ไม่ใช่เด็กชายเพียงคนเดียวที่หวั่นใจ ในอีกมุมหนึ่ง ‘ครูรุ่ง นาคอ้าย’ ครูประจำชั้นนักเรียน ป.5 โรงเรียนสินแร่สยาม อ.สวนผึ้ง จ.ราชบุรี ก็ร้อนใจไม่ต่างกัน เพราะผู้ปกครองของเด็กชายคนหนึ่งในชั้นเรียน ระล่ำระลักมาขอความช่วยเหลือถึงโรงเรียนว่าลูกของเขาเก็บเสื้อผ้าหนีออกจากบ้านไปแล้ว

“ถ้าลูกผมไม่กลับมา ผมอยู่ไม่ได้แน่ ๆ ครับ” ผู้เป็นพ่อบอกครูรุ่ง

เด็กชายคนนั้นชื่อ ต้น (นามสมมติ) แม้เรียนช้ากว่าเพื่อน ๆ ในชั้นเรียนเดียวกัน จนทำให้เด็กชายวัย 15 ปีคนนี้เป็นพี่ใหญ่ของชั้น ป.5 ที่คอยดูแลน้อง ๆ และรับอาสาช่วยเหลืองานโรงเรียนจนเป็นที่รักของทุกคน แต่ความรักความห่วงใยนี้ไม่ได้เกิดขึ้นที่บ้าน

เพราะบ้านไม่ใช่ Comfort Zone เสมอไป

“พ่อจะบังคับให้เขาอยู่ในสิ่งที่พ่ออยากให้เป็นแบบเด็กผู้ชาย แต่น้องจะแสดงออกคล้ายเด็กหญิง มันก็ค้านกับสภาพจิตใจของเด็ก และเด็กก็ต่อต้านมาตลอด ไม่ได้เป็นตัวของตัวเองจนต้องพยายามปกปิด แอบทำสิ่งที่เป็นตัวของตัวเองอยู่คนเดียว อยากจะแต่งหน้าก็ทำอยู่ในมุมของเขา” ครูรุ่งเล่าย้อนสิ่งที่เกิดขึ้นจากการพยายามค้นหาคำตอบว่าทำไมเด็กชายอย่างน้องต้นหนีออกจากบ้าน

ครูรุ่งเล่าว่า เมื่อบ้านไม่ใช่สถานที่แสดงความเป็นตัวตนได้อย่างวางใจ น้องต้นจึงคบหากับเพื่อนนอกโรงเรียนที่อยู่ในวัยเดียวกัน และแสดงการประชดชีวิต เริ่มลองอบายมุขพร้อม ๆ กับเพื่อนในกลุ่มที่ไม่ได้เรียนหนังสือ ในที่สุดน้องต้นกับเพื่อนผู้หญิงคนหนึ่งหนีออกจากบ้าน โดยติดต่อนายหน้าจัดหาแรงงานในเมืองราชบุรี เดินทางเข้าไปหางานทำในกรุงเทพมหานคร โดยที่ไม่รู้ว่ต้องเจอกับอะไร แต่ที่แน่ๆ บ้านไม่ใช่ที่ๆ เขาจะหันหลังกลับไป

“เด็กคนนี้ยังอยู่ในระบบการศึกษา ยังเรียนไม่จบ ทางคุณเอาเด็กไปถือว่าผิด” ครูรุ่งโทรศัพท์ไปขู่นายหน้าจัดหาแรงงานผู้นั้น

“ถ้าคุณไม่นำตัวเด็กคนนี้กลับมา เราจะดำเนินคดีกับคุณด้วย”

พ่อตามหาลูกแทบพลิกแผ่นดิน ครั้นเจอตัวนายหน้าแต่ก็ไม่ยอมให้ความช่วยเหลือเพราะพ่อเป็นแรงงานพม่า ครูรุ่งรับพูดคุยให้ก็ยังไม่เป็นผล จนเมื่อติดต่อน้องต้นได้ ตัวเด็กก็ปฏิเสธที่จะกลับบ้านเช่นกัน

“คุณครูรู้ไหมครับว่าคุณพ่อทำรุนแรงกับผมเยอะ” น้องต้นพูดด้วยเสียงสั่นเครือ ก่อนวางสายโทรศัพท์

