ดร.กฤษณพงศ์ กีรติกร ประธานกรรมการมูลนิธิรางวัลสมเด็จเจ้าฟ้ามหาจักรี กล่าวว่า ทั้งครูผู้ได้รับรางวัลและครูเครือข่ายของ จ.ตาก ถือเป็นผู้มีคุณูปการอย่างสูงต่อการศึกษาของไทยที่เสียสละทำงานในพื้นที่ ทางมูลนิธิฯ หวังเป็นอย่างยิ่งว่า จะได้ทำงานกับครูรางวัลสมเด็จเจ้าฟ้ามหาจักรีของจังหวัดทั้ง 5 ท่าน และครูเครือข่ายอีกประมาณ 20 ท่าน เพื่อขับเคลื่อนการศึกษาของจังหวัด

ดร.กฤษณพงศ์ กล่าวว่า การทำงานของครูเครือข่ายในพื้นที่ จ.ตาก เป็นพื้นที่โมเดลการทำงานที่มีรูปแบบเฉพาะตัว เนื่องจากเป็นพื้นที่ชายแดน 

จำเป็นต้องมีโมเดลการศึกษาที่คำนึงถึงเด็กกลุ่มชาติพันธุ์ ซึ่งเมื่อมีปัญหาด้านความขัดแย้งของกลุ่มต่าง ๆ มาเกี่ยวข้อง ก็จะทำให้การแก้ปัญหาของเด็กในภูมิภาคนี้มีโจทย์ที่ท้าทายและอาจจะส่งผลให้ทำงานได้ยากขึ้น จึงจำเป็นต้องคิดวิธีการทำงานที่ครอบคลุมปัญหาที่เปลี่ยนแปลงอยู่ตลอดเวลา

“โจทย์สำคัญที่อยากจะฝากให้คุณครูทุกท่านช่วยกันคิดหาวิธีดูแล ก็คือทำอย่างไร ที่จะดูแลนักเรียนให้ผ่านไปถึงมัธยมปลายให้ได้ เพราะหากนักเรียนกลุ่มนี้ไปต่อได้ มีโอกาสได้เรียนสายอาชีพ ตามความสนใจและความถนัด และสาขาซึ่งเป็นที่ต้องการของตลาดแรงงาน พวกเขาก็จะมีโอกาสเข้าสู่ตลาดแรงงาน และกลับมาดูแลและสร้างรายได้กลับมาสู่ชุมชน

“ทั้งนี้ จำเป็นที่จะต้องช่วยกันดูนักเรียนแต่ละช่วงรอยต่อ โดยเฉพาะช่วงจบ ม. 3 ที่จำเป็นต้องช่วยกันดูว่า ทำอย่างไรจึงจะช่วยเด็กที่เสี่ยงหลุดจากระบบในช่วงรอยต่อนี้ ให้มีโอกาสได้เรียนต่อโดยเฉพาะในสายอาชีพ หากเรียนต่อในระบบไม่ได้ก็อาจจะต้องหาวิธีฝึกอาชีพให้กับพวกเขา ซึ่งอาชีพก็มีหลากหลายมาก แต่ยังจำเป็นต้องคำนึงถึงอาชีพที่เหมาะสมกับโลกสมัยใหม่ และเมื่อเด็กกลุ่มนี้มีโอกาสได้ออกไปทำงาน ก็จะมีโอกาสนำรายได้กลับมาสู่ครอบครัวได้”

ดร.จักรพรรดิ วะทา กรรมการมูลนิธิรางวัลสมเด็จเจ้าฟ้ามหาจักรี กล่าวว่า การลงพื้นที่เพื่อรับทราบการทำงานของครูผู้ได้รับรางวัล เป็นสิ่งที่คณะทำงานของมูลนิธิรางวัลสมเด็จเจ้าฟ้ามหาจักรีให้ความสำคัญ ทั้งนี้ ตลอด 5 ปีที่ผ่านมา มูลนิธิฯ ได้ดำเนินการตามแนวคิดหลักของการคัดเลือกครูผู้สมควรได้รับพระราชทานรางวัลสมเด็จเจ้าฟ้ามหาจักรีของประเทศไทย คือ ภารกิจการตามหาครูผู้สร้างการเปลี่ยนแปลงในทางที่ดีให้เกิดขึ้นกับชีวิตลูกศิษย์ และมีคุณูปการต่อการศึกษา เป็นครูซึ่งสังคมไทยให้การยอมรับและยกย่องร่วมกันว่าเป็นผู้เสียสละ ทุ่มเทให้แก่การทำงานเพื่อลูกศิษย์ตลอดชีวิตการทำงาน รางวัลนี้ถือเป็นรางวัลแห่งความสำเร็จของชีวิตความเป็นครู และทำให้ค้นพบครูดีทั่วประเทศแล้วมากกว่า 800 คน

“หวังอย่างยิ่งว่า ครูผู้ได้รับรางวัลและครูเครือข่ายที่ถูกค้นพบในช่วงที่ผ่านมา จะกลายเป็นกำลังสำคัญทางหนึ่งในการช่วยพัฒนาครูทั่วประเทศ โดยหากมองถึงหลักคิดที่ว่า เด็กเป็นอนาคตของชาติ ครูและผู้ใหญ่ทั้งหลายทั่วประเทศ ก็น่าจะถือเป็นอนาคตของเด็ก จึงเป็นเรื่องที่สำคัญมากที่จะช่วยกันคิดว่า ทำอย่างไรให้ครูเป็นอนาคตของเด็กอย่างแท้จริง ส่วนหนึ่งที่มูลนิธิฯ ทำได้ ก็คือการคัดเลือกครูดีครูเก่งขึ้นมาเป็นต้นแบบให้ครูทั่วประเทศได้เดินตาม เช่นเดียวกับพื้นที่จังหวัดตาก ซึ่งเป็นพื้นที่ที่มีครูเก่งและครูดีหลายท่านที่เสียสละมาทำงานในพื้นที่ยากลำบาก ต้องใช้ความอดทนในการทำงานและเดินทาง จึงต้องชื่นชมและขอขอบคุณคุณครูเหล่านี้ ที่ช่วยกันสร้างเด็ก สร้างอนาคตของเด็ก และหวังว่ามูลนิธิฯ จะสามารถช่วยเหลือด้านการทำงาน ของคุณครูทั้งหลายให้สำเร็จลุล่วงยิ่งขึ้น” กรรมการมูลนิธิรางวัลสมเด็จเจ้าฟ้ามหาจักรี กล่าว

