โดย 3 เสาสำคัญซึ่งถือเป็นหลักค้ำของโครงการฯ ที่แต่ละฝ่ายต่างก็มีบทบาทต่อการพัฒนาอาชีพที่ใช้ชุมชนเป็นฐาน ได้แก่ กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา(กสศ.) ผู้นำท้องถิ่น และภาคธุรกิจเอกชน ซึ่งตัวแทนของทั้ง 3 เสาหลักจะร่วมกันนำเสนอแนวคิดและความเป็นไปได้ในการร่วมมือกับชุมชน เพื่อบรรลุเป้าหมายการพัฒนา และยกระดับของชุมชนให้เข้มแข็ง สามารถดำรงอยู่ได้ด้วยการพึ่งพาตนเอง

‘สร้างโรงเรียนนอกระบบให้เป็นแหล่งเรียนรู้ตลอดชีวิต’

ศ.ดร.สมพงษ์ จิตระดับ ประธานอนุกรรมการกำกับทิศทางโครงการฯ และที่ปรึกษา กสศ. กล่าวว่า ผลที่เกิดขึ้นจากโครงการประเด็นแรก คือ การปฏิรูปงบประมาณ โดยเงินที่ผ่าน กสศ. จะลงไปสู่ผู้ด้อยโอกาสเต็มเม็ดเต็มหน่วยขึ้น เนื่องจากมองเห็นชัดเจนว่า กลุ่มเป้าหมายคือใคร ประเด็นที่สอง คือ ความเหลื่อมล้ำ ได้ถูกทำให้เป็นประเด็นสำคัญของประเทศ แล้วการจัดการปัญหาด้วยการสร้างโอกาสให้คนที่ไม่เคยได้รับ ก็จะเป็นหนทางที่จะลดเส้นแบ่งของความเหลื่อมล้ำให้เลือนลง

“ความสำคัญของโครงการได้แสดงออกเมื่อเกิดสถานการณ์ COVID-19 ขึ้น เมื่อหลายโครงการกลายเป็นที่พึ่งของคนหลายกลุ่ม เรามีทั้งคนวัยแรงงานที่ไม่มีงานทำ จำเป็นต้องกลับบ้าน และคนรุ่นใหม่ที่มองเห็นโอกาสจากการพัฒนาทางเทคโนโลยี ที่พร้อมกลับไปพัฒนาชุมชนของเขา”

ศ.ดร.สมพงษ์ กล่าวต่อไปว่า การใช้ชุมชนเป็นฐาน คือปฏิบัติการจาก ‘ล่างขึ้นบน’ ดังนั้น หน่วยปฏิบัติการโครงการต่างๆ จึงถือว่ามีหน้าที่ทำงานเชิงพื้นที่ เกาะติดปัญหาและสถานการณ์ เป็นผู้ขับเคลื่อนโครงการให้เกิดความร่วมมือในชุมชน นำทรัพยากรธรรมชาติ มนุษย์ ภูมิปัญมาใช้ และทำให้เกิดเป็นโรงเรียนนอกระบบที่มีการเรียนรู้ตลอดชีวิต นอกจากนี้ยังมีระบบพี่เลี้ยง (Node) ที่มีเครื่องมือ และสร้างการเชื่อมโยงเครือข่ายระดับภาค รวมถึงสรุปบทเรียนร่วมกับทีมวิชาการ ค้นหานวัตกรรม และนำเสนองานวิจัยสู่บอร์ดและชุดอนุกรรมการ เพื่อวิจัยประเด็นและหาทางสนับสนุนส่งเสริมให้ดียิ่งขึ้น

“จากปีแรก เรามีเคสตัวอย่างที่แสดงให้เห็นถึงความเปลี่ยนแปลงของชุมชน มีผลผลิตจากโครงการในหลายพื้นที่ ซึ่งช่วยแก้ปัญหาปากท้องในช่วง COVID-19 และชี้ให้เห็นถึงความยั่งยืนของชุมชนได้จริงๆ ที่สำคัญ คือ การนำอัตลักษณ์ชุมชนที่ได้รับการเชิดชูอีกครั้ง คนในชุมชนได้มองเห็นต้นทุนของตัวเอง พร้อมที่จะยืนอยู่ได้เองด้วยองค์ความรู้และกระบวนการจัดการภายในชุมชน”