ข้อมูลจากมูลนิธิกระจกเงาระบุว่า ในห้วง10 ปีที่ผ่านมามีเด็กอายุต่ำกว่า 18 ปี เกือบ 3,000 คนหายออกจากบ้าน ส่วนใหญ่อยู่ในกลุ่มเด็กวัยรุ่น ช่วงอายุ 10-15 ปี ที่สมัครใจหนีออกจากบ้าน โดยมีปัจจัยหลักมาจากปัญหาความรุนแรงในครอบครัว น้องต้นคือหนึ่งในนั้น จะมีหนทางใดที่จะพาเด็กคนนี้กลับบ้าน

เปิดหัวใจ นำทางกลับบ้าน

จะมีความหมายอะไรถ้าน้องต้นยอมกลับบ้าน ในเมื่อมันยังไม่ใช่ที่ปลอดภัยสำหรับเขาอยู่ดี

“ครูทำข้อตกลงขอให้คุณพ่อปรับทัศนคติ ขอให้พยายามเปิดใจยอมรับพฤติกรรมของลูกตัวเอง ซึ่งจากการพูดคุยผู้ปกครองก็เข้าใจและตกลงว่าถ้าลูกเขากลับมาเขาจะไม่ทำแบบนี้แล้ว เขาจะไม่บังคับแบบนี้แล้ว คุณครูก็ย้ำอีกว่าขอให้เป็นความจริงอย่าแอบไปทำแบบนี้กับลูกอีก เพราะว่าถ้าเกิดขึ้นอีกลูกอาจจะหนีไปแล้วไม่ยอมกลับมา” ครูรุ่งเล่าให้ฟังถึงสิ่งที่ต้องทำ คือเป็นคนกลางเชื่อมให้พ่อลูกได้พูดคุยกัน เกลี้ยกล่อมทั้งพ่อให้เปิดใจ และเด็กให้เชื่อมั่น

“คุณครูก็โทรหาเด็กอีกวันหนึ่ง เด็กก็ยังร้องไห้และยืนยันว่าจะไม่กลับไปอีกแล้ว เขายังเชื่อว่าพ่อก็ต้องทำร้ายเขาเหมือนเดิม แต่ครูก็ย้ำให้เด็กเชื่อมั่นว่าคุณพ่อจะไม่ทำร้ายแล้ว คุณพ่อก็ต่อสายไปอีกแต่เด็กด้วยความกลัวเขาก็ไม่กล้าที่จะพูดกับผู้ปกครองมากเกินไป แต่พอผู้ปกครองย้ำว่าจะไม่เกิดเหตุการณ์แบบเดิมอีก ทีนี้เด็กเริ่มจะอ่อนลง” ครูรุ่งเล่าถึงบทสนทนาขณะประชุมสายโทรศัพท์เพื่อให้มีการพูดคุยระหว่างพ่อและลูก รวมทั้งครูรุ่งและครูด้านจิตวิทยาอีกคนร่วมพูดคุยด้วย

โอกาสสุดท้าย สร้างบ้านให้เข้มแข็ง

วันนั้น พ่อไปรอลูกกลับบ้านในเมืองราชบุรีแต่เช้า น้องกลับมาสู่อ้อมอกของครอบครัวอีกครั้ง นี่คือโอกาสสุดท้ายที่จะสร้างบ้านให้เป็นที่พึ่งในช่วงวัยหัวเลี้ยวหัวต่อ แต่ทั้งครอบครัวและโรงเรียนจะต้องร่วมมือกัน ครูรุ่งยังคงติดตามผลอย่างสม่ำเสมอ พยายามสอบถามเด็กว่ายังคงมีการทำร้ายร่างกายอยู่หรือไม่ รวมทั้งคอยให้คำแนะนำพ่อในการปรับตัวเข้าหาลูกให้มากขึ้น จนนำมาสู่ความเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่ของครอบครัว

