ความเหลื่อมล้ำทางการศึกษาที่ถูกเขย่าให้หนักหนาขึ้นจากวิกฤติโควิด-19 ถ้าไม่ได้รับการแก้ไข จนเด็กที่มีความเสี่ยงเหล่านี้ไปต่อไม่ได้ เมืองก็ไปต่อด้วยไม่ได้เช่นกัน

ระดมแนวคิดจาก 6 คนทำงานการศึกษา เพื่อเปลี่ยนกรุงเทพมหานครให้เป็นพื้นที่แห่งการศึกษาที่เข้าถึงเด็กทุกคนอย่างเท่าเทียม ในเวทีระดมข้อเสนอแก้ปัญหาด้านการศึกษา ครั้งที่ 1 โดยสะท้อนปัญหาและเสนอนโยบายผ่านหัวข้อ  กรุงเทพ : เมืองแห่งความเหลื่อมล้ำทางการศึกษา ที่จัดโดย กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา กสศ. ร่วมกับ คณะกรรมการปฏิรูปประเทศด้านการศึกษา, OKMD, ภาคีด้านการศึกษา และไทยพีบีเอส เมื่อวันที่ เมื่อวันที่ 26 มีนาคม 2565

เมืองคอนกรีตที่แข็งแกร่ง แต่การศึกษาแสนเปราะบาง

ดร.ภูมิศรัณย์ ทองเลี่ยมนาค รักษาการผู้อำนวยการสถาบันวิจัยเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (วสศ.) และนักเศรษฐศาสตร์การศึกษา สะท้อนภาพความเหลื่อมล้ำในเมืองใหญ่ที่พบว่า เมืองใหญ่ทั่วไปมักมีความเหลื่อมล้ำทางการศึกษามายาวนาน เพราะเมื่อมีภาวะทางเศรษฐกิจพ่อแม่มักย้ายถิ่นฐานจากบ้านเกิดมาเมืองใหญ่ หรือพอเกิดวิกฤติโควิด-19 ที่ต้องย้ายกลับถิ่นฐานก็ส่งผลกระทบต่อการศึกษาของเด็ก โดยเฉพาะในกรุงเทพ ฯ ที่ภายในเมืองเดียวจะเห็นตั้งแต่โรงเรียนที่มีคุณภาพสูงมาก ไปจนถึงโรงเรียนในชุมชนยากจนที่ขาดแคลนทรัพยากร เป็นข้อเปรียบเทียบชัดเจนของความเหลื่อมล้ำทางการศึกษาที่เข้มข้น 

ยิ่งความเหลื่อมล้ำถูกซ้ำเติมด้วยวิกฤติโควิด-19 ทำให้เด็กกลุ่มยากจนพิเศษเพิ่มขึ้นประมาณ 3 แสนคน หรือตัวเลขจากภาพรวมรายได้ต่อครัวเรือนจากที่เฉลี่ยประมาณ 1,200 บาทต่อคนต่อเดือน พอช่วงโควิด-19 เหลือรายได้ลดลงเหลือประมาณ 1,000 บาทต่อคนต่อเดือน 

ไม่ต่างจากข้อมูลของสภาพัฒน์ที่กำหนดว่าครอบครัวของเด็กยากจนทั้งประเทศมีรายได้ต่ำกว่า 2,762 บาทต่อคนต่อเดือน แต่ว่าครอบครัวนักเรียนยากจนในกรุงเทพ ฯ มีรายได้เพียง 1,964 บาทต่อคนต่อเดือน ดังนั้นเด็กยากจนของกรุงเทพฯ จนกว่าค่าเฉลี่ยของทั้งประเทศ หรือต่ำกว่าเส้นความยากจนที่สภาพัฒน์ระบุไว้เสียอีก เด็กเหล่านี้มีความเสี่ยงสูงที่จะหลุดจากระบบการศึกษา โดยเฉพาะช่วงโควิด-19 ที่ต้องออกไปช่วยครอบครัวหารายได้ 