“ข้อบ่งชี้ถึงขีดความสามารถในการจัดการชุมชน คือชุ มชนนั้นๆ จะต้องประกอบด้วยคนสามรุ่น ได้แก่ คนรุ่นก่อนที่ถือภูมิปัญญาดั้งเดิม คนรุ่นที่สอง คือ วัยแรงงานที่พร้อมนำไปต่อยอดสู่ตลาดใหม่ๆ และคนรุ่นที่สาม คือ เด็กเยาวชนที่เขาจะซึมซับและเติบโตขึ้นมาทดแทนต่อไป แล้วเมื่อมีการส่งต่อ ภูมิปัญญานั้นก็จะไม่สูญสลาย เกิดการเปลี่ยนแปลงพัฒนาทั้งด้านโอกาสและรายได้ นอกจากนี้แนวทางพัฒนายังสามารถส่งต่อไปยังพื้นที่ชุมชนอื่นๆ ที่มีลักษณะใกล้เคียงกันอีกด้วย” ที่ปรึกษา กสศ. กล่าว  

‘สร้างอาชีพและนวัตกรรมจากฐานทุนและความต้องการที่แท้จริงของชุมชน’

ผู้ใหญ่โชคชัย ลิ้มประดิษฐ์ อนุกรรมการกำกับทิศทางโครงการฯ ในฐานะอดีตผู้ใหญ่บ้านหนองกลางดง ต.ศิลาลอย อ.สามร้อยยอด จ.ประจวบคีรีขันธ์ ได้แสดงความเห็นในมุมท้องถิ่นว่า การพัฒนาโดยใช้ชุมชนเป็นฐานต้องมีการจัดการในระดับหมู่บ้าน โดยนำคนที่รู้ที่เก่งในแต่ละเรื่องมารวมกันเป็นคลังสมอง จากนั้นจะมีแกนนำ คือ กำนันผู้ใหญ่บ้าน และมีตัวแทนของคนหลายกลุ่มในชุมชนมาร่วมกำหนดแผนงานต่างๆ

“การพัฒนาชุมชนต้องมีคนในชุมชนเข้าร่วมตั้งแต่ต้นน้ำ กลางน้ำ และปลายน้ำ เพื่อที่เมื่อผ่านการอบรมแล้ว สิ่งที่ได้เรียนรู้จะยังได้รับการพัฒนาต่อไป สิ่งสำคัญ คือ ต้องทำให้ชุมชนรู้ว่าเขามีฐานทุนอยู่ ซึ่งก็คือ ทรัพยากรดิน น้ำ ป่า มีทุนวัฒนธรรม ภูมิปัญญา สิ่งเหล่านี้ คือ ทุนที่นำมารองรับผู้ยากลำบากที่กลับสู่พื้นที่ของเขาได้”

ผู้ใหญ่โชคชัย กล่าวต่อไปว่า แนวคิดชุมชนเป็นฐาน คือ การส่งต่อการพัฒนา เราเข้าไปให้วิธีคิดวิธีการเขา แล้วต้องทำให้เขามีความคิดว่าต้นทุนและกลุ่มคนเหล่านั้นเป็นของเขา ซึ่งจะต้องอุ้มชูดูแลกันต่อไป สำคัญ คือ เราต้องไม่สร้างชุดคำตอบสำเร็จขึ้นมาแล้วคิดว่าจะทำให้เขาอยู่รอด แต่ต้องสร้างอาชีพและนวัตกรรมที่มาจากความต้องการและต้นทุนชุมชนจริงๆ แล้วค่อยหนุนเสริมความคิด ใช้วิชาการเข้าไปต่อยอด จากนั้นเมื่อถอดบทเรียนรุ่นแรกเสร็จ มีรุ่นต่อๆ ไป ก็จะเกิดการพัฒนาการและคุณภาพได้มากขึ้นอย่างที่เราตั้งเป้าหมายไว้

‘สร้างระบบจัดการที่พร้อมรับมือกับความต้องการของตลาด’

