“ความฝันของผมคืออยากเรียนให้ถึงระดับปริญญา อยากทำงานเป็นช่างในบริษัทใหญ่ๆ และการได้เรียนก็ทำให้ผมกล้าฝันต่อ”

เรื่องราวแรงบันดาลใจแห่งการศึกษาของกลุ่มนักเรียน กศน. ในกาดหลวง จังหวัดเชียงใหม่ ยังคงมีมาเล่าสู่กันฟัง เพราะทุกวันนี้มีกลุ่มเด็กเร่ร่อนทั้งชายหญิงราว 80-100 คนที่เข้ามาอาศัยนอน ทำงาน และรวมกลุ่มกันอยู่ในย่านนี้

“จิตบุญย์ ปานห้อย” หรือ ‘แจ็ค’ ก็เป็นคนหนึ่งที่ใช้ชีวิตอยู่ในกาดหลวงแห่งนี้มาแล้วมากกว่าสิบปี เขาเล่าว่า “อยู่ที่นี่ต้องเจอความเสี่ยงทุกชนิด กว่าจะเรียนรู้ได้ว่าอะไรเป็นอะไรก็ต้องผ่านประสบการณ์หลายอย่าง มีหลายคนที่อยู่ในตลาดมานานพอๆ กับผม ทุกวันนี้เราต่างพยายามหาทางออกไป แต่มันไม่ใช่เรื่องง่าย ที่ยังอยู่ที่นี่เพราะเรามีที่นอน มีข้าวกิน บางคนก็พอมีงานทำ แต่ผมรู้ว่าถ้าจะออกไปเอาตัวรอดให้ได้จริงๆ ข้างนอกนั้น เราต้องเรียนหนังสือ”

พื้นเพแจ็คเป็นคนพิจิตรมีพี่น้องหลายคนจนครอบครัวดูแลไม่ไหว แจ็คจึงต้องมาอยู่ที่สถานสงเคราะห์มาอยู่ที่สถานสงเคราะห์เด็กชายจังหวัดเชียงใหม่ แล้วพอเรียนจบ ป.6 ก็ออกไปใช้ชีวิตข้างนอกกับเพื่อน ผ่านร้อนผ่านหนาวอยู่หลายที่  จนได้มาเจอกับ ‘แม่หมู’ คุณสุฤทัย จันทรวงษ์ เจ้าของร้านข้าวแกงที่กาดหลวง ผู้เปิดโอกาสให้เด็กหนุ่มวัย 21  ปี ได้มีที่พักพิง ได้ช่วยทำงานที่ร้านในแต่ละวัน  

โดยความหวังของแจ็คในตอนนั้นมีเพียงสิ่งเดียว คือใช้ “การศึกษา” นำพาตัวเองไปให้ไกลกว่านี้ ถ้าเป็นไปได้ เขาก็อยากกลับมาเรียนอีกครั้ง ทั้งที่ลึกๆ ยังไม่แน่ใจว่าจะมีโอกาสไหม เมื่อมองผ่านรอยสักของตัวเอง ก็ชวนให้คิดถึงอดีตที่แม้จะผ่านไปนานแล้ว ก็ยังทิ้งร่องรอยไว้อยู่

“คุณครู” ผู้เปลี่ยนความฝัน
ให้เป็นความจริง

‘ครูแมว’ นารีรัตน์ ดาวสนั่น คุณครูผู้ดูแลเด็กเร่ร่อนในกาดหลวง

แต่ความกังวลนั้นก็ค่อยๆ จางหายไป เมื่อแจ็คได้พบกับ ‘ครูแมว’ นารีรัตน์ ดาวสนั่น คุณครูผู้ดูแลเด็กเร่ร่อนที่กาดหลวงแห่งนี้ เข้ามาชวน ยื่นมือให้โอกาสเด็กหนุ่มช่างฝันได้เข้าเรียนในระบบการศึกษานอกโรงเรียน (กศน.) ครูแมวเล่าว่า “วันแรกที่ชวนแจ็คไปเรียน เขาไม่เคยมั่นใจในตัวตนที่เขาเป็น ทำให้กลัวว่าจะไม่มีใครยอมรับ ไม่มีใครให้โอกาส แต่พอเราถามว่าอยากมีชีวิตที่ดีขึ้นไหม อยากเรียนหนังสือไหม เขาบอกว่าอยาก เดิมทีเราพยายามพาเขามาเรียนให้ได้วุฒิ ม.3 เป็นอย่างน้อย วันหนึ่งเขามาบอกเราว่าอยากไปไกลกว่านั้น อยากเรียนต่อให้ได้วุฒิ ม.6 แล้วจากนั้นแจ็คก็เริ่มคิดถึงการเรียนปริญญาตรี ครูก็แปลกใจว่าจากคนที่เคยกลัว วันนี้เขาเริ่มวางแผนการศึกษาของตัวเองไว้ไกลขึ้น”