ใช้โมเดลการจัดการศึกษาเชิงพื้นที่ ระดมทุกฝ่ายเยียวยาเมืองหลวง

“ในกรุงเทพฯที่คิดว่าเด็กจะเข้าถึงเครื่องมืออุปกรณ์ทางการศึกษา แต่จากการลงพื้นที่สำรวจเด็กยากจนพิเศษ 1,408 คน มี 4% ที่ยังใช้น้ำบาดาล, 59% ไม่มีโทรทัศน์ , ในช่วงเรียนออนไลน์ที่ต้องใช้คอมพิวเตอร์มีเด็กยากจนพิเศษแค่ 7 คนที่มีคอมพิวเตอร์ และยังมีเด็ก1.7% ที่ไม่มีไฟฟ้า” ดร.ภูมิศรัณย์ กล่าว

ทั้งนี้เมื่อศึกษาจากการทำงานใน 20 จังหวัดนำร่องที่ใช้กลไกการจัดการศึกษาเชิงพื้นที่ (Area-based Education: ABE) ซึ่งประสบความสำเร็จในการนำเด็กกลับเข้าสู่ระบบการศึกษาอย่างเห็นผล พบว่าหลายจังหวัดมีขนาดพื้นที่ และสภาพปัญหาคล้ายคลึงกับกรุงเทพฯ ดร.ภูมิศรัณย์ จึงเสนอให้นำมาโมเดลนี้มาปรับใช้เพื่อแก้ปัญหาความเหลื่อมล้ำทางการศึกษาที่เมืองหลวงไทยกำลังเผชิญอยู่ในขณะนี้

ดร.ภูมิศรัณย์ กล่าวต่อว่า “กลไกนี้เชื่อมโยงเครือข่ายภาคเอกชน ภาคประชาชน และหน่วยงานต่าง ๆ ที่เกี่ยวกับการศึกษาหรือการดูแลเด็กและเยาวชนมาทำงานร่วมกัน ตั้งแต่ผู้บริหาร ผู้ว่าฯ ทีมสหวิชาชีพ อสม.ทางการศึกษา ครู ชาวบ้าน ผู้นำท้องถิ่น สถานพินิจ คลินิกแพทย์ หรือศูนย์เด็กเล็ก ซึ่งพบว่ามีประสิทธิภาพในการช่วยเหลือเด็กหลุดออกนอกระบบได้ โดยเครือข่ายอาจเข้าไปช่วยตามเด็กที่บ้านกับพ่อแม่จนสามารถกลับเข้าสู่โรงเรียน หรือช่วยติวช่วยสอนเด็กในชุมชนเพื่อเติมเต็มความรู้ให้เด็กที่มีความรู้ถดถอยได้”

ไม่ทิ้งใครไว้ข้างหลัง เดินไปด้วยกันทั้งองคาพยพ

แต่ปัญหาที่มากไปกว่าความรู้ถดถอย คือสภาพจิตใจที่พบว่าเด็กไม่มีความสุขจากการเรียน จนเป็นตัวเลขเด็กฆ่าตัวตายสูงขึ้น แต่ประเทศไทยยังให้ความสำคัญค่อนข้างน้อย เพราะจากระบบที่พบในต่างประเทศจะมีนักสุขภาพจิตในโรงเรียนแต่ละแห่งสูงกว่าของประเทศไทยมาก ซึ่งภาคนโยบายควรให้ความสำคัญกับการเพิ่มจำนวนนักสุขภาพจิตสำหรับเด็ก โดยเฉพาะในห้วงที่พวกเขาจะต้องเรียนออนไลน์ และไม่มีปฏิสัมพันธ์กับเพื่อนหรือครูมากพอ

การอุดช่องว่างทางความเหลื่อมล้ำ จะเกิดขึ้นได้จริง ถ้าไม่ลืมว่ากรุงเทพฯมีอำนาจในการบริหารจัดการตนเอง ซึ่งเป็นข้อดีที่สามารถจัดการศึกษาในรูปแบบของตนเองได้อย่างอิสระ ดังที่จะเห็นในหลายประเทศทั่วโลก ทั้งสิงคโปร์ หรือฟินแลนด์ ที่เมื่อท้องถิ่นสามารถบริหารจัดการได้ในแง่งบประมาณหรืออำนาจในการบริหาร ก็จะสามารถทำในสิ่งที่ดีให้เกิดขึ้นได้

“การจัดการศึกษา กทม.สามารถทำได้เอง เช่นในเรื่องกฎระเบียบอาจใช้ของกระทรวงเป็นแค่ไกด์ไลน์ และทำตามที่คนกรุงเทพฯเห็นสมควร ซึ่งจะทำให้พื้นที่หรือชุมชนต่างๆ รวมถึงหน่วยงานมีศักยภาพในการทำงานร่วมกันได้ง่ายกว่า โดยเฉพาะถ้ามีการเชื่อมโยงข้อมูลกันจะลดความซับซ้อนและแก้ปัญหาที่มีอยู่ได้อย่างตรงจุด” 