“อย่างน้อยก็ได้ทำให้กับครอบครัวของเขา จากที่ได้ฟังความรู้สึกของคุณพ่อเขา เราดีใจที่เด็กได้กลับเข้ามาสู่ครอบครัวและเรียนจบชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 ไป เราภูมิใจว่าเด็กสามารถประคับประคองตัวเองได้ และท้ายที่สุดครอบครัวก็เข้าใจและให้ความอบอุ่นกับเด็กเหมือนเดิม ถึงแม้ว่าจะไม่เต็มร้อยเหมือนกับสิ่งที่เขาเคยอยู่พร้อมหน้าพร้อมตากับแม่ที่เมียนมาร์แต่เด็กก็มีความสบายใจมากขึ้น จนเด็กก็สามารถเรียนหนังสือจนจบการศึกษาออกไป”

“ราชบุรีโมเดล” กลไกป้องกันเด็กออกนอกระบบ

ภานุพงศ์ มุ่นพลาย ผู้อำนวยการโรงเรียนสินแร่สยาม  สะท้อนว่าการแก้ไขหรือป้องกันไม่ให้เด็กหลุดจากระบบการศึกษา ก็ต้องย้อนไปจัดการที่ต้นทาง ซึ่งเรื่องสภาพแวดล้อมไม่เอื้อต่อการสร้างแรงบันดาลใจในการศึกษาคือหนึ่งในเหตุผลหลัก ซึ่งครูโรงเรียนสินแร่สยามได้ติดตามเด็กถึงบ้านเพื่อรับรู้ปัญหา ขณะที่ในช่วงปิดโรงเรียนด้วยสถานการณ์โรคระบาด มีเด็กหลายคนที่เสี่ยงหลุดจากระบบการศึกษาด้วยเหตุผลที่แตกต่างกัน พอโรงเรียนเปิดครูก็ต้องไปตามกลับมาเรียน เข้าไปจัดการปัญหาดูแลทั้งร่างกายและจิตใจของเด็ก ๆ

“การติดตามใกล้ชิดทำให้เราส่งเด็กข้ามช่วงชั้นไปเรียนมัธยมได้ แม้ทางบ้านเขาจะส่งไม่ไหว ซึ่งสำหรับเราแล้วขอแค่เด็กมีใจอยากเรียน เราก็จะหาทางจัดการให้จนได้” ผ.อ.ภาณุพงศ์กล่าว

นอกจากนี้โรงเรียนสินแร่สยามยังร่วมกับโรงเรียนในพื้นที่ อาทิ โรงเรียนรุจิรพัฒน์ และโรงเรียนสวนผึ้งวิทยาในการส่งต่อเด็ก โดยหาโรงเรียนที่เหมาะสมกับเด็กแต่ละกลุ่มเพื่อให้เรียนต่อจนจบโดยไม่หลุดออกมากลางคัน เพราะเด็กบางคนต้องการโรงเรียนที่เปิดพื้นที่ให้ค้นหาความสนใจและความถนัดในตนเองมากกว่าคร่ำเคร่งกับวิชาการ ไม่ว่าจะทักษะชีวิต ทักษะอาชีพ คุณธรรม วินัย หรือศักยภาพความดีงามในตัวต่าง ๆ อีกทั้งโรงเรียนรุจิรพัฒน์ได้ทำ MOU กับสถาบันอาชีวะหลายแห่ง ซึ่งพร้อมรับเด็กเข้าเรียนต่อจนจบการศึกษาขั้นพื้นฐาน และช่วยปูทางให้ไปต่อได้ในการทำงานสายอาชีพที่ตอบโจทย์กับเด็กกลุ่มนี้มากที่สุด

กลไกนี้ได้ส่งต่อมาเป็นภารกิจของกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา(กสศ.) มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี(มจธ.) และ บริษัทแสนสิริ จำกัด(มหาชน) ร่วมกับหน่วยงานในพื้นที่จังหวัดราชบุรี ในโครงการ ‘Zero Dropout เด็กทุกคนต้องได้เรียน’ รวมพลังคนทั้งประเทศเปลี่ยนแปลงการศึกษาไทย โดยปักหมุดแรกที่อำเภอสวนผึ้ง ด้วยเป้าหมายลดจำนวนเด็กหลุดจากระบบการศึกษาให้เป็นศูนย์ กับ ‘ราชบุรีโมเดล’ ที่ใช้แนวทาง Area-based Education ประสานกลไกท้องถิ่น ระดมความร่วมมือค้นหาและช่วยเหลือเด็กด้อยโอกาส นำคนที่หลุดจากระบบการศึกษากลับมาเรียน ประคองกลุ่มเด็กเสี่ยงหลุดให้คงอยู่ในระบบได้ต่อไป