‘แจ็ค’ จิตบุญย์ ปานห้อย หนึ่งในเด็กที่ใช้ชีวิตอยู่ในกาดหลวง

แจ็คบอกว่าความคิดเขาเริ่มเปลี่ยนไปเมื่อกลับมาเรียนหนังสือ เพราะเชื่อว่าหากมีวุฒิการศึกษา เขาอาจได้รับการยอมรับจากคนอื่นมากขึ้น

“ผมตั้งใจจะจบ ม.3 ให้ได้เทอมนี้ แล้วเอาวุฒิไปทำงาน แต่ตั้งใจแล้วว่าจะเรียนไปด้วย เรียนต่อให้ได้วุฒิ ม.6 จากนั้นค่อยคิดอีกที ใจผมอยากเรียนให้ถึงระดับปริญญา เรียนพวกสายอาชีพที่พอจบมาแล้วเอาไปใช้ทำงานได้เลย ผมอยากทำงานเป็นช่างในบริษัทใหญ่ๆ และการได้เรียนก็ทำให้ผมกล้าฝันต่อ” แจ็คเล่าถึงแผนอนาคตที่วาดไว้

‘แม่หมู’ คุณสุฤทัย จันทรวงษ์ เจ้าของร้านข้าวแกงที่กาดหลวง
ผู้เปิดโอกาสให้แจ็คได้มีที่พักพิง

‘แม่หมู’  ช่วยเสริมว่า “ตอนนั้นเขายังตัวเล็กๆ เข้ามาขออาศัยนอนที่ร้าน เราก็ให้เขานอน ให้ข้าวกิน ให้เงินบ้าง แลกกับให้ช่วยขายของ ล้างจาน เฝ้าร้าน หยิบจับนู่นนี่ ก็อยู่ด้วยกันมาหลายปี แต่เรามองว่าถึงวันหนึ่งเขาต้องได้เริ่มชีวิตของตัวเอง มีการมีงานทำ แต่ก่อนจะไปถึงตรงนั้น เขาต้องกลับไปเรียนให้จบ ซึ่งถือว่าเป็นโชคดีของเขา ที่มีหลายหน่วยงานเข้ามาช่วยดูแลจนได้กลับไปเรียนอีกครั้ง

เด็กทุกคนเปลี่ยนแปลงตัวเองได้ ถ้าได้รับโอกาสดีๆ

ทางด้านครูแมว เล่าถึงความเปลี่ยนแปลงของแจ็คนับตั้งแต่วันแรกที่เจอ โดยมองว่า “เราทำงานกับเด็กมานานจนเข้าใจ เด็กส่วนใหญ่เขาจะเปลี่ยนไปตามสิ่งแวดล้อมที่ได้รับ ถ้าได้เจอคนดี สิ่งแวดล้อมดี ได้รับอะไรดีๆ เขาจะเปลี่ยนแปลงตัวเองได้  ครั้งหนึ่งเขาเคยมีชีวิตอยู่ด้วยความหวาดกลัว เศร้า แต่เมื่อเขาได้เจอจุดเปลี่ยน ได้เจอคนที่ให้ความเมตตาอย่างแม่หมู หรือได้พบเพื่อนๆ ที่มีเป้าหมายอย่างเดียวกันที่ศูนย์ กศน. มันก็ทำให้ความคิดข้างในเขาเปลี่ยน อย่างน้อยเมื่อได้รับการดูแลที่ดีเขาจะมีการเปลี่ยนแปลงสักอย่าง ไม่มากก็น้อย ขึ้นอยู่กับว่าเราช่วยเหลือเขาได้เหมาะสมตรงจุดแค่ไหน”

…

‘แจ็ค’ คือ 1 ใน 26 คน จากกลุ่มเด็กนอกระบบในกาดหลวง ที่เข้ารับการศึกษาในระบบ กศน. ด้วยพลังสนับสนุนจากกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) ในโครงการจัดการศึกษาเชิงพื้นที่เพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา  จนถึงวันนี้ที่เขากำลังจะได้รับวุฒิ ม.3 ในอีกไม่กี่เดือนข้างหน้า

