• อ่านข่าวที่เกี่ยวข้อง : กสศ. เปิดบ้าน ‘ห้องเรียนต้นแบบ Active Learning’ โชว์ผลงานครู ‘นักจัดการเรียนรู้’ ผู้สร้างความเปลี่ยนแปลง

ดร.โชติมา หนูพริก รองผู้อำนวยการสำนักวิชาการและมาตรฐานการศึกษา รักษาการผู้เชี่ยวชาญด้านการเรียนรู้ สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน (สพฐ.) กล่าวว่า สพฐ. ให้ความสำคัญกับการจัดหลักสูตรการศึกษาเพื่อตอบโจทย์อนาคต โดยมองว่าหลักสูตรการศึกษาที่ถูกออกแบบขึ้นมานั้น จำเป็นที่จะต้องคำนึงถึงเป้าหมายสำคัญก็คือการพัฒนาทั้งครูและนักเรียน รวมถึงเตรียมความพร้อมให้เด็กมีทักษะ เท่าทันการเปลี่ยนแปลง พร้อมที่จะเติบโตขึ้นเป็นนวัตกร

“ในฐานะนักพัฒนาหลักสูตร มองว่าการพัฒนาหลักสูตรจำเป็นต้องปรับให้ตอบโจทย์อนาคต เพราะโลกกำลังเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว แต่สิ่งที่สำคัญเช่นกันก็คือ การปรับวิธีการจัดการเรียนรู้หรือกระบวนการเรียนรู้ โดยผลวิจัยยืนยันว่า หลักสูตรการศึกษาที่ดีต้องมีเป้าหมายในการพัฒนาสมรรถนะของผู้เรียน ให้เกิดองค์ความรู้ เกิดทักษะ เกิดคุณลักษณะที่เท่าทันการเปลี่ยนแปลง และต้องคำนึงถึงความเหมาะสมกับครูและความแตกต่างของแต่ละพื้นที่

ดร.โชติมา กล่าวว่า จากประสบการณ์ที่ผ่านมาทั้งในฐานะที่เป็นครูและนักวิชาการ พบว่า หลักสูตรในประเทศไทยนับว่าดีมาก แต่หลักสูตรเหล่านั้นมักถูกนำไปปฏิบัติในห้องเรียนไม่ได้จริง เพราะครูยังยึดติดอยู่กับสื่อที่เป็นแบบเรียน สอนตามหนังสือ แต่ไม่ได้มองถึงเป้าหมายที่แท้จริงของหลักสูตรว่าต้องการอะไร ทำให้ไม่สามารถบรรลุผลตามมาตรฐานตัวชี้วัด รวมถึงไม่ได้ตรวจสอบผลการเรียนรู้ว่าเด็กเข้าใจสิ่งที่สอนมากน้อยแค่ไหน 

นอกจากนี้ยังมีหลายตัวแปรที่ทำให้หลักสูตรการศึกษาคลาดเคลื่อนไป ดังนั้นแม้ว่าหลักสูตรจะดี แต่ไม่ได้หมายความว่าจะส่งผลให้ผู้เรียนมีคุณภาพตามเป้าหมายที่หลักสูตรวางไว้ 

อย่างไรก็ตาม ในช่วงสถานการณ์โควิด-19 ระบาด เทคโนโลยีเข้ามามีบทบาทในการเป็นตัวเร่งให้ครูปรับตัว ปรับเทคนิคการสอน โดยต้องมีการประยุกต์ใช้เทคโนโลยีมาช่วยสร้างศักยภาพในการสอน แม้ครูจะสร้างสื่อเทคโนโลยีไม่ได้ แต่คุณครูก็สามารถที่จะเลือกหยิบเนื้อหาจากออนไลน์หรือจากหน่วยงานที่ผลิตสื่อคุณภาพได้ ซึ่งสิ่งที่เกิดขึ้นนี้เอื้อให้ครูค้นพบเทคนิควิธีการสอนที่คำนึงถึงความเหมาะสมกับนักเรียนได้มากยิ่งขึ้น

“หลักสูตรในอนาคตที่จะถูกออกแบบขึ้น จำเป็นต้องคำนึงถึงเป้าหมายในการพัฒนาและเตรียมความพร้อมให้ผู้เรียนมีความคิดสร้างสรรค์ พร้อมที่จะเติบโตขึ้นเป็นผู้สร้างนวัตกรรมในอนาคต การปรับหลักสูตรเป็นงานที่ สพฐ. ดำเนินการมาอย่างต่อเนื่อง เป็นการปรับโดยยึดหลักการทำงานที่คำนึงถึงยุทธศาสตร์ชาติ แผนปฏิรูปการศึกษา นโยบายของกระทรวงศึกษาธิการ และ พ.ร.บ.การศึกษาแห่งชาติ ซึ่งโดยปกติแล้วหลักสูตรการศึกษาหรือหลักสูตรแกนกลางจะมีการปรับปรุงใหม่ทุก 4 ปี 