ซึ่งน้องต้นคือหนึ่งในเด็กที่เคยเสี่ยงหลุดจากระบบการศึกษา และถูกช่วยเหลือประคับประคองจนสำเร็จการศึกษาระดับประถมศึกษา ในปัจจุบันทางโรงเรียนสินแร่สยามได้ประสานต่อไปเรียนที่โรงเรียนสวนผึ้งวิทยา และกำลังมีความสุขกับช่วงเวลาเปิดเทอมใหม่ ดังเช่นเด็กอีกหลายๆ คนที่กำลังตื่นเต้นกับโรงเรียนใหม่ของพวกเขา

“ก็บอกให้เขาตั้งใจเรียนเพราะว่าครูก็อยากมองดูความสำเร็จของเขา ถึงเขาอาจจะไม่ได้เรียนหนังสือเก่งมากแต่เขามีทักษะอาชีพจากการไปทำงานพิเศษระหว่างเรียน ซึ่งดูแลตัวเองได้ แล้วก็ต้องทำให้พ่อแม่รู้สึกว่าภูมิใจในตัวเราด้วย สิ่งไหนที่มันพลาดพลั้งไปแล้วก็เป็นบทเรียนของเราไปแล้วกัน มีอะไรก็ปรึกษากลับมาหาคุณครูได้ คุณครูก็บอกเขาอย่างนี้ไป” ครูรุ่งกล่าวทิ้งท้ายด้วยความสุขในฐานะเรือลำหนึ่งที่พาน้องต้นข้ามไปอีกฝั่งได้สำเร็จ

The post ช่วยเด็กจากความรุนแรงในครอบครัว ทำให้บ้านเป็น Comfort Zone ประสบการณ์จาก “ราชบุรีโมเดล” ปกป้องเด็กหลุดระบบการศึกษา first appeared on กสศ..

การเดินทางครั้งนี้ เป็นหนึ่งในภารกิจของกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา(กสศ.) มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี(มจธ.) และ บริษัทแสนสิริ จำกัด(มหาชน) ร่วมกับหน่วยงานในพื้นที่จังหวัดราชบุรี ในโครงการ ‘Zero Dropout เด็กทุกคนต้องได้เรียน’ รวมพลังคนทั้งประเทศเปลี่ยนแปลงการศึกษาไทย โดยปักหมุดแรกที่อำเภอสวนผึ้ง ด้วยเป้าหมายลดจำนวนเด็กหลุดจากระบบการศึกษาให้เป็นศูนย์ กับ ‘สวนผึ้งโมเดล’ ที่ใช้แนวทาง Area-based Education ประสานกลไกท้องถิ่น ระดมความร่วมมือค้นหาและช่วยเหลือเด็กด้อยโอกาส นำคนที่หลุดจากระบบการศึกษากลับมาเรียน ประคองกลุ่มเด็กเสี่ยงหลุดให้คงอยู่ในระบบได้ต่อไป พร้อมแก้ปัญหารายคน สร้างหลักสูตรฟื้นความรู้และส่งเสริมอาชีพ จนถึงการประสานเครือข่ายระหว่างโรงเรียนเพื่อส่งเด็กข้ามช่วงชั้น ดึงสถาบันการศึกษาทั้งในและนอกพื้นที่มารับช่วงน้อง ๆ ให้ไปถึงปลายทางคือจบการศึกษาขั้นพื้นฐาน มีอาชีพเลี้ยงดูตนเองและครอบครัว อันเป็นการแก้ปัญหาระยะยาวตามแนวทางปฏิรูปการศึกษา …ซึ่งจะต้องไม่มีเด็กคนใดถูกทิ้งไว้ข้างหลัง