ครูอมรฤทธิ์ คำบู้ ครูขวัญศิษย์ ประจำปี 2566 กล่าวว่า โรงเรียนที่รับผิดชอบดูแลการเรียนการสอนอยู่ เป็นโรงเรียนขยายโอกาส เด็กที่มาเรียนโดยเฉพาะกลุ่มเปราะบางมักจะมีมิติปัญหาหลายด้านประกอบกัน ทั้งเรื่องรายได้ของครอบครัวที่ขาดแคลนทุนทรัพย์ในการเรียน ปัญหาครอบครัวแหว่งกลางต้องอาศัยอยู่กับผู้สูงอายุ ส่งผลให้ชีวิตความเป็นอยู่ค่อนข้างลำบาก และมีปัญหาด้านการเรียนรู้ จึงถือเป็นกลุ่มที่ต้องการความดูแลและเอาใจใส่เป็นพิเศษ

“สิ่งที่พยายามช่วยเด็กกลุ่มนี้ก็คือ การออกแบบโครงการ ซึ่งเป็นการพัฒนาทักษะชีวิต ที่นอกเหนือจากการเรียนการสอนในชั้นเรียน นำเรื่องพหุปัญญามาใช้ในชั้นเรียน มาจัดการเรียนรู้ที่มีกิจกรรมการเรียนรู้อย่างหลากหลาย ตอบสนองความแตกต่างของนักเรียน ออกแบบการจัดการเรียนรู้มีลักษณะเป็นการเรียนรู้แบบบูรณาการอย่างสอดคล้องกับบริบททางสังคมและวัฒนธรรมในพื้นที่ ฝึกให้นักเรียนใช้วิชาวิทยาศาสตร์ มองสิ่งที่ใกล้ตัวมาประยุกต์ใช้เป็นเครื่องมือในการพัฒนาตัวเอง พัฒนาความเป็นอยู่ และนำมาแก้ไขปัญหาชีวิตประจำวันให้พวกเขายืนด้วยลำแข้งของตัวเองให้ได้ สนับสนุนและส่งเสริมให้เด็กปลูกผักและเลี้ยงสัตว์ สอนให้รู้จักผลิตเชื้อเพลิงที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อมเพื่อนำไปใช้ในครัวเรือน นำไปประกอบอาหาร พยายามหาวิธีที่ช่วยให้เด็ก ๆ ดูแลตัวเองได้อย่างครบวงจร และฝึกหลักคิดให้เด็กรู้จักการวางแผนให้กับตัวเองในระยะยาว

“หากเราไม่ทิ้งเด็กที่มีปัญหาด้านการเรียนรู้ พยายามแก้ปัญหาที่ประสบอยู่ให้พวกเขาได้ตรงจุด ในที่สุดก็จะพบความสามารถและความถนัดที่พวกเขามีอยู่ หลายคนมีโอกาสได้ค้นพบตัวเองในด้านที่ถนัด บางคนสามารถพัฒนาตัวเองจนได้เป็นนักกีฬาทีมชาติ บางคนกลายเป็นกำลังหลัก พัฒนาทักษะตัวเองจนกลายเป็นที่พึ่งของครอบครัวได้ และเมื่อชุมชนเห็นความสำเร็จในเรื่องนี้ก็จะหันมาให้ความร่วมมือในการส่งเสริมให้เด็กเรียนหนังสือและพัฒนาตัวเอง”

ครูนิวัฒน์ เงินงามมีสุข ครูรางวัลสมเด็จเจ้าฟ้ามหาจักรี ประจำปี 2566 กล่าวว่า ในพื้นที่เคยมีปัญหาเรื่องยาเสพติด ปัญหาอาชญากรรม ปัญหาสาธารณสุข ปัญหาด้านการสื่อสาร ซึ่งเป็นปัญหาของชุมชน ซึ่งเมื่อพิสูจน์ให้คนในชุมชนเห็นว่า ปัญหาที่มีอยู่สามารถแก้ไขได้ด้วยการใช้การเรียนรู้และทักษะต่าง ๆ ที่จำเป็น มาสร้างความเปลี่ยนแปลง

“ผมต้องพิสูจน์ให้คนในพื้นที่เห็นว่า การจัดการเรียนรู้และพัฒนาทักษะชีวิตอย่างต่อเนื่องให้กับคนกลุ่มต่าง ๆ ทั้งเด็กและผู้ใหญ่ เปลี่ยนโรงเรียนให้เป็นสถานที่ที่ไม่ใช่แค่อำนวยความสะดวกแก่ชาวบ้านเท่านั้น แต่ยังเป็นพื้นที่ส่วนกลางสำหรับทุกคนในชุมชนสำหรับจัดกิจกรรมเรียนรู้ กิจกรรมสร้างทักษะด้านต่าง ๆ สำหรับคนในชุมชน ที่สามารถสร้างคุณภาพชีวิตให้คนในพื้นที่ได้จริง

“การสร้างทักษะชีวิตที่ดีเป็นเรื่องสำคัญมาก เมื่อคนทุกกลุ่มมองเห็นตรงกันว่าความรู้และการศึกษาสามารถเปลี่ยนแปลงชีวิตในทางที่ดีขึ้นได้จริง สามารถแก้ไขปัญหาที่เผชิญอยู่ได้ ก็จะเริ่มมีศรัทธาด้านการเรียนมากขึ้น เมื่อก่อนคนในชุมชน อ่านหนังสือไม่ออกและเขียนหนังสือไม่ได้ ประสบปัญหาด้านการสื่อสาร โดยเฉพาะเวลาที่ต้องมาติดต่อราชการ การพยายามเรียนจนอ่านออกเขียนได้ หลายคนเปลี่ยนตัวเองจากที่อ่านไม่ออกเลย ให้สามารถอ่านข้อความสำคัญที่จำเป็นได้ เช่น อ่านฉลากยา