“ในช่วงที่ผ่านมา สพฐ. พยายามขับเคลื่อนเรื่อง Active Learning โดยใช้ช่องทางต่าง ๆ อย่างช่องทางออนไลน์ OBEC Channel ไปจนถึงการสร้างความเข้าใจกับผู้อำนวยการ สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา ผู้บริหารสถานศึกษา และผู้ที่สนใจ เพื่อนำไปสู่ความชัดเจนของหน่วยปฏิบัติในระดับเขตพื้นที่การศึกษาและสถานศึกษา สามารถวางนโยบาย แนวทาง และแผนการขับเคลื่อนการใช้หลักสูตรแกนกลาง โดยมีตัวอย่างการทำงานที่ประสบความสำเร็จจากโรงเรียนต่าง ๆ ที่เคยนำร่องเรื่องนี้ไว้แล้ว 

“สพฐ. หวังว่าในระดับสถานศึกษาจะเกิดหลักสูตรสถานศึกษาที่เอื้อต่อการพัฒนาสมรรถนะผู้เรียนมากขึ้น ขณะที่ระดับครูผู้สอนจะมีหน่วยการเรียนรู้ที่บูรณาการการเรียนรู้เชิงรุกให้นักเรียนมีสมรรถนะที่จำเป็นในศตวรรษที่ 21 มากขึ้น ซึ่งเชื่อว่าหลายโรงเรียนได้ดำเนินการเรื่องนี้อย่างต่อเนื่อง และอาจจะมีบางโรงเรียนที่ยังต้องการพี่เลี้ยงเพื่อช่วยแนะนำว่า ได้ปรับการสอนให้เดินมาถูกทางแล้วหรือไม่ และมีประเด็นไหนที่ยังต้องมีการปรับปรุงให้มีประสิทธิภาพมากที่สุด”

ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.อมลวรรณ วีระธรรมโม เลขาธิการคุรุสภา กล่าวว่า หน้าที่สำคัญของคุรุสภาคือดูแลมาตรฐานการศึกษา ดูแลเรื่องใบอนุญาตประกอบวิชาชีพครู ดูแลพฤติกรรมตามจรรยาบรรณวิชาชีพ และส่งเสริมการพัฒนาครู ซึ่งกระบวนการพัฒนาครูให้เชื่อมโยงกับ Active Learning คือการกำหนดแนวทางให้มีเป้าหมายในการพัฒนาที่ชัดเจน เช่น หากต้องการให้ผู้เรียนรู้ หรือนักเรียน เป็นผู้ใฝ่รู้ใฝ่เรียน หรือเรียนอย่างมีความสุข จะต้องพัฒนาครูในด้านใด โดยในปัจจุบันอาจจะต้องกำหนดด้วยว่า ครูต้องช่วยกันสร้างเด็กให้เป็นผู้ร่วมสร้างองค์ความรู้ ร่วมสร้างนวัตกรรมสำหรับการเรียนรู้

“ปัจจุบันโลกเปลี่ยนแปลงไปแล้ว ครูก็ต้องเปลี่ยนไปด้วย เมื่อมีกระบวนการ Active Learning เข้ามา ก็ถือเป็นอีกทางเลือกหนึ่งสำหรับการจัดการเรียนการสอนเพื่อเน้นฐานสมรรถนะ ส่งเสริมผู้เรียนให้ปรับใช้องค์ความรู้ที่หลากหลายในสถานการณ์จริง ออกแบบกลยุทธ์ หาแนวทางแก้ไขปัญหา สามารถพลิกแพลงและยืดหยุ่น เพื่อให้สอดคล้องกับความผันผวนของโลกได้”ผศ.ดร.อมลวรรณ กล่าวว่า ที่ผ่านมาคุรุสภาได้พยายามขับเคลื่อน Active Learning โดยร่วมกับ กสศ. ในการจัดการความรู้ (Knowledge Management) ในโรงเรียนกว่า 200 แห่งทั่วประเทศ โดยถอดบทเรียนจากนวัตกรรมของครูที่เน้นการเรียนรู้ด้วยการปฏิบัติและลงมือทำ และรวบรวมประสบการณ์จากครูมาบรรจุไว้ในแพลตฟอร์ม KM บนเว็บไซต์ของสำนักงานเลขาธิการคุรุสภากว่า 100 รูปแบบ รวมถึงสร้างกระบวนการ PLC หรือชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ (Professional Learning Community) เพื่อสร้างการมีส่วนร่วมจากครูในการแสวงหากระบวนการพัฒนาวิชาชีพของตนเอง