ดร.ดร.ภูมิศรัณย์ ยังย้ำว่าอีกสิ่งหนึ่งที่กรุงเทพมหานครจะต้องไม่ลืมคือเด็กยากจนในชุมชนแออัด หรือเด็กชายขอบ เป็นตัวแปรสำคัญของความมั่นคงยั่งยืนในกรุงเทพฯ  ดังนั้นการขับเคลื่อนทางการศึกษาจึงไม่ใช่เพื่อเด็กกลุ่มกระแสหลักเท่านั้น แต่ต้องคำนึงถึงพวกเขา เพื่อให้ทั้งองคาพยพในเมืองหลวงแห่งนี้เดินต่อไปด้วยกันได้ 

The post “กรุงเทพฯ จะไปต่อไม่ได้” ถ้าเด็กยากจน-เด็กชายขอบถูกทิ้งไว้ข้างหลัง first appeared on กสศ..

“สิ่งที่เห็น ไม่ใช่ความเป็นเลิศทางการศึกษา ตำราเดียวกัน เรียนแบบเดียวกัน แต่ทำไมคุณภาพไม่เท่ากัน?”

ผู้พันปุ่น น.ต.ศิธา ทิวารี ตัวแทนชิงชัยตำแหน่งพ่อเมืองของกรุงเทพมหานคร จากพรรคไทยสร้างไทย อดีตสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรพรรคไทยรักไทย ที่ถือเป็นช่วงเวลาที่ประเทศไทยมีการพัฒนาในแทบทุกด้าน อีกทั้งยังเคยมีประสบการณ์เข้าไปเป็นที่ปรึกษาให้กับกลุ่มโรงเรียนในเขตคลองเตย ที่ถือว่าเป็นจุดที่เหลื่อมล้ำที่สุดในมหานครแห่งนี้ จึงถือเป็นผู้สมัครอีกคนที่ได้สัมผัสปัญหาความเหลื่อมล้ำด้านการศึกษาของเมืองนี้ด้วยตนเอง และได้นำมาแสดงวิสัยทัศน์และวิธีแก้ปัญหาในเวทีเสวนา ปลดล็อกกรุงเทพฯ เมืองแห่งความเหลื่อมล้ำทางการศึกษาที่จัดโดยกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา กสศ. ร่วมกับ คณะกรรมการปฏิรูปประเทศด้านการศึกษา, OKMD, ภาคีด้านการศึกษา และไทยพีบีเอส เพื่อระดมข้อเสนอแก้ปัญหาด้านการศึกษา ครั้งที่ 1 เมื่อวันที่ 26 มีนาคม 2565

“คนก็จะพูดว่ากรุงเทพฯ เป็นที่ที่มีความเหลื่อมล้ำด้านการศึกษามากที่สุดในโลก กับคนก็จะพูดตลอดเวลาว่าต้องการความเป็นเลิศด้านการศึกษา สิ่งที่ผมเห็นไม่ใช่ความเป็นเลิศด้านการศึกษา สิ่งที่ผมเห็นและจำเป็นที่ต้องทำก็คือตำราเล่มเดียวกัน ครูก็จบมาพอ ๆ กัน ทำไมมีโรงเรียนที่ดีและไม่ดี ทำไมผู้ปกครองไม่ไว้ใจโรงเรียน กทม. เพราะฉะนั้นผมมีหน้าที่ทำให้โรงเรียน กทม. เสมอภาคที่สุด เพื่อจะทำให้โรงเรียนที่ใกล้บ้าน คือโรงเรียนที่ดีที่สุดของชุมชน”

รายงานจากกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา ได้ระบุไว้ว่ากลุ่มนักเรียนยากจนพิเศษ ที่ครอบครัวมีรายได้เฉลี่ย 1,200 บาทต่อเดือน มีแนวโน้มเพิ่มสูงขึ้นเรื่อย ๆ โดยมี 5 แสนกว่าคนในปี พ.ศ. 2561 และทะยานขึ้นสูงทะลุ 1 ล้านคนไปแล้วในปี พ.ศ. 2564 จึงตีความได้ว่า กลุ่มนักเรียนในประเทศไทย ประสบกับความยากจนเพิ่มขึ้น และผลกระทบจากเรื่องเหล่านี้ ก็จะส่งให้มีเด็กหลุดออกจากระบบการศึกษามากขึ้น เนื่องด้วยไม่มีทุนทรัพย์เพียงพอ ที่จะเข้าถึงการศึกษาพื้นฐานได้ ทำให้ต้องเลิกเรียนและผันตัวไปทำงาน เป็นแรงงานราคาถูกแทน

