปี ​

“สิ่งสำคัญคือเราต้องทำให้ชาวบ้านเห็นว่าทำได้จริง ไม่ใช่แค่ไปบอกเขาว่าให้ทำอย่างนั้น อย่างนี้เพียงอย่างเดียว หรือแค่ขายฝันเท่านั้น เราต้องทำเป็นตัวอย่าง มีความน่าเชื่อถือ ลงมือเรียนรู้ด้วยตัวเองก่อน เพื่อจะได้ไปบอกเขาได้ ต้องทำแบบนี้ ปลูกแบบนี้ โชคดีมีมหาวิทยาลัย มีศูนย์วิจัยและฝึกอบรมภูสิงห์ ที่เป็นแหล่งเรียนรู้ทั้งด้านการเกษตรและประมง” 

เรื่องการเรียนปัญหาที่พบคือ ผู้ปกครองไม่ได้ให้ความสำคัญกับการศึกษา แต่มุ่งไปที่การทำงานหาเงิน บางครั้งปล่อยให้เด็กเล่นแต่โทรศัพท์ ผลที่ตามมาคือเด็กสมาธิสั้น เราต้องเปลี่ยนความคิดผู้ปกครอง ช่วยกันทำให้เด็กมีความสุขในการเรียน มีพัฒนาการตามวัย และต้องแสดงให้ผู้ปกครองเห็นความสำคัญของการศึกษา สนับสนุนให้บุตรหลานมาเรียน ไม่ออกไปรับจ้างทำงานก่อนเรียนจบ 

​“ตั้งใจว่าอยากจะกลับไปช่วยพัฒนาการศึกษาให้เด็กๆ ได้รับการศึกษาที่เท่าเทียมกับเด็กในเมือง ​สิ่งหนึ่งที่จะทำให้การเรียนมีประสิทธิภาพได้คือ การสอนในสิ่งที่เด็กสนใจ ไม่ใช้วิธีการบังคับ แต่ให้อิสระเลือกว่าเขาอยากทำอะไร เราก็ค่อยๆ ป้อนความรู้ให้เขา เพราะถ้าไปบังคับ เด็กก็จะเครียดและมีทัศนคติไม่ดีต่อการเรียนรู้” 

รู้จักชุมชน รู้จักเด็ก พัฒนาได้ดียิ่งขึ้น

เด็กปฐมวัยเป็นช่วงเวลาที่สำคัญมาก เพราะเป็นก้าวแรกที่จะเติบโตไปสู่โลกกว้าง เราต้องให้ความสำคัญกับพวกเขา ถ้ากลับไปเป็นครูในพื้นที่ก็จะตั้งใจดูแลเด็กๆ ตอนนี้เริ่มออกแบบสื่อการสอนที่จะช่วยพัฒนาเด็ก ซึ่งสื่อการสอนที่ดีไม่จำเป็นต้องแพง แต่สามารถออกแบบเชื่อมโยงจากสิ่งที่อยู่รอบตัว มากระตุ้นความสนใจให้เกิดการเรียนรู้ได้

“ตอนนี้นำแนวการสอนแบบวอลดอร์ฟ มาปรับใช้ในการทำสื่อการสอน ที่เน้นใช้วัสดุจากธรรมชาติ ทั้งดอกไม้ ต้นไม้ สิ่งที่อยู่รอบตัว เช่น กว่าจะเป็นผีเสื้อ ต้องเป็นหนอน เป็นดักแด้มาก่อน สื่อการสอนที่ทำก็จะเป็นกล่องที่ตกแต่งด้วยดอกไม้ มีรูปผีเสื้อเกาะ มีเมฆ เพราะสื่อหนึ่งอาจจะไม่ได้โฟกัสแค่จุดเดียว แต่สามารถปรับเปลี่ยนไปตามสิ่งที่เด็กอยากจะรู้ได้” 

ข้อดีของการเป็นคนในพื้นที่คือทำให้รู้จักชุมชนได้ดีกว่าคนอื่น แก้ปัญหาได้ดีกว่าคนอื่น โดยเฉพาะการที่รู้จักครอบครัวของเด็กๆ ในชุมชนด้วยแล้ว ยิ่งเป็นพื้นฐานที่ดีสำหรับการพัฒนาและช่วยให้ทำงานง่ายขึ้น

“ชุมชนของเรา เราก็อยากเป็นส่วนหนึ่งในการพัฒนาเปลี่ยนแปลงให้ดีขึ้น แม้จะไม่มากนัก แต่ก็ขอเป็นส่วนเล็กๆ ที่นำการศึกษาไปสู่การพัฒนาชุมชนอย่างอย่างยั่งยืน” ​

The post ร่วมเป็นส่วนเล็กๆ นำการศึกษาไปพัฒนาชุมชนให้ดีขึ้น first appeared on กสศ..