เปิดพื้นที่การศึกษาให้เพียงพอสำหรับเด็กทุกคน

ศ.ดร.สมพงษ์ จิตระดับ กรรมการบริหารกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา กล่าวว่า ที่ผ่านมามีเด็กที่ไม่ได้เรียนต่อหลังจบชั้น ป.6 เป็นจำนวนมาก โดยเฉพาะกลุ่มเด็กด้อยโอกาสห่างไกล หรือกลุ่มชาติพันธุ์ชายขอบ โดยปัญหาใหญ่มักมาจากความยากจน ทำให้เด็กจบแล้วต้องไปช่วยพ่อแม่ทำงาน บางบ้านผู้ปกครองไม่เห็นความสำคัญ หรือถึงรู้ว่าเรียนไปแล้วจะทำให้ชีวิตมีทางไปมากขึ้น แต่ปัจจัยต่าง ๆ ที่เผชิญ ทั้งเรื่องรายได้ หรือการขาดข้อมูลคำชี้แนะที่เหมาะสม ประตูสู่การศึกษาต่อของด็กกลุ่มนี้จึงยิ่งตีบแคบ และเป็นไปไม่ได้เลยที่จะหาทางไปต่อได้ด้วยตัวเอง

“สวนผึ้งโมเดลทำให้เรามองเห็นรูปแบบความซับซ้อนมากมายของปัญหา ขณะเดียวกันก็เผยให้เห็นความเป็นไปได้ของหนทางแก้ไข โดยเฉพาะการรวมพลังจากหลายทิศทาง ทั้งรัฐ ธุรกิจเอกชน องค์กรปกครองท้องถิ่น เขตพื้นที่การศึกษา สถาบันการศึกษาทุกระดับในพื้นที่ ที่เริ่มต้นค้นหาพาเด็กที่หลุดไปแล้วกลับมา ก่อนจะต่อยอดด้วยการฟื้นฟูความรู้และส่งเสริมทักษะอาชีพ เท่านั้นไม่พอยังคิดไปถึงการส่งต่อข้ามช่วงชั้นเป็นลำดับ ให้แน่ใจว่าการศึกษาจะโอบอุ้มเขาไว้ได้จนถึงปลายทาง”

“สารสำคัญที่เราได้รับทั้งจากผู้บริหารโรงเรียนสินแร่สยามซึ่งเป็นโรงเรียนต้นทาง และโรงเรียนปลายทางคือรุจิรพัฒน์ คือการทำงานในสวนผึ้งไม่เพียงมุ่งไปยังกลุ่มเด็กด้อยโอกาส แต่ยังเน้นย้ำว่าเราต้องมีพื้นที่สำหรับเด็กทุกคน ทุกประเภท ทุกความต้องการพิเศษ เพราะโอกาสไม่ควรจำกัดไว้แค่กับเด็กที่เก่งด้านวิชาการเท่านั้น อย่าลืมว่าในความหลากหลายของเด็กเยาวชน เรามีคนที่มีความถนัดในเรื่องอื่น ๆ มีเด็กที่มีปัญหาเรื่องการเรียนรู้ มีเด็กหลังห้อง เด็กนอกห้องที่ถูกปล่อยปละละเลยไม่มีใครเอาใจใส่ ซึ่งในสวนผึ้งโมเดล พวกเขาทุกคนจะได้รับความสำคัญ ด้วยลู่ทางการศึกษาในระบบที่ออกแบบไว้ให้เด็กมีที่ทางไปต่อได้ แม้จะขัดสนทุนทรัพย์ บกพร่องในทางใดทางหนึ่ง แต่นั่นไม่ได้หมายความว่าคุณค่าด้านอื่น ๆ ในตัวเขาจะขัดเกลาพัฒนาให้ประสบความสำเร็จไม่ได้ และนี่คือความงดงามและใส่ใจที่ประเมินค่าไม่ได้จากผู้เกี่ยวข้องทุกฝ่าย ซึ่งเด็กกลุ่มนี้จะได้รับ”