“นอกจากจะช่วยแก้ปัญหาด้านการสื่อสารได้แล้ว พวกเขายังใช้ความสามารถพื้นฐานนี้ต่อยอดไปสู่สิ่งอื่น ๆ เช่นการเรียนในทักษะที่ซับซ้อนขึ้นจากโทรทัศน์เพื่อการสื่อสารของศูนย์การเรียน เด็กรุ่นใหม่สามารถใช้เทคโนโลยีมาตอบโจทย์ความต้องการของคนในชุมชนเช่นเรื่องการขายสินค้าซึ่งเป็นผลิตภัณฑ์ของท้องถิ่นผ่านช่องทางออนไลน์ เมื่อทุกคนเห็นว่าการเรียนเปลี่ยนแปลงชีวิตให้ดีขึ้นได้จริง ก็จะส่งผลให้คนในชุมชนเชื่อมั่นในเรื่องของการเรียน และส่งลูกมาเรียนหนังสือมากขึ้น”

The post มูลนิธิรางวัลสมเด็จเจ้าฟ้ามหาจักรีลงพื้นที่ จ.ตาก มอบรางวัลครูขวัญศิษย์ปี 2566 first appeared on กสศ..

เมื่อวันที่ 18 ต.ค. ที่โรงแรมเซ็นทาราแกรนด์ และบางกอกคอนเวนชั่นเซ็นเตอร์ เซ็นทรัลเวิลด์ พล.ต.อ.เพิ่มพูน ชิดชอบ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการ เป็นประธานมอบรางวัลคุณากร ครูยิ่งคุณ และครูขวัญศิษย์ ปี 2566 ซึ่งมาจากการคัดเลือกของคณะกรรมการจังหวัดทั่วประเทศ และคณะกรรมการส่วนกลาง โดยความร่วมมือของมูลนิธิรางวัลสมเด็จเจ้าฟ้ามหาจักรี ร่วมกับกระทรวงศึกษาธิการ คุรุสภา กระทรวงมหาดไทย และกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) นอกจากพิธีมอบรางวัล ได้มีการแถลงข่าว “ทิศทางการพัฒนาครู และเปิดตัวครูรางวัลสมเด็จเจ้าฟ้ามหาจักรีประเทศไทยและครูรางวัลคุณากร”

พล.ต.อ.เพิ่มพูน กล่าวว่า จากที่ได้เห็นประวัติการทำงานของครู ทำให้ประทับใจในความทุ่มเท เสียสละของครูที่มองเห็นศักยภาพของเด็กและเยาวชน แม้ว่าปัจจุบันนี้ การแสวงหาความรู้ความสามารถหาได้จากแหล่งต่างๆ ไม่เฉพาะจากครูและในห้องเรียน แต่ครูยังมีบทบาทสำคัญในการอบรมสั่งสอนกล่อมเกลาให้เด็กและเยาวชน ได้มีความรู้ความสามารถเป็นคนดีของสังคม ด้วยความทุ่มเทแรงกายและแรงใจที่เต็มไปด้วยจิตวิญญาณแห่งความเสียสละ ท่ามกลางความเปลี่ยนแปลงของโลก ครูจำเป็นต้องปรับตัวให้สอดคล้องกับความเปลี่ยนแปลง พร้อมเรียนรู้สิ่งใหม่ ทั้งองค์ความรู้และเทคโนโลยี และการสอนมิใช่เพียงเนื้อหาความรู้ แต่ต้องสามารถพัฒนาให้เด็กและเยาวชนมีกระบวนการคิดที่มีวิจาณญาณ เลือกรับและเรียนรู้สิ่งที่มีคุณค่าต่อชีวิต และขอย้ำถึงความสำคัญของการเรียนโดยยึดผู้เรียนเป็นศูนย์กลาง สามารถเรียนได้ทุกที่ ทุกเวลา เน้นการเรียนดีมีความสุข ซึ่งจำเป็นต้องเริ่มจากความสุขของผู้เรียน ผู้สอน ไปจนถึงผู้ปกครอง เมื่อมีความสุขก็จะส่งผลให้การเรียนดีขึ้น ซึ่งการจัดการศึกษามีทั้งการเรียนเพื่อความเป็นเลิศ และการเรียนเพื่อความมั่นคงในชีวิต ซึ่งการศึกษาจะต้องไปข้างหน้า เพราะเราเป็นสังคมแห่งการเรียนรู้

ดร.กฤษณพงศ์ กีรติกร ประธานกรรมการมูลนิธิรางวัลสมเด็จเจ้าฟ้ามหาจักรี กล่าวว่า มูลนิธิรางวัลสมเด็จเจ้าฟ้ามหาจักรี เชื่อมั่นในพลังของครู เพราะครูคุณภาพ สร้างคนคุณภาพ  กระบวนการคัดเลือกครูรางวัลสมเด็จเจ้าฟ้ามหาจักรีของประเทศไทยจึงมาจากการมีส่วนร่วมของคณะกรรมการจังหวัดทั่วประเทศ เพื่อร่วมกันสรรหาครูผู้มีคุณสมบัติ เป็นครูผู้สร้างการเปลี่ยนแปลงชีวิตศิษย์ และมีคุณูปการต่อวงการศึกษา ประเทศไทยจึงได้จัดทำรางวัลเพื่อยกย่องครูเพิ่มเติมได้แก่ รางวัลคุณากร 2 รางวัล รางวัลครูยิ่งคุณ 17 รางวัล และรางวัลครูขวัญศิษย์ 146 รางวัล เพื่อเชิดชูครูของแต่ละจังหวัด โดยสิ่งสำคัญในการขยายผลการทำงานของเครือข่ายครูนั้นคือ การแลกเปลี่ยนเรียนรู้ของเครือข่ายครูทั้ง 11 ประเทศ พัฒนาทักษะวิชาชีพที่ส่งผลต่อนักเรียนและเพื่อนร่วมวิชาชีพครู การสนับสนุนจากภาคธุรกิจเพื่อเปิดพื้นที่ให้ครูได้เรียนรู้โลกธุรกิจและนวัตกรรมทางเทคโนโลยี รวมทั้งโครงการส่งเสริมและพัฒนาการสะกด พูด อ่าน เขียนภาษาไทย (MOVE) เพื่อเด็กในถิ่นทุรกันดาร ตามพระราชดำริในสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ซึ่งให้ความสำคัญแก่นักเรียนที่อ่านไม่ออก เขียนไม่ได้ คิดเลขไม่ได้ และร่วมกับ กสศ. ในการต่อยอดความเชี่ยวชาญของครูรางวัลฯ เพื่อแบ่งปันทักษะการทำงานให้ครูและเด็กเยาวชนได้เข้าถึงโอกาสทางการศึกษา โดยสร้างเครือข่ายและกลไกการทำงานอย่างเป็นระบบ 