ดร.อุดม วงษ์สิงห์ ผู้อำนวยการสำนักพัฒนาคุณภาพครูและสถานศึกษา กสศ. กล่าวแสดงความเชื่อมั่นว่า สพฐ. และคุรุสภา ต่างก็มีวิธีการพัฒนาครูให้สอดคล้องกับมาตรฐาน และมีการปรับเปลี่ยนกระบวนการตามความเหมาะสม โดยในส่วนของ กสศ. จะทำหน้าที่หาแนวทางหนุนเสริมด้วยโครงการที่สอดคล้องกัน และจะเชื่อมโยงกับความต้องการของหน่วยงานต่าง ๆ เพื่อสร้างระบบนิเวศแห่งการเรียนรู้ในโรงเรียนต่าง ๆ ทั่วประเทศอย่างต่อเนื่อง

หมายเหตุ: เรียบเรียงจากงานเสวนา เวทีเปิดบ้าน ‘ห้องเรียนต้นแบบ Active Learning’ โครงการพัฒนานักจัดการเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21 สู่การขยายผลพื้นที่ต้นแบบ วันที่ 27 ตุลาคม 2566 ณ โรงแรม TK Convention กรุงเทพมหานคร

รับชมย้อนหลังได้ที่ คลิก

The post สพฐ. คุรุสภา สานต่อหลักสูตร Active Learning พัฒนาครู สร้างห้องเรียนต้นแบบ และระบบนิเวศการเรียนรู้เชิงรุก first appeared on กสศ..

ผศ.ดร.อมลวรรณ วีระธรรมโม เลขาธิการคุรุสภา กล่าวว่า การลงนาม MOU ครั้งนี้จะเป็นการร่วมมือกันสนับสนุนการศึกษา วิจัย หรือค้นคว้าแนวทางในการพัฒนาคุณภาพการศึกษาของประเทศไทยผ่านการผลิตและพัฒนาครูและบุคลากรทางการศึกษาให้มีจิตวิญญาณของความเป็นครู มีคุณธรรมจริยธรรม มีจรรยาบรรณวิชาชีพ และมีสมรรถนะในการจัดการเรียนการสอน เพื่อลดความเหลื่อมล้ำและสร้างโอกาสทางการศึกษาให้แก่ผู้เรียนทุกคน เพื่อสนับสนุนการปรับระบบผลิตและพัฒนาครูโดยให้มีสถาบันต้นแบบตามเจตนารมณ์ของ พ.ร.บ.สภาครูและบุคลากรทางการศึกษา พ.ศ.2564 และ พ.ร.บ.กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา พ.ศ. 2561 ซึ่งมุ่งส่งเสริมให้มีระบบการพัฒนาวิชาชีพครูอย่างต่อเนื่อง สร้างเครือข่ายการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ในประเด็นที่สอดคล้องกับการเปลี่ยนแปลงของโลกปัจจุบัน พัฒนาและสร้างเสริมทักษะวิชาชีพครูตั้งแต่ระดับปฐมวัยจนถึงระดับอุดมศึกษาให้ตรงกับความต้องการ และเพื่อร่วมกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องทั้งภาครัฐและเอกชน จัดทำข้อเสนอเชิงนโยบายในการสนับสนุน ส่งเสริม และปรับปรุงการผลิตและพัฒนาครูของประเทศไทย 

“สำนักงานเลขาธิการคุรุสภา และ กสศ. ได้ร่วมกันวางแผนและกำหนดกลยุทธ์การดำเนินงานเพื่อส่งเสริมและพัฒนาครูและบุคลากรทางการศึกษาให้มีศักยภาพ มีคุณธรรมจริยธรรม และมีจิตวิญญาณความเป็นครูตามกลุ่มเป้าหมายที่กำหนด สนับสนุนให้สถาบันผลิตและพัฒนาครู ออกแบบและปรับปรุงแผนการผลิตและพัฒนาครูแนวใหม่ ครอบคลุมการพัฒนากลุ่มเป้าหมายเพื่อลดช่องว่างความเหลื่อมล้ำทางการศึกษาที่นำมาสู่ความเสมอภาคทางสังคมและเศรษฐกิจของประเทศ”  ผศ.ดร.อมลวรรณ กล่าว