“รางวัลสมเด็จเจ้าฟ้ามหาจักรี” เป็นรางวัลระดับนานาชาติ เพื่อเชิดชู “ครู” ที่เปรียบเสมือนแม่พิมพ์ ผู้สร้างการเปลี่ยนแปลงแก่ชีวิตลูกศิษย์ ผู้สร้างคุณูปการต่อการศึกษา สร้างประโยชน์แก่สังคมและชุมชน ที่สำคัญเป็นแรงบันดาลใจแก่เพื่อนครูด้วยกัน ในปี 2562 ก่อนหน้านี้มูลนิธิรางวัลสมเด็จเจ้าฟ้ามหาจักรี ร่วมกับกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา(กสศ.) สำนักงานเลขาธิการคุรุสภา กระทรวงศึกษาธิการ และกระทรวงการต่างประเทศ

ประกาศรายชื่อครูรางวัลสมเด็จเจ้าฟ้าฯ ครั้งที่ 3 จำนวน 11 คน มีคนไทย 1 คน คือ ครูสุเทพ เท่งประกิจ โรงเรียนบ้านคลองน้ำใส อ.กาบัง จ.ยะลา

ขณะเดียวกันยังประกาศรายชื่อครูรางวัลคุณากรอีก 2 คน คือดาบตำรวจคณิต ช่างเงิน ครูใหญ่โรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดนบ้านแม่กลองคี ต.โมโกร อ.อุ้มผาง จ.ตาก และครูปุณยาพร ผิวขำ โรงเรียนหนองแวงวิทยาคม ต.หนองสูงใต้ อ.หนองสูง จ.มุกดาหาร

เส้นทางชีวิตครูของครูสุเทพ กว่าจะได้รางวัลเจ้าฟ้าฯ ไม่ใช่เรื่องง่าย กว่า 15 ปี ที่เสียสละชีวิตเพื่อส่งเสริมการศึกษาเด็กและเยาวชนในพื้นที่ 3 จังหวัดชายแดนภาคใต้ พื้นที่เสี่ยงและแสนจะอันตราย แต่ ครูสุเทพ กล้ายืนหยัดทำหน้าที่แม่พิมพ์ของชาติ เพราะ “เข้าใจ” ถึงชีวิตเด็กที่ฐานะยากจนและขาดความรู้ หากทอดทิ้งเด็กเหล่านี้ไป อนาคตชีวิตเด็กเหล่านี้จะลงเอยเช่นไร

ชีวิตในวัยเด็กของครูสุเทพ ไม่ต่างจากเด็กในพื้นที่ 3 จังหวัดชายแดนภาคใต้ ฐานะทางบ้านยากจน และ ขาดโอกาสทางการศึกษา แต่ด้วยใจรักดี จึงทำงานไปด้วยเรียนไปด้วย เพื่อส่งตัวเองให้ได้เรียนหนังสือ ด้วยการเป็น ช่างรับจ้างก่อสร้าง หลังเลิกเรียน ดังนั้นเมื่อมาเป็นครูจึงตั้งใจเอาความรู้และประสบการณ์ “อาชีวะ” มาสอนแก่เด็กๆในพื้นที่ให้มีทั้งความรู้จากตำราและความรู้จากประสบการณ์ชีวิต จึงจัดตั้ง “ศูนย์การเรียนรู้ทฤษฎีใหม่” และ “ศูนย์ช่างเศรษฐกิจพอเพียง” จนวันนี้เด็กจำนวนมากรู้จัก “พัฒนา” ตัวเอง จากวิชาความรู้ปกติที่ครูสุเทพสอนผนวกกับอาชีพเสริมไปยกระดับคุณภาพชีวิตให้ดีขึ้น