สำหรับบทบาทการทำงานของครูรางวัลสมเด็จเจ้าฟ้ามหาจักรี ประเทศไทย นายนิวัฒน์ เงินงามมีสุข ครูอาสาสมัครศูนย์การเรียนชุมชนชาวไทยภูเขา “แม่ฟ้าหลวง” (ศศช.) สังกัดศูนย์การศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัย อ.ท่าสองยาง จ.ตาก กล่าวว่า เพราะเชื่อว่าการให้ความรู้จะติดตัวไปตลอดจนหมดลมหายใจ จึงมุ่งมั่นที่จะศึกษาหาความรู้ด้านการเกษตรเพื่อมาพัฒนาท้องถิ่นตนเอง และสมัครสอบเป็นครูอาสาสมัครศูนย์การเรียนรู้ชุมชนชาวไทยภูเขา “แม่ฟ้าหลวง” โดยจัดการศึกษาให้กับประชาชนทุกกลุ่มวัย ใน 3 กิจกรรม คือ 1.การจัดการศึกษาขั้นพื้นฐาน เน้นการรู้หนังสือไทย 2. การศึกษาเพื่อพัฒนาอาชีพ คุณภาพชีวิต สังคม ชุมชนและสิ่งแวดล้อม และทักษะที่จำเป็นในการดำรงชีวิต และ 3. การจัดการศึกษาตามอัธยาศัย ตามความสนใจของผู้เรียน เน้นการนำสถานการณ์ สภาพบริบทชุมชน และปัญหาชุมชนมาออกแบบบูรณาการเข้ากับหลักสูตร   

“ผมใช้กระบวนการเรียนรู้ผ่านการทำเวทีประชาคมหมู่บ้าน ทำความเข้าใจร่วมกัน เกิดกฎของเวทีประชาคมหมู่บ้านจากการแก้ไขปัญหากันเอง ทำให้เกิดการเรียนรู้และความเข้มแข็งของชุมชนในที่สุด วิธีการเหล่านี้ทำให้ชุมชนสามารถแก้ปัญหาการปลูกฝิ่น ปลูกพืชเชิงเดี่ยว ตัดไม้ทำลายป่า เปลี่ยนเป็นการส่งเสริมการปลูกกาแฟครบวงจร เกิดกลุ่มวิสาหกิจชุมชนกาแฟมอโก้คี และการท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์ในโครงการสร้างป่าสร้างรายได้ ดังนั้นบทบาทของศูนย์การเรียนรู้จึงควรส่งเสริมการเรียนรู้ทุกกลุ่มวัย ทำให้คนในชุมชนมีความรู้ความเข้าใจซึ่งจะเป็นการสร้างคนที่ยั่งยืน” ครูนิวัฒน์ กล่าว 

นายสมเกียรติ แซ่เต็ง ครูชำนาญการพิเศษ โรงเรียนเขาน้อยวิทยาคม จ.ตราด ครูคณิตศาสตร์ในระดับชั้นมัธยมปลาย กล่าวถึงการจัดการเรียนรู้จากคณิตศาสตร์ในห้องเรียนสู่วิชาผู้ประกอบการยุคใหม่ในชีวิตจริงว่า การสอนวิชาคณิตศาสตร์ด้วยกระบวนการจำลองสถานการณ์จริง เช่น วิชาการเป็นผู้ประกอบการ วิชาคณิตศาสตร์เพื่อการลงทุน เช่น “Cafe@เขาน้อย” ฝึกประสบการณ์ผ่านการทำธุรกิจร้านกาแฟ กิจกรรมบริษัทจำลอง กิจกรรมการเป็นผู้ประกอบการ กิจกรรมตลาดนัดพัฒนาชีวิต โดยเปิดโอกาสให้นักเรียนร่วมกันวางแผน ออกแบบแก้ไขสถานการณ์ บริหารและจัดการ ซึ่งครูจะรับฟังความเห็นของนักเรียนอย่างเสมอภาคและให้คำปรึกษาเพื่อการพัฒนางาน นอกจากนี้ครูควรทำหน้าที่แนะแนวทางให้ลูกศิษย์เพื่อค้นหาพัฒนาตัวตนตามศักยภาพบนความแตกต่างของแต่ละคน เพราะนักเรียนมีความแตกต่างกัน จึงต้องค้นหาอัตลักษณ์ของนักเรียนแต่ละคนเพื่อให้นักเรียนออกแบบการพัฒนาตนเองและวางแผนการใช้ชีวิตอย่างมีประสิทธิภาพ  