ศ.ดร.สมพงษ์ กล่าวว่า ในองค์ประกอบทั้งหมด ปัจจัยแรกที่ทำให้สวนผึ้งโมเดลเป็นรูปร่างขึ้นมาได้คือ ‘ครู’ ผู้ทำงานอย่างรู้ปัญหา เข้าถึงจิตใจและครอบครัวของเด็ก สามารถสื่อสารภาษาถิ่นคล่องแคล่ว และมีความพยายามในการสื่อสารเพื่อชี้ให้ผู้ปกครองตระหนักถึงความสำคัญของการศึกษา ซึ่งแน่นอนว่าไม่อาจเกิดขึ้นได้จากการลงพื้นที่เยี่ยมบ้านเพียงครั้งเดียว แต่คือความพากเพียรเวียนทำซ้ำแล้วซ้ำเล่า จนที่สุดผู้ปกครองยอมให้บุตรหลานได้เรียนต่อ เพราะเขาเชื่อมั่นแล้วว่าการศึกษาจะเปลี่ยนแปลงอนาคตได้

“น้อง ๆ ทั้ง 6 คนที่ได้รับโอกาสในวันนี้ คือตัวเดินเรื่องสำคัญของการปฏิรูปการศึกษาของประเทศ ที่จะทำให้เห็นว่าถ้าเขาไปต่อได้ ย่อมหมายถึงเราสามารถไปถึงคำตอบหนึ่งของการแก้ปัญหาความเหลื่อมล้ำ อันจะเป็นแนวทางการไขโจทย์เรื่องความเสมอภาคทางการศึกษาของประเทศไทยในระยะยาว”

ไม่ถนัดวิชาการ ใช่ว่าประตูการศึกษาต้องปิดลง

ภานุพงศ์ มุ่นพลาย ผู้อำนวยการโรงเรียนสินแร่สยาม กล่าวว่า 3 เหตุผลหลักที่ทำให้เด็กจากโรงเรียนห่างไกลชายขอบหลุดจากระบบการศึกษา คือ 1.ทักษะภาษาและวิชาการ 2.ความไม่พร้อมของครอบครัว 3.สภาพแวดล้อมที่ไม่เอื้อต่อการสร้างแรงบันดาลใจทางการศึกษา ดังนั้นถ้าจะแก้ไขหรือป้องกันไม่ให้เด็กหลุด ก็ต้องย้อนไปจัดการที่ต้นทาง

โรงเรียนสินแร่สยามได้วิเคราะห์ปัญหา และหาแนวทางร่วมกับ มจธ. โดยสำหรับเด็กส่วนใหญ่ที่ไม่ได้ใช้ภาษาไทยเป็นภาษาที่หนึ่ง ทำให้อ่านไม่ออกเขียนไม่ได้ หรือเรียนไม่ทันเพื่อน ทางโรงเรียนได้จัดการเรียนการสอนแบบขยายห้องเรียน จัดการสอนเสริมพิเศษ ลดเด็กลงเหลือห้องละไม่เกินยี่สิบคน และมีครูอาสาจาก มจธ. เข้ามาช่วย จนภายในเวลา 2-3 เดือนที่เปิดออนไซต์หลังสถานการณ์โควิด-19 ก็ทำให้เด็กกลุ่มนี้กลับมาเรียนรู้ได้ดีขึ้น

ในด้านเศรษฐกิจ ทางโรงเรียนได้จัดโครงการอาหารเช้า และจัดสรรอาหารกลางวันให้เด็กนำกลับไปกินกับครอบครัวที่บ้าน ซึ่งก็ช่วยให้เด็กมีสมาธิกับการเรียนมากขึ้น รวมถึงการจัดตั้งธนาคารโรงเรียนด้วยทุนที่ได้รับจาก กสศ. ไว้เป็นเงินสำรองฉุกเฉินสำหรับเด็กรายคน นอกจากนี้ยังมีการสนับสนุนกิจกรรมฝึกอาชีพต่าง ๆ เพื่อช่วยหารายได้อีกทางหนึ่ง

ส่วนเรื่องสภาพแวดล้อม ครูโรงเรียนสินแร่สยามได้ติดตามเด็กถึงบ้านเพื่อรับรู้ปัญหา ขณะที่ในช่วงปิดโรงเรียนด้วยสถานการณ์โรคระบาด มีเด็กหลายคนที่ต้องไปช่วยพ่อแม่ทำงาน พอโรงเรียนเปิดครูก็ต้องไปตามกลับมาเรียน บางเคสเด็กทะเลาะกับผู้ปกครองหายออกจากบ้านไป ก็เป็นครูที่เข้าไปจัดการปัญหา ดูแลทั้งร่างกายและจิตใจของเด็ก ๆ