“ผมขอเสนอ 3P หนึ่ง People, Profit, Planet ปากท้องครอบครัวต้องสำคัญ การเลี้ยงดูลูกของแต่ละครัวเรือน กรุงเทพฯ ต้องเข้าไปดูแล เช่น ศูนย์รับเลี้ยงเด็กต้องมีการพัฒนาให้ปลอดภัย ส่งเด็กตอนเช้า กลับมาต้องเจอเด็กปลอดภัยและสบายใจ โรงเรียน กทม.ต้องมีความเชื่อมั่นให้ผู้ปกครอง กระจายเรื่องเหล่านี้ตั้งแต่ศูนย์เด็กเล็ก จนถึงชั้นมัธยมปลายปลาย และต้องทำให้โรงเรียนใกล้บ้านคือโรงเรียนที่ดีสุด”

ทั้งนี้ ผู้พันปุ่นยังได้นำประสบการณ์ที่ได้เข้าไปยังพื้นที่ชุมชนคลองเตย ที่เป็นพื้นที่ที่เหลื่อมล้ำที่สุดในกรุงเทพมหานคร ซึ่งมีเด็กจำนวนมากในชุมชนที่หลุดจากการศึกษา แต่ได้รับการแก้ไขผ่านหน่วยงานต่าง ๆ ที่เข้าไปพัฒนาชุมชนจนเด็กและเยาวชนหลายคนสามารถมีคุณภาพทางการศึกษาที่ดีขึ้นได้

“ครูอาสาสมัครที่ทำด้วยใจ ต้องเป็นส่วนสำคัญ กรุงเทพฯ ต้องให้ความสำคัญกับส่วนนี้ เพราะถือเป็นคนที่มีใจ ตอนนี้โรงเรียนขัดขวางความคิดสร้างสรรค์ของเด็กไว้ เราต้องลดเวลาเรียน แล้วให้เด็กได้ไปลองเรียนรู้การกระทำจริง ที่ผ่านมาเด็กเรียนเพื่อไปสอบแข่งขันเข้ามหาวิทยาลัยแล้วไปเอาปริญญาเพื่อมาตกงาน เพราะโรงเรียนสอนให้ท่องสูตรคูณ สอนให้คนทำงานแข่งกับ AI ทั้งที่เรามีเครื่องคิดเลข กลับกันเราต้องสอนให้คนคิดว่าทำไม่ต้องทำแบบนั้น สอนทักษะชีวิต โรงเรียนกีฬาต้องมี เราต้องทำให้เด็กเป็นพลเมืองของโลก ไปอยู่ที่ไหนก็ได้ ระบบการบริหารจัดการงบประมาณและประเมินคุณภาพ ต้องให้ประชาชนร่วมคิดร่วมทำ มีสิทธิประเมินเลื่อนลดปลดย้ายข้าราชการได้”

จากแนวคิดการแก้ไขของผู้พันปุ่น ที่เป็นการเจาะเข้าไปยังมิติของเหลื่อมล้ำ การพุ่งเข้าไปยังจุดนั้น แทนการทำอย่างอื่นมากลบเกลื่อน แต่ไม่ว่าผู้ใดที่สามารถคว้าชัยในสนามเลือกตั้งผู้ว่าเมืองหลวงแห่งนี้ได้ หากได้ลงมือทำและตั้งใจ และมุ่งแก้ไขที่ปัญหาการศึกษานั้น ๆ ระบบการเรียนการสอนภายในเมืองนี้จะพลิกรูปโฉม ทุกที่เป็นแหล่งศึกษา และก่อให้เกิดการเรียนรู้ที่หลากหลาย เกิดเป็นตัวอย่างส่งต่อไปยังเมืองอื่น ยกระดับการศึกษาของประเทศได้อย่างก้าวกระโดด และคำที่ผู้พันปุ่นได้กล่าวไว้ว่า โรงเรียนที่ใกล้บ้าน คือโรงเรียนที่ดีที่สุดของชุมชน ก็สามารถเป็นจริงได้

The post “ทุกโรงเรียนต้องเสมอภาค โรงเรียนใกล้บ้านคือโรงเรียนที่ดีที่สุด” สลายความเหลื่อมล้ำด้านการศึกษา first appeared on กสศ..