นายอุดร สายสิงห์ ครูชำนาญการพิเศษ โรงเรียนบ้านโกตาบารู ครูกลุ่มสาระวิชา สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม และฝ่ายปกครองของโรงเรียน กล่าวว่า ในการจัดการเรียนรู้ ตนให้น้ำหนักที่การปลูกฝังพฤติกรรมด้านคุณธรรม ทักษะชีวิตที่หลากหลาย สร้างพลเมืองที่ดี มีคุณภาพชีวิตที่ดี และหลักปรัชญาในหลวงรัชกาลที่ 9 โดยใช้ห้องเรียนที่กว้างใหญ่จากสิ่งต่างๆ รอบตัวในการจัดการเรียนรู้ ส่งเสริมประสบการณ์ เสริมสร้างอาชีพ และคิดค้นจุดเน้นนักเรียนในระดับ ม.ต้นคือ การเรียน การงาน การเงิน และการสร้างวินัย สิ่งเหล่านี้ถือเป็นการปูพื้นฐานที่สำคัญในการต่อยอดเส้นทางการศึกษาที่สูงขึ้น

The post เชิดชูครูผู้สร้างความเปลี่ยนแปลง รมว.ศธ. เป็นประธานมอบรางวัลคุณากร ครูยิ่งคุณ และครูขวัญศิษย์ ปี 2566 พร้อมร่วมคุย “ทิศทางการพัฒนาครู” first appeared on กสศ..

ชุมชนกลุ่มชาติพันธุ์กะเหรี่ยงตั้งถิ่นฐานสลับแทรกกับผืนป่า และเป็นที่ตั้งของศูนย์การเรียนรู้ชาวไทยภูเขา แม่ฟ้าหลวง (ศศช.) บ้านมอโก้คี ศูนย์การศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัย จากการบุกเบิกการศึกษาที่มีทางเลือกและตอบโจทย์ชีวิตให้กับกลุ่มชาติพันธุ์บนพื้นที่สูง โดย นิวัฒน์ เงินงามมีสุข ครูศูนย์การเรียนรู้ชาวไทยภูเขา แม่ฟ้าหลวง บ้านมอโก้คี

ร่วมทำความรู้จักการเรียนรู้ ณ ศศช. บ้านมอโก้คี พร้อมถอดประสบการณ์ทำงานบนดอยสูงกว่า 22 ปี ของครูนิวัฒน์ ด้วยความทุ่มเทในการทำงานจนได้รับการเชิดชูเกียรติและรางวัลต่างๆ มาโดยตลอด ซึ่งรางวัลล่าสุด คือ รางวัลสมเด็จเจ้าฟ้ามหาจักรี ครั้งที่ 5 เพื่อเชิดชูเกียรติให้กับครูนิวัฒน์ ผู้สร้างความเปลี่ยนแปลงในชีวิตของลูกศิษย์และมีคุณูปการต่อการศึกษา

สร้างโอกาสทางการศึกษา บุกเบิกการเรียนรู้บนพื้นที่สูง

“10 กว่าปีที่ผ่านมา กลุ่มบ้านมอโก้คีไม่มีโรงเรียน เด็กๆ ไม่ได้เรียนหนังสือ พวกเขาหาของป่า ยิงนกตกปลาอยู่แถวบ้าน หรือกรณีที่ไปเรียนในเมือง สักพักเด็กก็หนีกลับมาบ้าน ด้วยความที่เขาไม่คุ้นเคยสภาพแวดล้อมแบบนั้น และยังเป็นวัยที่ต้องการความรักความอบอุ่นจากพ่อแม่”

ท่ามกลางชุมชนบ้านมอโก้คี 65 หลังคาเรือน ประชากร 227 คน มีศูนย์การเรียนฯ 5 แห่ง ได้แก่ ศศช.บ้านมอโก้คี ศศช.บ้านมอโก้โพคี ศศช.บ้านคะแนจื้อคี ศศช.บ้านทีกอโกล ศศช.บ้านเซหนะเดอลู่ และ 1 ห้องเรียนสาขาบ้านมอโก้ใหม่ ซึ่งครูนิวัฒน์เป็นผู้ขออนุญาตจัดตั้งศูนย์การเรียนฯ เหล่านั้น เพื่อให้เด็กบนพื้นที่สูงเข้าถึงโอกาสทางการศึกษา โดยไม่ต้องไปเรียนไกลบ้าน ควบคู่กับการพัฒนาคุณภาพชีวิตคนในชุมชน ผ่านกระบวนการจัดการเรียนการสอนตามหลักสูตรการศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัย (กศน.) ของอำเภอท่าสองยาง จังหวัดตาก

“ศูนย์การเรียนฯ ของเราใช้หลักสูตรการจัดการศึกษาบนพื้นที่สูงของ กศน.อำเภอท่าสองยาง คือใช้บริบท สิ่งแวดล้อม และสื่อในชุมชนมาจัดกระบวนการเรียนรู้ เพื่อเด็กจะได้มองเห็นภาพชุมชนของตนเองที่ชัดเจน โดยไม่ได้เอาภาพจากในเมืองมาให้เด็กมอง หลักสูตรของเราเป็นการจัดการศึกษาขั้นพื้นฐาน ตั้งแต่อนุบาลไปจนถึง ป.6 รวมถึงผู้ใหญ่ที่อยากจะเรียนต่อในระดับ ม.1-3 และ ม.4-6”

ครูนิวัฒน์ยังบอกเล่ากิจวัตรของนักเรียนที่นี่ โดยเริ่มวันจากการช่วยพ่อแม่หุงข้าว ล้างจาน หรือการขนฟืนขึ้นบ้านสำหรับใช้เป็นเชื้อเพลิง ก่อนที่จะเดินมาเรียนช่วง 7 โมง ซึ่งแต่ละวันจะมีเวรทำกิจกรรมต่างๆ เช่น ทำความสะอาด ให้อาหารหมู ให้อาหารปลา ให้อาหารไก่ ดูแลเห็ด และบางส่วนช่วยผู้ปกครองเตรียมอาหารกลางวัน แล้วมาเข้าแถวเคารพธงชาติตอน 8 โมง ก่อนจะเข้าสู่ชั้นเรียนต่างๆ