ขอบคุณแจ็คที่ทำให้รู้ว่าการเป็น “คนช่างฝัน” คือ การลงมือทำ ใช้โอกาสที่ได้มาอย่างสร้างสรรค์และมีความหมาย ไม่ว่าเส้นทางจะอีกไกลแค่ไหน แต่อย่างน้อยการได้ทุ่มเทแรงกาย แรงใจ มันก็คือ “รางวัล” ที่รู้สึกได้ด้วยตนเอง

ร่วมสร้างโอกาสทางการศึกษา
กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.)
www.eef.or.th/donate/
ธนาคารกรุงไทย สาขาซอยอารีย์
เลขที่ : 172-0-30021-6
บัญชี : กสศ.มาตรา 6(6) – เงินบริจาค

The post “ความคิดเปลี่ยนไป เมื่อได้กลับมาเรียนหนังสือ” เส้นทางของเด็กหนุ่มแห่งกาดหลวง first appeared on กสศ..

‘อาเซ ธนรุจี’ เด็กหนุ่มที่เข้ามาใช้ชีวิตหลับนอน
อยู่ใน ‘กาดดอกไม้’

หลังจากที่เราได้นำเสนอเรื่องราวของ “ครูแมว-นารีรัตน์ ดาวสนั่น” คุณครูผู้ดูแลกลุ่มเด็กเร่ร่อนในตลาดวโรรสหรือกาดหลวงที่จังหวัดเชียงใหม่ ให้ได้รับโอกาสทางการศึกษาอย่างเท่าเทียมกัน

และเด็กกลุ่มนั้นก็เปรียบดั่งเมล็ดพันธุ์ที่ครูแมวค่อยๆ รดน้ำ ดูแล ให้ความรักไปพร้อมกับความรู้ ซึ่งหนึ่งในนั้นคือ
‘อาเซ ธนรุจี’ เด็กหนุ่มที่เข้ามาใช้ชีวิตหลับนอนอยู่ใน ‘กาดดอกไม้’ หรือร้านดอกไม้ในตลาดวโรรสแห่งนี้ ตั้งแต่อายุ 9 ขวบ

จนถึงวันนี้ในวัยย่าง 21 ปี อาเซยังชีพด้วยการทำงานในร้านดอกไม้ของ “คุณพรพรรณ มโนปัน” หรือ “แม่พรรณ” เพื่อแลกค่าแรงวันละ 150-200 บาท อาหาร 1-2 มื้อ และอาศัยนอนบนถังใส่น้ำแข็งบริเวณหลังร้าน ซึ่งต้องเผชิญทั้งอากาศที่ร้อนจัดในฤดูร้อน และคืนอันหนาวเหน็บในช่วงฤดูหนาวที่บางครั้งอุณหภูมิลดลงเหลือเลขตัวเดียวติดต่อกันเป็นสัปดาห์ แต่อาเซยังยืนยันว่า ที่พักพิงแห่งนี้ทำให้เขารู้สึกถึงความ ‘อบอุ่น’ และ ‘ปลอดภัย’ มากที่สุด

รอนแรมมานาน ชีวิตที่พ้นผ่านจนเข้าใจ

ก่อนจะมาอยู่ที่กาดดอกไม้ อาเซเติบโตขึ้นมาในสถานสงเคราะห์เด็กแห่งหนึ่งที่ให้นามสกุล ‘ธนรุจี’ แก่เขาและเด็กกำพร้าทุกคนที่นั่น เมื่อเรียนจบชั้น ป.6 เขาก็ตัดสินใจหนีออกมาเผชิญโลกด้วยตัวเอง 

“ผมอยากดิ้นรนด้วยตัวเอง อยากมีอิสระ อยู่ข้างในนั้นกฎเกณฑ์เยอะ” อาเซพูดถึงเหตุผลที่ทำให้เขาออกมาใช้
ชีวิตด้วยตัวเอง

แม้ว่าอาเซจะใช้ชีวิตส่วนใหญ่อยู่ในกาดดอกไม้ตลอดระยะเวลาสิบกว่าปี แตบางครั้ง โชคชะตาก็ได้นำพาให้เขาได้ออกไปทำงานในพื้นที่อื่นๆ รวมถึงประสบการณ์การเข้าออกสถานพินิจ ถูกส่งตัวไปไกลถึงจังหวัดขอนแก่น ระยอง หรือสงขลาก็เคยมาแล้ว อย่างไรก็ตาม อาเซจะหาทางพาตัวเองกลับมาที่กาดดอกไม้ได้ทุกครั้ง