แต่ช่วงแรกๆที่ครูสุเทพเข้ามาในพื้นที่ (สีแดง) ต้องฝ่าฝันอุปสรรคนานับประการ เพราะความเหลื่อมล้ำทางรายได้และการศึกษาในพื้นที่ 3 จังหวัดชายแดนภาคใต้สูงมาก พ่อแม่ผู้ปกครอง หรือแม้แต่ตัวเด็กเองต่างคิดเพียงว่า “เรียนแล้วจะได้อะไร?” เด็กบางคนอยากเดินตามรอยพ่อแม่ คือ ยึดอาชีพกรีดยาง หรือ มีความสุขกับการนั่งพูดคุยกับเพื่อนฝูงตามร้านน้ำชา หรือ เลี้ยงนกกรงหัวจุก จึงไม่มีเด็กคนไหนอยากมาโรงเรียน !

การชักจูงให้ผู้ปกครองส่งเสริมเด็กให้มาโรงเรียนจึงเป็นเรื่องยากมาก ครูสุเทพ จึงเริ่มเดินไปพูดคุยตามบ้านทีละหลัง แนะนำเด็กให้มาเรียนต่อ เริ่มจากการศึกษานอกโรงเรียน (กศน.) มหาวิทยาลัยราชภัฏยะลา แรกๆมีเพียงไม่กี่คนสนใจ จนลูกศิษย์กลุ่มแรกเรียนจบมาเป็นครู หรือ บางคนเรียนวิชาปกติไม่เก่ง แต่ได้อาชีพเสริมทางช่าง ทั้งช่างไฟฟ้า ช่างอิเล็กทรอนิกส์ หรือช่างก่อสร้าง และมีความรู้ภาษาอังกฤษบ้างเล็กน้อย จึงสามารถเข้าไปทำงานในประเทศมาเลเซีย จึงทำให้ชุมชนเริ่มเข้าใจแล้วว่า มาโรงเรียนแล้วได้อะไร?

สิ่งที่คุณครูสุเทพ ทุ่มเทเริ่มเห็นผล หน่วยงานภาครัฐต่างๆเข้ามาช่วยส่งเสริมสนับสนุน เพราะเห็นถึงความกล้า ไม่กลัวอันตราย หรือ ถูกขับไล่จากคนมุสลิม แต่สิ่งที่ครูสุเทพ ตั้งใจทำให้เด็กในพื้นที่มีอาชีพมีรายได้และมีชีวิตที่ดีขึ้น คือ “เกราะคุ้มครอง” แม้แต่สถานการณ์ที่ลูกศิษย์ ติดบัญชีดำถูกฝ่ายความมั่นคงจับตัว ครูสุเทพ ยังกล้าเอาตำแหน่งหน้าที่การงานไปประกันตัวให้ เพราะให้ความสำคัญอนาคตเด็ก จึงไม่แปลกเหตุใด ครูสุเทพ ได้ใจชุมชน

ความใจบุญหรือความเสียสละที่น่ายกย่องของ ครูสุเทพ คือ ถึงขนาดเปิดกระเป๋าสตางค์ วางทิ้งไว้บนโต๊ะห้องพักครู พร้อมกับบอก เด็กๆว่าใครไม่มีเงินกินข้าวมาหยิบเงินได้ที่โต๊ะครู ดังนั้นไม่ว่าครูสุเทพ จะเดินไปตรงไหนของชุมชนมีแต่คนให้ความเคารพศรัทธา ทักทายและพูดคุยได้อย่างสนิทใจด้วย ภาษามาลายู ที่น้อยคนนักจะทำได้

ครูสุเทพ นับเป็นครูที่ “เข้าถึง” แก่นแท้กับการแก้ปัญหาจังหวัดชายแดนภาคใต้ ด้วยปรัชญา “เข้าใจ เข้าถึง พัฒนา” ศาสตร์พระราชาเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืนของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 9 อย่างแท้จริง

เสมอว่า ในความไม่มีโอกาสย่อมมีโอกาสอยู่เสมอ ยิ่งเป็นผู้หญิงตัวเล็กๆที่เกิดในครอบครัวยากจน แต่ด้วยหัวใจที่ไม่ท้อแท้ต่อชะตาชีวิต เกิดเป็นคนต้องดิ้นสู้ “อยากสูงต้องเขย่ง อยากเก่งต้องขยัน” ประโยคเตือนใจตั้งแต่เด็กๆ ที่ผลักดันให้มีความเพียรสอบชิงทุนการศึกษาของรัฐบาลมาโดยตลอด