ด้าน คุณพรเทพ เจริญผลจันทร์ ผู้จัดการส่วนชุมชนสัมพันธ์ บริษัท เบทาโกร จำกัด(มหาชน) ในฐานะตัวแทนจากภาคธุรกิจเอกชน เสริมว่า ภาคธุรกิจ คือ หน่วยหนุนเสริมในเรื่องของเทคโนโลยี กระบวนการจัดการ การมองหาช่องทางจำหน่าย และมองหาตลาดใหม่ๆ ให้กับผลิตภัณฑ์ที่เกิดจากชุมชน

“สิ่งที่เอกชนมองในวันนี้ คือ เราจะเข้าไปอยู่ร่วมกับชุมชนได้อย่างไร โดยเฉพาะหลังจาก COVID-19 บทเรียนทำให้เรารู้ว่าเมื่อวันที่ปัจจัยการผลิต วัตถุดิบ แรงงานเราหายไป การขนส่งหยุดชะงักลง เราเองก็ไปต่อไม่ได้ ดังนั้นเราต้องทำให้ชุมชนมีความรู้ ให้เขามีความสามารถในการป้อนวัตถุดิบ แรงงาน หรืออื่นๆ ที่มีความสำคัญต่อธุรกิจ แล้วสามารถหมุนเวียนธุรกิจเล็กๆ ในชุมชนไปด้วยได้”

จากประสบการณ์ของเบทาโกรเมื่อมีปัญหาวิกฤตเกี่ยวกับสินค้าการเกษตร ทางบริษัทจะเป็นผู้ช่วยหาช่องทางการตลาด โดยใช้เครือข่ายที่มีในการจำหน่ายสินค้า นอกจากนั้นยังเข้าไปส่งเสริมด้านเทคโนโลยี การแปรรูปผลผลิต การทำประชาสัมพันธ์ หรือการเพิ่มมูลค่าสินค้าให้เพิ่มขึ้น

“ผมเชื่อว่าชุมชนทุกแห่งมีภูมิปัญญา มีความสามารถในการผลิต แต่จะทำอย่างไรที่จะนำเรื่องราวที่เชื่อมโยงกับอัตลักษณ์ชุมชนไปถ่ายทอดสู่ตลาดได้ ทำอย่างไรให้สินค้าตรงกับความต้องการในโลกปัจจุบัน และต้องคาดเดาได้ถึงแนวโน้มความต้องการของตลาดในอนาคต รวมถึงกระบวนการจัดการที่ต้องมีการคำนวณปริมาณผลผลิต ระบบการหมุนเวียนในชุมชน ที่จำเป็นต้องสร้างเครือข่ายเพื่อลดความเสี่ยงการขาดแคลนสินค้า มีการรักษาคุณภาพสินค้าให้มีมาตรฐาน ที่สำคัญ คือ การพัฒนาต้องดำเนินไปตลอดเวลา ไม่ใช่ได้บทเรียนมาแล้วหยุดแค่นั้น เพราะตลาดสามารถเปลี่ยนแปลงได้ตลอดเวลา สิ่งเหล่านี้ คือ แนวคิดมุมมองที่ภาคธุรกิจสามารถถ่ายทอดให้กับโครงการต่างๆ ได้”

The post ‘แนวคิดการพัฒนาอาชีพและนวัตกรรมที่ใช้ชุมชนเป็นฐาน กับบทบาทของ กสศ. ผู้นำท้องถิ่น และภาคธุรกิจเอกชน’ first appeared on กสศ..

เผยมีกลุ่มเป้าหมายได้ประโยชน์กว่า 8,652 คน อาทิแรงงานนอกระบบ ผู้ว่างงาน คนพิการ ครอบคลุม 52 จังหวัด ใน 6 ภูมิภาค และเล็งถอดบทเรียนเสนอรัฐบาล เดินหน้าพัฒนาประเทศไม่ทิ้งใครไว้ข้างหลัง ขณะที่ ผู้รับทุนเหนือจรดใต้ เปิดใจเล็งใช้สร้างงาน สร้างอาชีพ เน้นภูมิปัญญาและทรัพยากรท้องถิ่นให้เกิดประโยชน์

กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) จัดประชุมเชิงปฏิบัติการเพื่อการปรับปรุงข้อเสนอโครงการพัฒนาทักษะอาชีพสำหรับผู้ที่ขาดแคลนทุนทรัพย์และด้อยโอกาสที่ใช้ชุมชนเป็นฐาน ปี 2563 โดย ศ.ดร.สมพงษ์  จิตระดับ ประธานอนุกรรมการกำกับทิศทางโครงการฯ และที่ปรึกษากองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา กล่าวว่า ประเทศไทยเป็นประเทศที่มีความเหลื่อมล้ำสูงเป็นอันดับต้นๆ ของโลก การแก้ไขปัญหาที่ผ่านมาต้องผ่านหลายกระบวนการ ดังนั้นเม็ดเงินที่จะลงไปช่วยเหลือชาวบ้าน จะต้องตกถึงมือชาวบ้านจริงๆ และถึงมือกลุ่มเป้าหมาย อาทิ คนตกงาน คนหรือกลุ่มคนที่เหลื่อมล้ำชัดเจน ไม่กระจุกตัวอยู่ที่คนเฉพาะกลุ่ม

ทั้งนี้ การดำเนินโครงการฯ ปีที่ 1 โดยใช้ชุมชนเป็นฐานยังมีไม่มาก และยังไม่กระจายในวงกว้าง แต่เมื่อเข้าสู่ปีที่ 2 ยิ่งมีสถานการณ์โควิด -19 ทำให้คนตกงานและกลับสู่ชุมชนมากขึ้น เกิดการรวมกลุ่มกันของคน 3 รุ่น คือคนตกงาน ชุมชน โรงเรียน เพื่อจัดทำโครงการมาเสนอ ซึ่งมีความหลากหลายมากขึ้น ทำให้วันนี้เราเต็มไปด้วยทรัพยากรที่อุดมสมบูรณ์และรอการจัดการทำให้มีคุณค่าและเพิ่มมูลค่า

ดังนั้นปีนี้จะกลายเป็นระบบการเรียนรู้การออกแบบ การสร้างหลักสูตรการศึกษาใหม่ๆ ทำให้เห็นชุมชนมีชีวิต จากกระบวนการเรียนรู้และเพิ่มทักษะเพิ่มสมรรถนะ อย่างไรก็ตาม การออกแบบหลักสูตร จะต้องพิจารณาสิ่งที่ชุมชนมีอยู่ และสิ่งที่ชุมชนต้องการแล้ว กสศ.เข้าไปสนับสนุนตรงนั้น อาทิ ระบบการจัดการเศรษฐศาสตร์ในครัวเรือน จะทำให้คนในชุมชนมีความรู้สึกเลยว่าเขามีศักดิ์ศรีไม่ใช่คนยากจนด้อยโอกาสที่จะเอาอะไรก็ได้มายัดเยียดให้

“สิ่งที่กสศ.กำลังจะทำหลังจากเสร็จสิ้นโครงการนี้คือ การถอดออกมาให้ได้ว่าต้นทุนทรัพยากรที่มีอยู่ต่างๆนั้นมีที่มาอย่างไร มีความหมาย มีคุณค่าอย่างไร ขณะเดียวกัน ก็จะต้องทำระบบการตลาดใหม่ ซึ่งคนรุ่นใหม่เข้ามาเสริมตรงนี้ได้อย่างดี ผ่านระบบไอที วิทยาการสมัยใหม่ มีความเป็นสากลมากขึ้น เกิดการเปลี่ยนแปลงเร็วขึ้น สร้างโอกาสสร้างรายได้มากขึ้น ในส่วนของปีที่ 3 จะต้องทำให้กว้าง และขยายมากขึ้น ส่งต่อความรู้เหล่านี้ให้กับคนที่เกี่ยวข้องโดยเฉพาะรัฐบาลเพื่อกำหนดนโยบายและการขับเคลื่อนประเทศตามที่บอกว่าจะไม่ทิ้งใครไว้ข้างหลัง ซึ่งถ้าจะทำโครงการที่ไม่ทิ้งใครไว้ข้างหลังจะทำให้เกิดการพัฒนาที่ยั่งยืน โครงการที่ใช้ชุมชนเป็นฐานคือคำตอบ โดยมีโมเดลความสำเร็จให้เห็นเป็นรูปธรรม” ศ.ดร.สมพงษ์ กล่าว 