“ตอนนั้นอาเซไม่ยอมเรียนเลย เรากับครูเขาเลยต้องช่วยพูดให้เข้าใจ ว่าถ้าได้เรียนหนังสือ เขาจะหางานที่ดีๆ ทำได้ ซึ่งสุดท้ายเขาก็คิดได้ด้วยตัวเองว่าต้องเรียน”

‘แม่พรรณ’ เจ้าของร้านดอกไม้ผู้ให้ความช่วยเหลืออาเซมาตลอดเล่าว่า ตอนแรกที่เขาเข้ามาขออาศัยนอนที่ร้าน
ยังเป็นเด็กตัวเล็กๆ อยู่เลย แม่พรรณก็ให้นอน จนเริ่มโตเขาอาสาช่วยงาน ก็ให้ทำงานเล็กๆ น้อยๆ แลกกับค่าแรง พร้อมข้าวไว้ให้กิน ถึงตอนนี้ก็อยู่ด้วยกันมาหลายปีแล้ว บางช่วงอาจจะหายไปบ้าง แต่พอกลับมาเขาก็มาหาแม่พรรณตลอด 

“เขาเหมือนเป็นลูกเป็นหลานของเรา มันมีความสนิท ความผูกพัน ช่วงที่เขายังเด็กหรือวัยรุ่นมีบ้างที่ทำเรื่องอะไรไม่ดี เราก็บอกก็เตือนเขาตลอด แต่เหมือนว่ามันเป็นวัยของเขา ยิ่งในสภาพแวดล้อมที่เขาอยู่มันมีสิ่งไม่ดีอยู่รอบตัว มันก็มีหลงผิดออกนอกเส้นทางไปบ้าง”

แต่แม่พรรณมองว่าอาเซผ่านชีวิตช่วงนั้นมาแล้วเขาโตขึ้น ตอนนี้ตั้งใจทำงานขยันขันแข็ง พอเลี้ยงตัวได้ แต่เธอก็คิดว่าอยากให้เขาได้ไปทำงานอื่นที่ดีกว่านี้ พร้อมสนับสนุนเต็มที่ให้เขาตั้งหลักได้ จนวันหนึ่งก็มีคุณครูจากสำนักงานส่งเสริมการศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัย (กศน.) เข้ามาชวนเด็กๆ ที่ร้านไปเรียน ซึ่งตอนนั้นอาเซไม่ยอมเรียนเลย เรากับครูเขาเลยต้องช่วยพูดให้เข้าใจ ว่าถ้าได้เรียนหนังสือ เขาจะหางานที่ดีๆ ทำได้ ซึ่งสุดท้ายเขาก็คิดได้ด้วยตัวเองว่าต้องเรียน

“แม่เขาเอ็นดูเราเขาให้งานเราทำมาตลอด อายุผมก็เริ่มเพิ่มขึ้น เลิกเกเรแล้ว พยายามทำแต่งาน บางทีอยากมีรายได้มากขึ้นก็ไปดิ้นรนหางานที่อื่นทำ พวกงาน รปภ. งานในปั๊มน้ำมัน หรือเป็นคนสวน ผมทำมาหลายอย่างแล้ว”    อาเซกล่าว

‘โลกของการทำงานจะบอกเราเองว่า การศึกษานั้นสำคัญขนาดไหน’

“ครูแมว-นารีรัตน์ ดาวสนั่น” คุณครูผู้ดูแลกลุ่มเด็กเร่ร่อน
ในกาดหลวงที่จังหวัดเชียงใหม่

“ครูแมว” เล่าว่า เธอต้องใช้เวลามากกว่าสองปีครึ่งในการโน้มน้าวอาเซโดยไม่เคยบังคับ เพียงอดทนรอจนวันที่เขาพร้อมจะเรียนด้วยตนเอง 

“ครูมองว่าการเรียนรู้เป็นเรื่องที่เขาสามารถทำได้ตลอดชีวิต เมื่อไหร่ที่เขาพร้อมจะเรียนเขาก็สามารถมาหาเราได้เสมอ แต่สิ่งที่เราอยากให้เขาได้รับคือวุฒิการศึกษา รวมถึงประสบการณ์และความคิดที่เขาจะได้เติบโตขึ้นผ่านการเรียน มันจะทำให้เขาเข้าใจตัวเอง เข้าใจโลก มองเห็นสิ่งรอบตัวได้กว้างขึ้น หาทางไปต่อกับชีวิตได้มากขึ้น”