ส่วนช่วงบ่าย หนึ่งชั่วโมงแรกเป็นการเรียนรู้ในห้องเรียน ด้วยบรรยากาศที่ไม่เคร่งเครียดจนเกินไป จากนั้นให้นักเรียนลงมือปฏิบัติ ไม่ว่าจะเป็นกิจกรรมลงแปลงเกษตรหรือกิจกรรมกีฬา และตอน 5 โมงเย็น เด็กๆ ก็จะทำเวรอีกครั้งก่อนจะกลับบ้านไปพบกับพ่อแม่ที่ทำไร่ทำสวนเสร็จในเวลาไล่เลี่ยกัน

“เด็กๆ ที่นี่ส่วนใหญ่ตอนเย็นไม่ค่อยอยากกลับบ้าน เพราะเราให้เด็กทำกิจกรรมที่เขาชอบ เช่น เล่นกีฬา ทำเกษตร เด็กชอบวิ่งเล่น ชอบตั้งตารอคอยผลผลิตที่จะออก เพื่อดูว่าตัวเองจะขายให้กับสหกรณ์โรงเรียนได้กี่กิโลกรัมและได้ราคาเท่าไร”

‘กระบวนการคิดเป็น’ การเรียนรู้ที่ตอบโจทย์ชีวิตชาวมอโก้คี

“การเรียนรู้ที่ตอบโจทย์ คือชาวบ้านได้ลงมือปฏิบัติและรู้ผลลัพธ์ของการแก้ไขปัญหา ถ้าปฏิบัติแล้วผลลัพธ์ไม่เป็นไปตามที่คาดไว้ ก็ต้องกลับไปวิเคราะห์สาเหตุ จัดกระบวนการเรียนรู้ใหม่ จากนั้นลองปฏิบัติ แก้ไขปัญหาอีกครั้ง แล้วสรุปผล ทำซ้ำๆ จนกว่าจะแก้ไขปัญหาได้ถูกต้อง นี่คือกระบวนการคิดเป็นของ กศน.

“การจัดการเรียนการสอนสำหรับผู้ใหญ่ เรามีการสำรวจสภาพปัญหา ทำเวทีประชาคม แล้ววิเคราะห์ปัญหา โดยจัดกระบวนการเรียนรู้ตามสภาพปัญหาและตามความต้องการของชาวบ้าน ไม่ใช่การจัดการเรียนรู้ตามความต้องการหรือความตั้งใจของครูเอง”

ครูนิวัฒน์อธิบายถึงใจความสำคัญสำหรับการจัดกระบวนการเรียนรู้ของผู้ใหญ่ ซึ่งเป็นหนึ่งในภารกิจของครูที่ ศศช. โดยสามารถแบ่งการจัดการศึกษาให้คนทุกวัยในชุมชนเพื่อสร้างความเปลี่ยนแปลงให้ประชาชนในพื้นที่ เป็น 3 กลุ่มกิจกรรมหลัก

• การจัดการศึกษาขั้นพื้นฐาน มุ่งเน้นการศึกษานอกระบบระดับประถมศึกษา และส่งเสริมการรู้หนังสือไทยสำหรับผู้ใหญ่ที่อ่านไม่ออก เขียนไม่ได้ สื่อสารไม่ได้ โดยครูเป็นผู้เข้าไปจัดกระบวนการเรียนรู้ และมีนักเรียนชั้น ป.4-6 เป็นผู้ช่วยครู
• การจัดการศึกษาต่อเนื่อง เพื่อพัฒนาอาชีพ คุณภาพชีวิต สังคม ชุมชน และสิ่งแวดล้อม ตลอดจนทักษะชีวิตที่จำเป็น
• การจัดการศึกษาตามอัธยาศัย เพื่อให้ทุกคนสามารถเข้ามาเรียนรู้ได้ตามความสนใจ ไม่มีหลักสูตร และไม่มีการกำหนดเวลาเรียนที่แน่นอน แต่เปิดโอกาสให้คนได้เรียนรู้ผ่านการพูดคุย กิจกรรมเสียงตามสาย สื่อโทรทัศน์ หรือวิดีโอเพื่อการศึกษา

“หนึ่งในงานการจัดการศึกษานอกระบบ คือการศึกษาเพื่อพัฒนาความรู้ของชาวบ้าน เช่น ความรู้เรื่องการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ความรู้เรื่องโรคมะเร็ง ความรู้เรื่องสารเคมีในการเกษตรที่เขาผสมใช้ทุกวัน ความรู้เรื่องการบริหารจัดการขยะ รวมถึงการพัฒนาอาชีพต่างๆ ในชุมชน เพื่อสร้างรายได้ ลดรายจ่าย และสามารถพึ่งตนเองได้ ยกตัวอย่างเช่น ส่งเสริมการปลูกบุก การปลูกกาแฟ และการแปรรูปกาแฟมอโก้คีให้เป็นที่รู้จักแพร่หลาย”

นอกจากนี้ ครูนิวัฒน์ยังเสริมถึงความสนใจและการเข้ามามีส่วนร่วมของคนในชุมชน

“กิจกรรมที่ชาวบ้านให้ความสนใจที่สุด คือกิจกรรมพัฒนาสังคมและชุมชน เพราะสิ่งที่ชาวบ้านได้รับหลังจากเข้าร่วมกิจกรรม เขาสามารถนำไปใช้ประโยชน์กับหมู่บ้านของตัวเองได้ เช่น การบวชป่า ทำฝายชะลอน้ำ เพื่อรักษาต้นน้ำให้มีใช้ถึงรุ่นลูกรุ่นหลาน เป็นโครงการที่ชาวบ้านให้ความร่วมมือดีมาก เพราะว่าเขาเป็นห่วงว่าต้นน้ำจะหมดไป

“รวมถึงกิจกรรมปรับปรุงซ่อมแซมถนน หรือการทำถนนคอนกรีตสองเลน เพราะชาวบ้านจะได้ใช้ในวันข้างหน้า ส่งคนเจ็บ ส่งคนไข้ไปโรงพยาบาล นี่เป็นการศึกษาที่ชาวบ้านให้ความร่วมมือเยอะที่สุดในการจัดกระบวนการเรียนรู้หลายๆ กิจกรรม”