ด้าน ดร.ไกรยส ภัทราวาท ผู้จัดการ กสศ. กล่าวว่า กสศ. มีพันธกิจในการช่วยเหลือผู้ขาดแคลนทุนทรัพย์ ลดความเหลื่อมล้ำทางการศึกษา เสริมสร้างและพัฒนาคุณภาพและประสิทธิภาพครูและโรงเรียนเพื่อลดความเหลื่อมล้ำทางการศึกษาอยู่แล้ว เช่น ดำเนินโครงการครูรัก(ษ์)ถิ่นร่วมกับกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัย และนวัตกรรม (อว.) กระทรวงศึกษาธิการ (ศธ.) สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน (สพฐ.) สำนักงานคณะกรรมการข้าราชการครูและบุคลากรทางการศึกษา (ก.ค.ศ.) และสำนักงานเลขาธิการคุรุสภา ตั้งแต่ปี 2563 เพื่อสร้างโอกาสทางการศึกษาสำหรับนักเรียนด้อยโอกาสในพื้นที่ห่างไกลให้ได้เป็นครูรุ่นใหม่ ด้วยวิธีการวิจัยเชิงปฏิบัติการในลักษณะ SOCIAL LAB ด้วยแนวคิดสร้างโอกาส ปรับเปลี่ยนกระบวนการจัดการเรียนการสอนของคณะครุศาสตร์-ศึกษาศาสตร์ และการพัฒนาโรงเรียนในพื้นที่ห่างไกลไปพร้อม ๆ กับการมีส่วนร่วมในการผลิตและพัฒนาครู เพื่อให้ครูรุ่นใหม่เป็น “ครูนักพัฒนา” หรือ “ครูนวัตกรชุมชน” เพื่อยกระดับคุณภาพการศึกษา และลดปัญหาการขาดแคลนครูในโรงเรียนพื้นที่ห่างไกลอย่างยั่งยืน

ดร.ไกรยส กล่าวต่อว่า ปัจจุบัน กสศ. ได้สร้างโอกาสให้นักเรียนที่มีฐานะยากจนที่สุดร้อยละ 20 แรกของประเทศ ให้เข้าถึงการศึกษาในระดับอุดมศึกษาผ่านโครงการครูรัก(ษ์)ถิ่น เพื่อเตรียมกลับไปสร้างโอกาสให้นักเรียนและโรงเรียนในชุมชนบ้านเกิดตนเองแล้ว 4 รุ่น รวม 1,172 คน จากเป้าหมาย 1,500 คนภายใน 5 รุ่น ทั้งหมดมีผลการเรียนดีตามเกณฑ์ พบอัตราการเสี่ยงหลุดออกจากระบบเพียงร้อยละ 0.34 โดยครูเหล่านี้จะกระจายตัวทำงานครอบคลุมทั่วประเทศ 60 จังหวัด 635 ตำบล และปี 2567 นักศึกษาครูรัก(ษ์)ถิ่น รุ่นที่ 1 จำนวน 327 อัตรา จะได้รับการบรรจุเป็นข้าราชการครูสาขาปฐมวัย และประถมศึกษา ในโรงเรียนพื้นที่ห่างไกล 281 แห่ง ใน 44 จังหวัด ซึ่ง กสศ. จะติดตามความก้าวหน้าต่อเนื่อง 6 ปี ดังนั้นผลการดำเนินงานในช่วง 4 ปีที่ผ่านมาสามารถพิสูจน์ให้เห็นชัดเจนว่า การผลิตและพัฒนาครูคุณภาพสูงตามความต้องการที่แท้จริงมีความเป็นไปได้ และจะเป็นต้นแบบในการผลิตและพัฒนาครูในโครงการของรัฐในระยะต่อไปได้ บนความร่วมมือการทำงานกันอย่างใกล้ชิดของภาคีด้านการศึกษา โดยขณะนี้มีสถาบันอุดมศึกษาที่ผลิตและพัฒนาครู และพร้อมจะเป็นสถาบันต้นแบบในการผลิตและพัฒนาครูจำนวน 19 แห่ง

“กสศ. หวังเป็นอย่างยิ่งว่าการลงนามความร่วมมือกันในครั้งนี้จะสร้างประโยชน์คุณูปการต่อระบบการผลิตและพัฒนาครูของประเทศในอนาคต ที่จะช่วยลดความเหลื่อมล้ำทางการศึกษา ลดปัญหาการโยกย้ายการขาดแคลนครูในพื้นที่โรงเรียนห่างไกล และเพิ่มอัตราการเข้าถึงการศึกษาที่มีคุณภาพ นำไปสู่การพัฒนาคุณภาพโรงเรียนและเป็นต้นแบบการผลิตและพัฒนาครูรุ่นใหม่ต่อไป” ผู้จัดการ กสศ. กล่าว

The post กสศ. จับมือคุรุสภา ปั้นต้นแบบการผลิตและพัฒนาครูรุ่นใหม่เชื่อมต่อการทำงานลดความเหลื่อมล้ำ ชูความสำเร็จ “โครงการครูรัก(ษ์)ถิ่น” 4 ปี ปั้นแม่พิมพ์ครูนักพัฒนาโรงเรียนห่างไกล 1,172 คน first appeared on กสศ..