ในส่วนลึก อาเซเป็นคนที่มีความพยายามและพร้อมพัฒนาตนเองให้ดีขึ้น แต่ด้วยช่วงวัยของเขาที่ยังมีความ
พุ่งพล่านแบบวัยรุ่น ประกอบกับปูมหลังในชีวิตที่เต็มไปด้วยบาดแผล ทำให้เขาไม่ไว้ใจใครง่ายๆ ทีแรกที่ครูแมวไปชวนมาเรียน เขาก็ปฏิเสธ แต่ครูก็ยังเวียนไปหาเขาเรื่อยๆ ถามเขาตลอดว่า ‘เธอคงไม่คิดจะทำงานยกดอกไม้ทุกวันไปตลอดชีวิตใช่ไหม?’ ซึ่งอาเซก็ยังใจแข็ง แต่ตอนนั้นครูรู้แล้วว่าใจหนึ่งเขาก็อยากเติบโต อยากมีงานที่ดีพอ เหมาะสมกับอายุที่มากขึ้น 

จนวันหนึ่งที่อาเซกลับมาหาครูแมวแล้วบอกว่าอยากได้วุฒิ ม.3 ครูจึงถามเขาว่า “ทำไมถึงเปลี่ยนใจ?” เด็กหนุ่มจึงตอบว่าเขา อยากทำงานที่ได้เงินเยอะขึ้น อยากมีชีวิตที่ดีขึ้น มีอาชีพที่สุจริตมั่นคง ไม่อยากให้ใครมาดูถูกว่าเรียนไม่จบอะไรสักอย่าง โดยเฉพาะถ้าวันหนึ่งที่มีครอบครัว ก็อยากเป็นคนที่ดีพอสำหรับคนอื่น ไม่อยากให้ครอบครัวต้องมาลำบากเหมือนเขา

อาเซเล่าว่าเจอกับครูแมวครั้งแรก ตอนอายุ 12 ปี ซึ่งตอนนั้นเขาคิดว่าคงไม่ต้องไปเรียนอีกแล้ว จนเมื่อชีวิตเติบโตผ่านเรื่องราวต่างๆ มากขึ้น บทเรียนจากการทำงานได้สอนเขาว่า ‘วุฒิการศึกษา’ จะเป็นดั่งใบเบิกทางให้เขาสามารถเข้าถึงงานดีๆ และจะพาตนเองไปสู่ที่ที่ดีกว่าได้ง่ายขึ้น 

“พออายุ 18 ผมคิดว่าไม่อยากเที่ยวเล่นอีกแล้ว ไม่อยากเป็นอย่างนั้นแล้ว อยากทำงานหาเงิน ผมผูกพันกับกาด กับร้านแม่พรรณ แต่ผมคิดว่าอนาคตไม่ได้อยากอยู่ตรงนี้ตลอดไป อยากเปลี่ยนตัวเองให้ดีขึ้น พอไปสมัครงานหลายที่เขาก็ถามถึงแต่วุฒิการศึกษา มันทำให้รู้ว่าถ้าผมไม่ได้เรียน แม้จะมีความพยายามเท่าไหร่ ก็คงไม่มีวันได้รับโอกาส เรื่องนี้ทำให้ผมเห็นว่าการได้เรียนมันมีสิ่งที่ดีกว่ารอเราอยู่ข้างหน้า” อาเซกล่าว

…

“อาเซ” คือหนึ่งในความภาคภูมิใจของเด็กที่เข้ารับการศึกษาในระบบ กศน. ด้วยความสนับสนุนจากกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) ในโครงการจัดการศึกษาเชิงพื้นที่เพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา ร่วมกับจังหวัดเชียงใหม่ซึ่งเป็น 1 ใน 20 จังหวัดที่ร่วมสร้างความเสมอภาคทางการศึกษา ให้ความช่วยเหลือเด็กและเยาวชนนอกระบบการศึกษาให้ได้กลับเข้าสู่เส้นทาง ด้วยรูปแบบที่สามารถยืดหยุ่น ปรับให้เข้ากับวิถีชีวิตของเด็กตามความเหมาะสม เพื่อให้มีองค์ความรู้ไว้เป็นใบเบิกทางสู่การทำงาน หาเลี้ยงชีพได้ด้วยตัวเอง