ดังนั้นตลอดชีวิตครูจึงซาบซึ้งในพระมหากรุณาธิคุณ พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช ในหลวงรัชกาลที่ 9 จึงอยากตอบแทนพระคุณของพระองค์ท่าน “ครูของแผ่นดิน” ด้วยการอุทิศชีวิตเป็นครูสอนหนังสือให้เด็ก หรือ ลูกศิษย์ในตำบล หรือ หมู่บ้านเล็กๆ ห่างไกลความเจริญได้เข้าถึงโอกาสทางการศึกษา

เด็กที่อยู่ในชนบทห่างไกลยากมากที่จะเท่าทันทั้งความรู้หรือเทคโนโลยี เทียบเท่ากับเด็กในเมือง เด็กบางคนในชนบทต้องขี่จักรยานนับสิบกิโลเมตรเพื่อไปโรงเรียน หรือ บางคนเรียนจบออกมาแล้วยังมืดบอด เพราะไม่รู้ว่าจะสอบระบบ O-Net ได้อย่างไร เพราะปัญหาความเหลื่อมล้ำทางการศึกษาเริ่มต้นในชุมชน นั้นคือเหตุผลทำไม “ครูปุณยาพร” กลับมาสอนหนังสือที่บ้านเกิด

โรงเรียนที่ครูปุณยาพรอยู่ ไม่มีอุปกรณ์การเรียนการสอนอันทันสมัย ครูหนึ่งคนต้องสอน 6 วิชา ดังนั้นการเรียนการสอนของโรงเรียนแห่งนี้ต่างจากที่อื่นๆ คือ ครูต้องทำให้เด็กรู้จักใช้ “เครื่องมือ” เพื่อไปแสวงหาความรู้ เสริมทักษะ และสร้างกระบวนการเรียนรู้แบบตลอดชีวิตนอกห้องเรียน และ เมื่อเห็นช่องทางหรือโอกาสจากภายนอก ทางโรงเรียนจะรีบสนับสนุนเด็กทันที เช่น โควต้าไปเรียนต่อ หรือ โครงการต่างๆ ที่ภาครัฐหรือภาคเอกชนหยิบยื่นให้ต้องรีบคว้า

สำหรับเทคนิคการสอนเพื่อให้เด็กใส่ใจการเรียน คือ ต้องซื้อใจเด็ก การเรียนการสอนต้องไม่วิชาการมากไป เพราะ “เด็กชอบเล่น ผสม เรียน” จึงต้องเปลี่ยนวิธีการสอนไปเรื่อยๆ เป็นครูต้องปรับตัวเข้าหาเด็กไม่ใช่ให้เด็กปรับตัวเข้าหาครู จะสอนแต่หลักวิชาการอย่างเดียวไม่ได้ ต้องผลิตนวัตกรรมการเรียนการสอนใหม่ๆอยู่เสมอ แม้ต้องใช้เงินส่วนตัว หรือ เวลาพักผ่อนช่วงวันหยุด ครูปุณยาพร ยังเปิดบ้านพักครูตัวเองเป็น “โรงเรียน” ให้ความรู้แก่เด็กๆทั้งเรื่องเรียนหรือเรื่องส่วนตัวตลอดเวลา

ทุกวันนี้เด็กที่จบจากโรงเรียนหนองแวงวิทยาคม โรงเรียนระดับตำบลเล็กๆ ห่างไกล แต่สอบเข้าเรียนในระดับอุดมศึกษาชั้นนำ มีฐานการงานที่ดี และ ยังย้อนกลับมาทดแทนบุญคุณบ้านเกิด โดยมีครูปุณยาพร เป็นคนต้นแบบ จึงเป็นเหตุผลทำไมครูบ้านนอกตัวเล็กๆคนนี้จึงได้รับรางวัลคุณากร

The post ‘เส้นทางสู่รางวัลสมเด็จเจ้าฟ้ามหาจักรี’ ครูผู้เสียสละกว่า 15 ปีพลิกฟื้นการศึกษาสามจังหวัดชายแดนใต้ first appeared on กสศ..