“การติดตามใกล้ชิดทำให้เราส่งเด็กข้ามช่วงชั้นไปเรียนมัธยมได้ แม้ทางบ้านเขาจะส่งไม่ไหว อย่างทอง เขาจบ ป.6 แล้วกลัวว่าจะไม่ได้เรียน เพราะที่บ้านเขาไม่มีทุน วันหนึ่งเขาก็เดินมาบอกเราเองว่า ผอ.ครับ ผมอยากเรียนต่อ อยากให้ ผอ.ช่วย ซึ่งสำหรับเราแล้วขอแค่เด็กมีใจอยากเรียน เราก็จะหาทางจัดการให้จนได้”

“และเป็นที่มาของการทำงานส่งต่อเด็กร่วมกับโรงเรียนรุจิรพัฒน์ เนื่องจากเราจะพยายามหาโรงเรียนที่เหมาะสมกับเด็กแต่ละกลุ่มมากที่สุด เพื่อให้เข้าไปแล้ว เขาจะเรียนต่อได้จนจบโดยไม่หลุดออกมากลางคัน อย่างเด็กกลุ่มนี้มาจากห้องเรียน ป.6/2 ที่เราจัดการศึกษาพิเศษสำหรับเด็กที่อาจไม่ถนัดด้านวิชาการ ทำให้หลายคนเรียนรู้ช้ากว่าเพื่อน ๆ หรือบางคนก็หลุดจากระบบการศึกษาไปแล้ว 1 ปีเต็ม ดังนั้น เรามองว่าเขาต้องการโรงเรียนที่เปิดพื้นที่ให้ได้ค้นหาความสนใจและความถนัดในตนเอง มากกว่าคร่ำเคร่งกับวิชาการ ไม่ว่าจะทักษะชีวิต ทักษะอาชีพ คุณธรรม วินัย หรือศักยภาพความดีงามในตัวต่าง ๆ ที่สำคัญคือที่โรงเรียนรุจิรพัฒน์ได้ทำ MOU กับสถาบันอาชีวะหลายแห่ง ซึ่งพร้อมรับเด็กเข้าเรียนต่อจนจบการศึกษาขั้นพื้นฐาน และช่วยปูทางให้ไปต่อได้ในการทำงานสายอาชีพ ที่เราคิดว่าตอบโจทย์กับเด็กกลุ่มนี้มากที่สุด”

โรงเรียนแห่ง(ทักษะ)ชีวิต ส่งต่อการศึกษาหลังภาคบังคับ 100% …ใคร ๆ ก็อยากได้เด็กรุจิรพัฒน์

ดร.พจนพร จิตเจริญทวีโชค ผู้อำนวยการโรงเรียนรุจิรพัฒน์ กล่าวว่า “โรงเรียนเรายินดีต้อนรับเด็กทุกคน เพราะที่นี่คือพื้นที่ของโอกาส เด็กบางคนก่อนมาที่นี่เขาไม่มีอะไรเลย ไม่มีครอบครัว ต้องอาศัยอยู่กับเพื่อนบ้าน หรือบางคนแม้แต่ชื่อจริงตามทะเบียนเกิดยังไม่มีเลย เราถึงไม่อยากให้เขาต้องหลุดไป”

“ในพื้นที่ห่างไกลอย่างนี้ ถ้าเด็กไม่ได้เรียนก็แทบไม่มีทางให้ไปเลย จบแค่ ป.6 อนาคตที่รออยู่ก็มีแต่งานรับจ้างรายวัน หาของป่าขาย หรือไปเป็นแรงงานไร้ฝีมือ ชีวิตจมอยู่ในพื้นที่ แล้วยังไม่ทันเป็นผู้ใหญ่เต็มที่เขาก็จะมีครอบครัว มีลูก เป็นวงจรเวียนซ้ำของความยากลำบากที่ส่งจากรุ่นสู่รุ่น”

ผอ.พจนพร เล่าถึงโรงเรียนรุจิรพัฒน์ ว่า เป็นโรงเรียนที่ให้ความสำคัญกับเด็ก(ความประพฤติ)ดี มากกว่าเด็กเก่ง(วิชาการ) โดยมีการปรับหลักสูตรการเรียนการสอนที่มุ่งค้นหาความสามารถและความดีงามภายใน ลดเวลาเรียนภาควิชาการ เพิ่มชั่วโมงสั่งสมทักษะชีวิต ทักษะสังคม การทำเกษตร งานฝีมือ หรืออะไรก็ตามที่เด็กเรียนรู้ได้อย่างมีความสุข