ขอบคุณน้องอาเซที่มาร่วมถ่ายทอดเรื่องราวและส่งต่อแรงบันดาลใจที่ใช้การศึกษาเป็นพลังขับเคลื่อนให้ตัวเองมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น พร้อมรับโอกาสดีๆ ที่จะเข้ามามากขึ้น ดั่งที่ครูแมวเคยกล่าวว่าเด็กทุกคนจะดีขึ้นได้ด้วยการศึกษา เรื่องราวนี้ได้ยืนยันคำครูแล้วว่ามันเป็นแบบนั้นจริงๆ 

ร่วมสร้างโอกาสทางการศึกษา
กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.)
www.eef.or.th/donate/
ธนาคารกรุงไทย สาขาซอยอารีย์
เลขที่ : 172-0-30021-6
บัญชี : กสศ.มาตรา 6(6) – เงินบริจาค

The post ‘อาเซ ธนรุจี’ เด็กหนุ่มที่อยากเปลี่ยนตัวเองให้ดีขึ้น โดยใช้การศึกษาเป็นแรงผลักดัน first appeared on กสศ..

“เมื่อเวลาที่เด็กคนหนึ่งถูกผลักให้พ้นหลุดไปจากการศึกษา นั่นไม่ได้หมายถึงแค่ความตกต่ำของตัวเขาคนเดียว แต่มันคือภาพสะท้อนปัญหาของสังคมทั้งหมด”

ความในใจจากคุณครู  ‘นารีรัตน์ ดาวสนั่น’ หรือ ‘ครูแมว’ จากสำนักงานส่งเสริมการศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัย (กศน.) จังหวัดเชียงใหม่ ที่พูดถึงผลลัพธ์จากปัญหาเด็กเร่ร่อนในมุมของเธอ จากประสบการณ์ทำงานในฐานะ ‘ครู’ บนท้องถนนที่นี่มากว่า 10 ปี โดยเฉพาะการดูแลเด็กเร่ร่อนในย่านตลาดวโรรส หรือที่คนเชียงใหม่เรียกกันติดปากว่า ‘กาดหลวง’ ซึ่งเป็นย่านที่มีเด็กกลุ่มนี้มารวมตัวกันอยู่มากที่สุด

ครูแมวผู้ดูแลเด็กเร่ร่อนจากกาดดอกไม้กว่า 26 ชีวิต และอยู่เบื้องหลังความสำเร็จในการใช้การศึกษา นำพาให้เด็กพ้นจากชีวิตบนท้องถนน เป็นเวลากว่า 1 ทศวรรษที่ครูแมวคลุกคลีอยู่กับเด็กๆ เหล่านี้  ครูแมวบอกกับเราว่างานของเธอคงไม่มีวันเสร็จสิ้น ตราบเท่าที่ยังมีเด็กแม้เพียงแค่ 1 คนที่ไม่ได้รับการศึกษา ขาดที่พักพิง ไม่มีที่ไป หรือมองไม่เห็นว่าจะมีชีวิตต่อไปอย่างไรในอนาคต

ทำไมถึงต้อง“เด็กเร่ร่อน”

การเป็น “เด็กเร่ร่อน” มีสาเหตุมาจากสภาพแวดล้อมที่พวกเขาเติบโตขึ้น ตั้งแต่ปัญหาภายในครอบครัว ทั้งการที่พ่อแม่มีลูกแล้วไม่พร้อมจะดูแล การถูกทำร้ายด้วยความรุนแรง การต้องอยู่ท่ามกลางความไม่เข้าใจกัน ที่บ้านเข้มงวดเกินไป หรือเด็กบางคนต้องโตมาในสถานสงเคราะห์ที่มีวิธีการ มีกฎระเบียบบางอย่างที่ไม่เหมาะกับเขา

ไม่มีใครอยากออกจากบ้านมานอนบนถังน้ำแข็ง บนพื้นซีเมนต์ในตลาด หรือเดินเร่ร่อนขอเงินตามท้องถนนหรอก  แต่ในเมื่อบ้านหรือสถานเลี้ยงดู ไม่ให้การยอมรับเขา หรือไม่สามารถทำให้เขาอุ่นใจได้ เขาก็จะหนีออกมา เด็กพวกนี้คือภาพสะท้อนของปัญหาสังคมหากเราปล่อยไว้อย่างนั้น ก็จะกลายเป็นปัญหาที่ใหญ่ขึ้นไปเรื่อยๆ