ด้าน น.ส.ธันว์ธิดา วงศ์ประสงค์  ผู้อำนวยการสำนักนวัตกรรมและทุนการศึกษา กสศ. กล่าวว่า หลังเปิดรับสมัครยื่นข้อเสนอโครงการพัฒนาทักษะอาชีพสำหรับผู้ที่ขาดแคลนทุนทรัพย์และด้อยโอกาสที่ใช้ชุมชนเป็นฐาน ปี 2563 ตั้งแต่วันที่ 5 มิ.ย. – 24 มิ.ย. ที่ผ่านมา มีผู้สนใจส่งข้อเสนอโครงการ 783 โครงการ 

คณะกรรมการซึ่งมาจาก 4 ภาคส่วน ได้แก่ ภาคเอกชน วิชาการ สื่อมวลชน และชุมชน และคณะอนุกรรมการกำกับทิศทางโครงการได้ร่วมกันพิจารณาแล้วมีมติมอบทุนฯ ให้กับ 130 โครงการ โดยมีกลุ่มเป้าหมายผู้ขาดแคลนทุนทรัพย์หรือด้อยโอกาสที่ได้รับประโยชน์ จำนวน 8,652 คน เป็นกลุ่มแรงงานนอกระบบ ผู้ว่างงาน คนพิการ แม่เลี้ยงเดี่ยว กลุ่มแม่วัยรุ่น ผู้ต้องขัง ฯลฯ 

ส่วนประเภททุนแบ่งเป็น ทุนพัฒนาทักษะอาชีพที่ใช้ชุมชนเป็นฐาน จำนวน 99 โครงการ และทุนนวัตกรรมเพื่อชุมชน จำนวน 31โครงการ ซึ่งจะครอบคลุมทั้งหมด 52 จังหวัด ใน 6 ภูมิภาค สำหรับทุนนี้จะมีความหลากหลายที่เพียงแต่สร้างอาชีพแต่มีการสร้างนวัตกรรมทางอาชีพ อาทิ การจัดการตลาดแพลตฟอร์มดิจิทัล การเพิ่มมูลค่าสินค้า นวัตกรรมการดูแลผู้สูงอายุ เรื่องระบบสุขภาพ รวมถึงการใช้เทคโนโลยีเพื่อการเกษตรกรรม

“ในการพิจารณานั้นไม่ได้มองเฉพาะเรื่องของการพัฒนาทักษะอาชีพเท่านั้น แต่โครงการที่เสนอเข้ามาต้องตอบโจทย์ห่วงโซ่การผลิต ตั้งแต่การผลิต การตลาด การขายด้วย ดังนั้นสิ่งสำคัญของผู้ที่เสนอโครงการเข้ามาต้องมีการวิเคราะห์ทุนและทรัพยากรชุมชน รู้จักศักยภาพและความต้องการของกลุ่มเป้าหมาย รู้ว่าจะพัฒนาอะไรอย่างไรเพื่ออะไร ตอบโจทย์หรือไม่ เพื่อให้คณะกรรมการผู้ทรงคุณวุฒิกลั่นกรองและคัดเลือกข้อเสนอโครงการมีความเชื่อมั่นและเห็นภาพเหล่านี้ โดยทั้งหมด130 โครงการนั้น เราจะมีการเก็บข้อมูล วิเคราะห์และประเมินผลและจัดทำชุดข้อมูลเสนอต่อหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเพื่อผลักดันให้ขยายวงกว้าง เช่น กระทรวงแรงงาน กศน. กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ นอกจากนี้โครงการในปีนี้เสนอเข้ามาจำนวนมาก สะท้อนให้เห็นว่ายังมีคนที่ต้องการความช่วยเหลืออีกมาก สำหรับโครงการที่ไม่ได้รับคัดเลือกครั้งนี้ ขอให้นำหลักคิดของเรากลับไปปรับปรุงและสามารถเสนอเข้ามาอีกครั้งหลังเปิดโครงการในปี 2564” น.ส.ธันว์ธิดา กล่าว