“กรุงเทพมหานครให้ความสำคัญกับระบบระบายน้ำมากกว่าการศึกษา”

คำกล่าวของ รสนา โตสิตระกูล หนึ่งในว่าที่ผู้สมัครเลือกตั้งผู้ว่าฯกรุงเทพมหานคร ชื่อของเธอเป็นที่รู้จักในแวดวงผู้ติดตามการเมืองไทยตั้งแต่ยุคปี 2541 เป็นต้นมา ในฐานะนักเคลื่อนไหวต่อต้านการแปรรูปรัฐวิสาหกิจ และการดำรงตำแหน่งสมาชิกวุฒิสภาพื้นที่กรุงเทพมหานครเมื่อปี 2551 ทำให้ประสบการณ์การทำงานล้วนเต็มไปด้วยงานภาคประชาชน ชื่อของรสนาจึงเป็นที่คุ้นเคยต่อเหล่าประชาชนส่วนใหญ่

และในฐานะตัวแทนลงชิงชัยเก้าอี้ผู้ว่าฯ เมืองหลวงครั้งนี้ รสนาก็มีมุมมองต่อการศึกษาของกรุงเทพฯ ว่า มันไม่ได้มีปัญหาแค่ภายในระบบ แต่มันยังมีรายละเอียดอีกมากมาย ที่ผู้มีอำนาจส่วนใหญ่มองข้ามไป

“ความเหลื่อมล้ำในกรุงเทพฯ แรงมาก หนักกว่าต่างจังหวัดอีก มหานครที่อยากเป็นสมาร์ทซิตี้ เกิดขึ้นไม่ได้ ถ้าไม่มีสมาร์ทซิติเซ็น ปัญหาที่ซ่อนไว้ มันมีเยอะมาก เราจะมองแต่กลุ่มคนที่มีกำลังทรัพย์ไม่ได้ คนส่วนใหญ่เป็นคนมีรายได้น้อย ครอบครัวเหล่านี้บางครอบครัวยังต้องซื้อนมข้นหวานมาชงเพื่อเลี้ยงลูก และยังมีเด็กหลุดจากการศึกษาเยอะมาก งบประมาณ 700 ล้าน ใน 32 โรงเรียน เราให้ความสำคัญกับการระบายน้ำเยอะกว่าการศึกษา” รสนากล่าว

ข้อมูลจากกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) ได้ระบุไว้ว่าในกรุงเทพฯ มีเด็กในระบบทะเบียนราษฎร์อยู่ที่ 899,958 คน แต่กลับมีเด็กที่ไม่ได้อยู่ในระบบการศึกษาถึง 306,273 คน และเป็นจังหวัดเดียวที่มีตัวเลขถึงหลักแสนคน นั่นจึงเป็นเรื่องที่ปฏิเสธไม่ได้ว่า สิ่งที่คุณรสนากล่าวมา ไม่ใช่เรื่องเกินจริง

และใช่ว่าจะมาเพียงแค่ชี้ปัญหา แต่ในฐานะผู้สมัครชิงชัยตำแหน่งผู้ว่าฯ ก็มีแนวคิดวิสัยทัศน์ ที่เชื่อมั่นว่า กรุงเทพมหานคร ที่มีอิสระในการกำหนดตั้งแต่เรื่องทางเท้ายันระบบการศึกษาของเมือง สามารถแก้ไขปัญหาความเหลื่อมล้ำด้านการศึกษาได้ โดยเสนอให้การศึกษาในกรุงเทพฯ ต้องปรับใหม่เป็นระบบ “สาธิต” ที่จับมือกับภาคเอกชน เปิดโอกาสให้เด็ก ๆ สามารถเรียนรู้ในสิ่งที่สนใจได้ ไม่จำเป็นต้องอยู่ในห้องเรียนเท่านั้น เน้นการเรียนรู้อัตลักษณ์ในชุมชนของตนเอง ซึ่งทั้งหมดนี้สามารถนำมานับเป็นหน่วยกิตได้