ปี 2552 ครูแมวสอบจนได้รับตำแหน่งครูโครงการเด็กเร่ร่อน ทั้งที่ไม่เคยคิดว่าตัวเองจะเข้ามาทำงานในระบบราชการ และไม่รู้ด้วยซ้ำว่า ‘เด็กเร่ร่อน’ คืออะไร รู้แค่เป็นงานที่ต้องลุย ต้องไปหาเด็กด้วยตัวเอง 

พอได้เข้ามาทำตรงนี้จริงๆ ครูแมวก็ต้องลงพื้นที่ไปกับทีมครูทุกคืนในช่วง 4-5 ทุ่ม เพราะเป็นเวลาที่เด็กๆ จะออกมาทำมาหากิน อย่างกลุ่มเด็กขายดอกไม้แถวไนทบาร์ซ่า เป็นต้น จนคุณพ่อเธอถามว่า ‘ทำงานเป็นครูทำไมออกจากบ้านดึกๆ ดื่นๆ?’ ซึ่งเธอเองก็ไม่รู้จะตอบยังไงในตอนนั้น

เมื่อครั้งที่ครูแมวเริ่มเข้ามาดูแลกลุ่มเด็กที่กาดหลวง ก็ได้พบว่ามีเด็กหลายคนไม่ได้เล่าเรียน บางคนเรียนจบชั้นประถม หรือบางคนมีปัญหาจนต้องเข้าออกสถานพินิจหลายครั้ง ส่วนหนึ่งทำงานร้านดอกไม้แล้วก็พักอาศัยอยู่แถวนั้น เด็กๆ เหล่านี้ล้วนไม่มีที่ไป ครูจึงมองว่าถ้าปล่อยพวกเขาไว้ตรงนั้นโดยไม่ทำอะไรเลย อาจเป็นส่วนหนึ่งที่จะทำให้ปัญหาสังคมมันเกิดขึ้น 

แนวคิดการสอนของครูแมว
เปิดใจเด็กก่อน เด็กจึงจะเปิดรับการเรียน

ความท้าทายของครูแมว ในการเริ่มเข้าช่วยเหลือกลุ่มเด็กเร่ร่อน คือสภาพแวดล้อมความเป็นอยู่เดิมของเด็กๆ ทั้ง เรื่องยาเสพติด การลักขโมย การทะเลาะวิวาทหรือทำร้ายร่างกาย สิ่งที่ครูแมวทำคือสร้างความไว้ใจและเปิดใจยอมรับพวกเขา เธอจึงเข้าใจว่าพวกเขาแต่ละคนล้วนแต่ต้องต่อสู้ดิ้นรนกับการเอาชีวิตรอด ซึ่งอาจหล่อหลอมให้มีพฤติกรรมก้าวร้าวหรือพูดจาไม่เหมาะสม แต่พอเธอได้ใช้เวลากับกลุ่มเด็กเร่ร่อนมากขึ้น ยิ่งทำให้เข้าใจว่าสิ่งที่ซ่อนอยูในตัวพวกเขานั้นคือความเปราะบาง หวาดกลัว และบอบช้ำจากประสบการณ์ที่ผ่านมาในชีวิต

“ใช้เวลานานนะ กว่าจะเข้าถึงใจเด็กสักคนได้ ให้เขายอมคุยกับเรา เชื่อใจเรา กว่าจะเจอวิธีที่เหมาะสมในการเข้าหา กว่าเขาจะยอมรับว่าเราเป็นพี่เป็นครูของเขา เป็นคนที่ดูแลช่วยเหลือเขาได้ หรือเปลี่ยนเขาจากคนที่ปฏิเสธไม่เคยคิดจะเรียน จนหันมาให้ความสำคัญกับการเรียนได้ เพราะเขาเชื่อแล้วว่ามันจะช่วยให้ชีวิตเขาดีขึ้น”

ความตั้งใจที่ไม่มีอะไรมาเปลี่ยนแปลงได้

แล้วจุดเปลี่ยนที่เข้ามาทดสอบใจก็เกิดขึ้น เมื่อครูแมวมีโอกาสที่จะไปสอบครูประจำศูนย์การเรียนชุมชนเฉกเช่นครูท่านอื่นๆ แต่เธอตัดสินใจที่จะทำงานดูแลกลุ่มเด็กเร่ร่อนที่นี่ต่อไป 