22 ปีของความทุ่มเท พัฒนาพื้นที่ พัฒนาชีวิต

“การศึกษาทางเลือกในรูปแบบของศูนย์การเรียนรู้ชาวไทยภูเขา แม่ฟ้าหลวง ทำให้นักเรียนและประชาชนเข้าถึงระบบการศึกษา มีสิทธิทางการศึกษา ที่สำคัญที่สุดคือองค์ความรู้ ต่อมาเป็นเรื่องวัสดุการเรียนการสอนต่างๆ ที่เราจะได้ฟรี เรียนฟรี และมีทุนการศึกษา

“สิทธิการเข้าถึงการศึกษาใน ศศช. ของเราจะจัดความรู้หลายอย่างให้กับชาวบ้าน โดยเฉพาะเรื่องการศึกษานอกระบบ การให้ความรู้ในเรื่องต่างๆ ที่เป็นปัญหาและความต้องการของชุมชน เพื่อชาวบ้านได้รับความรู้และนำไปแก้ไขปัญหาในชุมชน

“ยกตัวอย่าง แต่ก่อนมีปัญหาไข้มาลาเรียระบาด เราก็จัดการศึกษาโดยให้ความรู้เรื่องการดูแลรักษา การนอน การรับประทานอาหาร การคว่ำน้ำ เพื่อไม่ก่อให้เกิดยุงในพื้นที่ พอชาวบ้านนำไปปฏิบัติ ยุงก็ลดลง หลังจากนั้นโรคไข้ป่าหรือไข้มาลาเรียก็น้อยลง”

นี่คือความสำคัญของการศึกษาทางเลือกจากมุมมองของครูนิวัฒน์ ซึ่งการบุกเบิก ศศช. กลุ่มบ้านมอโก้คี ไม่ใช่แค่การสร้างศูนย์การเรียนฯ แต่เป็นการให้ความรู้ควบคู่กับการพัฒนาคุณภาพชีวิตของคนในชุมชน ไม่ว่าจะเป็นการลดปัญหายาเสพติด การพัฒนาเศรษฐกิจชุมชน หรือการสร้างถนนคอนกรีตเพื่อส่งคนเจ็บไปโรงพยาบาล

หากย้อนไปราว 21 ปีก่อน วิธีการเดินทางที่จะขึ้นมายังบ้านมอโก้คี มีเพียงการเดินเท้าด้วยระยะทางประมาณ 42 กิโลโมตร ใช้เวลา 1 วันครึ่ง ผ่านป่าและข้ามภูเขาสูงชัน ครูนิวัฒน์เล่าเหตุการณ์เมื่อครั้งที่การเดินทางยังไม่สะดวกเท่าปัจจุบัน

“ที่นี่เคยมีกรณีครูเป็นไส้ติ่งอักเสบ ชาวบ้านต้องช่วยกันแบกลงทางตำบลแม่ตื่น แล้วจากแม่ตื่นส่งต่อให้อำเภออมก๋อย แต่อมก๋อยก็ไม่มีแพทย์เฉพาะทาง ทำให้ต้องส่งต่อไปยังโรงพยาบาลจอมทอง จังหวัดเชียงใหม่ ถ้าแบกลงไปไม่ทัน ก็อาจจะเสียชีวิต”

นอกจากนี้ ครูนิวัฒน์ยังชี้ชวนให้เห็นว่านักเรียนที่เรียนจบชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 จาก ศศช. บ้านมอโก้คี สามารถค้นหาเส้นทางชีวิต เส้นทางอาชีพของตัวเอง เช่น พระปรีชาพล ปภสูสโร (สำนักอารี) บวชเรียนต่อที่วัดปัญญาวุธาราม และจบปริญญาตรีที่มหาวิทยาลัยมหามงกุฏราชวิทยาลัย ซึ่งปัจจุบันยังคงจัดกิจกรรมค่ายคุณธรรมให้กับนักเรียนทุกปี รวมถึงนำงบประมาณ สิ่งของต่างๆ กลับมาพัฒนาบ้านเกิด

อีกตัวอย่างคือ พันธุ์ศักดิ์ ชีวิอิสระ ไปเรียนต่อด้านเกษตรที่จังหวัดเชียงใหม่ จนจบการศึกษาระดับประกาศนียบัตรวิชาชีพชั้นสูง จากนั้นกลับมาพัฒนากาแฟมอโก้คีตั้งแต่การเพาะปลูกไปถึงการแปรรูปร่วมกับกลุ่มกาแฟมอโก้คี ทำให้เกิดรายได้ในชุมชน รวมถึงช่วยเหลือกิจกรรมใน ศศช. อาทิ กรรมการประกวดแปลงผัก กรรมการแข่งขันทักษะวิชาการ เป็นต้น

“มอโก้คีมีการปลูกกาแฟก่อนหน้านั้นอยู่แล้ว ส่วนพันธ์ศักดิ์กลับมาพัฒนาเรื่องของการเพิ่มผลผลิต โดยการบำรุงต้น การตัดแต่งกิ่ง การเอาอินทรีย์วัตถุ มูลสัตว์ต่างๆ ใส่ให้กับต้นไม้เพื่อการเจริญเติบโตที่ดี และมีผลผลิตของกาแฟที่เพิ่มมากขึ้น

“กระบวนการเรียนรู้ถือเป็นสิ่งสำคัญ เมื่อมีความรู้ความเข้าใจ สามารถนำไปประกอบอาชีพที่ตัวเองชื่นชอบ มุ่งตามสายอาชีพของชาวบ้านได้ กลุ่มมอโก้คีทั้ง 5 บ้าน วันนี้เกิดองค์ความรู้ต่างๆ มีการติดต่อประสานงาน มีการหาตลาดในเมือง มีการพัฒนาการแปรผลผลิตต่างๆ ทำให้มีผลผลิตเพิ่มมากขึ้น มีรายได้ดีขึ้น”