“เราจะไม่ยอมให้ความอดอยากของครอบครัวมาดึงเขาออกไปจากโรงเรียนได้ สำหรับเด็กที่ทางบ้านไม่มีทุนทรัพย์ มาจากพื้นที่ตำบลอื่น เรามีหอพัก มีอาหารครบมื้อ มีชุดนักเรียน อุปกรณ์การเรียน ที่ได้รับการสนับสนุนจากแหล่งทุนต่าง ๆ มีกิจกรรมมากมายที่ดูแลโดยครูตลอด 7 วัน 24 ชั่วโมง มีชมรมฝึกอาชีพหลากหลาย ในด้านการเรียนรู้เราจะเน้นเสริมเติมในส่วนที่ขาด หรือยามเจ็บป่วยเราก็พาไปหาหมอ ดูแลกันแบบครอบครัวจริง ๆ”

“พื้นที่สำหรับเด็กที่เก่งวิชาการนั้นมีอยู่แล้ว แต่เด็กกลุ่มนี้ที่เขาขาดโอกาส เราต้องการสร้างให้เขาเป็นคนที่เอาตัวรอดในสังคมได้ มีความประพฤติดี และเอาสิ่งที่มีในตัวมาพัฒนาจนเกิดเป็นอาชีพในอนาคต ที่ผ่านมา ทางโรงเรียนจึงร่วมกับวิทยาลัยเทคนิคโพธาราม จังหวัดราชบุรี รวมถึงสถาบันการศึกษาสายอาชีพอีกมากกว่า 5 แห่ง ในการส่งต่อหลังเด็กจบ ม.3”

“หลังทำมาหลายปี พูดได้ว่าเด็กรุจิรพัฒน์ทุกคนสามารถไปต่อจนจบการศึกษาขั้นพื้นฐานได้ ซึ่งทุกวันนี้นี้มีหลายสถาบันมาแย่งกันจองตัวเด็กของเราจนไม่พอส่งแล้ว”

“ที่เด็กกลุ่มนี้ประสบความสำเร็จได้ เรามองว่าเนื่องจากเขาโดดเด่นเรื่องทักษะชีวิต มีวินัยเยี่ยม ซึ่งเป็นคุณสมบัติเบื้องต้นที่สายอาชีพต้องการ ยิ่งพอมีฝีมือร่วมด้วย สถาบันเขาก็ยิ่งอยากได้ตัว เพราะเอาไปดูแลพัฒนาต่อได้ง่าย หน้าที่ของโรงเรียนรุจิรพัฒนาก็จะเป็นการทำให้เด็กพร้อมที่สุดก่อนไปถึงจุดนั้น”

…วันนี้ น้อง ๆ ทั้ง 6 คนได้สมัครเข้าเรียนกับโรงเรียนรุจิรพัฒน์เป็นที่เรียบร้อย รอคอยเพียงวันเปิดเทอมที่จะมาถึงช่วงกลางเดือนพฤษภาคม แล้วปีการศึกษาใหม่จึงเริ่มต้น

เชื่อว่าความร่วมมือที่นำมาสู่การเดินทางข้ามรอยต่อช่วงชั้นของน้อง ๆ ในครั้งนี้ จะเป็นจุดเปลี่ยนแปลงครั้งสำคัญของการปฏิรูปการศึกษาไทย ที่ในอนาคตข้างหน้าจะสามารถขยายรูปแบบการทำงานจากพื้นที่อำเภอสวงนผึ้ง ไปยังภูมิภาคอื่น ๆ ทั่วประเทศได้สำเร็จ

The post ‘ขึ้น ม.1 ไปด้วยกัน แบบไม่เหลือใครไว้ข้างหลัง’ ‘ไม่เด่นวิชาการ แต่อยากเรียนต้องได้ไปต่อ’ ภารกิจส่งน้องให้ถึงปลายทางที่สวนผึ้ง first appeared on กสศ..