“ถ้าเราไปสักคนหนึ่งแล้วเขาจะอยู่กับใคร ใครจะคอยช่วยพวกเขา พวกเขาไม่เคยมีใครเลยจนวันนี้ที่เขายอมรับเรา ถ้าเสียเราไปอีกคน ไม่รู้ว่าพวกเขาจะยอมไว้ใจใครได้อีก นั่นทำให้เราไม่สามารถทิ้งพวกเขาไปได้” 

การดูแลเด็กคนหนึ่งต้องใช้เวลา บางครั้งการช่วยเหลือจะไม่สำเร็จ หากใจเด็กคนนั้นยังไม่พร้อม สุดท้ายเขาก็จะกลับไปใช้ชีวิตเร่ร่อนเหมือนเดิม

ทุกวันนี้ ยังคงมีคนรอบตัวที่ตั้งคำถามกับครูแมวว่า ทำไมยังคงทำสิ่งนี้อยู่ ซึ่งคำตอบในใจของเธอคือ การได้พิสูจน์ให้สังคมเห็นว่า “เด็กทุกคนมีศักยภาพเท่าเทียมกัน เพียงแค่พวกเขาไม่ได้มีประสบการณ์แบบเดียวกันในการเติบโตขึ้นมาเท่านั้นเอง”

ทุกวันนี้ครูแมวได้ช่วยเด็กเร่ร่อนจากกาดหลวงรวมทั้งหมด 26 คน ให้ได้เข้าเรียนที่ สำนักงานส่งเสริมการศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัย (กศน.) อำเภอเมืองจังหวัดเชียงใหม่ และเธอยังเป็นผู้อยู่เบื้องหลังความสำเร็จของเด็กอีกหลายคนที่สามารถใช้การศึกษาพาตัวเองพ้นไปจากชีวิตบนท้องถนนได้

“เราเชื่อว่าเด็กทุกคนจะดีได้ด้วยการศึกษา เราจึงมีชีวิตอยู่เพื่อทำงานและพิสูจน์เรื่องนี้ และดีใจที่ได้รู้ว่ามีคนอีกมากที่คิดแบบเดียวกัน เพราะการช่วยเหลือเด็กกลุ่มนี้ต้องอาศัยคนหลายกลุ่มมาช่วยกัน ไม่ใช่แค่ใครคนใดคนหนึ่ง เพราะสุดท้ายแล้วหากไม่มีใครยื่นมือไปช่วยพวกเขา บั้นปลายของมันก็จะกลายเป็นปัญหาสังคมที่วกกลับมาหาพวกเราทุกคน” ครูแมวกล่าวทิ้งท้าย

ขอบคุณครูแมว ผู้เป็นแรงบันใจให้กับผู้อ่าน และเป็นพลังให้กับบุคลากรอีกมากมาย สำหรับผู้อ่านที่ได้รับแรงบันดาลใจจากเรื่องราวของ ครูแมว คุณเองก็สามารถเป็นส่วนหนึ่ง ที่สร้างความเปลี่ยนแปลงให้กับสังคมได้ โดยเริ่มจากหัวใจของการเป็นผู้ให้และอยากส่งต่อคุณค่าเหล่านี้ให้ผู้อื่น เพียงเท่านี้ก็เป็นจุดเริ่มต้นของการเปลี่ยนแปลงแล้ว

หากสนใจร่วมบริจาคเงินสนับสนุน “โครงการจัดการศึกษาเชิงพื้นที่เพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา” ซึ่งเป็นโครงการที่ให้การช่วยเหลือเด็กและเยาวชนที่อยู่นอกระบบการศึกษาให้ได้กลับเข้ามาสู่ระบบการศึกษาภายใต้รูปแบบการศึกษาที่ยืดหยุ่น ทั้งการกลับเข้าเรียนปกติและการเลือกเรียนฝึกทักษะอาชีพ เพื่อให้สามารถดำรงชีพเลี้ยงตนเองได้

ร่วมสร้างโอกาสทางการศึกษา
กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.)
www.eef.or.th/donate/
ธนาคารกรุงไทย สาขาซอยอารีย์
เลขที่ : 172-0-30021-6
บัญชี : กสศ.มาตรา 6(6) – เงินบริจาค

The post “เด็กจะดีได้ด้วยการศึกษา เราจึงมีชีวิตอยู่เพื่อพิสูจน์เรื่องนี้” – ครูแมว-นารีรัตน์ ดาวสนั่น first appeared on กสศ..