ข้างต้นเป็นตัวอย่างการเปลี่ยนแปลงชีวิตลูกศิษย์ของครูนิวัฒน์ที่เรียนจบจาก ศศช. บ้านมอโก้คี ซึ่งมีทั้งคนที่เรียนจบแล้วไปทำงานนอกพื้นที่และคนที่กลับมาทำงานในพื้นที่ แต่จุดร่วมกันของทุกคน คือ การพัฒนาบ้านเกิด และสะท้อนให้เห็นว่า

“แม้ช่วงวัยเด็กเขาจะงอแง ไม่อยากไปจากหมู่บ้าน แต่เมื่อเขาโตขึ้นในระยะเวลาหนึ่ง ก็สามารถปรับตัว ไปเรียนต่อในเมือง และอยู่กับสังคมข้างนอกได้”

รางวัลแห่งความสำเร็จของชีวิตความเป็นครู

การทำงานตลอด 22 ปีที่ผ่านมาของครูนิวัฒน์ปรากฏเป็นที่ประจักษ์ พร้อมทั้งได้รับการเชิดชูเกียรติและรางวัลต่างๆ ตามความอุตสาหะที่ครูนิวัฒน์อุทิศตัวเองสร้างโอกาสทางการศึกษานอกระบบ เพื่อพัฒนาคุณภาพชีวิตให้กับคนพื้นที่สูง อาทิ

• การปฏิบัติงานโดยมิได้คำนึงถึงภัยอันตรายของตนเองมากกว่าการช่วยเหลือผู้ป่วย ปี 2550 จากมูลนิธิแพทย์อาสาสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี 
• การปฏิบัติงานการศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัยอย่างต่อเนื่อง ด้วยความวิริยะ อุตสาหะ ปี 2556 และปี 2560 จากสำนักงานส่งเสริมการศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัย 
• รางวัลครูเจ้าฟ้ากรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ ปี 2565 จากโครงการพระเมตตาสมเด็จย่า

รางวัลล่าสุดที่ครูนิวัฒน์ได้รับ คือ รางวัลสมเด็จเจ้าฟ้ามหาจักรี ปี 2566 ที่เชิดชูเกียรติครูผู้สร้างความเปลี่ยนแปลงในชีวิตลูกศิษย์และมีคุณูปการต่อการศึกษาไทย โดยเข้ารับพระราชทานรางวัลจากสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า

กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ในวันที่ 17 ตุลาคม 2566 พร้อมกับสุดยอดครู 11 ประเทศในภูมิภาคเอเซียตะวันออกเฉียงใต้

รางวัลสมเด็จเจ้าฟ้ามหาจักรี เป็นรางวัลนานาชาติ เพื่อยกย่องเชิดชูเกียรติครูผู้มีผลงานดีเด่น สร้างคุณประโยชน์ต่อการศึกษาในประเทศต่างๆ ในภูมิภาคเอเซียตะวันออกเฉียงใต้ รวม 11 ประเทศ ประกอบด้วย ไทย สิงคโปร์ มาเลเซีย เวียดนาม ฟิลิปปินส์ อินโดนีเซีย ลาว กัมพูชา พม่า บรูไน และติมอร์-เลสเต ประเทศละ 1 รางวัล โดยจะมีการสรรหาในทุก 2 ปีครั้ง จากความร่วมมือของกระทรวงศึกษาธิการทั้ง 11 ประเทศ เริ่มครั้งแรกในปี 2558

“เราเป็นครูดอย เป็นครูในถิ่นทุรกันดาร ไม่คิดไม่ฝันว่าจะได้รางวัลนี้ ซึ่งเป็นรางวัลสูงที่สุดของประเทศไทย ทำให้ภูมิใจในตัวเอง ภูมิใจทั้งครอบครัว แล้วก็ต้องทำงานให้มากขึ้น ขยันเพิ่มขึ้น เพื่อให้รางวัลตรงนี้การันตีว่าเราทำคุณงามความดีไว้และยังคงต้องทำต่อไป

“ที่ดีที่สุดคือเรารู้สึกว่าค้นหาตัวเองเจอ โดยการให้กับคนอื่นและเกิดผล เกิดประโยชน์ ทำให้เรามองเห็นคุณค่าตัวเองมากขึ้น ซึ่งแต่ก่อนเราไม่ค่อยมองถึงจุดนี้ มองไม่ออกว่าตัวเองมีประโยชน์อะไร ตัวเองทำอะไรต่างๆ ให้ใครหรือเปล่า แต่วันนี้เห็นผลที่ออกมา ไม่ว่าจะเรื่องการแก้ปัญหายาเสพติด ถนนสองเลน กาแฟ เรารู้สึกตัวเองมีประโยชน์ ช่วยเหลือสังคม ช่วยเหลือชุมชนได้บ้าง นี่คือสิ่งที่ภูมิใจ

“ที่ผ่านมา เราขออนุญาตจัดตั้งศูนย์การเรียนฯ ให้กับหลายหมู่บ้านที่ไม่ได้เรียนหนังสือ ทำให้เด็กหลายร้อยคนได้เรียนหนังสือ สร้างโอกาสทางการเรียนการสอนให้กับคนในถิ่นทุรกันดาร จุดนี้เป็นผลงานที่ทางคณะกรรมการกลางได้เห็นว่า การให้โอกาสทางการศึกษากับคนที่เข้าไม่ถึงทางการศึกษา เป็นการสร้างโอกาสของชีวิต เพื่อที่เขาจะได้กลับไปพัฒนาตนเอง พัฒนาหมู่บ้าน และส่งผลให้ประเทศพัฒนาในทางที่ดีขึ้น”

The post นิวัฒน์ เงินงามมีสุข : ครูนอกโรงเรียน ผู้ได้รับรางวัลสมเด็จเจ้าฟ้ามหาจักรีจากการบุกเบิกการเรียนรู้ที่ตอบโจทย์ชีวิตศิษย์บนดอยสูง first appeared on กสศ..