“ถ้าเด็กอยากจะเรียนดนตรีไทยเขาอาจจะไปหาครูดนตรีไทยในชุมชนมาสอน กทม.ก็สามารถจ่ายเงินจ้างครูดนตรีไทย หรือเขาอยากจะเป็นเชฟอาหาร หรือเขาอยากจะเรียนรู้เกี่ยวกับบิตคอยน์ก็ต้องทำให้เขาได้เรียนรู้โดยเราหาผู้เชี่ยวชาญมาสอน และเด็กสามารถเอาสิ่งที่เขาเรียนรู้เป็นเครดิตที่เข้าไปรวมในระบบการศึกษาของเขาได้” รสนากล่าว

จากความเหลื่อมล้ำที่มากขึ้นนี้ผลักให้เด็กหลายคนหลุดออกจากระบบการศึกษา ที่จำนวนมากออกไปทำงานเพื่อช่วยค่าใช้จ่ายในครอบครัว แนวคิดของคุณรสนาจึงเสนอให้เพิ่มพื้นที่เรียนรู้นอกห้องเรียน ซึ่งพื้นที่นั้นต้องเป็นสถานที่ที่สร้างรายได้ให้กับพวกเขา เพื่อสามารถเรียนรู้วิชาชีพได้ตั้งแต่อายุน้อย

“หลายคนมักจะพูดว่า เราต้องสร้างความหลากหลายด้านการเรียนรู้ จึงขอเสนอให้เด็กเรียนครึ่งวัน อีกครึ่งวันให้ไปเรียนรู้เอง กรุงเทพฯ มี 50 เขต แต่ละเขตมีความแตกต่างกัน เด็กบางคนไม่รู้จักชุมชนตัวเอง ต้องทำให้เขารู้จักชุมชนของตัวเองและสามารถดำรงชีพได้ เช่น อยากเรียนทำอาหารแบบเจ๊ไฝ หรืออยากเรียนอื่น ๆ โดยที่กรุงเทพฯ จ่ายเงินสนับสนุน การเรียนไม่จำเป็นต้องอยู่แต่ในห้องเรียน เราสามารถสร้างหลักสูตรนี้เองได้ มันสร้างแรงจูงใจให้เด็กอยากเรียนและได้ลงมือทำจริง จะทำให้พวกเขาได้เรียนรู้วิชาชีพโดยตรง ซึ่งกรุงเทพฯ ควรเป็นเจ้าภาพในการร่วมมือกับเอกชน และเปิดพื้นที่ให้พวกเขาได้สร้างการเรียนรู้ ขณะเดียวกัน เมื่อเด็กไปฝึกวิชาชีพของจริง มันก็ช่วยลดภาระค่าใช้จ่ายในครัวเรือนไปในตัว เพราะทุกช่วงเวลา เด็กได้เรียนรู้มากกว่านอนอยู่บ้านเฉย ๆ ดิฉันเชื่อว่ามีงบประมาณเพียงพอ ที่จะอุดหนุนตรงนี้ได้” รสนากล่าว

ทั้งหมดนี้จึงเป็นข้อเสนอที่สอดคล้องกับแนวคิดของ รสนา โตสิตระกูล หนึ่งในว่าที่ผู้สมัครเลือกตั้งผู้ว่าฯกรุงเทพมหานคร ที่เน้นย้ำว่า สมาร์ทซิตี้จะเกิดขึ้นไม่ได้ ถ้าไม่มีสมาร์ทซิติเซ็น

“คุณจะเห็นความสำคัญของป้ายโฆษณากว่าสนามเด็กเล่นของเด็กได้อย่างไรกัน เรามีเครือข่ายภาคประชาสังคมเยอะมาก แต่กรุงเทพฯ ไม่เคยดึงพวกเขามามีส่วนร่วมเลย มันเป็นไปไม่ได้เลยที่จะบอกว่าผู้บริหารจะรู้จักกรุงเทพฯ ได้ดี ถ้าทำให้เด็กได้เรียนรู้วิชาชีพโดยตรงแล้ว ก็ให้หน่วยงานเหล่านั้นออกใบรับรองให้พวกเขา เพื่อให้สามารถไปต่อยอดทางด้านการศึกษาได้” รสนาทิ้งท้าย

The post รสนา โตสิตระกูล ดันสมาร์ทซิติเซ่น เพิ่มการเรียนทักษะชีวิตที่เก็บเป็นหน่วยกิตได้ first appeared on กสศ..