นายโชคชัย  ลิ้มประดิษฐ์ อดีตผู้ใหญ่บ้านหนองกลางดง ต.ศิลาลอย อ.สามร้อยยอด จ.ประจวบคีรีขันธ์ และอนุกรรมการกำกับทิศทางโครงการฯ กล่าวว่า การสร้างให้ชุมชนเข้มแข็งนั้น ต้องจัดการระดับหมู่บ้าน หลายๆหมู่บ้าน เริ่มจากผู้นำหมู่บ้าน และอยู่บนหลักคิดว่าไม่มีใครเก่งได้เพียงคนใดคนหนึ่ง ดังนั้นหากเราต้องการหลุดจากตัวตนต้องมีการรวมตัวของคนเก่งแต่ละเรื่อง อย่างไรก็ตาม ในเรื่องการเข้าไปสนับสนุนชุมชนนั้น ต้องเป็นการพัฒนาฝีมือที่สามารถต่อยอดเป็นอาชีพได้ โดยที่ไม่จำเป็นต้องกลับไปเป็นลูกจ้างโรงงานเพียงอย่างเดียว รวมถึงอาจจะมีการเสริมเทคโนโลยีต่างๆ เข้าไปด้วย โดยเฉพาะเรื่องนวัตกรรมอาหารที่เป็นสิ่งสำคัญ ท่ามกลางความเปลี่ยนแปลง และโรคภัยไข้เจ็บ ส่งเสริมในสิ่งที่ประชาชนอยากทำจริงๆ หวังว่าความสำเร็จจะเกิดขึ้นอย่างยั่งยืน

นายพรเทพ  เจริญผลจันทร์ ผู้จัดการชุมชนสัมพันธ์ บริษัทเบทาโกร จำกัด (มหาชน) กล่าวว่า บริษัทเอกชนจำเป็นต้องเรียนรู้ว่าจะอยู่กับชุมชนได้อย่างไร เพราะหลังประสบปัญหาการระบาดของโควิดทำให้การทำงานหลายๆ อย่างชะงัก การผลิตหายไป วัตถุดิบหายไป แรงงานหายไป แต่หากเรามีชุมชนที่เข้มแข็งสามารถซับพอร์ตความสามารถในการผลิตของเราได้ ก็จะทำให้ทุกฝ่ายก้าวผ่านวิกฤตได้ ดังนั้นเราต้องหนุนเสริมให้ชุมชนรอบข้างมีความรู้ พัฒนาต่อยอดเป็นอาชีพได้

นายสุกรี อัซอลีฮีย์ จากโครงการวงล้อมอาชีพห่วงโซ่อาหารเพื่อเด็กกำพร้าและเด็กด้อยโอกาส ของมูลนิธิสงเคราะห์เด็กกำพร้าและการกุศล จังหวัดยะลา กล่าวว่า รู้สึกดีใจที่โครงการได้รับการสนับสนุนทุนจาก กสศ.ทั้งนี้ โครงการที่เรานำเสนอเข้าไป จุดเริ่มต้นมาจาก ที่เดิมทีเรามีเด็กด้อยโอกาสต้องดูแล 100 กว่าคน โดยส่งเรียนตามโรงเรียนทั่วไป แต่ตอนหลังเปิดโรงเรียนเอง พอเรียนจบส่วนใหญ่ก็เรียนต่อสายสามัญ บางคนออกไปประกอบอาชีพทั่วไป จึงมีแนวคิดที่อยากช่วยสร้างอาชีพให้เด็กๆ พอรู้ว่า กสศ. มีโครงการมอบทุนสนับสนุนตรงนี้ จึงเขียนไปเสนอ โดยขยายเพิ่มไปเป็นการพัฒนาอาชีพให้กับผู้ด้อยโอกาส อาทิ ผู้พิการ ผู้สูงอายุ ทั้งตำบล

The post เน้นเสริมสร้างชุมชนเข้มแข็ง สร้างงานสร้างอาชีพ หวังก้าวพ้นปัญหาความเหลื่อมล้ำ first appeared on กสศ..